Katholieken gingen mee maar... .aarzelend Twee vergaderingen heeft de in tijdsnood verkerende Eerste Kamer in deze Kerstweek gehouden en vooral de laatste, die Vrijdagmiddag plaats vond en bijna zes uren duurde, was van groot belang. De agenda zag er, met vele hoofdstukken van de begroting voor 1946, tamelijk onschuldig uit, maar het laatste punt, het conversie-ontwerp, dat de minister van Financiën machtigt tot conversie van een deel der uitstaande schuld, bracht de tongen los en een ogenblik zelfa het lot van de! regeringscoalitie --- Conversie met 24 tegen 13 stemmen aanvaard Van katholieke zijde n.l. stemde prof .Van der Brink in hoofdzaak met het ontwerp irn, maar hij had enkele bezwaren en verzocht-, den minister zijn denkbeelden over te nemen. Hij wenste een fluctuerende rente te zien opgenomen, wisselend naar de stand van de rente op de vrije kapitaalmarkt tussen de grenzen van drie en vier procent. Minister Lieftinck wilde hem hierin niet volgen en was bovendien van mening, dat deze vraag niet voor rekening van het parlement komt;., de modaliteiten van leningen vallen steeds onder de verantwoordelijkheid van de regering, wanneer de' Kamers haar eenmaal tot het aangaan hebben gemachtigd. Prof. v. d. Brink vermocht dit niet in te zien en verklaarde te zullen tegenstemmen. De voorzitter van de fractie der K.VJP., mr. Kropman, kwam toen in een wel zeer gereserveerd gestelde verklaring verzekeren, dat hij en zijn politieke vrienden het standpunt van den minister betreurden, maar dat enige van hen van mening waren, dat men.moeilijk thans de samenwerking in de regering in gevaar kon brengen en zij daarom hun stem aan het ontwerp niet zouden: onthouden. Nadrukkelijk distancieerde hij zich daarbij evenwel van alles, wat de minister in deze vergadering nog had gezegd -over -zijn-plannen- tot beheersing van de kapitaals- en investeringsmarkt. Voorwaar een van niet grote welwillendheid getuigende houding, vooral na hetgeen aan de behandeling in de Tweede Kamer reeds was voorafgegaan: de minister heeft daar in te voren gepleegd overleg de katholieken reeds concessies moeten doen, door de rente voor die obligatiehouders, die niet tot conversie wensen over te gaan en wier geld gedurende vijf jaar op een geblokkeerde rekening gezet wordt, te verhogen tot 2.25 procent.. Over deze verhoging, zo zeide minister Lieftinck thans, was hij zelf niet zeer enthousiast, maar in verband met zijn toekomstplannen verwachtte hij dat de schadelijke werking er van beperkt zou blijven. Overigens had de minister mr. Pollema (C.H.) aan zijn zijde gevonden, die in een doorwrocht betoog het bezwaar van ongrondwettigheid, waarmee A.R., CH. en de Partij van de Vrijheid in de Tweede Kamer geschermd hadden, van de hand wees en voorts de aan de K.VP. gedane concessies betreurde. De heer Van de Kieft (P.v.d. A.) sloot zich hierbij aan. Deze spreker wees er tevens op, dat de voorgenomen conversie slechts een onderdeel is van'de consolidatie der vlottende schuld welke nog te wachten staat en dat het doel zal zijn, dat het Nederlandse volk thans' reeds beseft, dat de rente van conversie niet boven de drie procent zal uitgaan. Spr. bracht verder hulde aan den minister voor zijn werk ten aanzien van de geldsanering, van welk grote geheel ook dit ontwerp deel uitmaakt. Het wetsontwerp werd aangenomen met 24 tegen 13 stemmen. De A.R., de P.v.d.V., vier vertegenwoordigers .der .K.V.P. en „twee .der .C.H.U. .stemden tegen. 