Achter stalen ramen Achter de stalen ramen, waarmee alle gebouwen zijn verzekerd, verwacht men ean barsen controleur. Deze is een vriendelijke grijze heer, wiens kantoor blijk geeft van een grote liefde voor het vak, van een uiterste correctheid, gepaard aan een bijzonder artistieke smaak. Langs de wanden hangen enige zeer geslaagde ontwerpen van postzegels en in glazen vitrines liggen de fraaie prentbriefkaarten, die in verschillende series door P.T.T. werden vervaardigd. Het dreunen van de drukpersen dringt door de wanden en herinnert onophoudelijk aan het werk, links en rechts, onder en boven, waar honderden mannen en vrouwen en honderden machines in de weer zijn. De Staat der Nederlanden werd reeds in 1864 klant van dit uitzonderlijke particuliere bedrijf, vertelt ons de heer Betne. Enschede beschikt over al het materiaal, over alle kennis en over de vaklieden, die gespecialiseerd zijn in dit bijzondere drukkersbedrijf. Behalve onze geldswaardige papieren, drukt de firma Enschede echter ook talrijke particuliere opdrachten. „Wij zijn de klant, die met de ontwerpen komt, die da controle zelf in de hand houdt en voor het komen van het papier en voor het gaan van de geldswaardige artikelen zorgdraagt. Dit is geen zeldzame positie, want ook in Engeland laat de regering haar geldswaarden in particulier bedrijf vervaardigen... --- Secure bewaking Het papier, dat de poorten van het gebouw binnengaat, wordt met een ongelooflijke nauwlettendheid en securiteit bewaakt. Het blanco velletje waardeloos papier dat binnenkomt, gaat er soms uit als een zegel der omzetbelasting ter waarde van ƒ 250. Postzegels hebben voor de meeste mensen geen andere betekenis, dan dat men ze op een brief kan plakken, die in de bus geworpen wordt. Voor drie cent wordt de boodschap in de stad gedaan; voor vijf cent brengt de post de brief waar men wil in Nederland en voor 12J cent doet zij het zelfs buiten de grenzen. Desondanks stelt de Staat der Nederlanden er prijs op, de zegels een eigen cachet te geven. Regelmatig ontvangen jonge Nederlandse kunstenaars opdrachten tot het ontwerpen van postzegels. Er zijn talrijke moeilijkheden, die overwonnen moeten worden door den, vaak met reproductie* mogelijkheden onervaren, artist. Sommige zegels worden in „offset", andere in plaatdruk, nog andere in rotogravure vervaardigd en al deze procédés eisen een andere opzet van het ontwerp. Men moet zich ook afvragen of de lijntjes, die het op het grote ontwerp goed doen, niet wegvallen bij het verkleinen. Vandaar, dat het ontwerp altijd gefotografeerd en klein gereproduceerd wordt, alvorens men tot de uitvoering overgaat. Het zijn niet alleen postzegels, die de gebouwen der firma Enschede verlaten. Veel talrijker zijn de millioenen rente-, incasso-, plak-, port-, rente-, navorderings-, dag-, en andere zegels, die worden gedrukt, om nog niet te spreken van de prentbriefkaarten, de formulieren voor postwissels en giro, de banderolies voor sigaren en sigaretten en de postzegels, die in opdracht van andere landen worden vervaardigd, zoals die van Perzië, Guatamala en Luxemburg, die alle bij de firma Enschede worden gemaakt. Een paar „buitengewone" typen postzegels, die de lezer zich nog wel herinneren zal. In het ovaal: Het begin van alle waardepapier, onverschillig of het bankpapier betreft dan wel post-, rente-, spaar- en bebelastingzegels is de werktafel van den tekenaar. --- Een dagwandeling Bij een wandeling, die een ganse dag in beslag neemt, en waarbij technici van de drukkerij ons de gewenste toelichtingen