i^_^p^i_iet js ZJ3O eenVoUCjjg Jp' worst zulk een aparte, malsche lekkernij kan zijn! Juist bij uitgesneden worst heeft het dubbel zin, om uitdrukkelijk den naam s~HÊÊm / 'e verme'c'en van Zwanenberg, ! f zoo alom bekend, als de zaak, die maakt wat smaakt! UU ZWANENBERG maakt wat smaakt! --- lj|f( GEEFT GEUR EN GENOT ylf|; "_M \ fc—-W-W—. II II __________ | 11 |H ■ | I. .11 -- ' ■ i- ■■■»—■■■ --- OORLOGSPROPAGANDA VAN VERRE EN NABIJ IEDER VOGELTJE ZINGT ZOOALS 'T GEBEKT IS '■•* Een verontwaardigd „Heerlenaar" stuurt ons in den vorm van een vierbladig pamflet een vertaling van het Duitsche Memorandum, dat na de overweldiging van Denemarken en Noorwegen aan de Regeering dezer landen is aangeboden. De „Heerlenaar" vraagt zich af hoc het mogelijk is, dat men dergelijke propaganda-lectuur ten gunste van Duitschland „hier maar zonder hinder huis huis kan bezorgen". Eerlijk gezegd deelen wij zijn verontwaardiging niet! Want aangezien wij hier te lande nog steeds onder een weldadig vrijheidsregiem leven, staat 'et eenieder vrij zooveel propaganda te maken :,|s hem goeddunkt. Het spreekt vanzelf, dat de oorlogvoerende P&rtjjen van deze vrijheid een ruim gebruik maken. Dag aan dag wordt onze schrijftafel overstroomd met min of meer belangrijke documenten in het Duitsch, Fransch en Engelsch, dikwijls met de vertaling erbij! Een goed journalist leest alle stukken, die ncm worden toegezonden, maar pleegt een zeer sPaarzaam gebruik te maken van propagandalectuur. Slechts bij hooge uitzondering neemt hij de een of andere passage over. Doch naast deze papier-lawine, die men als redelijk mensch onbewogen over zich heen laat gaan, wordt de oorlogspropaganda bovendien noS op een andere, meer doeltreffende wijze bedreven. Het „Algemeen Nederlandsch Persbureau (A. • **•)» waarbij ongeveer alle dagbladen in ons 'and zijn aangesloten, stuurt eiken dag door n'iddel van de onvolprezen „telex", een massa nieuwsberichten aan al hare abonné's. Onder deze berichten neemt ook een omvangrijke documentatie de haar toekomende plaats in. En zoo is het te verklaren, dat nog op dendelfden gedenkwaardigen dag, dat Denemarken en Noorwegen werden overrompeld, (9 April 1940) hetzelfde memorandum, dat thans in Zuid- L-imburg huis aan huis wordt verspreid, nagenoeg volledig in ons blad werd opgenomen! Op pagina drie van het eerste blad onzer cou'ant van dien datum kan men woord voor woord hetzelfde lezen wat tien dagen later als een soort „trouvaille" door de N. S. B. wordt rondgebazuind.' Maar onze lezers zullen zich wellicht hcrin'eien, dat reeds des anderen daags in ons num-1 Cr T*n 10 April een hoofdartikel over „Scanf inavië" werd geplaatst, waarin met name ten aanzien van Denemarken, o.m. de volgende passage te lezen stond: Nu moge men niet ten onrechte beweren, dat de jarenlange stelselmatige verwaarloozing der weermacht door de ginds almachtige sociaal-democratische partij de bekoring om toe te grijpen voor den aanvaller wel heel sterk heeft gemaakt, dit neemt niet weg, dat de overrompeling van een vreedzaam volk, waartegen geen enkele grief was aan te voeren en dat zonder eenige waarschuwing noch oorlogsverklaring midden in zijn rustig bestaan werd neergeslagen, een gruweldaad is, waarvoor in de geschiedenis geen precedent en in het woordenboek geen naam te vinden is. De overweldiging van België in 1914, hoc onrechtvaardig ook, was niet zóó volkomen ongemotiveerd als deze laffe sluipmoord op een weerloos slachtoffer. Dit laat, naar wij meenen, niets aan duidelijkheid te wenschen over. Want wij achtten het noodig