Tappelings Zo, uitgekookt of uitgerookt, verlaat men hooguit een kwartiertje later, na een paar stoomstoten waarbij het zweet tappelings van het lijf gutst, de sauna. Dan wacht een ijskoude douche of een duik In een koel meer. Daar wordt al dat zweet weggespoeld. (Kenners zeggen, dat Je 't dan helemaal niet koud hebt. Neem maar eens de proef. Zet twee emmers naast elkaar, een met koud en een met warm water. Doe een blinddoek voor en doop een vinger achtereenvolgens in het warme en het koude water. Je merkt geen verschil.) ' Een half uurtje rust en hup weer de sauna lnl t Hele ritueel begint dan weer van voren af aan. In de kleed- en rustlokalen of op de terrassen wordt limonade gedronken, want Je vergaat door al dat vochtverlies van de dorst. BIJ die gelegenheid komen de verhalen los. Men discussieert over actuele zaken of over de politiek en men voelt zich behaaglijk warm en zo fit als een hoen, in staat bergen te verzetten — een beetje overmoedig als na alcoholgebruik. Daarbij moet men oppassen, dat men zich niet onvoldoende kleedt. Een kou Is gauw gevat. Zo verslaafd zijn de Finnen aan dit zweetspel, dat de militairen in 1939 in de oorlog tegen Rusland zelfs aan het front sauna's bouwden. Maarde opstijgende rook verried hen aan de vijand. ' ledere Fin heeft zijn vaste wekelijkse, sauna-avond (en), waar hij onder geen beding van afwijkt. Wie hem op zon "avond bezoekt, wordt hartelijk uitgenodigd méé te zweten. --- Kwade reuk De meeste boeren hebben er een eigen sauna. Ook de ééngezinswoningen aan de rand der steden zijn ermee uitgerust;, flats niet. In de openbare sauna's kunnen soms veertig baders tegelijk terecht. 'Toegangsprijs toen ik nog een jongen was: anderhalve cent,' aldus Lars Oranen. :'; 'Als ik in Nederland ' of. Duitsland naar een sauna, ben geweest, voel ik me niet zo fit als in Finland.'■ Want een sauna is net als wijn, die ook niet overal gedijt. 'Het komt op het boeket van de sauna aan. Wat dat betreft geloof ik niet, dat er in Nederland en Duitsland — waar er als Wirtschaf twunderverschijnsel veel meer zijn dan hier — een echt goede sauna is. Hier, waar het water meestal op een hete elektrische plaat wordt gegooid, is eejn sauna dikwijls veel benauwder en lang niet zo fris als in Finland. Misschien komt 't ook doordat hij hier vaak te veel geïsoleerd is.' Daarbij denkt hij dan nog niet eens aan de pseudo-sauna's die veel schoonheidsinstituten er hier op nahouden — een soort éénpersoonszweetkasten voor dames, die mooi willen zijn. Ze moeten dan op een stoel in die kast gaan zitten, terwijl water op een verdamper valt. iSRJH|£|r Ook doelt Lars Oranen daarbij niet op bepaalde In enigszins kwade reuk staande sauna's in de grote steden." Maar zelfs de te goeder naam en faam bekend staande Nederlandse sauna's — zoals die van de meeste sportclubs en -instituten — kunnen volgens hem bij lange na niet op tegen de Finse. Want waar vind je hier nu berketakken, helemaal stenen ovens en blokken populierehout? Voor de Nederlanders hoeft dat blijkbaar allemaal niet — weten wij veel met onze handdoekj es... V y?; --- Lekker koken met Hugh --- Van binnen uit Het is wonderlijk op zijn minst, dat smakelijke en voedzame artikelen als lever, pieren, hersens, hart, tong, pens en zwezerik, samengevat onder de naam orgaan- of