Het Vrije Volkje Wil jij ook een fijne snoepketting? IT ijk nou eens! Dit is een iVSNOEP-KETTING. Alles wat eraan zit kun je opeten, maar het is eigenlijk jammer, want hij ziet er zo prachtig uit. Ik zag hem in mijn vakantie. Niet in ons land maar in een klein dorpje hier heel ver vandaan op een eiland, dat Majorca heet en in de Middenlandse Zee ligt. Heb je al geleerd waar dat precies is? Als je het niet weet, is 't ook niet erg. Het gaat ten slotte om die ketting. Op de markt van dat docpje stond een man met een karaétje. Trossen van die kettingen hiïjgen boven zijn hoofd aan een tqwwtje. En omdat het zondag was kochten een heleboel moeders zo'»,, lekker snoer voor hun dochtertje of zoontje. Ja hoor, jongetjes «ragen het ook om hun hals. Sor/is, waren ze v.o klein, dat het eind van het snoer bijna op hun schoenen hing. Ik wed, dat jij het ook best eens wilt maken. Voor je zelf. Het is helemaal niet moeilijk. . - ~.. Aan dit snoer • zitten toffees'in goudpapier, heel kleine ronde broodjes zo groot als een pepemoot ongeveer, schuimpjes' in de vorm van-.een kransje (met een gat in het midden dus) en stukjes gesuikerde vrucht. Aan het eind bengeit een ronde platte plak (ook een . gesuikerde vrucht) en; daar is het plaatje van een roos op geplakt. . Schuim, pepernoten, . toffees - in goud-, of zilverpapier heb je hier ook. Maar voor die gesuikerde , vrucht zou je misschien - stukjes : . sucade kunnen nemen. Of krenten. Of rozijnen.-Of een stukje sinaasappelschil, dat je in een langwerpige vorm hebt gesneden. " , , Met die plak onderaan wordt het moeilijker. Want ik weet wel; dat het een ronde schijf van een vrucht is, die heel hard is geworden door, het suikeren (confijten heet .■ dat met een moeilijk woord), maar welke vrucht het precies is, heb'; ik,',.\ niet kunnen ontdekken Je zult daar dus iets anders voor moeten nemen. Een grote bal van rozijnen bij voorbeeld. De rozijnen rijg je aan een draad en daar kluw je een bal van. Een'schijf wortel kan ook als het maar van een dikke wortel is. Daar plak je dus;een . Dit snoer zit; als je aan de bovenkant begint, zo in elkaar: klein broodje (pepernoot). schuimkransje met groen cellofaanpapier eromheen de uiteinden gedraaid als bij een ulevel broodje twee roze schuimpjes broodje schuimkransje in rood cellofaan . broodje •■■' :'v.7 groen reepje gesuikerde . vrucht broodje 2 roze schuimpjes , broodje ■■.-.'" '■'- schuimkransje in geel cellofaan broodje• ' toffee in goudpapier broodje schuimpje in groen cellofaan broodje 2e roze schuimpjes ■ broodje -: :-<.:• -'.' toffee in goudpapier .broodje schuimpje in rood cellofaan broodje schuimpje Dan komt de ronde plak. Heb Jedie aan de draad geregen, dan rijg je eerst weer door de laatste drie 'kralen' en begint in precies de omgekeerde volgorde aan de andere helft van de ketting. T-/_.-.-7 Rijg (en eet) 'smakelijk! -. MARIKE --- Het dorpje Prum *Y_7Ü wonen nu niet in Amsterdam 't™ en ook niet in Hilversum, maar in een piepklein dorpje in 't buitenland, 't heet Prum. Er wonen maar vijftien mensen hier, het plaatsje staat niet op de kaart, maar één van de weinige huisjes had men voor ons bewaard. >.i ;; ■ • . - - - - - .