'y. , In het. begin der vergadering heeft de heer;.V«n de Klieft naar aanleiding van het wetsontwerp tot verlenging van de.. geldigheidsduur van het Tijdelijk "Persbesluit 11945 nog in een geestige rede de belangen van de Nederlandse pers bepleit; die qua papiervoorzlenhig wel deerlijk afsteekt bil het buitenland. Spr.; laakte. diverse . organen van. overheidsinstanties als Commentaar,; Economische Voorlichting en Pen Gun, die na de bevrijding het lióht hebben gezien. Hij hoopte, dat eerlang de Nederlandse pers niet langer de' rol . van Assepoester, zal hebben .te j vervullen" en drong voorts aan op meer : medewerking der divieTse overheidsinstanties aan de taak;van de persraad; die laat nog.veel,te wensen over. --- Elf doden bij vliegramp in Ierland . Ben consteHation, van de Transworld Airline - is verongelukt nabij de vlieghaven Shannon (lerland). De machine. bevloog de lijn Parijs —New Vork! Zij is neergestort in de Fergus, een zijrivier van de Shanmon. Het, ongeluk geschiedde hedennacht om .3 uur. Twaalf overlevenden zijn inmiddels gered en naar ziekenhuizen In Limerick en Ennis overgebracht. . Er zouden elf personen om het leven zijn gekomen. Aan boord bevonden zich vermoedelijk veertien passagiers en een bemanning van negen koppen. Het ongeluk met de Oonstellation brengt het aantal doden en gewonden bij vliegtuigrampen in de Kerstweek van 1946 op meer dan honderd. --- Monty naar Moskou Volgens mededeling van het Engelse Ministerie van Oorlog hoopt veldmaarschalk Montgomery, dief van de Britse generale staf, die zich gaarne op de hoogte wil stellen van handel en wandel in het Rode Leger, in het begin van het nieuwe jaar een bezoek. aan Moskou te brengen. Op de conferentie van Potsdam kreeg Montgomery niertoe de eerste uitnodiging van Stalin. --- Walvisvaarder, breng je bananen mee? Kerstmis; Zuidelijke Uszee. Eenzaam dobbert de Willem Barendsz en zijn jagers, terwijl een ijskoude vrieswind door de touwen giert en een dichte sneeuwbui neerdwarrelt. Maar de messroom van „Ome Willem" is behaaglijk warm en hij wordt gevuld door een deel der bemanning (helaas kunnen niet allen tegelijkertijd er in en moet zelfs Kerstmis in ploegen gevierd worden). Strijbos spreekt het wijdingswoord, omdat de dominee in Kaapstad moest achterblijven, en hij doet het boeiend.' Accordeonen orgelmuziek wisselen elkaar af en warme wijn en sinaasappelen worden rondgedeeld. Strijbos vertoont een van zijn befaamde films, de Kersttelegrammen uit Holland worden. uitgereikt. 'Tenslotte een verrassing: Kerstpakketjes, door onbekende mensen uit het vaderland aan de mannen van de Willem Barendsz toegezonden.-Vol verwachting maken ze de pakjes open en vinden tussen de vriendelijke gaven veelal ook een briefje: „Ik ben negentien, en jij?"; „Ik houd van alle zeelui"; „Ik zou bij jullie terugkeer graag wat bananen hebben" en de ontvanger van dit laatste trekt vragend zijn wenkbrauwen op; bananen in de Zuidelijke Ijszee? Twaalf uur. Plotseling loeit de sirene: er is weer een walvis, die graag de Willem Barendsz eens van binnen wil komen bekijken. Maar voor hij door de bemanning door de „slipway" binnen boord wordt gehesen, wordt nog even de kok letterlijk op de handen gedragen uit waardering voor zijn goede zorgen, waardoor onze walvisvaarders op Kerstdag kip, plumpudding en likeur voorgezet hebben gekregen. * YY.'' --- 4 Brabantse gemeenten zonder stroom Hedenavond van 8 tot 10 uur zullen vier Brabantse gemeenten, die te veel electrische energie verbruikt hebben, op 'last van 't Rijkskolenbureau van stroomvoorziening zijn verstoken. --- Nieuwjaarsreceptie ten Stadhuize De | gebruikelijke Nieuwjaarsreceptie ten stadhuize, waarbij de burgemeester en mevrouw Oud zullen recipiëren, zal dit jaar op 1 Januari van 15 tot 17 uur worden gehouden. --- Pas