Straffe leiding Marleen: 'Ik geloof dat het leven hier veel zwaarder is dan in Nederland. Ook duurder. Het werk is moeilijk bij gebrek aan organisatie. Je moet pionieren. De mensen hier komen overal vandaan, voorname- lijk uit Noordafrikaanse landen. In Nederland heb ik m'n opleiding gehad. Maatschappelijk werk betekent begeleiding, je niet opdringen, praten, overleggen. En nu vond ik het verschrikkelijk dat je met zon aanpak bij joden die uit de Arabische wereld komen, niets kunt doen. Dat pakt averechts uit. Je moet straffe leiding geven. Je moet autoritair zijn, althans in het begin en daar ben ik niet in opgegroeid. Voor de joden uit Marokko >en Jemen, die alleen Arabisch praten, heb ik een tolk nodig. Het j zijn geweldig primitieve mensen. Ze leven dicht bij de natuur. Soms is dat heel irritant. Ze menen dat het genoeg is om kinderen te maken. Dat — zo vinden ze — is een verdienste en daar moet de rest dan maar voor opkomen. Aan de andere kant zijn ze afschuwelijk serviel. Als je daar echter doorheen prikt, is er geen enkele bereidheid meer om samen te werken. Die mentaliteit moet gewoon uitsterven. Ze zijn bang en angstig/Waarschijnlijk omdat, ze ïïiet overal'de v zin fan begrijpen. :Die 'angst.,'moeten ze '. verdringen door - overdreven, agressiviteit. Tot nog toe is het vrijwel onmogelijk om samen met hen tot klaarheid te komen. Ze hebben wel de behoefte om op te gaan in de samenleving. Maar ze weten niet hoe en dat maakt hen onzeker.' Ook elders stuitte ik op hetzelfde probleem. Moses Admon, voorlichtingsambtenaar van de gemeente vertelt ' ongevraagd: 'In Ashdod zijn scholen voor analfabeten. Bij grote families komt de leraar aan In' de haven'is een schromelijk gebrek aan werkkrachten en toch is er in Ashdod sociale werkvoorziening. Er zijn meer dan 1000 families (meer dan 10 percent van de bevolking) die geldelijk ondersteund worden. Van overal ter wereld komen ze hierheen. ledereen heeft het recht zich hier te vestigen. Sommigen zijn oud, zonder beroep en hebben geen geld om een winkeltje te beginnen.' Enorm zijn de aanpassingsmoeilljkheden; van mensen die uit' een feodale maatschappij ineens in modern Israël terechtkomen. Voor de hand ligt dat men. tracht'voor die immigranten werk te zoeken in de diensten-sector. En daar hebben ze nu. juist een - haast instinctieve afkeer van/aBEPHB ; Op de hotelschool in Tel: Aviv probeert men er toch ■ iets van te maken. Het is — zo meent men — voor een kelner niet van zoveel belang of hij links of rechts serveert. Zelfs verwondert men er zich hier niet over als, de ober soep morst. De grote moeilijkheid is om, de mensen bij te brengen, hoe Je zon situatie moet redden.7 Heel veel jonge : Marokkanen willen- kelner worden. Op school wordt ze geleerd om altijd met lucifers in de zak te lopen, voor het geval een gast een sigaretje wil ! opsteken.. De : leraar die dit op school aan de leerlingen uitlegt, krijgt steevast de vraag: 'Moet ik zon meneer dan niet eerst een , sigaret - aanbieden?' Alleen vuur geven is in, Arabische . ogen een heel malle-zaak en in strijd met de elementaire wetten van gastvrijheid. SÉSS In Ashdod worden grote sommen uitbetaald aan werklozen en tegelijk moet men