- -, . r -; ;', ',-. .''77 ■'- '■' ',■"■•':' «■ --7^*77 Ze praten hier een beetje raar, fk kan ze'niet goed verstaan en vraag ik de bakker een lekkere cake... dan komt hij met koekjes aan. De Prummers gaan 's morgens een eindje om Ze nemen hun koeien dan mee. Wij laten 's morgens Bello uit; Zij wandelen wat met hun vee., ' De kippetjes lopen hier zo maar in huis en poesjes vind je in de wei. Als je hier in de bossen loopt komt soms een zwijntje voorbij. Het is hier heel anders dan bij ons thuis, maar ik vind het allemaal fijn. Ik zou eigenlijk best mijn leven lang in het buitenland willen zijn. JAN VAN HOPTEN --- Rijmpje De kastanjes vielen van de bomen, toen kwam ik net uit Rome, de kastanjes vielen op'mijn hoofd. De appeltjes waren rood gestoofd, O daar is een plas. En er ligt ook zwarte as. Ik liep door. Maar ineens hoorde ik een koor. Het waren vogeltjes, hun oogjes leken net kogeltjes. De vogeltjes kunnen mooi zingen. Ze hebben ook mooie ringen. Nu is het besluit, het verhaal is uit. MARJOLIJN VAN ROON ..-. Vr ■ (8 JAAR), BAARN. --- Onkruid? Heerlijk! zegt het KONIJN Jullie zouden eens moeten zien wat er gebeurt als een tuinder in Venio zegt: 'Kom, ik ga mijn knechts even hun loon uitbetalen.' Dan pakt hij namelijk een sappige bos wortelen en een korst brood, wandelt daarmee naar een kas en voert de hapjes aan een familie welgedane, tamme zwart-wit gevlekte konijnen. 'y'/Y - Die konijnen zün echt de helpers van de tuinder Ze wieden namelijk zorgvuldig al het onkruid in zijn kassen, en daardoor kunnen de tomaten extra groot en lekker worden. ' Hoe die Venlose tuinders op het idee zijn gekomen konijnen in dienst te nemen? Zo: Verleden jaar lieten de kinderen van een tuinder voor de grap eens een van hun tamme konijnen los in een kas van hun vader. Ze vonden het zielig dat een konijn altijd in een benauwd hokje moet zitten, waar hij nauwelijks z n poten kan strekken. ' ■ .„.. . Kees Konijn vond het een reuze idee. Hi) rende en sprong uitgelaten rond tussen de tomatenplanten in de warme kas en toen de kinderen probeerden hem te grijpen om hem terug te brengen naar zijn hok, dacht hij: 'Jullie kunnen me nog meer vertellen!' En hij zorgde ervoor uit hun buurt te blijven, want hij vond het in die kas véél fijner dan in zijn hok. npoen de tuinder merkte wat zijn kinderen had- J- den gedaan, werd hij heel boos, maar hij kón er ook niets aan doen: Kees liet zich niet pakken. De volgende morgen kwam de tuinder weer in zijn kas, en toen stond hij versteld van wat hij zag: in de hoek waar Kees rondsprong, stak geen sprietje onkruid meer boven de aarde uit. Kees had alles opgegeten! , , __ ' ';'■'.. Die tuinder was slim. Hij dacht: Onkruid wieden moest ik altijd laten doen door knechts die er een flink loon voor vragen. Als dat konijn onkruid zo lekker vindt, mag het z'n gang gaan — het spaart mij een dure knecht uit!' En hrj liet Kees Konijn rustig zitten in zijn kas Kees gedroeg zich keurig. Hij knabbelde ijverig al het onkruid op, maar bleef van de snel groeiende tomatenplanten af. ~-,,::•.- ■'.'