De nieuwe koers Licht en donker in Chamberlain's rede Over Chamberlain's redevoering van gisteren zijn wij niet geestdriftig. Dat kan aan Chamberlain liggen, maar ook aan ons. Wat hebben wij verwacht? Dat hij oorlog zou hebben gemaakt met Italië? En als wij dat niet van hem vergden, wat mogen wij hem dan verwijten? Dat hij niet ten overstaan van heel de wereld het Brits-Italiaans aceoord in stukken heeft gescheurd, en aldus Mussolini ontslagen ook van de andere verplichtingen die het bevat; — en hem onherroepelijk vastgeklonken aan Hitler? De betekenis van zijn speech ligt in de garantie, die de regering van Groot-Brittannië uit eigen aandrift geeft, zonder er iets voor terug te verlangen, aan Griekenland en Roemenië. Hiermee is het onwederlegbaar bewijs geleverd, dat inderdaad de Britse politiek een nieuwe koers heeft gekozen. Ziin wij nu nog niet tevreden? Laat ons klaarheid zoeken. Er is een algemeen gangbare voorstelling van „den Engelsman". De Engelsman, zegt men, is vasthoudend, ook in de dwaling. Maar als hij eenmaal erkent, dat hij heeft gedwaald, is zijn bekering radicaal. Dan herkent gij in den man van heden den man van gisteren niet. Die voorstelling heeft Chamberlain bevestigd door zijn rede in Birmingham, en door zijn actie voor het organiseren van het verzet tegen de veroveraars. De Chamberlain, echter, dien wij gisteren in het Lagerhuis hebben gezien, zit nog vol van slakken van den ouden Adam. Zijn verhaal over Albanië scheen regelrecht te komen uit de non-interventie-commissie Zeker, er klonk ironie in zijn stem, toen hij het relaas deed van de voorstelling en de verzekeringen van de Italianen. Maar het blijkt nu, dat toen de gezant van Albanië te Londen, verleden Zater- [ Een wedstrijd I tussen dictatoren en democratieën j -iii.i.iui miiiMiiimiiiiiiimiiiiiiiiiiii.iiiiiiiimimiiHiiii.ï-dag, toen de Italianen al Tirana bezetten, tegen de gewelddadige overval officieel de hulp van Groot-Brittannië inriep, de Britse regering de toestand nog niet geheel opgehelderd achtte. En Chamberlaiir vertelt lang zijn neus weg, dat bij van den Britsen gezant te Durazzo, dat Vrijdag is beschoten en ingenomen, nog altijd geen rapport heeft ontvangen. Dit verhaal maakt een zo sterke indruk van onbeholpenheid, dat het moeilijk is, in goea vertrouwen het verdere beleid van dezen bewindsman af te wachten. De veroveraars hebben weer een stuk Europa bij hun gebied getrokken: klein van oppervlakte, maar groot van strategische betekenis. Eén stuk, waar zij. zich reeds vrij vast hadden genesteld? Toegegeven: als deze overval in oorlogstijd was uitgevoerd, had niemand zich erover verwonderd. Wat ergernis wekt, is dat Chamberlain deze oorlogsdaad in vredestijd behandelt als een juridisch probleem. Hij wacht nog met belangstelling af, wat er na die daad van Albanië's politieke zelfstandigheid zal terecht komen. Het debat over zijn verklaringen was nog niet afgelopen, of het bericht kwam binnen .dat de koning van Italië de kroon van Albanië heeft aanvaard. Nog dezelfde dag waarin hij verklaarde, dat Groot- Brittannië de Adriatische Zee beschouwt als een deel van de Middellandse Zee, komt uit Italië daartegen een verontwaardigde ontkenning. Een ontkenning, die bevestigt, dat voor Zuidslavië de Middellandse Zee slechts toegankelijk is voor zover Italië dat toestaat. Er is een ander punt in Chamberlain's redevoering, dat ons maar half bevredigt. Hij wil Italië niet nodeloos tegen Groot-Brittannië in het harnas Jagen. Hij wil de banden, die Italië nog aan Groot- Brittannië binden, niet roekeloos doorsnijden. Hij wil het