heidsstrijd VN is \ '' dsj/f" kostbaar goed, dat ver\%„ bej"arde tijden met man en V* all? cdi<3d' maar daarom ver- Vld" '**. wat zich onder de naam _«b*r *ijï ' onvoorwaardelijke k V 6 b|a !|.neersc,lriiven' "ebben wij \i' Hef w 'e' dat onder deze naam j,V *lde gestencild en sch'int — \, k 6ha|vn maar hoorden er des te Ni_Neh6 ar+i";elties, regelmatig ook [\S S Van N-S-B-ers te bevatten, \Nr w|.Voor N.5.8.-ers worden aan- m°9en oordelen naar het X> 6iq!nSen 2!ch bii ons bei> ' '« de_T namen of die vanN-nderen \Sy*n lijst" stonden ver- I-S yrdt _'' ze9gen, dat hier wel zeer X Si met de belan. V,W_e99en:de g°ede naam — W4eidsstr?r„rS- Een dergelijke methode bStf *** nieer schade dan goed™ 6|« ïijjl 6en meer algemene, een V'H Mdc 9f" deze kwestie: het lijdt SS"U ditm: nliheldss+riid" - +ussen >> t 6Us +e allen tijde blijven IYV 6*aUSSen d'+ uitersteen dat VV ij ~Vr'iheidsstrijd" met zijn V die de gulden middenweg \% niNVeten' dat he+ hun n!ef \ V '■'iv,6?'1 +e willen proeven, al "'f ?b|«d° *-ich nog niet abon" o*.dVan den Mussert in-9,1 der Arbeiderspers. --- Allereerst: bestrijding van de werkloosheid De partij sterker en fierder dan ooit Lang vóór het aanvangsuur waren de stoelenrijen van het Concertgebouw bezet door vrolijke strijdmakkers. Er tintelde iets opgewekts in de atmospheer, het duidelijke symptoom van een „prachtvergadering". Bij ontstentenis van den Federatie-voorzitter opende de tweede voorzitter Suurhoff de massale bijeenkomst. Deze vergadering, aldus spr., is niet in de eerste plaats een feestvergadering, al vervult het ons met voldoening en trots, dat twee der beste mannen der Partij aan de landsregering zijn afgestaan. Gevoelens van grote verantwoordelijkheid verdringen de feeststemming in zoverre, dat wij de ernst van de situatie ten volle beseffen. Wij schuwen die nieuwe taak niet, ondanks haar zwaarte. Zonder uitbundigheid, zonder vertoon komt de grote kern der Amsterdamse beweging bijeen om zich te beraden over het komende werk. Wij hebben er behoefte aan om de twee ministers onze bewijzen van trouw te brengen. Zij bevinden zich thans in Kras en zullen in de loop van de avond hier verschijnen. (Luid applaus). De „Stem", onder Anton Krelage's vurige leiding, zingt met enorm, élan de „Socialistenmars". --- VORRINK'S REDE Dan spreekt de Partijvoorzitter Koos Vorrink, die met hartelijke bijval wordt begroet, die ondanks de zware verantwoordelijkheid blijdschap gevoelt in zijn hart, omdat wij een der belangrijke keerpunten in de politieke geschiedenis beleven! (Applaus). Hier zitten zoveel oudere partijgenoten, die reeds zo lang verlangd hebben, mee te beleven de erkenning van de politieke gelijkberechtigdheid der sociaal-democratie! (Donderende bijval). Toch stemt spr. geheel en al in met de strekking van het openingswoord. Niet alleen een feestelijk gevoel vervult ons, doch tevens willen wij ons bezinnen over de wordings-geschiedenis en over de taak in de naaste toekomst. En dan constateren wij, dat de Nederlandse politiek onder dr. Colijn hopeloos was vastgelopen en dat in zijn verschillende kabinetten een afdalende lijn te bespeuren viel. Ons bezielt de hartstochtelijke wens, dat het nu eens eindelijk met de coalitie gedaan moet zijn. (Applaus). De onwaarachtige scheidingslijn behore tot het verleden. Allen wisten, dat èn in de regering èn in de haar vormende partijen scherpe tegenstellingen heersten. Deze politiek, die krampachtig bijeen wilde houden, wat niet bijeen hoorde, was in wezen on-nationaal en een gevaar voor het