de wandaad, waaromtrent trouwens heel de Nederlandsche pers — behalve het zich noemend „Nationaal Dagblad" — eenstemmig Was in haar onomwonden afkeurend oordeel, met haar waren naam te noemen, juist om de drogredenen, die den vorige'n dag in ons blad Waren verdwaald, korf en goed recht te zetten. Wij zouden hier kunnen eindigen met de waarschuwing om toch vooral in dezen tijd met oordeel des onderscheids de pamfletten te lezen, die onze brievenbussen onveilig maken, wanneer het ons niet geraden scheen twee opmerkingen te maken na raaendniadilergae22d;!;:a dü2e te maken naar aanleiding der argumenten, die jn het Duitsche memorandum worden te berde gebracht om de overweldiging van West-Scandinavië goed te praten. De eerste geldt het onloochenbaar feit. dat morgen aan den dag precies dezelfde argumentatie opnieuw dienst kan doen om Nederland onverhoeds binnen te vallen! ' Immers ziehier de redeneering van dne memorandum-schrijver. „Engeland heeft' herhaaldelijk door zijn optreden dé onzijdigheidsregelen geschonden. „Noorwegen en Denemarken hebben niets gedaan om deze .onzijdigheidsschennis metterdaad te verhinderen. „Thans staat de Britsche Regeering klaar om Scandinavië te bezetten. „Ook thans zijn Noorwegen en Denemarken, zooal niet onwillig, dan toch onmachtig om deze bezetting te beletten. „Dus is Duitschland gerechtigd om voor den duur van den oorlog de bescherming van deze landen op zich te nemen." Het staat vast, dat Engeland ook tegen ons ' 'and verschillende maatregelen heeft getroffen, the met een juiste opvatting der onzijdigheid ';i strijd zijn. Wij hebben — evenals Denemarken en Noor- Wegen — herhaaldelijk geprotesteerd tegen het opbrengen onzer schepen en tegen het inbeslagncnicn onzer handelsgoederen. Maar wij hebben in deze onrechtmatigheden begrijpelijkerwijze geen reden gezien om den oorlog te verklaren! Dat Engeland klaar zou staan om ons land binnen te vallen is natuurlijk een sprookje. Maar dit geldt in niet mindere male voor Scandinavië. Want uit niets blijkt dat er van Britsche zijde een overrompeling hetzij van Denemarken of Noorwegen werd voorbereid. Daarom gaat de redeneering van den memorandum-steller volkomen mank waar hij de beweerde maar onbewezen aanvalsneiging van Engeland als voorwendsel bezigt om de brutale agressie van Duitschland te rechtvaardigen. Deze redeneering is even waardeloos als die van een inbreker, die zijn misdrijf zou willen verontschuldigen met het motief, dat hij bij zijn aankomst bij het huis van zijn slachtoffer een zijner collega's reeds had zien klaarstaan met een stel werktuigen om de deur te forceeren, en dat hij toon maar dadelijk zelf aan den slag is gegaan! Verder commentaar lijkt ons volstrekt overbodig. * # # De tweede opmerking, die ons van het hart moet, geldt het droevig feit, dat de geschiedenis zich herhaalt, zoodra er ongerechtigheden van dezen weerzinwekkenden aard moeten worden goedgepraat. Want wie het beruchte ultimatum, dat op 2 Augustus 1914 te Brussel werd overhandigd, vergelijkt met het memorandum, dat thans te Oslo en Kopenhagen werd thuis bezorgd, wordt getroffen door de sprekende gelijkenis tusschen deze beide staatsstukken. Ook in het ultimatum der toenmalige Keizerlijke Regeering werd een vermoedelijke inval van den vijand als doorslaan motief gebezigd om hem in zijn misdadig opzet te voorkomen: „Frankrh'k kan wachten, Duitschland kan niet wachten", zeide de kanselier von Bethmann Holweg letterlijk in den Duitschen Rijksdag. Men wrijft zijn oogen uit van verbazing over de hardnekkige herhaling van dergelijke