op voor d „jenever" In de jamfabriek van de firma Bietschoten & Co. aan de Bovendijk is 400 liter methyl-alcohol ontvreemd. De mogelijkheid is niet uitgesloten, dat de dieven zullen proberen deze vloeistof in de zwarte handel te brengen en dan te verkopen als „jenever". Bij het drinken van.deze vloeistof kan het voorkomen dat de dood intreedt, maar ook dat blindheid er het gevolg van Is, --- PAUILUS, avonteren van een Boskabouter 230. „Voel je je al wat beter?" vroeg Paulus, maar tiet konijn schudde de kop. „Het levenswaterrr Paulus dat is het enige wat mij genezen kan!" „Nu goed dan, ik zal je het levenswater geven, loop maar mee, ik heb het niet hier want dat zou te gevaarlijk zijn Het ligt verstopt in de duinen!" En daar gingen de twee op stap. Paulus zette er stevig de pas in en Eucalypta hipte met kleine sprongetjes mee. Dat was een vermoeiend werkje voor naar en al gauw was ze buiten adem., Pluim kreeg het vreemde span in de. gaten en natuurlijk gooide hij een nootje op de heksenneus! '• Eucalypta die niet op 20' n lange wandeling gerekend had en daardoor erg prikkelbaar was, had Pluim het liefst dadelijk bestraft, maar ze bedacht bijtijds dat konijnen niet kunnen toveren en dus trok ze maar een gezicht of ze het grapje van Pluim heel aardig vond. '-'-^f-!-.; . >-' ----- -.-.»?*;»:•-.■■ ,<-.-• - --- Op de zesde verdieping van een groot flatgebouw in Rome woonde de kleine Pier Carlo. Bij het spelen kwam de kleine bij het openstaande raam, boog zich te ver voorover en stortte omlaag. Een fruitkoopman, die in de straat zijn waren aanprees, zag het kind vallen, bleef midden in een zin steken en rende naar de plaats waar het kind op de straat zou. smakken, maar juist op tijd kwam hij daar aan om de baby in zijn armen op te vangen. Aan de snelle reactie van Domenica Ferri had het kind zijn leven te danken. Links boven het kind, rechts onder de redder. --- Wil Rusland een statenbond maken van Duitsland? ■ Volgens welingelichte kringen te Londen zal Engeland op de volgende vergadering van jde plaatsvervangers der ministers van Buitenlandse Zaken een belangrijk document overleggen betreffende het Britse standpunt inzake de toekomst van Duitsland. Men is van mening, dat daarin crltlek zal -worden het.verdrag.var. Potsdam en dat Engeland zal voorstel, len de industrieën in Boer- en Rijngebled onder internationale controle te. stellen. De plaatsvervangers komen de volgende maand te Londen bijeen. Volgens te Berlijn gaande geruchten zal de Sowjet-Unie de ministers van Buitenlandse Zaken, wanneer zij bijeenkomen om de kwestie-Duitsland te bespreken, een verrassing bezorgen door voor te stellen van Duitsland een statenbond te maken. De aan de Duitse staatsbesturen in de Russische zone gegeven instructie om grondwetten op te stellen, wordt als de eerste stap in deze. richting beschouwd. Enige van de hoogste Amerikaanse functionarissen 'te Berlijn hebben openlijk te kennen gegeven, dat zij er aan: twijfelen, of de ministers wel zo ver zullen komen, dat zij een voorlopig ontwerp voor een vredesverdrag met Duitsland aan de Ver. Naties kun. nen zenden. De twijfel is gebaseerd op het -grote., aantal op -te losseij problemen en op de Franse veronderstelling, dat-het Jaren kan duren alvorens het verdrag wordt gesloten. . --- In Mei de volksen woningtelling Het ligt in de bedoeling van de regering op 31 Mei 1947 een volksen woningtelling te houden. De leiding der tellingen berust bij den directeur van het Centraal Bureau voor de Statistiek, bij de uitvoering zullen de gemeentebesturen worden ingeschakeld. De laatste tellingen op dit gebied werden gehouden