Brits—ltaliaans aceoord niet vervallen verklaren. Een van de hoofdzaken van dat aceoord is Mussolini's belofte, dat hij de Italiaanse troepen en hun oorlogsmateriaal uit Spanje zal terugnemen, zodra de oorlog uit is. Opnieuw heeft Mussolini hem dat beloofd, en verzekerd, dat de aftocht zal beginnen onmiddellijk na de glorieuze intocht van Franco in Madrid. Er wordt een datum genoemd: de tweede Mei. Als wij nu alle twijfel onderdrukken, die wordt gewekt door de berichten omtrent de aanvoer van nieuwe troepen uit Italië in Spanje, een twijfel, die wordt versterkt door de manoeuvres, die de Duitse vloot gaat houden voor de Spaanse kust, en door verschillende andere moeilijk te controleren geruchten, dan nog vragen wij: kan er tussen heden en de tweede Mei niets gebeuren, dat aan Mussolini het voorwendsel geeft, zijn troepen in Spanje te houden? Wacht de wereld niet op de eisen, die Mussolini gaat stellen aan Frankrijk? Is de houding van Franco ten aanzien van Frankrijk geruststellend? De kwestie van het terugtrekken van de Italiaanse en de Duitse krijgsmacht uit Spanje is in de loop van de Spaanse oorlog geheel van karakter veranderd. Toen Blum het plan van de noninterventie op touw zette, was de bedoeling, de Spaanse burgeroorlog te laten uitvechten door de Spanjaarden alleen. Het is de Britse regering die het grootste deel draagt van de verantwoordelijkheid voor het verijdelen van die bedoeling. Indien thans Spanje deel uitamakt van het nazi-fascistische macht-blok, indien Spanje is aangesloten bij het anti-Komintern-pact, en indien de consequentie daarvan zal blijken een militair bondgenootschap met Italië en Duitsland, dan kan de Britse regering tot zichzelf zeggen: gij hebt het gewild. In deze omstandigheden geeft de terugtocht van de Italiaanse troepen en de ontruiming van de Balearen, niet de geringste garantie, dat zij niet bij een nieuwe spanning weer de oude posten zullen betrekken. Dat zo'i de brutaalste schending zijn van het Brits-Italiaanse aceoord, een oorlogsdaad, als men wil: stellig. Wij vragen alleen, of het zal gaan bij verrassing; en hoe lang dan de Britse regering moet wachten, eer zij van oordeel is, dat de toestand voldoende is opgehelderd. Men ziet: wij geven aan onze twijfel alle ruimte. Laat ons nu ook de positieve kant van Chamberlain's politiek bekijken. Er is geen twijfel aan: hij zet de nieuwe koers voort. Het gaat niet zo snel, zo fors, als de wereld zou verlangen; maar wij moeten bedenken, dat dit niet afhangt van de Britse regering alleen. Hier hebben ook anderen een woord mee te spreken. Tot een collectief veiligheidspact, bijvoorbeeld, zou Polen niet zijn toegetreden. Het aanvaardt een wederkerige garantie met Groot. Brittannië, en het versterkt zijn bondgenootschap met Frankrijk, vermoedelijk ook met Roemenië, maar het wil niet zijn verhouding met Duitsland bederven door ook met Rusland een bijstandsverdrag te sluiten. De Britse regering heeft hiermee rekening moeten houden. In elk geval is door het aceoord, met Polen gesloten, een belangrijk stuk verweer tegen Duitse veroveringszucht tot stand gebracht. De garantie, aan Griekenland gegeven, werpt een dam op tegen Italiaanse veroveringszucht in de Balkan en de Middellandse Zee. Op het nippertje is de garantie voor Roemenië er nog bij gekomen; men zegt, op aandrang van Frankrijk. Het wekt verwondering, dat Chamberlain heeft gezwegen over Zuidslavië. In Zuidslavië zelf, echter, wordt dat niet gevoeld als een reden tot ongerustheid, Wij moeten het dus vermoedelijk toeschrijven aan de tegenzin van Chamberlain om ook maar