Het Vrije Volk Hele RET plat na 'historische nacht' Van onze verslaggever PETER VAN EIJKELENBURG f ROTTERDAM - Al om één uur vannacht, ruim drie kwartier vóór het begin van de actievergadering van de. RET kon er al geen twijfel meer over bestaan: het openbaar vervoer in de stad zou in de ochtendspits volkomen plat liggen. ) De stemming in de propvolle zaal van het Luxor-theater aan de Kruiskade, waar de vergadering werd gehouden, was enorm strijdlustig. De RET-ers waren vastbesloten om met een werkonderbreking van enkele uren hun uitdrukkelijke steun te betuigen aan de eis van de vakbeweging voor volledige prijscompensatie, i. Ji^;^; „De strijd van de andere bonden is ook onze strijd", riep Siep Dorenbos, voorzitter van de afdeling Rotterdam van de ABVA, de ruim duizend aanwezigen vanaf het spreekgestoelte toe. En deze kreet werd, net als bijna alle andere strijdvaardige uitspraken van de sprekers op de vergadering, vanuit de zaal beantwoord met een langdurig applaus. In,zijn toespraak ging. Doren-.; bos niet in "op het'lichte dreige-' ment van-het college van B en W van "Rotterdam, dat acties bij de RET niet getolereerd zouden worden." „Dat stelt niks voor", aldus een -zelfverzekerde, stakingsleider Dorenbos tijdens de pauze. • „Het college heeft zich gewoon aan het ambtenarenreglement gehouden. Dat is logisch, maar zé zullen niet daadwerkelijk ingrijpen. Ze zouden trouwens niet kunnen". •Na de vergadering werden de actie-spullen (spandoeen, pamfletten en megafoons) onder de KET-ers verdeeld. , Zo fel ging het vannacht toe bij de RET-vergadering in het Luxor-theater. De stakingsleiders van de RET achter de tafel; derde van rechts de Rotterdamse ABVAvoorzitter Siep Dorenbos --- Hamvraag Aan het eind van zijn toespraak stelde Siep Dorenbos nog een keer de hamvraag aan zijn toehoorders, maar dat ,was niet meer dan een formele aangelegenheid. Een eventuele tegenstander zou niet eens de kans gekregen hebben om zijn nega-' tieve stem uit te brengen. Want nog vóór Dorenbos zijn vraag („zullen we de ochtendspits ontregelen door tram, bus en me.tro straks niet te laten . vertrekken?") had afgemaakt, brak er in de zaal al een oorverdovend gejuich uit Tevoren had voorzitter De Groot van de katholieke ambtenaren gezegd: „Volgend jaar zeggen de ■ werkgevers nog dat ze ■ onze ) vakantietoeslag niet meer kunnen betalen!", En vicevoorzitter Jaap van der Scheur van de ABVA: „De bonden van overheidspersoneel steken vannacht hun nek uit voor het stakingsrecht voor de ambtenaren. Dit is een historische nacht". ■. e ' Speciaal onthaal inde Luxorzaal kregen de 45 Amsterdamse collega's die eerder op de avond al besloten hadden om vanochtend het; stadsvervoer lam. te leggen en dat nog eens extra kwamen melden aan de RETers. ,-■ ■ ••.:-:-..:;s..^>;.;„üi.'' Een i dergelijke ; enthousiaste begroeting was er ook voor;, de berichten dat de streekvervoerbedrijven West-Nederland en RTM besloten hadden vanaf het passeren van de gemeentegrens van Rotterdam geen lokale passagiers meer mee té nemen, wat normaal wel gebeurt : -rw,-< --- Bij Calvé geen borrelnootje de deur uit (Van één onzer verslagevers) DELFT - Vanaf maandagmorgen 4 uur verlaat, geen borrelnootje, potje pindakaas of tube mayonaise meer de Calvéfabrieken in Delft. Niet alle werknemers bij - Calvé staken, de speerpuntactie van de industriebonden NW en NKV beperkt zich doeltreffend tot de productieafdeling (ongeveer 200 man)/*;.; • ," Na het versturen van het ultimatum |. naar' Unilever, waar Calvé deel van uitmaakt, is het percentage bij vakbonden aangesloten werknemers bij Calvé tot boven de 90 gestegen. Ook uit andere bedrijven in Delft' hebben veel nieuwe leden zich bij de vakbonden aangemeld. Het posten vindt plaats in ploegen die om de twee uur vanuit het actiecentrum wor*» afgelost. „We hadden het beter, in de zomer kunnen doen, wat is dat koud. Maar we | nebben het er wel voor over", aldus één van de postende stakers. De