nog veel grotere bedragen ,-, neertellen om geschikte werkkrachten, uit Haifa of Jaffa naar de nieuwe haven _te lokken. Nu reeds werken in de haven, waar 13 schepen tot 14i000 ton een ligplaats kunnen vinden (uitbreiding gaat tot' 36 schepen) 2200 havenarbeiders. . ■': ■ V Om er meer te krijgen worden ze in Ashdod verwend. - Ze krijgen grote, royale huizen en hypotheken tegen bespottelijk lage rente..Voor een huis van twee verdiepingen metvijf of zes kamers "en prima sanitair, hoeven ze slechts honderd gulden per maand; uit te trekken. In de haven kunnen ze voor 70 cent lunchen. Het werk in de haven is sterk geautomatiseerd. : Voor .; de kinderen zijn gratis alle mogelijke soorten scholen. Er wordt in Ashdod gebouwd aan 'n groot centrum met theater, opera,' ziekenhuis en een groot sportstadion om ook hierin met Tel.Aviv te kunnen: wedijveren. ".'":.,- -. 7 Y-'' ' "; Het absorptiecentrum . waar., de immigranten uit de. vrije beroepen worden opgevangen. is het mooiste uit" het hele land. ledere ' immigrant krijgt voor een half jaar gratis de beschikking over • twee zeer grote kamers, keuken en balkon. Er zijn collegezalen, een restaurant, en een recreatiecentrum; In de stad zijn ... vrywilllgers-eomitésY om <-. ö\e immigranten wegwijste maken.",': -7:. --- Citrustijd De haven groeit met de dag. Buitengaats liggen schepen j hun beurt af te wachten. Het is' citrus-tijd. Langs de hele Israëlische kust van Rosh Hanikra tot Gaza hangen de. bomen.vol sinaasappelen, citroenen en grape-fruits, zo groot als voetballen. * Een Israëli heeft in de Gazastrook een emballagebedrij f opgezet. Simpel gezegd::hij is sinaasappelkisten gaan timmeren..' Nu kan ook het fruit van de; Gazastrook gekist worden. De weg van Gaza naar Ashdod wordt nu druk door vrachtwagens bereden, die de zuidvruchten uit het land der vluchtelingen naar de haven brengen. Kratten gaven Gaza een sterke economische impuls. De wereldbank heeft 160 miljoen gulden in de haven geïnvesteerd. De staat en vele particulieren hebben in de aanleg nog eens 360 miljoen -gestoken.- Men' is' reeds bezig met de bouw van toeristenhotels. Aan de.rand van stad staat een krottenwijk: barakken die gebouwd werden voor de eerste immigranten, 12 jaar geleden. Veel mensen zijn er blijven - zitten, omdat' ze dan geen belasting; hoeven te betalen. Overal in Israël bemerkt men die spaarzin.voor de toekomst, voor de kinderen en de kleinkinderen. Daar is later, veel voor nodig, want volgens dé profeet: 'Zullen zij talrijk zijn als de zandkorrels' van het strand.' :'7 De ; stranden ' van Israël zijn --- Kiekje 150 km boven aarde Met de aarde op zon honderd vijf tig kilometer onder hem, hangt ruimtevaarder David Scott uit de maanspin, die hier nog is verbonden aan de Apollo-9. Mede-astronaut Russel Schweickart maakte deze foto, die gisteren door Ide Amerikaanse : NASA is vrijgegeven. Schweickart knipte af, toen Scott doende was met hét opnemen van de temperaturen in de ruimte en van de wand van de maanspin. , ■>■■:■ --- Stockholmse moord weer voor rechter Van onze verslaggever DICK SCHAAP Johan van 't H. (21) en Joop D. (24) staan morgen in Rotterdam opnieuw vbor de rechter wegens moord op de twintigjarige