■».;,:, De tuinder was zo tevreden, dat hij ook de andere konijnen van zyn kinderen in de kas zette. Die gingen Kees helpen, en al gauw was er in de hele kas geen onkruidje meer te bekennen. Toen bracht de tuinder af en toe wat voer naar zyn knechts, want hij wilde natuurlijk niet dat ze honger leden. ;X;. Hij vertelde het verhaal van Kees aan andere tuinders,; en die vonden het prachtig. Zy' zetten ook konijnen in hun kassen, en nu wordt in een heleboel Venlose broeikassen het onkruid regelmatig gewied door een heel leger wipstaartjes. Om hun dorst te lessen, pikken ze tussen het onkruid door af en toe wel eens èen tomaatje, maar dat vinden de tuinders niet erg. Doordat er zo goed wordt gewied, groeien de tomaten nu beter dan ooit, en ze gunnen hun viervoetige knechtjes best een hapje. Eén ding moet de tuinder nog zelf doen in zyn kassen: de brandnetels die er af en toe opschieten, uittrekken. Dat is het enige onkruid waar de konijnen met een grote boog omheen springen Maar neem ze dat eens kwalijk! --- Strijd in neventoernooi bleek uiterst leerzaam Van onze damredacteur R. C. KELLER •-, De nevengroep van het grote internationale I toernooi te Hoogezand vormde '• een op zich zelf zeer interessante wedstrijd . De zes buitenlandse gasten en de zes Nederlanders zorgden' ook hier voor een tot het laatst toe spannende strijd op goed peil. Aan zo'n neventoernooi zitten altijd twee kanten." Zonder het hoofdtoernooi, dat bij een goed verloop nu eenmaal het grootste deel .van de belangstelling voor zich opeist, zou de wedstrijd natuurlijk beter.tot zijn recht komen. ■'.- SUUKPVQStni Toch is zo'n wedstrijd in een tweede groep uiterst nuttig. Het is een leerschool of een overgangsklasse voor de deelnemers aan de grote toernooien van morgen. Mede doordat de spelers in de directe nabijheid zijn van, en ook buiten de speeluren in contact komen met de kopstukken uit de andere groep. Belangrijk - voor de nevengroep in Hoogezand was zeker, dat de vooraanstaande spelers uit de noordelijke provincies als Tienstra en Van Boven bewezen hebben, dat zii ook in internationaal milieu tot goede resultaten kunnen komen. Van de vele momenten, die zich voordeden, volgen er hier een paar. ; E. Biscons De Fransman Biscons draagt een speciale eretitel: de ontdekker va.n Baba Sy. Hij is degene die als douane-ambtenaar tijdelijk in Dakar gestationeerd Baba Sy opmerkte toen deze volgens 's lands gebruik op straat aan het dammen. was. Hij zag iets in hem, interesseerde zich voor ■ hem en maakte het mogelijk, dat de huidige grootmeester in 1959 aan de wedstrijd om het kampioenschap van Frankrijk in Chattellerault kon deelnemen. Hoe goed Biscons gezien had is wel gebleken uit.de lange reeks van internationale - successen; die de Senegalees sindsdien geboekt heeft. . Dat Biscons ook zelf op het dambord niet te onderschatten is bewees hij in Hoogezand, waar hij in de kopgroep eindigde. In de stand van het eerste diagram speelde hij na rijp beraad 18. 1-7, Zijn. tegenstander kori de verleiding niet weerstaan om de damzet te nemen door 19. 25-20; 14 ;25; 20. 34-29, 23:34; 21. 39:30, 25:34; 22. 28-23, 19:39; 23. 38-33, 39:28: 24. 32:1. Zwart liet daarop echter prompt volgen 34-39, 24. 43:34, 24-29; 25. 34:23, 8-12; 26. 1:18. 13:42 met -schijfwimst en later partijwinst. J. H. de Kluyver De Rotterdammer,, die de eerste prijs won, had in dé tweede diagramstand 4-10 gespeeld in de hoop zijn tegenstander te verschalken." Mensonides, de grote stuwkracht van het Hoogezaudse organisatiecomité, sloeg echter met 27-21 een veilige weg in. Op 45-40? zou hij verloren hebben door 14-20, 25:5, 24-29. 33:24, 19:30, 5:28 12-17, 35:24. 