aanzwellen van het extremisme. Onze voldoening wordt getemperd door het besef, dat wij geroepen zijn tot onze taak in een tijd van dreigende oorlog en morrende ontevredenheid in de massa, als gevolg van de langdurige werkloosheid. Toch zijn wij ons bewust, dat nu het uur gekomen is! Met moed en vertrouwen aanvaarden wij dit uur. O, er is veel geklaagd over onze tijd Velen zijn bedrukt en twijfelen, of wij ooit weer naar rustiger banen van constructieve politiek zullen komen. Het grote groeiproces der samenleving doet ons echter beseffen, dat wij in deze chaos strijden voor een nieuwe, betere wereldorde. Het liberalisme heeft zijn kracht verloren. Het kabinet-Colijn V was een tragie-comedie van het afscheid van de laatsten der Mohikanen. (Vrolijkheid). Toch onderschatten wij niet het verzet der kleine groep machthebbers tegen de ontwikkeling van het democratisch socialisme, dat groeit met onweerstaanbare kracht. Niet alleen in onze kring! Doch Goddank in alle klassen en rangen begint men te begrijpen, dat wij de weg naar een betere maatschappij móeten vinden. Nederland is een klein stukje wereldfront in de grote strijd. Overzien wij dit front, dan constateren wij enerzijds de aanpassing en bezuiniging, anderzijds de opbouwende welvaartspolitiek Na vier jaar bloedige oorlog heeft de mensheid de vrede, de welvaart niet weten te organiseren. In onuitputtelijk geduld voerden de soc. dem. een taaie strijd tegen de neerdrukkende krachten, tegen aanpassing, tegen werkloosheid. Wij wilden méér levenszekerheid en gingen uit van een voor allen bevattelijk uitgangspunt. Het gezonde mensenverstand voelt, dat rijkdom naast verdoeming tot werkloosheid onmogelijk is. Een geschoolde arbeidersklasse begreep, dat „uitzieken" geen remedie is. Wij willen ons hoofd niet zelf op het blok leggen. Wij willen niet de slachtoffers van het wanbeheer zijn. Wij beseffen: Het kan anders, dus het moet anders! Onze studie is vastgelegd in ons Plan van de Arbeid, dat van burgerlijke zijde gekleineerd werd. Maar de denkbeelden van het Plan hebben veld gewonnen! Ondanks de bestrijding van Colijn, wien men wel een ere-medaille van de Liberale Staatspartij mag geven! (gelach). Het adres van „de negen" durfde zeggen, dat het Nederlandse volk m al zijn geledingen op een te grote voet leefde. Hoe heeft men de euvele moed gehad! --- De veertien Doch hun adres werd gevolgd door het adres van de veertien, bij wie geen enkele sociaaldemocraat was en dat zich verzette tegen de tot niets leidende uitspraken der „negen". In alle partijen vertoont zich een conservatieve en een vooruitstrevende vleugel. Het plan-Westhoff en het rapport van de Hoge Raad van de Arbeid bevatten de koopkrachtgedachte van het Plan! Alles wees er op, dat het tot een breuk móest komen. Welnu: Het is tot een breuk gekomen! Het vierde kabinet-Colijn kraakte van begin af aan, al wilde men dit naar buiten niet doen blijken. Het heengaan van minister De Wilde wees er wel zeer duidelijk op. Niet lang daarna barstte het kabinet uiteen. Uiterlijk leek het, of het om een paar millioen ging. In wezen is het een bewijs, dat de klove tussen aanpassing en welvaartspolitiek niet te overbruggen is. Onze Partij was gereed! In haar economische opvattingen, die in allerlei rapporten zijn vastgelegd. Ook politiek waren wij gereed. Onze Partij heeft haar plaats in de nationale gemeenschap gevonden en heeft geleerd, verantwoordelijkheid te aanvaarden voor héél het volk, voor allen, die met hand en hoofd voor de maatschappij werken. Wij