geven, ervaart men, hoe dit bijzondere bedrijf is gegroeid en nóg dagelijks groeit door de steeds nieuwe vindingen, die het werk volmaken èn vereenvoudigen. Wat er te doen is geweest om bij voorbeeld het nieuwe Willibrorduszegel, dat onlangs op de postkantoren verkrijgbaar is gesteld, tijdig en correct af te leveren. Hoe voorzichtig men moet zijn, teneinde de zegels niet die betekenis te geven, die philatelisten (postzegelverzamelaars) er dikwijls aan wensen te hechten: van misdrukken, van verminkte perforaties en dergelijke. Fouten in dit bedrijf worden door de philatelisten gaarne gezien, doch zij zijn zeldzaam in ons land, omdat de controle in dit huis waarlijk weergaloos is. Honderden misdrukken worden afgekeurd en gaan naar de afdeling van de misdrukvernietiger, een aparte machine, die de mismaakte postzegelbladen in duizenden kleine strookjes hakt en van onwaarde maakt. Natuurlijk niet, dan nadat de betreffende afdelingen precies genoteerd hebben, hoeveel vellen op die manier verloren gaan. --- VARIA-PAGINA In het geboorteland van de postzegel Een bezoek aan de best-bewaakte drukkerij van Nederland Stalen ramen en revolvers In het hartje van oud Haarlem, onder de schaduw van de St. Bavo, ligt het merkwaardige bedrijf van de firma Joh. Enschede en Zonen. Achter de lage geveltjes aan de voorzijde, is in de loop der jaren een complex gebouwen verrezen van vele verdiepingen hoog, doch zonder zichtbare ingang. In de morgenuren kan men er soms mannen in uniform bezig zien, grote zakken en pakketten in geblindeerde auto's te dragen en als men goed oplet, merkt men, dat die mannen gewapend zijn met revolvers. De ingang van dit gebouw vindt men via een paar kleine «Vaatjes, doch een man in uniform verspert de enige ingang tot de fabriek, waar de talrijke postzegels en bankbiljetten, welke in ons land in omloop zijn, worden vervaardigd. De weg tot deze fabriek is slechts via Den Haag te begaan. Het hoofdbestuur van P.T.T. moet toestemming geven en niet dan nadat het doel van ons bezoek uitvoerig aan het hoofdbestuur is toegelicht, laat de man in uniform ons in de stalen lift en brengt hij ons persoonlijk naar het kantoor van den hoogsten chef bij de controle van het Staatsbedrijf der P.T.T., den heer J. Behte. --- Bij de Illustraties Boven: „Vijf postzegels van anderhalf, alstublieft*. Vóórdien heeft de postzegel echter al een hele geschiedenis achter de rug. Links: Als waren het kranten, zo schuiven millioenen postzegels langs de walsen van de rotatiepers. Op onze foto ziet men een koperdiepdrukpers aan het werk, bezig met het drukken van de veelgebruikte vijf cents-zegels. Aan het eind zorgt een snijmachine ervoor, dat de rol in grote vellen wordt gesneden. — Daaronder: Zo ziet de staalpers er uit. Een rolletje van gehard staal bevat in reliëf de vorm van de te vermenigvuldigen vostzegel. De pers driift dit rolletje over een plaat van ongehard staal, waarin aldus op onderling zuiver gelijke afstanden honderd zegels worden afgedrukt. Deze grote plaat brengt de zegels later op papier. --- De Canadese vijfling krijgt nooit slaag Kinderopvoeding biedt ouders en paedagogen vele moeilijkheden. Daartoe behoort ook het probleem: moet men „tuchtiging aan den lijve", zoals onze voorouders zeiden, toepassen. En zo ja, in welke omvang? Kort en goed: moet men zijn kinderen af en toe eens een pak slaag geven als zij stout geweest zijn? Voor het Canadese wereldwonder, de vijfling van de familie Dionne, is deze kwestie beslist. Tenminste dat heeft hun huisarts dr. Dafoe onlangs aan een