ongeveer 25 Turkse werknemers worden door een tolk op de hoogte ge-' houden van het verloop . van de actie. Het stakingscomité was nogal kwaad op de directeur omdat de zogenaamde havenpoort niet dicht mocht Daardoor ontstonden zeer ge-' vaarlijke situaties omdat zowel de hoofdpoort als de havenpport een een zeer drukke, smalle weg liggen. Onder de felle lampen van de Vara televisie en in de stromende regen deelden de postende stakers pamfletten uit aan voorbijgangers, j De ■ -' stemming daarbij was vrolijk. „Er wordt niets meer geproduceerd, we hebben de zaak volledig onder controle, de zaak ligt plat," zegt districtsbestuurder Nol de Jong. „U heeft uw werk goed gedaan. Morgen rekenen we weeropu."? ' •";■.-.' ',\'dt' --- Routine Het daadwerkelijk uitvoeren van de werkonderbreking bleek daarna nog slechts een routinekwestie. Een uiterst beheerste Dorenbos („Je moet er ook niet nerveus bij worden") reed tussen drie en vijf uur alle remises af en dirigeerde zonodig een clubje RET-ers naar een nog niet , overmatig met postende mannen bezette poort. Bij elke remise werd de poort afgesloten met'; bussen .en een grote; schare mannen en soms ook vrouwen. Chauffeurs en bestuurders die; in de zeer vroege ochtend arriveerden -: voor: i hun ochtenddienst, werden af en toe enigszins jaloers bejegend vanwege het feit dat ze kennelijk net uit bed kwamen. .Maar verder gingen zij zich 'i inschrijven zoals op elke andere werkdag, zodat er van een formele ; staking ,geen sprake was.' Het werk werd slechts 'voor < enkele uren onderbroken. . y -~a --- Muurvast ■ï Nergens deden 'zich ■ moeilijkheden voor/- met mensen, die toch wilden gaan rijden. Ze zou-: den,het ook niet gekund hebben. Al het rijdend materieel', van - de RET, stond eenvoudig muurvast. De enige problemen die zich vannacht en vanochtend vroeg voordeden in de rijen van de werkönderbrekers lagen op het vlak van de koffievoorziening en de beschikbaarheid van megafoons. j ABVA-leden van andere vakgroepen zaten vannacht ook niet stil. Ze hadden . al een groot _ aandeel in de spreekkoren in: Luxor, maar toonden zich later ook werkelijk solidair. Ongeveer 250 man, onder wie veel studenten ; en medewerkers van de Rotterdamse j universiteit, ' hadden de taak op zich genomen om het Rotterdamse publiek bij de tram- en bushaltes en metrostations . duidelijk te maken waar het de RET-ers om, te doen was. „Maak de Rotterdamse burgers duidelijk dat onze actie ook hun actie is", had Siep Dorenbos hen als opdracht meegegeven. . . ■v v --- Publiek: 'Natuurlijk, we wachten wel' ROTTERDAM - Bijzonder lakoniek werd vanmorgen op de RET-staking. gereageerd door. passagiers, | die tevergeefs j bij het metro- en busstation Zuidplein arriveerden. Er viel geen '■ onvertogen '• woord. Het passagiersaanbod was overigens uitzonderlijk gering. :'.•/-&-óif',V-ri■;,,-t"" Al rond zes uur stonden vakbondsmensen , bij i de metrotrappen gereed '*. met ■ pamfletten, waarin begrip ; voor ide staking werd gevraagd. Dat | begrip was er ook. „Natuurlijk, we wachten wel," reageerden velen. - •'■,. De toegangsdeuren tot de metrohal bleven gesloten. „Hedenmorgen staakt de RET voor behoud prijscompensatie,", luidde de opgeplakte mededeling. Enkele loketten i, beneden waren wel bezet, maar ook daar maakten bordjes „gesloten", duidelijk, dat er niet gewerkt werd. ?t'3ftHsj De vroege passagiers kwamen tegen zeven uur met bussen van de RTM .en West-Nederland. Deze bussen vervoerden geen stadspassagiers. Bordjes op de voorruit maakten dat duidelijk. 9 Een van de eersten, die vanmorgen strandden, was Arie de Jong uit Numansdorp, die naar zijn werk in Schiedam moest. Hij vatte de situatie rustig op. „Ik zal mijn baas bellen en dan zien we wel." Om acht uur zat' hij. nog steeds ■op vervoer .te.; wachten. - 'J9Mfh3MMËifl| , Taxi's reden ,volop af en aan, maar wan ei n; stormloop op de wagens was geen sprake. | Allen wie grote haast had, deed moeite een taxi te krijgen.: . c"":Z;.l\, Sommige • passagiers r.