aarzelden niet, diep in te dringen in onze theoretische grondslagen en hebben uitgesproken, dat wij de dragers willen zijn van de toekomst van het gehele Nederlandse volk! (Luid en langdurig applaus.) Men heeft ons overstelpt met verdachtmakingen en valse uitleggingen, en laten wij eerlijk erkennen: ook bij sommigen in de Partij hoorde men weinig aangename woorden over onze „aanpasserij" en onze „braafheid". Buiten de Partij zei men: „Zij hengelen naar de baantjes!". Doorgaans zijn dat zelf goede „hengelaars". (Gelach.) „Wij zijn bereid, doch niet belust", zegt Albarda. --- Bereid èn belust Spr zegt: „Ik ben bereid en belust!" (Bijval.) Belust om de verantwoordelijkheid te aanvaarden ten bate van de gehele gemeenschap! (Luid applaus.) De beide kamerfracties en later de Algemene Raad namen gaarne het besluit om Albarda en v. d. Tempel deel van de regering te doen uitmaken. De moderne vakbeweging steunde dit besluit royaal en zonder reserves! (Krach tig e bij val.) De dubbele Partijraad aanvaardde nagenoeg eenstemmig het voorstel. Er is een gevoel van opluchting! Er is een gevoel van: De ban is gebroken! Hier staan wij, na veertig jaar van politieke scholing gereed voor de taak, waarvoor wij ons geestelijk en zedelijk hebben voorbereid. Wij voerden de oppositie steeds in het besef, dat wij de verantwoordelijkheid moesten overnemen, wanneer dit moest. Dit is de grote gedachte geweest van Troelstra in zijn strijd tegen het anarchisme! (Hartstochtelijke instemming). Onze stuwende kracht tijdens de oppositie bracht het algemeen kiesrecht en de 8-urendag. Groot en vruchtbaar was de oppositie en wij berouwen niets. Maar wij hebben ook gezien, dat men onze denkbeelden heeft overgenomen en het onderzoek naar het vaderschap vreesde. (Gelach). Doch er groeide ongeduld en ontstemming. Er moest een eind komen aan de oppositie. Het einde is er!... Gaat er nu een wonder gebeuren? Neen — er is ook geen wonder gebeurd, toen wij in de gemeentebesturen kwamen. Wij begeren ook geen wonder en behoeven geen wonder, om vast te staan in ons beginsel. Natuurlijk hebben onze ministers rekening te houden met anderer opvatting. Doch die anderen hebben rekening te houden met de groeiende begeerte in hun partij en het slagen van de doelstellingen dezer regering. Nederland is in de afgelopen weken aan een groot gevaar ontsnapt: Het kapot maken van de politieke belangstelling, omdat het land werd verpest door een beginselloze schipperpolitiek. En nog een groter gevaar: --- „Haagse Post” ntspoord >IC3j.n!n hebben hun invloed op de *'**ter • '9!ng' doch zij geven anderzijds Senbarg"1 . lezerskring leeft. Het proces Hs sait) is in een demo- Se d cvin9 van wezenlijke betekenis; in Sikent96" 'CUnnen da9" en weekbladen Si 4,„ 6n..9°ede óf ten kwade. Aan dit jHVr Wl'' nu wij ons moeten bezighou- L da9se pe6n,de van het weekblad "«orL? * L^**JeLuas.''Ds Haagse Post" een de>S6 efl| ,T ad- Het verdedigde inzichten J. dod,1 h'! uP vele punten van de onze "ders d V voor de opvattingen van r,?sPect' d-t nu eenmaal voor Sbare ISSe'!ng in een vrije samenleving 1 Va" Nflt' orwaarde is. Toen onlangs een a| HersH de heer Bauduin, [ï*iJßitJUr va" dit weekblad optrad, _ "s> nu e9even aan onze ongerust-79 he_|,e W|' d!