op 31 December 1930. --- Al ons goud verdween Tijdens de luchtlandingen bij Arnhem begroef de directeur van het Arnhemse kantoor der Nederlandse Bank, de heer De Vroe, een klein deel van de Nederlandse goudvoorraad In de buurt van Arnhem. Dit goud was een klein restant van de 135 millioen welke reeds naar Duitsland, was versleept. Echter wisten de Duitsers ook deze verstopte goudvoorraad te achterhalen De moedige directeur werd gearresteerd en naar Duitsland vervoerd, waar hij is omgekomen. i— Op initiatief van Hans Kaart, Ton Lutz, Piet van der Meulen en Wim Hart, is, na een half jaar hard werken, het „Irene-fonds" opgericht, welk fonds gaat zorgen voor ontspanning van lijders aan tuberculose. --- Salarisregeling bankbedienden De onderhandelingen over een salarisregeling voor het bankbedrijf hebben nog geen resultaat opgeleverd. De Rijksbemiddelaars wensen o.m.'in de in Nov. door werkgevers en werknemers ingediende voorstellen behalve een minimum- ook een maximum-salarisschaal opgenomen te zien. Teneinde verder uitstel voor de relatief het laagst bezoldigden te vermijden hebben partijen een overgangsregeling voorgesteld, die '23 Decemeber door\ het college van Rijksbemiddelaars is goedgekeurd. --- Toneel in 't oude Rotterdam Op eeuwenoude heipalen uit de binnenstad is onze nieuwe schouwburg gebouwd, maar ook zijn geestelijk fundament komt voort uit het oude Rotterdam. De belangstelling voor het toneel is van geslacht - op. geslacht overgegaan. Dit wordt met tal van kleurige bijzonderheden aanschouwelijk gemaakt door de tentoonstelling van rederijkersprenten, blazoenen, historische programma's, oorkondes, tekeningen en schilderijen, die van 27 December tot en met 11 Januari in de Erasmuszaal van de Bibliotheek aan de Nieuwe Markt toegankelijk is. \ ■ -Y< -..-'■-. • ' • , De expositie gaat terug tot het begin van de 17e eeuw, toen de Rotterdamse Rederijkerskamer „De Blauwe Acoleyen", die als zinspreuk „Met : minnen versaernt" voerde, aan Landjuwelen (toneelwedstrijden) deelnam. Des;e rederijkers hadden geen eigen schouwburg, maar de regenten van het Weeshuis verleenden hun graag gastvrijheid, omdat het batig saldo van de voorstellingen dan aan het Weeshuis ten goede kwam. De oudste schouwburg heeft gestaan op de plaats van de Zuiderkerk. In 1773 vestigde zich een gezelschap in een loods aan de Oude Binnenweg, op het affiche van de openingsvoorstelling aangekondigd als „Apollo's Tempel". De acteur Jan Punt betrok in 1774 met zijn gezelschap een nieuwe.schouwburg aan de Coolsingel, die toen nog buiten de stad lag. Het theater werd ingewijd met „Een aanspraak va-m „Apollo", het treurspel „Maria van Bourgondiër" en het kluchtspel „Blkidemannetje". Onze voorouders wilden, na tot tranen toe geroerd te zijn, weer eens hartelijk lachen, vandaar, dat men vroeger op een drama een klucht liet volgen, welke gewoonte bij sommige toneelverenigingen ten plattelande nog steeds in zwang is. Wat speelde men in die dagen? Stukken als „De Hovenier der Liefde", „Panny of het gelukkige berouw", „Melanie of de rampzalige Kloosterdwang", die wij nu nog slechts als komische curiositeiten zouden waarderen. Maar ook Vondels „Ghijsbrecht van Aemstel" en Pieter Langendijks „Don Quichotte op de bruiloft van Camacho" werden vertoond en reeds im fraaie decors, zoals uit een drietal schilderijen van decors blijkt. Het schouwburgpubliek gedroeg zich niet steeds even betamelijk. Op: de oude affiches komt deze waarschuwing voor: „Niemand zal in de Schouwburg flessen wijn' of andere drank mogen meebrengen, tabak roken, of enige baldadigheden plegen, hetzij met