vertegenwoordiger van de pers verteld. De vijf meisjes, die thans vijf jaar tellen, hebben nog nooit slaag gehad en krijgen die ook niet. In hun huis is een kleine, rustige en apart gelegen ruimte. Deze is bestemd voor de opvoeding van de kinderen. Als een van de kinderen eigenlijk slaag verdiend zou hebben, sluiten haar ouders haar gedurende korte tijd in deze „straf-ruimte" op. Daar kan zij dan over haar daden en zonden nadenken. Tot nu heeft dat middel steeds geholpen. --- Kleurige wezens in donkere doz Poppen-paradijs in de hoofdstad „Is het geen droom? Is het geen wonder, meneer?" Aldus de uitroepen van meneer Halberstadt, den echtgenoot van mevrouw Rozet Halberstadt- Bak. Wie is mevrouw Halberstadt? zullen de meesten vragen. Zij woont in Amsterdam-Oost. Zelf is zij eenvoudig. Haar verbeeldingskracht echter is fantastisch. Daarvan getuigen vele poppen, die zij in de loop van een lange reeks jaren heeft gemaakt. Deze vrouw heeft gedurende vijftien jaren in stilte gewerkt. In die tijd heeft zij een collectie van vijftien poppen gemaakt. Dat is geen groot aantal. Maar hoe zijn die vijftien! Zij Zijn oogverblindend. In de meest gewaagde kleuren schitteren zij. Een regenboog is er vaal en kleurloos tegen. Deze bonte poppen vertegenwoordigen een hele wereld. Allerlei lieden komt men er tegen. In de eerste plaats is er een sjeik. Daar een sjeik alleen geen echte sjeik is, heeft hij een voltallige harem om zich heen. In deze harem is natuurlijk een lievelingsvrouw, die nog fantastischer uitgedost is dan de anderen. Maar allen zien zij er verschillend uit. Het is dan ook een geluk, dat een poppensjeik zijn gevoelens goed weet te verbergen. Een levend mens zou radeloos zijn, geen keuze weten te doen. Veilig verpakt in dozen met anti-mot dromen twee schilderachtige Russische dans-figuren van roem en klaterend applaus. Zij dragen zwarte laarzen. Een kozakkenmuts van blauwe zijde met een rand van gouden lovertjes staat trots op hun hoofd. Een broek van rode zij met groen-gele strepen en gouden borduursel schittert van onder een kiel van groene wol met gele zijde. Een fel-blauwe jas met bruine zij besluit het geheel. Uit Spanje komt nog een andere danseres. Fier staat zij met haar castagnetten in de handen. Grote oorbellen tooien het hoofdje. Een rode bolero steekt fel af tegen een wijde blauwe rok, die met goud geborduurd is. Als ze spreken kon, zou ze in haar landstaal converseren met Carmen. Die houdt verleidelijk een rode roos in haar ene hand. De andere hand schijnt te wenken. Carmen is gehuld in een Spaanse sjaal van blauwe zijde met rode, er op geborduurde bloemen. Coquet heeft zij op haar hoofdje een grijze hoed, eveneens met rode rozen. Grijze kousen met blauwe schoentjes draagt zij aan de voeten. Ware er al niet een drama om Carmen ontstaan, het zou er thans zeker komen. Dan is er nog een schilder. Het is een wonder, dat hij zijn palet met kleuren onaangeroerd kan laten bij zoveel schittering om hem heen. Een sierlijke blauwe baret draagt hij op het hoofd. Hij houdt zijn penseel gereed om de eerste streek te doen. Helaas, zover zal het nooit komen. Want hij is gedoemd in duistere dozen te liggen. Slechts een enkele maal mag hij te voorschijn komen, als zijn trotse eigenares hem aan een verbaasden toeschouwer laat zien. Zo is er nog veel meer. Te veel om stuk voor stuk op te noemen. Dit alles is ontstaan in de loop van vijftien lange jaren. Toen de eerste pop eenmaal gemaakt was, volgden de anderen langzaam vanzelf. Maar vóór die eerste pop ontstond, moest er heel