allerhandevlees, zo weinig in trek zijn hier 'bij ons in Holland. &ffl|ps*^| Proteïne-, rjzer-, vitamine A- en vitamine C-leveranciers! Bij onze zuidelijke buren worden al deze Innerlijkheden als delicatessen beschouwd, maar hier...? Hebben niet vele Belgische, Franse en Italiaanse koks naam gemaakt met hun trlpe, coeur de veau, cervelle en ris de veau recepten? Maar ja, er zijn niet zoveel avontuurlijke eters hier te lande, er wordt hier voorzichtiger om piet te zeggen angstiger gegeten dan in andere landen. Een gezegde als, wat de boer niet kent dat lust hij niet, is niet voor niets ontstaan. Trek eens eep bouillon van rundefhart met een bestoken ui, wat krulden en groensels en u" krijgt een sterke geurige bouillon. Bak eens wat plakken kalfshart van ruim een ons, beknoflookt en gekruid,. tezamen met wat repen spek snel bruin in hete boter en u heeft een voortreffelijke vleesschotel. Of doe eens het volgende met kalf shersens: A? ??- --- Kalfshersenen in schelpen ★ ??' v;.: y Neem 1 ons boter, y2 pond kalfshersens, 1 theel. zout, zwarte peper, 1 groot ei, 1 dessertl. gehakte peterselie en 75 gr geraspte kaas. .Hak de kalfshersens fijn en roer zout, peper en peterselie erdoor. Braad dit mengsel in wat boter, breek het ei over de massa en bak al roerende door tot u eep vrij dikke pasta krijgt. Vul enige schelpen met de pasta, maar druk de vullingen niet te stijf aan. Bestrooi ze met gerapte kaas, doe er wat gesmolten boter overheen (en voor de liefhebbers wat knoflookpoeder) en schuif ze in de oven om ze een goudbruin korstje te ■ laten krijgen. Eep best warm voorgerecht, met een glas droge Riesling erbij. Met nieren kunnen we dit doent --- Kalfsniertjes met spaghetti We hebben nodig: 1 pond kalfsniertjes in stukken gesneden, 3 eetl. olijfolie, 1 blikje tomatenpasta (180 gr), 1 laurierblad, y2 theel. gemalen venkelzaadjes, y2 eetl. suiker, 1 fijngehakte ui, 2 tenen knoflook u.d.kn., 3 koppen magere bouillon (of bouillon en wijn), y2 theel. marjolein, zout, peper en geraspte Parmezaanse kaas. Maak in een stevige pan de ui, knoflook en de niertjes bruin in de hete olijfolie. Voeg er dan de tomatenpasta, bouillon en alle andere ingrediënten aan toe en laat dit alles een uurtje pruttelen op klein vuur. Kook een pond spaghetti kort in ruim kokend water met zout 'al depte' gaar, dus zo dat ze nog weerstand aan de tand biedt, maak er dus geen pap van. Giet ze af, spoel ze even na met warm water, laat ze uitdruipen en laat ze nog even nazwellen in de pan met eep stuk boter. Rangschik de spaghetti rondom de rand van een grote verwarmde schaal en schep de nlerragout in de opening in het midden. Bestrooi met de gemalen Parmezaan, eét, drink er een glas donkerrode Chianti bij ep geniet, i '■.-. Dan tot slot, om een klein ideetje te geven van wat -we - van: binnen uit --- Lamstongen met rozijnensaus Benodigdheden:; 6 lamstóngen, i kop rozijnen, 1 middelgrote ui, 1 teen knofloop u.d.kn.,' 1 laurierblad, i kop bruine suiker, ± kop droge witte wijn, komijnpoeder, 4 theel. oregano, ,1 eetl. maïzena, j theel. zout en vers gemalen zwarte peper.'; Leg de tongen ip een stevige stoofpan en bedek ze met water. Doe ui, knoflook, laurierblad en y2 theel. zout erbij. Breng het aan de kook, sluit de pan, minder vuur en sudder 2 uur lang. Haal de pan van het vuur en