een woord meer te zeggen dan hij kan verantwoorden. De garantie aan Polen, aan Griekenland, aan Roemenië, dat ls in enkele weken al een eind weegs in de nieuwe koers, waar de oude heer zelf misschien versteld van zal staan. Ook met Rusland wordt voortdurend druk onderhandeld: in het Hogerhuis heeft Halifax gezegd: als wij hiermee niet verder zijn opgeschoten, ligt de schuld niet bij ons. Overzien wij de kaart, — men is geneigd te zeggen: het slagveld, — dan is onze conclusie: de actie voor het stuiten van de verovering van Europa door de nazi-fascistische dictaturen is op gang. Belangrijke posities zijn in hun handen gevallen. De vraag of zij nog nieuwe veroveringen kunnen maken, hangt voor een groot deel af van de snelheid, waarmee aan weerszijden wordt gehandeld. Dat wij op dit punt gerust zijn, zouden wij niet durven beweren, . --- Het botert nog niet erg tussen Frankrijk en Franco-Spanje Uitlevering van het oorlogsmateriaal niet gemakkelijk Frankrijk zit nog steeds met duizenden vluchtelingen (Van onzen correspondent). Parijs, — Vrijdag. De verhouding tussen Frankrijk en het Spanje van Franco is vanaf het moment der officiële erkenning slecht geweest en is er sedertdien niet beter op gewordan. Het begon yan Spaanse zijde met het niet-ontvangen van den afgezant Leon Bérard door generaal Franco en daarna liet men den Fransen gezant, maarschalk Pétain, een week lang op de mat staan. Tenslotte heeft men toen inderhaast de republikeinse vloot, die in de Noord-Afrikaanse haven van Bizerte was gevlucht, maar uitgeleverd, opdat dit Franco ertoe zou brengen den roemrijken verdediger van Verdun te ontvangen, niettegenstaande die uitlevering niet behoefde te geschieden volgens het aceoord Jordana—Bérard. (Jordana is Franco's minister van Buitenlandse Zaken,. Bérard was de voorloper van maarschalk Petain. Daarna is het gesol met de Spaanse vluchtelingen begonnen. Franco beloofde die honderdduizenden terug te nemen en geen represailles uit te oefenen. In dat laatste kon men natuurlijk geen vertrouwen hebben, maar de Franse regering hoopte zich in elk geval van het grootste aantal vluchtelingen te „ontdoen".Alleen die zouden achter mogen blijven, die werkelijk levensgevaar liepen. Men weet, dat met de belangen der politieke vluchtelingen maar weinig rekening is gehouden. De mannen in de kampen werden geprest terug te gaan cri omdat zij daar in de open lucht bijna bezweken, gingen er fh den beginne velen terug. De eerste week na de val van Catalonië vertrokken er 70.000. Men heeft sindsdien wel vernomen, dat duizenden van hen in de concentratiekampen werden opgesloten of gefusilleerd, maar erg'controleerbaar waren die berichten niet. Toch kan men gerust aannemen, dat honderden van die ongelukkigen, omdat zij de republiek verdedigden, zijn omgekomen. Franco gaf er zich echter rekenschap van, dat hij met het niet of langzaam doorlaten van de 400.000 vluchtelingen Frankrijk nog veel onaangenamer kon zijn dan met fusilleren van diegenen, die zich in hun strijd voor de Spaanse republiek de trouwste vrienden van Frankrijk hadden betoond. En daarom zette hij ineens de toevoer stop. Elk geval moest zogenaamd afzonderlijk gecontroleerd worden, zodat er iedere dag maar een tiental mensen doorkonden. Daardoor zou dus de laatste vluchteling misschien over vijftig jaar passeren. Frankrijk handelt aldus, omdat het ontevreden is over de uitvoering van de nog nooit gepubliceerde overeenkomst Jordana—Bérard. Nooit door de regering-Daladier gepubliceerd, omdat zij voor Frankrijk wel heel nadelige bepalingen bevat. Frankrijk moet