+ weekblad enige tijd aan i -°fnbers+ gezien, moeten wij vaststellen, [H.hj! 6 v.erwachtingen zijn overtroffen. %fijd 9. immers, die „De Haagse Post" C''taire j ' is 9eheel doortrokken van J% er is één juist b anders ziet, is een dwaas fcj QiQer r\ l x . . S* redacVi j Sne. |U'S+e s+andPunt IS L! Co|;;n 6 °6 politieke zienswijze van (Vier, g 6n als anderen, op grond van u,6" . oVertuiging, de zaken anders fiNe l lnsPannen, om hun beginselen „He" L,e.n9en, dan heot dat plotseling C6kbÜ ■fa--+MPo!itiek"> enz. \9 W P66't met een zogenaamde LSsen"Sen -.het landsbelang" en de [Nij; Van Politieke partijen, ledere C '-""g te" hter 'n werkelijkheid op uit, J% nu P en' maar ten deze lopen ki?*f" he?nnflaal uiteen* W'i *3unnen "De V "'s vo 9jnoe9en, zich op te werpen 6 klïk °P het landsbelang, £d« lik. i nnaire Partijleider, de heer > de + 'e Partij voorstaan. Maar als ■fl,!neent 6.?enstanders stelselmatig kleii* l Se*ond chtig da*3|;ch+ sfelf: als dl+ (S 6t) e grondslag der verdraagzaam- een l 'oze praatjes stemming te*1 "en ."nel-. alleen omdat dit voordo ■ de3J welvaartspolitiek omvat, j,Nnda eniocratie verlaten en maakt 0"d Wt0- h 6+ fasclsme' Uit welke |Sm| ,'*' bl'jkt trouwens duidelijk, als r °6 iu'st in het beursoverzicht JS zi. d 6 laatste weken — mislukte! CSsrifi6n j?e<**aan om door financiële /°'9en j de wil van de meerderheid zitten. offerfKablnetsformatie heette het, *<>ii i/. eest van beginselen" te aan!" b|«d, 59!n- Welk cc" logica! Dit Srtegen'w de grote meerderheid van ,\ Verw-ijj. , 9'ng in de kwaadaardig- V'6n he f Z'' "iet een offerfeest van 'is 'in as6 i°P touw 9e-et om maar Si**6mst*n + bewind te lafen- C% |,? yerschijnsel. Aan deze nauiHogft s!.erigheid bestaat in Neder- zó 6' | Publ'ek slikt niet zo ge- 06ricL P°+Selinge verandering van + door de modder halen ll'"democratische organen en Xd jT,.et is een bedrijf, dat een H verdient. --- Een bijgeloof Het bijgeloof in de onmisbaarheid van den heer Colijn! (Applaus)- De liberalen en de antirevolutionnairen trachten te suggereren, dat Nederland zonder Colijn geen toekomst meer had.. In wezen was dit een zich breed maken van het fascisme! (Instemming). Het was méér dan tijd, dat dit keerpunt kwam. Reeds in 1935 was de tijd er rijp voor. Nu is er een eind gekomen aan het coalitietijdperk. Wij erkennen de kracht van geestelijke, beginselen, die de politieke programma's een laatste betekenis verlenen. De coalitie is echter aan haar eigen onwaarachtigheid te gronde gegaan. Moge zij nimmer uit haar asse verrijzen! (Luide bijval). Spr. wendt zich tot de jongeren met de vraag: „Hoe zijn de ouderen tot het socialisme gekomen?" Het gaf hun denken richting en inhoud. Van verworpenen zijn zij bewusten geworden. De twintigste eeuw strijdt in wezen voor de ontwaking van het proletariaat! Nooit zal dit werk verloren gaan. Ook niet in de landen, waar de dictatuur heerst. Daar leeft de oer-gedachte van het socialisme voort in hersenen en harten. De gedachte: „Mens, draag uw eigen verantwoordelijkheid!" Honderdduizenden zien met hoop en vertrouwen onze deelname aan de regering tegemoet. Een kleine, doch machtige groep, zich bedienende van de „grote pers", hoopt op onze mislukking. Hiervan noemt spr. met name „De Telegraaf". (Gefluit.) Grof en onbehouwen stelt dit blad het naalkte fascisme te kijk! (Applaus.) Het fascistische gevaar is waarlijk niet alleen afkomstig van een meneer uit Utrecht. Ondenkbaar is het dat een fascistisch blad als „De Courant" in duizenden arbeidersgezinnen gelezen wordt! (Eindeloze instemming.) Wat er in de nieuwe Troonrede zal staan, weten wij nog niec. De communisten zijn er wel zeer benieuwd naar... (Gelach). Het spreekt vanzelf, dat Albarda en v. d. Tempel er zich van tevoren van hebben overtuigd, dat de grondslag van het kabinet De Geer voldoende ruimte biedt voor ernstige werkzaamheid van twee soc.