laat de tongen 30 mip. afkoelen in de bouillon. Haal de tongen er dan uit en ontvel ze. Zeef de bouillon. Doe de rozijnen, bruine suiker, komijn en oregano bij 1 kop van de gezeefde bouillon. Brepg het aan de kook en roer dé wijn, gemengd met maïzena, rest van het zout en peper erdoor. Minder vuur en laat het al roerend sudderen tot het gebonden is. Doe de tongen erbij en sudder nog 20 mini door. Rijst, sperziebooptjes en een Beaujolais smaken er goed bij. --- Betty Temming-Schouten Zo ben je in de hemel, zo ernaast 'Zaterdags wordt Mos sikkeneurig, praat heel weinig, is dan kort aangebonden,' zei Betty Temming- Schouten (22) in haar mooie woning in Utrecht. "Hij gaat dan redelijk vroeg naar bed, maar dat vind ik niet erg. Wij zijn geen nachtmensen. Dat verplichte slapen in het weekeind in een hotel of In het sportcentrum Zeist vond ik verschrikkelijk. Ik voelde het als een ingrijpen in je persoonlijke sfeer.' Betty Temming wil voetballen als beroep beslist; niet vergelijken met gewoon werken. 'Je leeft van week tot week. Het is geen sleurbestaan. In de vakanties mis je het zelfs. Het is een hard beroep. Zo ben Je in de hemel en zo sta je er naast door een blessure. Er staat trouwens altijd wel iemand naast.het elftal. Als het niet goed gaat, dan gaan ze het veranderen. Ineens zijn ze er uit, conditie weg, vorm kwijt. Dan krijg je een geestelijke opdoffer.; ??.;: Mos _zal. wel altlj d blij ven voetballen. Hij Is ermee opgegroeid. Hij werkte in hét schildersbedrijf van zijn vader, maar werd wel in de watten gelegd, hoor! We.zijn nu drie jaar getrouwd. We hebben één kind. Mos is 25. Alles wat je dan nog meer hebt dan vijf jaar in de beroepsvoetballerij is meegenomen. Ik denk wel aan wat daarna moet komen. Mos hoopt door goed te voetballen een betere baan te veroveren voor zijn verdere leven. Ik ben wel erg blij, dat hij nu niet meer 's avonds . hoeft te trainen. Hij heeft veel meer tijd voor het voetballen en voor zijn gezin gekregen. Vooral in de herfst en. in de winter was dat trainen 's avonds in Amsterdam erg vervelend. Altijd maar mét de auto er op uit en overdag nog stukken rijden voor het schildersbedrijf van zijn vader. Het klinkt heel mooi als ze zeggen, dat Je man f uil-prof is, maar je bent natuurlijk wel'heel erg van voetbal afhankelijk geworden. Er is ons een minimum-inkomen gegarandeerd. Als je geblesseerd raakt, dan lopen'je inkomsten meteen terug. Dan krijg je een tijdelijke vergoeding. Dat gebeurt ook als Je gewoon niet in vorm bent. Je mag er geen baan meer bij hebben. Ze krijgen wel een hogere premie voor een gewonnen wedstrijd. . Ik doe veel voor Mos zijn conditie. Je houdt er met eten rekening mee. Vroeger is Mos wel eens op dieet geweest. Hij is een echte vleeseter. Ik zorg altijd voor biefstuk. Hij neemt die na het voetballen en ook vaak na het trainen. Die training is zwaarder geworden. Mos is 20 kilo afgevallen. Ze zeggen dat daardoor zijn voetballen mooier is geworden, maar er moeten tóch doelpunten komen, he? Daar gaat het ten slotte om, dan maar minder mooi voetbal... Mos is erg kalm. Hij is geen driftkop. Ik ben nooit bang voor blessures. Je hebt natuurlijk wel met hem te doen als hij met een blauwe scheen thuiskomt. Op de tribune heb ik soms de neiging om te roepen: "Mos, laat Je toch niet onder de voet