Harderwijker Henk Drost op 1 december 1965 in Stock- Door, de. Zweedse rechtbank zijn ze in 1966 veroordeeld tot opneming in-; een inrichting voor geesteszieken. Na een verzoek van de Zweedse regering om hun verpleging in Nederland voort te zetten zijn "de twee jongemannen in oktober '67 uitgeleverd. Er is aan dit merkwaardige proces een. langdurig 'Juridisch steekspel vooraf gegaan. De raadslieden mr, A. F. A. van Velzen en mr. ■J. van Meurs verdedigen het standpunt, dat de in Zweden veroordeelden niet opnieuw in Nederland kunnen worden berecht. De Hoge Raad is tot de conclusie gekomen," dat voor een voortzetting van de verpleging van de veroordeelden een nieuwe berechting In eigen land noodzakelijk is. f 7 . In Rotterdam zullen niet opnieuw alle lugubere details van de moord in een half gesloopt huis in de beruchte KlarawiJk •' van Stockholm worden behandeld. Het proces, zal waarschijnlijk , niet meer dan een half:' uur duren *en beperkt blijven tot het requisitoir van de officier van Justitie en de pleidooien van de twee raadslieden. • In de. dagvaarding wordt de beide Jongemannen ten' laste gelegd, dat zij Hendrik Drost te zamen en in vereniging na kalm beraad en rijpelijk overleg van het" leven hebben beroofd door hem aan handen en voeten te binden en te knevelen, daarna aan een pilaar vast te binden en met een touw de hals dicht te snoeren en hem met een,mes steken en sneden in het lichaam toe te brengen. Johan van 't Hf een lange, nerveuze jongen, en de slanke "Joop D. spraken elkaar tijdens het proces in Stockholm,voortdurend tegen. Ze erkenden de feiten, maar schoven de schuld gedeeltelijk op elkaar. Het enige uitgesproken motief ; voor de moord was: 'We mochten hem niet. Johan heeft als kind onder psychiatrische behandeling gestaan. Hij kon niet goed ■ met rijn. vader opschieten en liep weg van huis. Joop groeide op zonder moeder, en bracht een' gedeelte van zijn schooltijd in katholieke Internaten door. Zijn vroegere werkgevers noemen hem een hardwerkende "en niet onvriendelijke Jongen, waarmee : zij geen moeilijkheden hadden. : '. , - --- In Israëls modernste havenstad Limburgs meisje werd in Ashdod mevr. Sternbaum Van onze verslaggever NICO VANHEES., Het kindje wordt'huilend wakker. Het heet Shai. Dat betekent geschenk. De jonge moeder werd vroeger in Maastricht bij de zusters op school Marleen Jansen genoemd. Het r.-k. Limburgse meisj e Is In Ashdod, de modernste havenstad van Israël en het hele Midden-Oosten, getrouwd met de Roemeéns- Joodse immigrant Sternbaum. Marleen Sternbaum neemt Shai in haar armen en zegt: 'Hier is van elke twee vrouwen er één zwanger en iedere maand komen er in Ashdod nog 50 families bij; dat is gemiddeld 200 mensen. ;'-" Sedert de oudheid bestaat Ashdod,, een Arabisch dorp, waar volgens de Moslims de profeet Jonas,. die in de walvis zat, op het strand werd uitgespuwd. Twaalf jaar geleden begonnen de Israëli's hier met de bouw van een havenpier vanaf het brede zandstrand de zee in. Haifa, de grote natuurlijke haven, werd .te klein, het haventje van Jaffa was ongeschikt voor uitbreiding. Toen begon men in Israël met een kunstmatige haven zoals de Nederlanders die bij Urnuiden gebouwd hebben. Nu