zingen, schreeuwen, razen, schelden, fluiten of met notendoppen en eenige andere vuiligheden op den Aanschouwer te werpen, op verbeurte van drie Gulden ten behoeve van den Armen, en daar boven uit den Schouwburg geleid te worden." " Uiteraard is een belangrijk deel van de tentoonstelling gewijd' aan de Grote Schouwburg, die in Mei 1940 verwoest werd. De architect, de heer Verheul, heeft er materiaal uit zijn archief voor afgestaan. De Grote Schouwburg werd 15 September 1887 geopend met een pro!oog van de beroemde actrice Catherina ■■• Beersmans. Menspeelde vervolgens de klucht „Oude Vrijsters" van Rogier Faassen, eveneens een vermaard acteur, en 'ten slotte „Tannhauser". '~ . Mej. Kroll, assistente in het Museum Boymans, heeft het materiaal, dat hoofdzakelijk afkomstig is uit de verzameling „De Atlas van Stolk" en het Archief der gemeente, zeer overzichtelijk gerangschikt. De tentoonstelling is op werkdagen van 10 tot 4 uur geopend. --- Het laatste kerstmaal van EMILE VANDERVELDE Acht jaar geleden stierf de „Patron" (Van onzen Brusselsen correspondent). Zondag zullen de vrienden van Emile Vandervelde zich naar diens graf begeven ter herdenking van zijn sterfdag. Vandervelde overleed op 27 December 1938. leder jaar leggen zijn getrouwe volgelingen bloemen'neer op zijn graf. Dat gebeurde ook tijdens de Duitse bezetting. Zelfs zij die ondergedoken waren; kwamen ' in groten getale naar de:begraafplaats van Evere,' bij Brussel. De Duitsers wisten dit en onze Belgische vrienden moesten ■ voorzichtig te werk gaan om aan de waakzaamheid der Gestapo te ontsnappen. Zij kwamen in groepjes van twee ot drieën vermeden iedere samenscholing, die de Duitsers als een demonstratie zouden kunnen beschouwen. Kerstmis 1938 gebruikte < Vandervelde, zoals elk jaar. zijn maaltijd in het socialistische Volkshuls, ia: gezelschap van. zijn vrouw, Louis de Brouckère en diens dochter. Hij was in een bijzonder goede stemming en knoopte van tijd tot tijd een gesprek aan met bekende partijgenoten, die in zijn buurt eveneens hun Kerstmaal gebruikten. Hij kwam daarbij ook over de internationale toestand ;te spreken en langer dan een uur weidde hij uit over de enige kans der democratische mogendheden om de wereldvrede te redden, namelijk het verstrekken van daadwerkelijke hulp aan het democratische Spanje. - Hij gaf uiting aan zijn bezorgdheid over de "naaste toekomst, maar toonde zich optimist met betrekking tot de ontwik-, keling op de lange duur, want hij geloofde onverzettelijk in de eindzege van de socialistische idee. Louis de Brouckère beschouwt dit gesprek als het politieke testament van zijn vereerden vriend. Hij was evenwel enigszjns ongerust over de ongewone spraakzaamheid van den „Patron", die gewoonlijk meer naar anderen luisterde en zelf maar af en toe een paar woorden sprak. Aan het einde van het gesprek stond Vandervelde op en zei: .Laten wij naar de bioscoop gaan". Het viertal ging kijken naar een naïeve Amerikaanse klucht. Vandervelde lachte uitbundig, als een onbezorgde en gelukkige Jongen Laat' in de avond ging hij naar huis. In de loop van dezelfde nacht werd hij ziek en twee da?en later zou hij overlijien. . - Hij wordt gemist In'deze tijd van onzekerheid voelen de Belgische socialisten beter dan ooit wat zij in een leider als Vandervelde hebben verloren.' Hun grote verering voor hem nebben zij bewaard. In de illegaliteit was. het lidmaatschapsbewijs van de clandestiene partij een portret van den „Patron". On"langs heeft de partij een Vandervelde-Instituut opgericht, waarin alle cultürele ' instellingen i en groeperingen zullen worden ondergebracht. Het Instituut kan over