bijvoorbeeld — d&t weet men van het aceoord — al het republikeinse oorlogsmateriaal uitleveren en het Spaanse goud in de Bank van Frankrijk teruggeven. Geen enkele bepaling verplicht Franco de zware onkosten te betalen, die de Spaanse vluchtelingen het Franse volk kosten... zoveel millioen per dag. --- Zuid-Afrika naast Engeland, verklaart generaal Smuts De enige weg voor democratische landen in gevaarlijke tijden Pretoria, — Vrijdag. Generaal Smuts heeft in een bijeenkomst van de Verenigde Zuidafrikaanse partij te Malmesbury in de Kaap-provincie verklaard, dat Zuid-Afrika door een gemeenschappelijk lot met Engeland verbonden, naast dit land zal blijven staan, als lid van de groep van democratische landen. Smuts wees erop, dat de wereld thans een zeer gevaarlijke tijd doormaakt en dat nooit tevoren in de gescheidenis, de oorlogsvoorbereidingen zo groot waren. Ook Zuid-Afrika, als vreedzaam land, kan. dagelijks worden aangevallen. Wij hebben een lange kustlijn, die wij onmogelijk zelf kunnen verdedigen. Wij zouden hulpeloos zijn, indien wij niet konden rekenen op de bescherming van de Britse vloot. Daarom zal Zuid-Afrika naast zijn oude vrienden blijven staan als lid van de groep democratische landen, die alleen een waarborg voor vrede zijn. De vrijheid is hun ideaal. Zelfs Amerika moest tenslotte toegeven, dat zijn toekomst samen hing met die van de overige wereld en dat het niet alleen kon blijven staan, zoals uit de redevoeringen van Roosevelt kan worden opgemaakt en datzelfde geldt ook voor Zuid-Afrika. --- Nationaal register De Zuidafrikaanse regering heeft besloten een nationaal register aan te leggen van alle weerbare mannen tot de leeftijd van 45 jaar. In tijd van nood zullen deze mannen worden opgeroepen voor landsverdediging en hulpdiensten. Een secretarisgeneraal is met dit werk belast. --- Een brutale gezant De ontevredenheid van Franco kwam niet alleen indirect tot uiting door het bijna geheel sluiten van de grens, zij werd ook door zijn diplomatieken vertegenwoordiger te Parijs uitgesproken. Op onbeschaamde wijze, op een manier, die wel zelden in de diplomatieke geschiedenis zal zijn voorgekomen. De nieuwe Spaanse gezant De Lequerida ontving de leden van de Franse diplomatieke pers in de salons van de ambassade en critiseerde in hun bijzijn de houding van hun eigen regering, met het verzoek de critiek in de pers te zetten. Hij zei 0.m.: „De plechtige ondertekening van het aceoord Jordana—Bérard is een belangrijke eerste stap, waarvan de waarde echter zal uitblijven, als zij niet gevolgd wordt door een loyale, volledige en snelle uitvoering." En hij voegde er, en dat is het toppunt, als een bedreiging aan toe: „Spanje komt uit zijn binnenlandse strijd te voorschijn met nieuwe geestkracht; versterkt door en bezield van een stevig vertrouwen in zijn militaire capaciteiten, die het bewezen heeft te bezitten, zonder enige 'teleurstelling, noch vermoeidheid te gevoelen en meer meester van zijn eigen lot dan ooit." M.a.w. maak het niet tot viiand, anders Afgezien van de organen van het Franse fascisme en royalisme hebben alle Franse bladen dit optreden van De Lequerida afgekeurd. Er zijn er trouwene in Frankrijk, die waarschuwen tegen de overgave van het oorlogsmateriaal, dat immers nooit aan Franco heeft toebehoord. Er zijn in de havens van West-Europa voorts 61 Amerikaanse vliegtuigen ontscheept, door Amerikaanse anti-fascistische organisaties betaald, waarop Franco geen enkel recht heeft. En van het oorlogsmateriaal is een deel nieuw en nog niet eens met de leveranciers verrekend. Hetgeen