inbrekers-argumenten ! Napoleons beroemd woord blijft toch nog altijd waar: „lis nontrien appris ni rien oublié! Zij hebben niets geleerd en zijn niets vergeten!" Het is een hopeloos geval! En de eenige les, die er voor ons, vredelievende neutralen, uit te trekken valt, is een hernieuwd en versterkt voornemen om para-d te zijn en te blijven teneinde eiken invaller, met welke schijnschoone redenaties hij kome aandragen, met macht van wapenen te weerstaan Ook in dit opzicht bevat het gebeurde in Scandinavië een leering, die we goed zullen doen nooit te vergeten. --- Korte berichten Uit Washington: Huil, wiens naam vaak genoemd is bij gissingen over de democratische candidaten voor het presidentschap, heeft gisteren medegedeeld, dat hij ..nergens voor" candidaat was en geen politieke aspiraties had. Uit Istanboel: De Turksche regeering heeft besloten gratie te verkenen aan 241 gevangenen wegens hun „heldhaftig gedrag" bij het verleenen van hulp tol redding van talrijke menschenlevens tijdens de rampspoedige aardbevingen' in het gebied van Erzindjan in December jl. Uit Helsinki: hi het kader van de uitwisseling van Finsche tegen Russische gevangenen zijn gisteren aan de grens 792 Russen uitgeleverd. Finsche en Russische officieren zaten aan een noenmaal aan. Uit Canberra: Sir Henri Gullett, de vicc-president van den Uitvoerenden Raad van de Australische coalitieregeering, heeft medegedeeld, dat binnen veertien dagen alle communistische bladen in Australië zullen ophouden te verschijnen. „Wij zijn vastbesloten", zeide hij, „een censuur in te voeren en de communistische uitgaven als vijandelijke uitgaven te behandelen." Uit Tokio: De nieuwe Japansche kriigsverrichtingen in 'et Zuiden van de provincie Sjansi hebben geleid tot de bc. :tting van Pingloe en andere belang"üke punten aan de Gele rivier, waarbij den Chineezen een vernietigende slasr is toegebracht. De Chineesche troenen zouden 4500 dooden hebben achtergelaten. De Japanneezen maakten vele wapens en munitie buit. Uit Washington: In Maart 1940 hebben de Ver. Staten voor een totaal van 17.481.990-dollar aan oorlogsmateriaal uitgevoerd. Tn het eerste kwartaal van lfliO bedroeg deze uitvoer 61.041.791 dollar. --- De positie van Ned. Indië AUSTRALISCHE MINISTER OVER POSITIE VAN NEDERLANDSCH-INDIË. Canberra, 19 April (Reuter). De Australische minister van Buitenlandsche Zaken, Mcewen heeft in het huis van afgevaardigden verklaard, dat het kabinet nauwkeurig de uitwerking bestudeert, welke een Duitsche invasie in Ne derl a n d op Nederlandsch Oost-Indië zou hebben. Een invasie van Nederland, aldus de minister, zou onvermijdelijk van invloed zijn op het lot van Nederlandsch Oost-Indië, dat van rechtstreeksch en vitaal belang is voor Australië De arbeidersafgevaardigde Curtin verklaarde, dat Autralië een grootere verantwoording heeft wat het grondgebied aan zijn rugzijde betreft, dan Japan of de Vereenigde Staten. Australië, aldus Curtin, dienst strijdkrachten te hebben op de brandpunten teneinde zoo noodig op doeltreffende en beslissende, wijze te kunnen optreden tot handhaving van den status-quo. --- DE JAPANSCHE PERS OVER DE VERKLARING VAN HULL. Tokio, JS April (Domei) De Japansche bladen nemen een afwijzende houding aan tegenover de verklaring van den Amerikaansohen minister van Buitenlandsche Zaken, Cordell Huil, inzake de positie van Nederlandsch Oost-Indië. De „Hotsji Sjimboem" schrijft: Ongetwijfeld was de verklaring van Huil bedoeld als een politieke stap om de Japansche expansie naar hel Zuiden te beperken, maar de Vereenigde Staten mogen wel weten, dat zulk een poging slechts in staat is het Japansche volk i" woede te doen ontsteken. --- DE STATUS-QUO VAN NEDERLANDSCH-INDIË Tokio, 19 April (D.N.8.). Naar de „Asalü Sjimboen" meldt, is men op een conferentie van het Departement van Buitenlandsch Zaken en op een gemeenschappelijke conferentie van leger en marine, welke gisteren plaats vonden, overeengekomen, de verklaring van Cordell Huil inzake Nederlandsch Oost-Indië te negeeren.