lopen!' Ik zie hem liever een beetj- feil- •. Er zijp van die felle spelers, die hem flink nemen. Dan denk je: 'Mos, doe er toch eens wat aan!' Voor ons is maandag zondag. Zondags werkt hij praktisch altijd, nietwaar? Maar maandag hebben we een vrije dag. Dinsdag begint hij om half tien in het stadion, 's Middags gaat hij met de andere spelers naar school. Dat gaat ook van DWS uit. Er zijn veel jongens die hun middenstandsdiploma willen halen on? later een zaak te kunnen beginnen. Woensdags spelen ze een oefenwedstrijd. Dan komt Mos laat thuis. Daarna begin je echt naar de wedstrijd toe te leven. Dat; is thuis te merken. Je praat er over met elkaar, je doet als het ware zelf ook mee. Zaterdags pak ik zijn schoenen in. Ik ga er niet op in als;ze in een winkel iets over het spel van Mos zeggen. Ik heb trouwens | weinig j contact met de bn-- ";.' E- 'huis zpiv--v> we natuurlijk niet dag en nacht over voetbal' 71. We gaan weinig uit. Meestal gaan we vroeg naar bed, soms gaan we naar de bioscoop — als er tenminste een goede film draait. Ik lees graag. Ik , heb vroea-er; -' een boekwinkel gestaan. •',.., ' Nee, ik kom zelf niet uit de voetballerij, maar ik vind het prachtig als mijn mm een doelpun1 maakt. Er komen ooi: kinderen aan de rdeur 'om een handtekening. Ja, dat. ->''nd ik wel de leuke kant'van het profvoetbal.' ?' --- Rie Vonhof-Visee We Hebben meer huiselijk leven Met spons en zeem stond Rie Vonhof-Visee (32) op een trapje voor haar woning aan de Llndenstraat in de Jordaan om de buitenboel te doen. Een kordate vrouw, die bezoekers scherp opneemt vapachter haar brilleglazen. Ze droogde haar handen af en zei: 'Je gaat toch zeker geen lekker stukje schrijven over die Jordanese, zoals laatst iemand deed. Zon stukje met van die woorden, die wij nooit gebruiken. Daar voel Ik niets v00r...' Haar man werkte vroeger als facteur bij een grote uitgeverij ip Amsterdam. 'Dos, ja, zó noemen wij hem thuis, en hoe ze aan- Josje komen weet Ik eigenlijk niet, hij heet Theo; Dos moest de ene week om zes en de andere week om zeven uur beginnen. Hij kwam tegen zessen thuis en kon dan meteen door naar DWS. Dat was werkelijk zwaar. Dos heeft nu tenminste tijd om met de kleine Theo (4) te spelen. Die is net zo wild op voetballen als hij. Die twee breken soms de boel af als ze op het gangetje met een bal bezig zijn. Gelukkig dat we geen buren bepeden hebben... We hebben meer huiselijk leven gekregen. Dat gedoe met zaterdags in een hotel slapen vond ik maar niks. Veel jongens konden niet slapen. Een vreemd bed, he? En Dos is toch al zon vreemde slaper. Voor de toekomst ben ik niet zo bang. Voor mensen, die bij de gemeente werkten, vond ik de overgang naar het profvoetbal een veel grotere stap. Dos zocht eigenlijk allang wat anders. Bij die uitgeverij kon hij niet vooruit komen. Hij heeft zn middenstandsdiploma gehaald. We zouden graag een winkel in sportartikelen beginnen als Dos over een paar jaar niet meer als prof kan voetballen. Hij is nu 32. Een sigarenwinkel lijkt ons niks. Dan ben je altijd bezig, vooral in een buurt als hier. Dos is anders geworden sinds hij f uil-prof is. Voor hem persoonlijk is er veel in zijn leven veranderd, voor mij niet zo zeer. Hij gaat elke avond vroeg naar bed. Ik blijf meestal nog even zitten om een boek te lezen, ,een