voor een groot deel de oorzaak is van de vertraging in de uitvoering van het aceoord Jordana—Bérard. Het ergste zal nog zijn, als straks die vliegtuigen gebruikt zouden worden om Franse steden te bombarderen, indien Franco zich bij een eventuele oorlog aan de zijde van Italië en Duitsland zou scharen. Reeds is kolonel Mezkardo naar Berlijn op weg, om daar op Hitler's verjaardag te paraderen met de ere-sabel, die Franse nationalisten hem eertijds voor de verdediging van het, Alcazar hebben geschonken!! En om Frankrijk onaangenaam te zijn, houdt de Spaanse regering tenslotte in Alicante den Fransen consul en het Franse communistische Kamerlid Tillon gevangen, daar zij het gewaagd hebben zich met de ontruiming der laatste republikeinen van naam te bemoeien. De kogel staat hen te wachten, als de Franse regering niet ingrijpt. Om dat ingrijpen te bevorderen, heeft Gabriel Péri voor de communistische partij een interpellatie aangevraagd. Het is een ongehoord feit, dat in een ander land een parlementslid vastgehouden en zelfs met de dood wordt bedreigd. Men herinnert in dat verband aan het geval van een ander Frans parlementslid, dat in 1914 direct door de Duitsers werd vrijgelaten. --- Göring te Rome aangekomen Vandaag rede van Ciano over de jongste gebeurtenissen Rome, — Vrijdag. Göring is vandaag te Rome aangekomen. Hij was om half vier met een oorlogsschip uit Libye in Napels gearriveerd. In de hoofdstad werd hij verwelkomd door Mussolini, Ciano en tal van andere autoriteiten. Göring zal besprekingen voeren, voordat hij Maandag naar Berlijn zal vertrekken. Hij zal morgenmiddag ook de zitting van de Kamer van fasces en corporaties bijwonen. Deze zitting begint om vier uur. Een Albanese delegatie zal ook tegenwoordig zijn. Het is de delegatie, die naar Italië komt om den Italiaansen koning de kroon van Albanië „aan te bieden". Ciano zal een rede houden over de gebeurtenissen der laatste dagen. Het Italiaanse kabinet heeft vandaag vergaderd en vastgesteld, dat de titel van den Italiaansen koning voortaan zal luiden: Koning van Italië en Albanië en Keizer van Ethiopië. Hij zal door een stadhouder in Albanië worden vertgeenwoordigd. --- Belgische geniesoldaat was onvoorzichtig Voortijdige ontploffing verwondde acht soldaten (Van onzen Brusselsen correspondent.) Hasselt, — Vrijdag. Vrijdag waren te Sutendael bij Hasselt soldaten van de génie bezig met het controleren van ontplofbare ladingen door middel van een electrisch toestel. Een van de soldaten begin een onvoorzichtigheid bij de behandeling, zodat de ontploffing voortijdig geschiedde. Acht onderofficieren en soldaten werden licht gewond door kleine metalen scherven. Verschillende van de gewonden hebben reeds het hospitaal van Beverloo verlaten, waar zij werden verzorgd. --- Qe beste sigaret voor Uw geiondnv --- Twee autobandieten gepakt Zij maakten omgeving van Parijs geruime tijd onveilig (Van onzen Parijsen correspondent) Parijs, — Vrijdag. Twee van de autobandieten, die de omstreken van Parijs onveilig maakten en gisteren zelfs in het Departement van Yonne „werkten" en een automobilist niet alleen beroofden, maar ook molesteerden, zijn bij Vizille, in de buurt van Grenobles, gepakt. De derde wist te ontkomen Het zijn Belgen van 20 en 21 jaar, die sedert een tweetal wekeij in Frankrijk waren. Zij hebben bekend de bedrijvers te zijn van de overvallen in de streek van de Yonne en bij Montreau, bii welke laatste overval een hele familie werd uitgeschud. --- Zes verkiezingen op komst in Engeland Geringe regeringsmeerderheden in twee districten Er zijn in