- De houding van de Vereenigde Staten, zoo constateerde men, staat gelijk niet een onnoodige inmenging in de zaken van het Westelijk deel van den Stillen Oceaan en moet gekenschetst worden als onvriendelijk, terwijl bovendien een verklaring van derde zijde. n.l. van de Vereenigde Staten, volkomen overbodig is, aangezien Nederland en Japan het over de positie van Nederlandsch Oost-Indië zijn eens geworden. Het blad meldt voorts, dat de Janansche gezant in den Haag reeds in November van het vorige jaar uiting heeft geseven aan den wensch van Japan, dat de statns-auo van Nederlandsch- Indië ook dan gehandhaafd zal worden, indien Nederland in een oorlog betrokken zou worden. --- HET BEZOEK VAN GENERAAL PABST AAN MINISTER ARITA. Tokio, 19 April (Domei) De minister van Buitenlandsch Zaken, Arita, heeft in de gewone kabinetszitting van heden verslag uitgebracht over den toestand in Europa. Ook deelde Arita zijn ambtgenooten mede, dat de Nederlandsche gezant, generaal ,T. C. Pabst, hem gisteren heeft bezocht, en hem in opdracht van zijn regeering in kennis heeft Besteld van de oprechte waardeering voor de verklaring, welke Arita j.l. Maanriaa over de hand'->avin" van den status-quo in Nederlandsch Oost-Indië" heeft afgelegd. —-—-————;►» — --- Ver. Ned. Fabrikaat PRINS BERNHARD EERE-LID Z.K.H. Prins Bernfcard heeft het eerc-lidmaatschap van'de Vereeniging Nederlandsche Fabrikaat aanvaard. «■ --- Kas-tekort bij P-T.T.-kantoor KANTOORHOUDER GEARRESTEERD. In verband met een geconstateerd aanmerkelijk kastekort is de 50-jarige kantoorhouder der P.T.T. Ie Rh'soord, gemeente Ridderkerk, in verzekerde bewaring gesteld. ■ De man. die door de gemeentepoli He is verhoord, heeft reeds een bekentenis afgelegd. Het onderzoek duurt nog voort- __•- --- Ook vergadering van communisten verboden 's-Gravenhage, 19 April- De communistische partij Nederland afdeeling Den Haag zou gisterenavond in den Dierentuin een openbare vergadering houden. Het woord zouden voeren de heeren L. de Visser over „slagkruisers en oorlogsgevaar" en P. de Groot over „de Internationale situatie". Wij vernemen, dat deze vergadering niet is doorgegaan, omdat zij van hoogerhand is verboden. -•— --- Duitschland en Roemenië DE ECONOMISCHE BESPREKINGEN TE BOEKAREST GEEINDIGD. Boekarest, 19 April. (Reuter). De besprekingen tusschen de Duitsche oeconomische delegatie, onder leiding van dr. Clodius, en de Roemeensche autoriteiten zijn vanavond geëindigd. Verwacht wordt, dat de overeenkomst morgenochtend zal worden onderteekend. Het verluidt, dat de overeenkomst, welke binnen het kader van het bestaande Duitsch-Roemeensche handelsverdrag zal vallen, de volgende punten zal omvatten: 1) Uitbreiding van de tegenwoordige handelsen betalingsbvereenkomsten tusschen de beide landen tot de Duitsche protectoraatsgebieden, met uitzondering van Polen; 2) Unificatie der Douanerechten tusschen Roemenië eenerzijds en Duitschland en Bohemen en Moravië anderzijds; 3) Overeenkomst, dat alle graancontracten, welke vóór het Roemeensche uitvoerverbod werd uitgevaardigd, werden onderteekend, zullen worden ten