-dem. ministers. Klaar en duidelijk spreken wij ons vertrouwen in Albarda en v. d. Tempel uit! (Luide bijval). Wij wensen hun geluk. Zij kunnen op de partij rekenen! Wij wensen ook de partij geluk en allen in Nederland, die hun geloof in een vooruitstrevende politiek dreigden te verliezen. --- Sociaal-democratische ministers spreken voor twee massale vergaderingen Het eerste contact tussen socialistische ministers en massa heeft plaats gehad. Ir. J. W. Albarda en dr. Jan v. d. Tempel zijn door de Amsterdamse arbeiders toegejuicht met een warmte en hartelijkheid, die diepe, onvergetelijke indruk maakten op allen, die er getuige van waren. In het Concertgebouw en Kras hadden de historische vergaderingen plaats. In stampvolle zalen. De partijgenoten van de hoofdstad hebben een getuigenis afgelegd. Een getuigenis van aanhankelijkheid, onverminderd strijdvuur, kameraadschap jegens de twee mannen, die de S.D.A.P. in de regering vertegenwoordigen. Een kameraadschap en trouw, die even hecht zullen zijn als gedurende de oppositie-periode het geval was! --- In brandend Europa In een brandend Europa met het fascisme voor de poort kunnen wij ons de weelde van lange, theoretische discussies niet veroorloven. Het vroegere schema in de Partij was zo eenvoudig Hoe anders is de huidige werkelijkheid! Tot het uiterste gespannen internationale verhoudingen, economische crisis, een verstoorde wereldhuishouding, werkloosheid, ongekende herbewapening, zorgelijke staatsfinanciën, crisis in de democratie, allerlei zedelijke waarden Wij hadden ons ter zijde kunnen stellen met als gevolg: verlies van invloed op het volksleven. Neen — onverschrokken zien wij de moeilijkheden onder het oog. Algemeen beseft het volk de moeilijkheden der problemen. Niemand weet, wat ons morgen te doen zal staan. De positie van Nederland zelf is in het geding Holland moet zijn weg vinden in deze moeilijkheden. En zouden wij, de voorlichters, dan afzijdig gaan staan? Neen — wij zullen onze taak zo goed mogelijk vervullen! Het hoofdvraagstuk is de werkloosheid, die ons volk teistert. Moesten wij de bestrijding der werkloosheid aan anderen overlaten? Verre van dien! Wij willen de werkloosheid te lijf. Over deze vergadering aan wendt spr. zich tot allen in den lande om gezamenlijk op te treden tegen het monster werkloosheid! Spr. verdoezelt zijn beginselen niet. Doch beginselen kunnen ook met een volle maag uitgevochten worden. Eerst dient de werkloosheid overwonnen te worden! Er is een deining, een emotie door het land gegaan. Er is veel meer gebeurd dan dat er voor het eerst twee socialistische ministers zijn. --- Verlangen naar eenheid Die deining is een bewijs van het groeiende verlangen naar eenheid! Het is niet onze schuld, als de basis van dit kabinet niet nog verder is, al zijn wij er niet rouwig om. Onzerzijds is géén stelling genomen tegen enige partij. Tet volk heeft gereageerd op de gebeurtenissen. Een streven voor samenwerking van allen, die vernieuwing willen is het nodige antwoord. Spr. besluit met een persoonlijk woord — ook als Amsterdammer. Ik wil u zeggen, dat ik in volledig besef van de moeilijkheden, mijn taak in volle gerustheid en vertrouwen heb aanvaard. --- Drie redenen En wel om drie redenen: le. Ik zit niet alleen in dit ministerie, maar met Albarda, die over eminente eigenschappen beschikt! (Applaus). (Zie verder elders In dit nummer.) --- Uit het isolement De partij is uit het isolement verlost. Dat betekent, dat