Engeland zes tussentijdse verkiezingen voor het Lagerhuis op komst, waarvan de uitslag met grote spanning wordt tegemoet gezien. Het eerst gaat het district South Ayrshire naar de stembus en wel Donderdag a.s. Dr. Katherine Gavin, de conservatieve candidaat, verdedigt hier een regeringsmeerderheid van 4.804 stemmen op den arbeiderscandidaat. In Kennington zal de conservatief Kennedy het erg benauwd krijgen. Want in dit district had de regering in 1935 slechts een meerderheid van 545 stemmen. Het verkiezingsresultaat luidde in 1935: Sir George Harvey (conservatief) 12.401 st. Matters (Arbeiderspartij) 11.856 st. Meerderheid 545 st. In het district Hallam heeft de regeringscandidaat meer kans, want hier bedroeg de conservatieve meerderheid in 1935 10.952 stemmen. Het lastigst krijgt de regeringscandidaat het ongetwijfeld in North Southwark, waar de regeringsmeerderheid in 1935 slechts 70 stemmen bedroeg. In dit jaar luidde de uitslag: Strauss (regeringsliberaal) 8.086 st. Isaacs (Arbeiderspartij) 8.007 st. Meerderheid 79 st. De Arbeiderspartij zal Isaacs, die het district reeds tussen 1929 ên 1931 vertegenwoordigde' in het Lagerhuis, opnieuw candidaat stellen. Tenslotte moeten tussentijdse verkiezingen plaats hebben in de districten Abbey en Aston, maar hier bedroegen de conservatieve meerderheden respectievelijk. 12.862 en 10.355 stemmen. --- Arabische wapenvoorraad ontdekt Een goede slag geslagen bij Nabloes Jeruzalem, — Vrijdag. Het grootste arsenaal, der terroristen, dat ontdekt is sedert de aanvang der Palestijnse wanordelijkheden, is bij Nabloes in beslag genomen door troepen, die samenwerkten met de politie. Verborgen onder planken vonden de troepen in putten 69 geweren, een machinegeweer, vier andere vuurwapenen, bijna 5000 houders munitie, vijf landmijnen, een grote hoeveelheid springstoffen en slaghoedjes, twee veldtelefoons en talrijke documenten en uniformen, o.m. de persoonlijke uniform van den bekenden bendeleider Joessef Aboedoera. Deze ontdekking doet de veronderstelling aan de hand, dat Aboedoera zijn hoofdkwartier daar had opgeslagen. Men gelooft, dat hij reeds naar Syrië is gevlucht. --- Versterking Noorse verdediging Extra-credieten aangevraagd Oslo, — Vrijdag. De Noorse regering heeft het Storting verzocht een buitengewoon crediet van 20 millioen kronen (ruim acht millioen gulden) toe te staan voor verdedigingsdoeleinden. Dit bedrag zou in het belastingjaar 1939—1940 door een extra-belasting moeten worden opgebracht. Hierdoor wordt het totaal van de, buitengewone credieten voor de landsverdediging over de jaren 1936 tot 1940 gebracht op bijna 97 millioen kronen of bijna 43 millioen gulden. --- Belgische katholieken willen Huysmans vervangen als Kamerpresident (Van onzen correspondent.) Brussel, — Vrijdag. De Kamer zal Dinsdag haar president benoemen. Men weet dat Kamiel Huysmans tot nog ■toe deze functie vervulde. Bij de katholieken, die op twee April weer de sterkste fractie zijn geworden, bestaat er een stroming ten gunste van het aanstellen van een katholieken president. Sommigen noemen in dit verband de naam van den katholiek-democraat Marck. De socialisten blijven de candidatuur van Huysmans verdedigen. Het verloop van de verkiezing van den Kamerpresident zal voor een groot deel afhangen van de oplossing van de regeringsvorming. --- Moord en zelfmo een taxi bij „Voor Hitler gedood de fanatieke da s , L op het ogenblik een ro«d J Middellandse Zee .1./' klaard, dat hij in verba» ~ nationale toestand, onm1 /| terugkeren _,„ fjA , De bedoeling van ox- tfüJJ. van de maand op reis & v