uitvoer gelegd. --- Minister De Geer maant tot koelbloedigheid en vertrouwen Onze roaping is er een van dienende neutraliteit Ons vredespaleis blijft voor allen open! Staat van Beleg voor het geheele land Minister de Geer heeft gisterenmiddag de volde rede tot het Nederlandsche volk gehouden: Waarde luisteraars in Nederland en in de overzeesche gebiedsdeelen. Nu de spanningen, waarmede het wereldgebeuren ons sinds September j.l. vervult, sedert kort weer zijn toegenomen, wil ik een enkel woord tot u richten. En wel in de voornaamste plaats om u op te wekken tot koelbloedigheid en vertrouwen. Koelbloedigheid is niet in strijd met de waakzaamheid, die thans van ons wordt geëischt maar versterkt haar. Een uit zijn evenwicht geslagen volk zal in de ure des gevaars niet zn'n volle kracht kunnen inzetten. Bovendien trekt nervositeit het gevaar aan. Wie voortdurend in den afgrond kijkt, waarlangs zijn weg voert, wordt gemakkelijk duizelig en stort omlaag. lets dergelijks geldt hier. Reeds hebben wij gezien, hoe overmatige beduchtheid, dat onze neutraliteit zal worden geschonden, de neiging deed opkomen, haar vrijwillig prijs te geven door het maken van afspraken met belligerenten. Al zulke onrustigheid moeten wij verre van ons houden. Het zal ons het gemakkelijkst vallen, indien wij een juist begrip hebben van onze positie. leder volk heeft — evenals ieder mensch — zijn eigen roeping in deze wereld. De .roeping van ons volk is er thans eene van dienende neutraliteit. Wij staan buiten het conflict en wij zijn ten allen tijde bereid, aan de oorlogvoerende mogendheden, indien zij dit wederzijds wenschen, onze diensten ter beschikking Ie stellen, tot afwending van de onmetelijke ramp die hen allen bedreigt indien zij tot hel bittere' eind dezen strijd voeren. Ons Vredespaleis staat voor hen open. En onze vredesgedachte vergezelt hen. En wel allen gelijkelijk. Er is geen sprake van, dat wij met beide, laat staan met een van beide partijen vertrouwelijk zouden gaan spreken óver het ondergestelde geval, dat de andere partij °ns aanvalt. Wij steunen, voorzoover het menschen betreft, uitsluitend op onszelf. Bovendien hebben wij van beide zijden de verzekering ontvangen, dat onze neutraliteit zal worden ontzien, zoolang wjj haar zelf handhaven. Omtrent dit laatste is iedere twijfel uitgesloten. Reeds daarom hebben wii aan afspraken geen behoefte, en schuwen wij die, daar zij aan onze neutraliteit zouden tekort doen. De plichten, aan onze neutraliteitspositie verbonden, zijn voor de regeering even heilig als de rechten eruit voortvloeiende. Daarom wijst de regeering af iedere hulp of bescherming van derden, onverschillig of zij van de eene of van d>e andere, zijde komt, en onverschillig of zjj daadwerkelijk zon worden opgedrongen dan wel in een belofte zou worden neergelegd. Dit geldt ook voor onze overzeesche gebiedsdeelen. De plichten, waarom het hier gaat, zijn velerlei. De regeering begrijpt er ook, en wel in de allereerste plaats, onder: het tot den hoogslen graad opvoeren, met alle beschikbare middelen, van de weerkracht der natie. Sinds September heeft zij hieraan dagelijks haar krachten gewijd en daarbij niet verzuimd gebruik te maken van de natuurlijke hulpmiddelen, welke de bodemgesteldheid van ons land in zoo rijke mate biedt. Het resultaat is hierdoor bereikt, dat geen enkele oorlogvoerende mogendheid vrees behoeft te koesteren, over ons grondgebied onverhoeds te worden aangevallen. Wie ons land binnenkomt om van hier den achterliggenden vijand te bestoken, zal zich den weg op de meest