wat gebeuren Eerst moest de schep-ster van dit poppenwereldje ernstig ziek worden. En er moest „n 0& (-Li een dokter komen ffjlde Uit dankbaarncia f;, een cadeau »aIJ dt mevrouw Ji Ik sprak er eens, v f Maar we wisten » „» Tot ik midden f &* 1' en opeens een voor den dokter '.: pen, dat mijn. »%» I Hij wou er ruet de pop gemaakt d haar prachtig en * moest gaan en da gedrongen, dat » d Die eerste pop " y met een mand ■'jl j Drie maanden n pje voor ik elk b* hebben wilde. $ « Sinds die tijd *» met het vervaal* Zij maakt ze W-fd en handen. SO** kvoor zon de romp gevormdI , stevig in elkaar * ~ is zij daarmee a" #/J de romp goed benen op dezelfde , zitten de schoen^... Die schoentjes ..ef I zichzelf. Het 1S vor de goede vorm te * _;• lukt, dan worde» teerd" Die ma*11..,,.! worden gehaakt naaid van feM«£ er versierselen ... andere schone dm» I dames bij voorop ,het hoofd en «f/W menig detail zaLOU*Jf komen. Ook namelijk haar » Hierboven: drie Pjg, de jockey, de se schilderes) en een fli vervaardigster W een nie^e --- Hij kon het verklaren — Al drie maanden lang ben ik elke morgen door de wekker heen geslapen, maar vanmorgen heeft hij me eindelijk gewekt. — Hoe verklaar je dat? — Mijn vrouw sloeg me ermee op het hoofd. --- ExpositLe-wedstrijd Hier is een gezelschapsspel, dat u „binnenshuis" oea . dat ook in de buitenlucht aantrekkelijkheden ™WjnS& zelfs, dat er van de „vrije lucht" een bijzondere & er een echt zomerspel van maakt, hoewél spon maken heeft en het zelfs een „denk-spel" is. n 0 Een weinig voorbereiding is bij de initiatiefnemers gaat hier om niets meer of minder dan om een tenv*< toonstelling zelfs, waarbij al het geëxposeerde neij 0 maar waarbij geen enkel voorwerp op andere mer wordt aangeduid. De taak van de tentoonstelwj gasten) wordt dan, het. samenstellen van een caw woorden: zij moeien achter elk nummer de naam va noteren. Onafhankelijk van elkaar, dat spreekt. U kunt een tentoonstelling inrichten van a^ ties, waarbij de namen van artikel en firma zijn weyy een prachtige „test" voor de opmerkingsgave B"n °flfl..e.ié',ijiil reclame-figuur als de Michelin-man of het Droste-m■ oeagW een. Maar er zijn heel wat andere, die niet ieder zo sv c.> ■ Een geheel ander karakter krijgt uw tentoonsie portretten-galerij van maakt. De koppen van stadli *J menen of filmsterren kunt u uit kranten en tiJdsej $v» netjes genummerd uitstallen. Daarmee betreedt u wee gebied in de belangstelling. nitel^ Nog beter past in het karakter van een tentoon* fIS na lucht een kleine expositie van flora-en-fauna D.e.atjC soorten bladen van bomen en planten u ter identiftc» rzi Vruchten, takken, stukjes schors breiden de collrila Hier toetst u weer een geheel ander gebied in de oei tentoonstellingspubliek. t^JB Het voordeel van deze onderneming is, dat ze nu .P luidruchtigheid meebrengt, hoewel het ook helemaa toning behoeft te worden. U kunt bijvoorbeeld cc" tentoonstelling opnemen, het beestje netjes bij eelï, en na een poos tot de conclusie komen, dat alle deetn j niet stil zit) bij een ander nummer hebben genoteer hilariteit! . offai Heeft ieder zijn lijst gereed, dan worden de namen li*zm lijsten onderling uitgewisseld ter correctie. Waaroy troep de juiste kwalificaties opsomt. U kunt een PrVnte erf% winnaar, of hem het recht toekennen, zelf een volQ'e zetten met een ander onderwerp. Maakt u aldus® dan is het zaak, iedere tentoonstelling beknopt te h° dan tien of vijftien voorwerpen te kiezen. Want da\,eei fIW wedstrijd niet te veel tijd in beslag nemen, wil het oe' ning verliezen. ---