wonen er in Ashdod al 30.000 mensen, die zich hier bijna allen direct als immigranten gevestigd hebben. De meesten kwamen uit de Arabische landen van Marokko tot Irak. Marleen Jansen kwam vier jaar geleden met vakantie naar.lsraël en logeerde in een kibboets waar veel - Nederlanders leven, maar waar toentertijd ook de jonge Roemeense immigrant Sternbaum verbleef. '•:_•■. ■;■;-■"' * '-KJ Marleen ging terug naar Nederland, werkte nog een half jaar als maatschappelijk werkster in Utrecht bij een Medisch Opvoedkundig Bureau. Toen werd het haar te machtig. Ze moest terug naar Israël en naar Sternbaum. Hij werkte bij defensie, in het atoomcentrum: 'Aan de atoombom, of zo iets,' zegt Marleen ™. nlet'"geheel--zeker,,.van. haar zaak.; Marleen"1 zelf werd in-Ashdod sociaal werkster, omdat in 7de nieuwe havenstad met zijn heterogeen samengestelde bevolking van onwennige immigranten behoefte was aan consultatiebureaus voor geestelijke gezondheidszorg. Marleen Sternbaum met Shai de "baby ' in" haar miniflatje in Ashdod. Het woonslaapvertrek in zo klein, dat 's nachts het tweepersoons opklapbed de hele kamer vult. Zij zit in het eerst gebouwde woonblok in de nieuwe havenstad. De haven van Ashdod in aanbouw, --- Nazi-verhalen In Zweden, kwamen zij in contact met Henk Drost, die een baan had in een warenhuis en zich In Stockholm thuis voelde.' De beide i Jongemannen konden zich niet" redden. Ze werden werkschuw en: brachten hun dagen door,' met - het. opdissen aan . elkaar van de vreemdste,verhalen.' Joop las in een - zomerhuisje - gruwelijke details . voor uit, boeken :over concentratiekampen... Johan f luisterde .er eerst een beetje angstig, daarna gretig" naar.V ..7 f Hij kwam met; het plan voor da dag om mensen te beroven op eenzame weggetjes 'óf met een machinegeweer vanuit een raam op voorbijgangers te: schieten. Hun conversatie werd: steeds gruwelijker. ■Zo wilden mensen gaan: folteren en stelden een lijst op van vijf uit.de weg te ruimen' personen. Bovenaan de lijst stond Henk Drost.'3ËßK§Jßl Ze lokten ten slotte Henk Drost naar een half gesloopt * huis - in .de Klarawijk. Zijn dood verliep veel sneller dan' zij zich hadden voorgesteld. Hij stierf vastgebonden aan een pilaardoor wurging en diepe messteken. Beiden' trokken aan het touw om de hals van Henk Drost tot hij niet meer bewoog. --- Mild vonnis Het in Stockholm uitgsproken vonnis was. naar Nederlandse maatstaven nogal mild. Volgens het psychiatrische rapport waren Johan van;'t Hen Joop D. niet geheel ontoerekeningsvatbaar, maar leden zij wel aan een zo ernstig ziekelijke ' storing van hun geestvermogens, dat deze met 'krankzinnigheid' gelijkgesteld moest worden. .-'.(■ ■' In, Nederland . kan een • beslissing om geen straf op te leggen maar de verdachten meteen in een psychiatrische .'. inrichting op te nemen ■ alleen ■'" worden., genomen' wanneer de rechter ze als geheel ontoerekeningsvatbaar ■ beschouwt. In 7 theorie kan dat in Rotterdam mogelijk zijn --- TV vanavond Nederland 1 NTS 18.50 u. KLEUR De fabeltjeskrant. NCRV 19.07 u. Tweekamp. 19.32 u. KLEUR Piek up. 20.20 u. De 'image. 21.15 u. Souvenirs d'enfant. . 21.35 u. Bureau Bristol. 