verschillende millioenen francs beschikken; dank zij de uitgave van een serie postzegels, met de beeltenis van den. overleden leider - Deze was niet alleen een groot staatsman, maar ook de organisator van de partij. Hij was de oprichter van de Centrale voor Arbeidersopvoeding en van .de Arbeidershogeschool, die onlangs respectievelijk hun 35- en hun 25-jarig bestaan hebben gevierd. De zaal van het Brusselse Volkshuis, waar de. „Patron" het voorzitterschap - van ontelbare vergaderingen neeft gevoerd, wordt sedert de be.Vrijding de „Emile-Van. dervelde-zaa." genoemd, --- In Antwerpen haven Een algemene staking? Regeringsbemiddeling mislukt (Van onzen Brusselsen correspondent). De staking de Antwerpse havenarbeiders duurt nog voort. Alle pogingen van regeringswege öm tot overeenkomst te komen met de stakers hebben schipbreuk geleden.Ook de minister van Arbeid en Sociale Voorzorg, De Troclet, is er niet in geslaagd de stakers te overreden. Spreker herhaalde in een verklaring voor de Senaat, dat de stakers de jongste verovering der „bestaanszekerheid" in gevaar brachten en dat de regering niet kon toegeven. In het-begin .van de. volgende week zal een nieuwe poging worden gedaan om het conflict op te- lossen. De Antwerpse Kamer van Koophandel stuurde een telegram aan premier Huysmans om hem te verzoeken dringende maatregelen te treffen, daar de meeste soldaten, die in de haven werken, dezer dagen niet verlof zullen gaan. Totnogtoe zijn er.2000 soldaten aan het werk. Zij lossen voedingswaren en Amerikaanse steenkool en ontvangen het salaris van een havenarbeider boven hun soldij. Er deden zich nog geen incidenten voor met de stakers. Men wordt trouwens slechts op vertoon van een speciale vergunning tot de haven toegelaten. Op de scheepswerven hebben de verhoudingen zich nog meer toegespitst. Daar duurt de staking reeds zeven weken. De arbeiders eisen een nieuwe. salarisverhoging, die de werkgevers in geen geval willen toestaan. Daarop zijn de onderhandelingen afgesprongen. Men vreest in regeringskringen, dat dit conflict aanleiding zou kunnen geven tot een staking van alle metaalarbeiders en zelfs tot een algemene werkstaking ij Antwerpen. Algemene loonstop Na Nieuwjaar zal waarschijnlijk een algemene loonstop worden ingevoerd, die gepaard zal gaan met de toenemende druk op de prijzen. De staking, op .de sleepboten tussen Antwerpen en Gent zal Zaterdag een einde nemen. De minister van Arbeid had een besluit genomen, waarbij de werkgevers, die de wettelijk bepaalde lonen niet toepasten, . met vervolging werden bedreigd. Deze lonen zijn die - van 1940, vermenigvuldigd met 2,10 De werkgevers hebben Vrijdagavond besloten toe te geven, zodat het werk Zaterdag zal worden hervat. --- Herlevend kwaad In Zuld-Afrika verschijnt een blad, dat „Die nuwe Orde" heet, een naam, die bij ons de herinneringen • oproept aan de tijd, toen Seyss-Inquart en Mussert probeerden, met behulp van Bauter en zijn misdadigersbende, ons een „nieuwe orde" in te stampen. Het Zuidafrikaanse blaadje heet niet toevallig zo. Het is een nationaalsocialistisch orgaan, dat op de dag der terechtstelling van de Neurenbergse oorlogsmisdadigers hun namen in dikke zwarte letters op de voorpagina afdrukte in het raam van een dikke, zwarte rouwrand. „Tot nagedagtenis van die slachtoffers van Neurenberg" staat, er boven en verderop in het nummer van dit weekblad treffen we een artikel aan van den oud-minlster Pirow, waarin deze woorden voorkomen: „Vir die slagoffers hoef ons nie jammer te veel nie. Hulle het onsterflikheid verwerf. Oor *n honderd jaar sal die Duitse skoolkinders hul name leer en hul geskiedenis as 'n Germaanse Slagtersnek eer". In Italië roert zich de „partij van den gewonen man", een herleefde fascistische partij. In Duitsland is een geheime organisatie ontdekt, waarin oud S.S.