18-22 (en niet 17-2i), 27:18, 13:35, enz. NIEUW STUDIEMATERIAAL Van 'Oom Jan leert zijn neefje dammen' door B. Springer en Alb. Loon verscheen bij Van Goor & Zonen, Den Haag, de tweede druk (weer zonder jaartal >-. De technische stof van wijlen de oud-wereldkampioen Springer is natuurlijk goed. maar naar ik gedacht had wat zwaar voor neef. Jan. . De behoefte aan een tweede druk, fraai uitgevoerd en in geplastificeerde band verschenen (104 pag. f4,90) zou echter een aanwijzing kunnen zijn dat ik de huidige jeugd heb onderschat. Het district Amsterdam van de KNDB (secr. K. van Netten, Wyttenbachstraat 25, Amsterdam-O.) bracht in de beproefde uitvoering weer twee toernooiboeke-n en wel van de Challenge Mondial in Luik en van het kampioenschap van Frankrijk 1962 (elk ƒ 1,50, franco). P. Levels S. Mensonides --- M brengt opschudding in de autowereld (Van onze verkeersredacteur) ï» . Zelden heeft een enkele letter uit het alfahet zoveel opschudding in deze toch al geteisterde waereld gebracht als de letter M die thans is verschenen op de nummerborden van Nederlandse automobielen. De couranten hebben geschreven over deze M, de ontwerpers van ingezonden stukken hebben zich tot composities gezet, een wijd verbreid publiek windt zich erover op. ■ Vanwaar deze universele onrust? • ' Zij heeft twee oorzaken. Ten eerste had men de letter M op de nummerborden in het geheel niet verwacht — hoewel uw eigen HW hem reeds in juni had voorspeld — en ten tweede maakt men zich zorgen over het numerieke stelsel als zodanig. De nummers zijn op, denkt men angstig, en waar moet het dan heen? Inventieve breinen zenden ons- reeds ontwerpen voor vernuftige stelsels., De verrassing is dus compleet. Want hóewei juist de voorbeelden in model 129 Wegenverkeersreglement een blauw bord tonen met in wit zowel een M als een W, is de Rijksdienst voor het Wegverkeer te 's Gravenhage, die de zorg heeft voor al onze nummers, de M zowel als de W tot nu toe zorgvuldig uit de weg gegaan. Zij waren te breed voor de bordjes. Dat dachten wij tenminste in onze onnozelheid. Maar wat ziet men nu, juist in de naderende Rint-Nicolaastijd? Dat een M niet breed is. Mitsdien is 'hij' wel degelijk ingevoerd en de oorzaak van dit alles is, dat men geen andere letters meer . over heeft. Tenminste ■voor de personenauto's en tenminste als men hardnekkig zou vasthouden aan de indeling die tot nu toe heeft gegolden bij de nummering van het Nederlandse motorrijtuigenpark. --- Bijzondere kentekens Behalve de blauwe borden met witte-letters en cijfers, zijn er nog alle mogelijke andere bordjes te vinden op Nederlandse auto's. 'Y\' Daar hebt ge de gele van de Defensie-onderdelen, de groene; die autofabrikanten en -handelaren mogen gebruiken voor wagens die nog. geen". ;definitief.: kenteken hebben (FH ■ en HF), en de witte, die men minder ziet. - Zo'n wit bord, dat maar één letter draagt boven het viernummerige cijfer, wordt uitgegeven voor auto's waarvan het onderstel al is geïmporteerd, maar die hier 'n koetswerk krijgen, dat nog een keuring moet ondergaan. Men ziet ze dus het meest op vrachtauto's; maar zij kunnen ook op een exclusieve sportwagen of limousine zitten. Zij zijn altijd tijdelijk. Ten slotte nog een paar symbolen: GN, BN voor buitenlanders die hier tijdelijk zijn. De letters zijn afgeleid van Geen Nederlander en Buiten Nederland. GV voor voertuigen in grensverkeer (zeer zeldzaam). -•'.',,ƒ*-. ZZ voor zeer bijzondere voertuigen, waarbij men evenzeer aan een trolleybus als aan een antieke auto kan denken... --- NIET LETTERLIJK In elk geval was