22.25 u. Ds. J. Langstraat. , 22.30 u. Zendtijd Humanistisch Verbond. --- Nederland 2 NTS 18.50 u. KLEUR De fabeltjeskrant. 19.03 u. Scala. AVRO 19.30 u. KLEUR Vad~rs tegen wil en dank. -%.- .■ V", ■{'-._' ;* 20.20 u. Televizier. 20.45 u. Peyton Place. 21.30 u. Nationaal allerlei. 22.00 u. Regiovizier. --- DINSDAG 18 MAART HILVERSUM I (402 m). AVRO: 7.00 Nieuws. 7.10 Ochtendgymnastiek. 7.20 Grammofoonmuziek. VPRO: 7.54 Deze dag. AVRO: 8.00 Nteuws,-8.11 Journaal. 8.20- Grammofoonmuziek (8.30--8.33 De- groenteman). 8.50 Wijding. NRU: 9.00 Een nacht tot 6 uur Nul, klankbeeld. 9.35 Waterstanden.' 9.40 Muziek uit de Middeleeuwen. AVRO: 10.00, Voor de kleuters. 10.10 Arbeidsvitaminen (11.00-11.02 Nieuws). 11.30 Kamermuziek. 11.55 Beursberichten: 12.00 Komt vrienden -in het ronde. 12:26 Landr en tuinbouw. AVRO: 1"?.39 Sportrevue. 13.00 Nieuws. 13.11 Journaal. NRU: 13.30 Spiegel van België. 14.00 Rostrum of Composers 1968. 14.38 Jazz uit het historisch archief. AVRO: 15.00 Der junge Lord, opera. 16.00 Nieuws. 16.02 Muziek uit Suriname. 16.30 Kunstkroniek. 1.7.00 Big Band Beat. 17.25 Jazz Spectrum. 17.55 Mededelingen. KBSE32BS HILVERSUM II (298 m). NCRV: 7.00 Nieuws. 7.10 Het-, levende woord. 7.15 Op het eerste gehoor. 8.00 Nieuws. 8.11 Oude - gewijde muziek. 8.30 Nieuws. 8.32 .Voor de huisvrouw (9.00-9.10 Gymnastiek voor de huisvrouw). 9.35 Schoolradio. 10.00 Lijdensverhaal naar Mattheüs." 10.15 ' Klassieke l operafragmenten. 11.00 .Nieuws.Ml.o2 Voor de zieken.- 11.55 Mededelingen. KRO: 12.00 Van twaalf tot twee (12.22 Wij van het land. 12.26 Mededelingen. 12.30 Nieuws.'l2.4l Actualiteiten. 13.00 Raden maar quiz). 14.00 Conciliepostbus. 14.cs Schoolradio. 14.30 Pizzicato (16.00-16.02 Nieuws). 17.00 Activiteiten van de Antilliaanse Luchtvaartmaatschappij. KRO: 17.10 Voor de kinderen. --- Radio-programma's MAANDAG 17 MAART 18.00 Nieuws. 18.16 Journ. 18.25 IK verbind u door. 18.30 Prom.-ork. 19.05 Zang en dans uit Zuidslavië. 19.30 Nws. RVU: Erasmus. NRU: 20.05 Malam Kenangan. 20.30 Muzikale lezing. 21.30 Met huifkar en auto vissen In de Sahara. 22.00 • Mensen, s, kerk, mensen. 22.20 Programma voor en over visueel gehandicapten. 22.30 Nieuws. AVRO: 22.40 Journaal. NRU: 22.55 Jazz ■in actie. 23.55-24.00 Nieuws. 18.00 ■ Meisjeskoor. 18.19 KVP. 18.30 Nieuws —en weerpraatle. 18.46 Act. 19.05 Radiokroniek over boeken 19.20 Muziek en dienst. 19.50 Metropole Orkest. 20.10 Volksmuziek uit Tsjechoslowakije. 20.25 Op de man af. 20.30 Radio Filharmonisch Orkest: klassieke en semi-klassieke muziek. (21.00-21.25 Overvloed hier - honger daar, klankbeeld). . 21.50 Grammofoonmuziek. 22.20 Overdenking. 22.30 Nieuws. 22.40 Tekens bij de tijd. 23.55-24.00 Nieuws --- TV weekeinde Nijholt, Knef, Kosinski ~ De .VPRO had zaterdagavond op Nederland 1 een zeer gevarieerd programma met de Duitse actrice-zangeres Hildegard Knef als grote ster en ;Willem Nijholt als speciale attractie. Willem Nijholt werd geregisseerd door : Rob' Touber: en hij ; had het slechter.kunnen treffen. Touber had de zaken fantasierijk in elkaar gezet, net niet te gek, maar zeer gevarieerd. Nijholt zelf zong als een leeuwerik. Hij heeft een timbre dat doet denken aan Mel.Tormé, zingt zeer muzikaal en had een goed, door Touber