-lieden de hand hebben. In Wenen plakt "n geheime nationaal-socialistische organisatie dreigende drukwerken met hakenkruisen erop aan de gevels. In België Is de „Wordingspartij" actief, die een voortzetting Is van het Rexisme en het Vlaams Nationaal Verbond. Hoe staat het in ons land? Wij zien niet veel meer van t nationaal-socialisme en van het fascisme. Het treedt niet zo openlijk brutaal op als in andere landen, maar dood is het stellig niet Het zal niet herleven u» de vorm van Musserts N.S.B. Deze verraders organisatie heeft zich te zeer gehaat en veracht gemaakt. Maar het is aan die ene vorm niet gebonden. Het nationaal-socialisme is immers geen staatkundig beinsel, het is de neerslag van allerSi ontevredenheid, de uitdrukking van het verlangen om de fouten, de onzekerheden, de gevaren van het heden ter oplossing in handen te leggen van een sterken man, die het beter zal doen dan de moeilijk voortworstelende democratie. De zwakheden en de tekorten van de democratie zijn het voedsel, waarvan dit gruwelijke kwaad leeft en gedijt. Daarom is alles, wat zich van de democratie afwendt en naar sterke middelen grijpt in aanleg fascistisch of . nationaal-socialistisch, zelfs als het zich aandient als de verdedigster van de democratie, ja als de democratie zelve. De radiotoespraak van generaal Röell, zijn bedreiging met ondergronds verzet, was ongetwijfeld voortgekomen uit de gedachte, dat hij beter de wil van de meerderheid des volks vertolkte dan de regering en de commissie-generaal. En als het oud-illegale weekblad „Op Wacht" in zijn nummer van 19 December, dus na de herroeping door den heer Röell, deze rede toch nog met instemming noemt, verklaart het de wil des volks te verkondigen „Doch indien de regering voortgaat", aldus schrijft dit blad, „tegen de wil van het volk In, tegen de grondwet In en tegen alles wat haar mandaat bindt in, roept zij een dictatoriale toestand in het leven, die slechts op één wijze bestreden kan worden, gelijk de bezettingsjaren hebben/geleerd." Dit Is even duidelijk als antidemocratisch. Wie het met het beleid van een op wettige wijze tot stand gekomen regering niet eens is en bij voorbaat negeert wat de wettig gekozen volksvertegenwoordiging zal besluiten, doch dreigt met illegaal verzet, laat de demooratie los. En dat is de eerste stap op weg naar het fascisme. Het geloof, dat de oorlog een eind heeft gemaakt aan fascisme en nationaal-socialisme, is een naïeve vergissing. Oorlogen maken nooit een einde aan autoritaire dromen. De zucht naar een „gemakkelijke" opruiming van de chaos, die hij geschapen heeft, wordt er eerder door aangewakkerd dan verstikt. Wereldoorlog II is voorbij. Zolang hij woedde hebben de volken zich met haat en afschuw gekeerd tegen de Germaanse horden en gesnakt naar de zegepraal van de democratie. Na de overwinning hebben zij vermoeid en ontgoocheld de overwinning zien komen, niet als een stralend licht, maar als *n donkere door puin versperde tunnel. En het 4 verslagen nationaal-socialisme steekt de kop weer op. Laten we,, het' niet te licht tellen. Dat hebben we al eens eerder gedaan en de gevolgen zijn niet uitgebleven. Het kan zijn, dat men deze waarschuwing te zwartgallig, te alarmerend vindt. Maar zij moet Uitgesproken en overdacht worden. . Want slechts uit die overdenking ion de overtuiging voortkomen, dat ♦r slechts één wapen is, waartegen Ie vijand niet is opgewassen, dat & een sterke,