het nogal simpel, maar zo letterlijk naar de letter moet men het nu ook weer niet. nemen. Tal van uitzonderingen maakten het gemotoriseerde alfabet iets darteler dan Hoogeveens Leesplankje, dat ons allen het aap, noot, mies heeft geleerd. Zo kreeg de Koninklijke Landmacht al direct de K en de Koninklijke Luchtmacht de L met de daarbij behorende combinaties. Het Koninklijk Huis op zijn beurt maakte aanspraak op de letters AA, zonder dat de kenner nu behoeft te veronderstellen, dat het Hof alleen lichte vrachtauto's exploiteert, omdat de A als tweede letter daar nu eenmaal bij hoort. En zo schiep men dan nog enige afwijkingen voor allerlei bijzondere klassen voertuigen. De jaren gingen voorbij, provin- cieletters veranderden allengs In de door velen verafschuwde seriesymbolen en de erkende handel verkocht nieuwe automobielen en nogmaals nieuwe automobielen. Ten slotte zelfs tegen de honderd twintigduizend per jaar, dus gemiddeld tien duizend in de maand en ieder, kon op straat zien hoe de series kentekens voor de personenauto's er letterlijk door vlogen, terwijl het met de andere groepen helemaal niet zo hard ging. --- WILLEKEURIGE N U weet immers hoe dat is gegaan? T... •"-,:■ Toen per 1 januari 1951 het nieuwe stelsel werd ingevoerd, begon men met de letter N, dat was nogal willekeurig, maar de Rijksdienst voor het Wegverkeer bovengenoemd, wilde, juist willekeur. De tweedehandshandel, dacht men, moest niet te veel houvast hebben. Wat op den duur niet heeft verhinderd, dat deze slimme handel alle houvast heeft, gekregen aan deze onze nationale letter-kunde. Hoe het zij, men maakte een indeling die nogal handzaam leek, maar, die de vér vooruit denkenden toen al de wenkbrauwen deed optrekken. Men ■ onderscheidde namelijk in grote trekken vier groepen van motorrijtuigen, de personenauto's, de tweewielers, de lichte vrachtauto's en de zware vrachtauto's (die niet mogen komen op B-wegen). Elk van die. groepen kenmerkte men door'. steeds een bepaalde tweede letter aan de eerste serieletter toe te voegen. Voor de personenauto's gebruikte men steeds een D.een G, een K, een P, een T , en een X. Welke letter. • voor een nummerserie dan ook aan de beurt ' was, voor iedere categorie motorrijtuigen werd altijd dezelfde toevoeging gebruikt. Zo kregen de personenauto's dus na ND enzovoorts ook PD, PG, PK, PP, PT, PX en veel later bij gebruik van de letter J bij voorbeeld, vond men nog altijd dezelfde groep van zes toevoegingen terug. De gemotoriseerde tweewielers kregen op dezelfde wijze de E, de H, de L, de R, de U, en de Z als tweede letter. , Voor de lichte vrachtauto's, dat wil zeggen auto's niet breder dan 2,20 m, dus ook de bestelwagentjes, had men de A, de F, de J, de N, de S. en de V. De * zware jongens onder de vrachtwagens ten slotte, kregen allen een B, vanwege die B-wegen. Het waren er niet zo heel veel. Men deelde dus het motorrijtuigenpark gelijk op, hoewel reeds toen was te zien, dat de ene categorie lang niet zo 'snel zou groeien als de andere. Het zou verstandiger zijn geweest een zeker verhoudingsgetal toe te passen. •:.-.'