wij de stemming in en buiten haar rijen moeten gebruiken om haar werfkracht te vergroten. Een aanwassende stroom van georganiseerde sociaal-democraten zal in 1941 de verkiezingscampagne voeren onder de leuze:_ „Eens in de regering — blijven in de regering!" Tegen dictatuur van links en rechts voerden wij de strijd. Honderdduizenden weten, dat wij daardoor het extremisme keerden. Zij weten ook, dat wij voor een betere toekomst strijden. Doch zij wisten tevens, dat wij niet de kansen kregen, die wij verdienen. Dit is nu voorbij! Het rode vaandel van het democratische socialisme voeren wij naar een glorierijke overwinning! (E in del o zie bijval.) De voorzitter dankt Vorrink voor zijn overtuigend an moedig woord. (Applaus.) Onder geestdriftig „Vrijheid"-geroep verlaat de Partijvoorzitter de zaal. Inmiddels heeft De Stem zich weer opgesteld en zingt het weidse „Stort o arbeiders" en „Morgenrood". Na de pauze wachten de vele kameraden op de komst der beide ministers. Er heerst een spanning in de grote zaal. Den Federatiebestuurder P. J. Schmidt valt de eer te beurt, de ere-gasten met hunne echtgenoten naar de zaal te brengen. Een ongekende ontroering bevangt ons allen als de eerste socialistische ministers van Nederland achter uit de zaal binnenkomen. „De Stem" zet een donderende Internationale" in en de ganse zaal is dadelijk één machtige „Stem". Wij staan overeind, richten de handen óp ten groet. Wuivende zakdoeken, betraande ogen, van aandoening hese stemmen. Een aangrijpend hoogtepunt in het Partijleven ! Suurhoff spreekt de gasten toe. Voor het eerst heten wij socialistische ministers in onze vergadering welkom! (Spontaan applaus.) Als eenvoudig tweede voorzittertje wil ik alleen een eenvoudig woord spreken Van den Tempel: Nou moet je oppassen! (G e 1 a c h.) Suurhoff: Partijgenoten Albarda en Vanden Tempel, wij Amsterdammers zijn trots op u! Gij hebt ons gehele vertrouwen. De overtuiging leeft in ons allen, dat uw werk de Partij tot eer en het gehele volk ten zegen zal strekken. Wij rekenen op u en gij kunt op ons rekenen! (Applaus.) Spr. wendt zich tot de echtgenoten van beide ministers, die zo hartelijk met onze strijd meeleven. Uw mannen zijn tot de hoogste post geroepen. Wij wensen u daarmede geluk! (Onder luid applaus ontvangen mevrouw Albarda en mevrouw Van den Tempel rode bloemen.) --- De grote zaal van Krasnapolsky te Amsterdam was stampvol en de redevoeringen van de beide sociaal-democratische ministers werden onder grote bijval aangehoord. --- VAN DEN TEMPEL'S REDE Het woord is aan minister Van den Tempel, die met grote geestdrift wordt begroet. Spr. zal slechts een kort woord spreken. Wellicht dachten sommigen uwer, dat wij iets konden vertellen van wat wij door onze positie konden weten. Doch over het algemeen program en het te voeren beleid kunnen wij niet spreken krachtens ons democratisch beginsel niet. De Regering spreekt op de Derde Dinsdag in September door Troonrede, millioenennota en bij de begrotingen. Wel wil spr. een woord wijden aan het aanvaarden der ministerzetels. Op 3 Augustus is spr. door de heer De Geer tot een onderhoud uitgenodigd. Hem werd toen de zetel van Sociale Zaken aangeboden. Dit kon niet worden aanvaard zonder bepaalde voorwaarden. Diep drong het besef van de historische betekenis van dit ogenblik tot ons door. In de leidende kringen der beweging begreep men, dat wij te kort zouden schieten, als wij onder redelijke omstandigheden zouden weigeren de regeringsverantwoordelijkheid te aanvaarden. ---