licht dingetje het liefst.: Dos is nooit zenuwachtig. Ook vóór een wedstrijd niet. Hij praat niet veel. Na de wedstrijd slaapt hij slecht. Dat vind ik wel merkwaardig. In zijn vrije tijd knutselt hij graag. Hij heeft een elektrische boor en een zaagmachine. Voor de kleine heeft hij pas nog een werkbankje gemaakt. Ik zei het al: Dos is geen prater. Je hoort vrouwen van andere spelers soms zeggen: .'Heb je gehoord van die of die?'lk niet. Dos vertelt nooit wat over DWS. En ik reageer nooit op opmerkingen in de buurt. . 'Je weet het met dit werk: vandaag ben je alles, morgen trappen ze-je de goot in. Dat doen je naaste mensen. Ze proberen uit te vissen wat je verdient. Maar ook dat vertelt Dos niet. Ik krijg elke week mijn huishoudgeld en als er iets nodig is in het gezin, dan ligt het geld klaar. Ik ben nooit bang voor blessures als ik op de tribune zit.'Het lijkt wel of Dos het .aanvoelt als ze hem willen trappen. De laatste jaren vind ik hem wel wat harder geworden. Soms geeft mijn zoontje hem in het gangetje in het vuur van het spel een trap tegen zijn scheenbeen. Ik vind dat niet prettig, maar Dos roept: 'Goed zo!' Op het veld is het ook hard,' zegt hij dan later..'" ,-■,'- Ik leef mee met Dos en de andere spelers, maar ik denk nooit aan geld, of ze nu winnen of verliezen. Ja, er zijn natuurlijk wel eens vrouwen, die van de tribune na.ar hun man roepen: 'Cor, denk aan mta cassette', als zon man een fout maakt, maar heus, daar heb ik nooit last van. Ik interesseer me niet voor het premie-stelsel. :?; .Ik zou wel graag willen dat we ook mee mochten . naar ..uitwedstrijden. Daar moest het DWS-bestuur een oplossing voor kunnen vinden. Natuurlijk begrijp ik best, dat ze de vrouwen niet kunnen laten meegaan met de spelersbus. Dat zou niet goed zijn. Het haalt de spelers uit hun concentratie. Vrouwen praten over. andere dingen da mannen in de bus. En ze zijn wel eens jaloers op elkaar: profvoetballers moeten ten-slotte wat presteren op het veld, nietwaar?' >'■ --- Yvonne Flinkevleugel-Trakzel Je kunt geen bokkesprongen maken Yvonne F lipkevleugelrrakzel (21) heef t het in de Kinkerstraat in Amsterdam eigenlijk drukker gekregen. Het knappe vrouwtje (blauwe ogen; kastanjebruin hoog gekapt haar) loopt de hele 'dag van haar huiskamer naar de sigarenwinkel, waarin vroeger haar man de soms veeleisende klanten hielp. Ze vindt voetballen gezellig. En ze houdt van de sfeer in het stadion. 'Als Frits iets goeds doet 'op het veld, dan straalt dat ook op mij af.' Beroepsvóetballer? 'Als iemand vraagt wat mijn man doet, dan zal ik nooit antwoorden: 'Hij werkt bij DWS.' Zo voel Je het toch niet. Het is anders. Het is tijdelijk. We praten er niet zo veel over. Soms zegt hij wel eens: 'Ik wil er zondag voor vechten.' Meestal praten we 's avonds over de mensen, die in de winkel zijn geweest en over. wat zij moesten. Het beroepsvoetballen heeft niet zo veel in ons leven veranderd. Ik ben ► pas twee Jaar getrouwd. Vroeger leef- ► de Frits ook al voor de sport. In de ► zaak zeggen ze wel eens: 'Frits is een echte DWS-er: 'Ik heb dat minder. Ik kom niet uit de, voetballerij,' zegt ze hardop denkend. !''■'??? 'Ik vind het wel vreemd, dat de mensen zo hoog tegen je op kijken. Als je iets in een winkel haalt en'je vindt het te duur, dan zeggen- ze smal:y ---