•'. ;- --- 9999 NUMMERS Een kleine berekening leert wat •r gebeurde. Doordat men niet meer gebruikt dan vier cijfers, bestaat een serie van beginletter en toegevoegd* letter, dus laat ons zeggen ND, altijd uit 9999 nummers. Per beginletter gerekend, heeft men dus met negentien toevoegingen negentien maal 9999 nummers. Dat omvat dus bij voorbeeld de hele seria N. Maar omdat zo'n serie is gesplitst naar categorieën motorrijtuigen, komt men voor de personenauto's op niet meer dan zes maal 9999 nummers, is gelijk 59.994 nummers. Er zijn immers voor de personenauto's zes toegevoegde letters bij die N, bij die P, bij die J enzovoorts. Zo'n serie van zes, laat ons zeggen de A, ging er dus met zijn bijna zestigduizend kentekens in zes maanden, door.™ ,:<-. gniotfli tl .■> Doordat sommige letters minder bruikbaar zijn wegens hun gelijkenis met andere (de C, de O, de Q, de Y) bleven er negentien bruikbare symbolen uit het alfabet als eerste letter over. En doordat men dit systeem ook handhaafde voor de toevoegingen, kwamen dus per soort voertuig in totaal beschikbaar 19 x 59.994 nummers, is gelijk aan 1.140.886 nummers. • Dat miljoen en nog wat meer is nu voor de personenauto's verbruikt, want wel hebben wij nog geen miljoen wagens, maar er zijn veel oude nummers blijven sluimeren. De auto's zijn ter ziele, maar het nummer blijft (ongebruikt) bestaan. --- TWEEDE LETTER En nu heeft men dan ijlings de M toegevoegd. Eens zal ook die M zijn verbruikt en wat dan? Dan — zegt de Rijksdienst voor het. Wegverkeer — zullen wij wel de tweede letter gaan gebruiken, die nu is toegewezen aan andere categorieën dan de personenauto's maar waar bij voorbeeld de. tweewielers toch nooit aan toekomen. Want de verkoop van motorfietsen staat bijna stil en die van scooters gaat ook heel weinig florissant. . Omdat men hecht aan systematiek, werkt men eerst de M op de conventionele wijze af (MD Is nu verschenen en niet MA) en als alles goed gaat kan men daarmee nog een half jaar vooruit. Men heeft er immers weer bijna zestigduizend. Eerst midden 1963 is dan te verwachten dat ook een ME, een MF een ML enzovoorts op een personenauto kan verschijnen. Ook dat kan weer een'half jaar doorgaan. Per saldo bevat het hele systeem bijna vier miljoen nummers en de inventieve naturen die nieuwe stelsels presenteren, zijn dus nog lang niet aan bod. Eén ding mag men in de Rijkedienst voor het Wegverkeer wel bijzonder waarderen. Namelijk dat hij de nummers SD en SS nauwgezet uit de weg is gegaan, men begrijpt waarom. , . Kruis-of-munters onder ons mogen nu nog even uitmaken welke groepen motorvoertuigen deze nummers zouden hebben getoond als die letters fashionable, als zij fatsoenlijk waren geweest. • Maar zend ons geen proeven van nieuwe systemen. Het .is nog niet nodig. r\p één ding hebben de ontwerpers van ons kentekensysteem niet gerekend. Dat is, dat degenen die hun auto weg doen, het kentekenbewijs niet inleveren. Eigenlijk is men daartoe verplicht en de Rijksdienst stelde er zelfs een kleine premie op: drie gulden statiegeld. Maar wij vrezen, dat bij het klimmen van de levensstandaard die premie te klein Is gebleken. In elk geval stuurt niemand die zijn auto liquideert zijn papieren weer in. Dit maakte het de dienst onmogelijk vervallende nummers weer aan te vullen, zoals aanvankelijk de bedoeling was. Dit deed dus een zekere nood aan nummers ontstaan in de sector personenautomobielen, waarin er ieder jaar 120.000 bij komen, en slechts 20.000 : tot 25.000 voorgoed verdwijnen. 7- •«"* Voor het opsporen van alles wat geliquideerd is, heeft de Rijksdienst voor het Wegverkeer zeer. zeker geen mensen! ---