drastische wijze zien versperd. Dit beveiligt elk der strijdende partijen. En dit. geeft ons een recht te meer om te vertrouwen op het wederzijds gegeven woord, dat onze neutraliteit zal worden geëerbiedigd. Ik ben overtuigd, dat ik voor de meesten uwer met het voorafgaande geen nieuws gezegd heb. Maar diegenen, die, onder invloed misschien van in het buitenland verspreide geruchten, mochten vreezen, dat wij ons niet onder alle omstandigheden zouden verweren, of dat onze neutraliteitswil doorkruist wordt door politieke combinaties, zij het vandaag nog eens stevig gezegd: de gedragslijn der regeering is voor eens en voor altijd bepaald: WIJ ZULLEN EERLIJK EN LOYAAL, VOLLEDIG EN CONSEQUENT, ONZE NEUTRALITEIT NAAR ALLE ZIJDEN HANDHAVEN, VERLOKKING NOCH BEDREIGING ZULLEN ONS HIERVAN DOEN AFWIJKEN, EN PREVENTIEF TOEGEDACHTE HULP HIERBIJ ZAL MET WAPENGEWELD WORDEN GEKEERD. BOVENDIEN KAN IK IN DIT VERBAND MEEDEELEN, DAT DE REGEERING, TEN EINDE DEZE HAAR GEDRAGSLIJN NOG STEVIGER TE VERANKEREN. BESLOTEN HEEFT DEN STAAT VAN BELEG, DIE TEVOREN REEDS VOOR TAL VAN STREKEN HEEFT PLAATS GEHAD, TOT HET GEHEELE LAND UIT TE BREIDEN. De bevolking in het algemeen zal daarvan even weinig bemerken als zij tot dusver bemerkt heeft van het feit, dat de staat van oorlog overal en de staat van beleg in een groot deel van het land gold. En nu moge ik hieraan tenslotte toevoegen den ernstigen raad, alle onnutte en verslappende onrustigheid Ie laten varen. Wie aan zijn plicht getrouw is, behoeft nooit onrustig te zijn. Indien ons land zijn roeping vervult, mag hel de uitkomst veilig overlaten aan Hem, die ons lot bestuurt. Het was in een tijd, toen de golven niet minder hoog gingen dan nu, dat de grondlegger van ons volksbestaan het „Saevis tranquillus in undis" — kalm te midden van de woeste baren — tot zijn levensdevies koos. Laat ons zijn voorbeeld volgen. Als natie. En ook in ons persoonlijk leven. Wat de toekomst brengen zal, is ons onbekend. In Gods kracht, en naar het licht dat Hij ons geeft, willen wij doen wat voor menschen mogelijk is om haar veilig te maken voor ons en onze kinderen. Wij willen dat doen in rusteioozc activiteit, de armen gestrekt en de lendenen omgord. Maar om het dan verder alles vertrouwend in handen te stellen van Hem, die weet wat wij noodig hebben en die ook door de diepste duisternis voert naar zijn wonderbaar licht. --- Losgeslagen Engelsche kabelbailon Vrijdagoohten is 'n groote kafcelfoallon vermoedelijk een Engelsche, uit zee komend Lemmer gepasseerd. De ballon is in Zuid-Oostelijke richting verdwenen. 's Ochtends om half twaalf is een kabelballon, waarvan de nationaliteit niet kou worden vastgesteld, gesignaleerd boven het Winschotercliep en even daarna boven Haren. De ballon kwam uit Noord-Westelijke richting en dreef naar het Zuid-Oosten, waarbij in de gemeente Haren hel Mchtnet gedeeltelijk werd vernield. Hierdoor was Haren en ook Groningen tijdelijk van licht verstoken. --- DE KABELBALLON NEERGESCHOTEN. Om half twaalf was de kabelballon boven Haren, waar hij op twee plaatsen de bovengrondsche leiding van het electrisch net ernstig beschadigde, evenals de hoogspanningsleiding in den Oosterpolder, welke de verbinding vormt tusschen het P.E.B, te Groningen en de Uselcentrale te Zwolle. Een dak van een villa aan den rijksstraatweg te Haren liep eveneens schade op. Een militair vliegtuig heeft den ballon, welke van Engelsche nationaliteit bleek te zijn, te Overschild, gemeente Ten Boer, in brand geschoten. Een kabel van een gilometer lengde was aan den ballon bevestigd. ---