uitgezocht, repertoire. . .1 Na een uiterst bloedige aflevering van 'Onaantastbaar' zagen we Hildegard Knef, die in de vooravond op zinnige wijze was geïnterviewd door Merel Laseur. De Duitse zangeres maakte op mij, zoals immer, veel indruk. Maar ik kan me voorstellen, dat de perfecte, nogal koude voordracht irriterend kan werken. - -"», Dezelfde Rob Touber, die Willem Nijholt zo aardig op het scherm zette, maakte het te bont met Hildegard Knef. Te veel gegoochel met het beeld lijkt te duiden op onderschatting van de artiest (e). Na het laatste NTS-journaal bracht de VPRO in een extra uitzending een gesprek tussen de Pools- Amerikaanse schrijver Jerzy Kosinski én de Nederlandse schrijver Harry Mulisch. Het gesprek ging niet, zoals men "zou kunnen verwachten, over literatuur, maar voornamelijk over politiek. En dat betekent, met Mulisch als gesprekspartner, over Cuba als bevrijd eiland in fascistisch gebied. Het werd een leerzaam gesprek, vooral voor Mulisch. --- ... en zondag Nederland 1 vulde zondagavond het scherm met alwéér een Grand Gala, nu vanuit Berlijn. Vlak voordat het klapstuk op de planken kwam — jawel alwéér Mireille Mathieu — moest ik over naar Nederland II waarop Vondeling werd geïnterviewd door Wigbold. De PvdAvoorzitter zei 0.a., dat Nieuw Links de activiteiten zal verleggen en o.a. geen oppositie meer zal voeren binnen de partij. Brandpunt kwam na het laatste journaal met een extra uitzending, waarin de fractievoorzitters Den Uyl en Schmelzer elkaar -in scherpe .ber woordingen te lijf gingen. Brandpunt was zó verstandig geweest de socialist en de KVP-er in verschillende studio's'te laten Optreden, zodat het niét tot een handgemeen kon komen. ■ Het eerste wat Den Uyl zei was: 'Schmelzer kan ons gestolen worden' en vooral na deze Brandpunt-discussie van meer dan een half uur, is deze opmerking voorstelbaar. Hoe moeilijk de fractievoorzitter van de Partij van de Arbeid er ook bij zit, in het gesprek veegde hij kordaat de vloer aan met de voortdurend verkeerd formulerende Schmelzer. Het was een mooie. vertoning en eigenlijk een beetje triest. Een man. die de grootste regeringspartij vertegenwoordigt, zou niet zo verschrikkelijk af moeten gaan op : het scherm. Toen de VVD in het geding kwam, de regeringspartner waar de KVP door het besluit van het partijcongres van de Partij van *de Arbeid met handen en voeten aan gebonden is, kondigde de heer Schmelzer aan, dat hij ' dieptepsychologie zou gaan bedrijven. Heel wat politiek geïnteresseerde Nederlanders zullen op dat moment de oren gespitst hebben. En waaruit bestond die dieptepsychologie?. Uit de suggestie, dat Brandpunt vragen inzake de verbintenis VVDKVP maar aan de heer Toxopeus moest stellen. 7.'••'■: i: -', i Brandpunt Extra was een komisch drama en naar mijn gevoel, dank zij Den Uyl,, die ondanks zijn duidelijke boosheid, volstrekt redelijk bleef reageren. Een gaaf stukje propaganda voor de Partij van de Arbeid. De socialisten hadden het in de 'ten behoeve van de politieke partijen ter beschikking gestelde zendtijd' niet beter kunnen doen. ■V JAAP KOOPMANS --- • •'. 'ADVERTENTIE).. U blijft toch niet achter? EtO2CY3S --- (ADVERTENTIE) f■ fff I A__ _V _"- A/__rfff ---