-J waren naar het Zuidplein komen lopen. Zoals| Jerry ; van der Staa,;uit IJsselmonde die naar Poortugaal moest. Tegen acht uur arriveerde hij: na > een wandeling - van anderhalf uur op het Zuidplein. „Nu eerst. maar eens koffie,: en dan zie ik wel weer,:: aldus Jerry. Overigens | vertrokken j de RTM-bussen I naar Ide eilanden normaal op tijd. • i De ■": reizigers : die met. de streekbussen arriveerden, ■ namen de situatie, ook later op de morgen | kalm . op.; De . meesten gingen rustig het winkelcentrum Zuidplein' binnen 'en wachtten daar, beschut tegen de wind, op de eerste metro's; en , RET-bussen. :' •',.■■ "> Tekenend voor de rust, waarmee op de staking werd gereageerd, . was het.; feit dat • een draaiorgelman, die tegen half negen arriveerde, meteen goede zaken deed.>'.'-' 3 : ' . --- Centraal station opvallend rustig ROTTERDAM - Op het Stationsplein voor het Centraal Station in Rotterdam was het vanmorgen opvallend rustig. Een buschauffeur van Westnederland: „Dit had ik nooit verwacht, maar er zijn totaal geen opstoppingen. Dat komt omdat iedereen onmiddellijk ; na het verlaten van het station lopend vertrekt." .-'-■ ;■•*-■:., -■•_,■.•■*•,*••,:■ " Overigens had Westnederland al zijn (streek)bussen in Rotterdam gesloten voor RET-reizigers. Op alle bussen waren kaarten bevestigd met" de tekst „uitsluitend Westnederland - plaatsbewijzen." - i De Rotterdamse brandweer zorgde bij het Centraal Station voor eigen busvervoer, omdat er vandaag een cursus brandbestrijding aan boord van schenen wordt eeeeven. „Er komen mensen uit Groningen en Friesland en die vangen we op," i aldus een woordvoerder van de brandweer. Uitstekende zaken deden op' . het Stationsplein taxichauffeurs, die af en aan reden. Voor CS stonden de mensen in drommen te wachten op de schaarse aan-, tallen taxi's. --- 'Eén stapje terug doen betekent begin van einde' (Van onze sociaal-economische redactie) ROTTERDAM - „Wij moeten niets, maar dan ook helemaal niets toegeven. Eén stapje terugdoen, betekent het begin van het einde. Het verworven recht van de automatische prijscompensatie is voor ons bittere noodzaak. Die aantasten betekent een aantasting van een■ stukje rechtvaardig inkomen. De werkgevers willen de klok tien jaar terugzetten. Dat nemen wij niet. Zij moeten door de knieën, hoe dan ook.".;.;y>VÏï'.k I Theo Bierkens, controleur bij het havenbedrijf Quick Dispatch aan de Eemhaven in Rotterdam, is gemotiveerd, genoeg om te staken, ondanks dat hij er flink op achteruit, gaat (de stakingsuitkering bedraagt 50 gulden netto per dag). < „Als wij. toegeven, verliezen wij op de duur veel meer.".;'..»:'-;.-..-■»■■■...■.,...■,.....' . , Zijn collega's. hebben er ook weinig;- moeite M mee. ;.„' Het; is maandagmorgen. Op een enkeling na heeft iedereen bij .de twee speerpuntbedrijven in de, Rotterdamse haven,; Quick... Dispatch en NTB, hèt werk neer-' gelegd.' In totaal ruim 550 man. In jde kantine = van, het Feyen- . oord-stadion worden-zij door de. vakbonden ingeschreven. .'• ' De stemming' is goed.' Opmerkingen 9 worden ■_.' gemaakt: van „Wij zijn nog nooit zo goedkoop in: de: Kuip geweest", en „Wij zullen net zoals Feyenoord hier door .de I diepste dalen moeten om het hoogste te bereiken".: - Theo 'i Bierkens: ; „Wij. zijn : alleen maar een winstmiddel voor de bazen. Daar moeten wij.vair* af. Wij zijn er vorig jaar 40 gul- • den bruto per maand op achteruit gegaan. Twee jaar lang heb-" ben wij loonmaatregelen gehad.' Gaan de werkgevers" niet -ak-. ■' koord, dan moeten wij de sta-'- king ■ uitbreiden.; We". zullen de hele haven plat leggen. Verleden jaar waren de werkgevers be- .';' • reid een prijscompensatie te geven, maar toen zeiden ze dat het van de regering niet mocht vanwege de loonmaatregel. Maar nu zij .mogen, doen zij het niet." Theo Bierkens zegt bereid te I zijn door. te blijven staken tot ~■' het bittere einde. „Al moet ik er droog brood voor eten. Ik weeg nu 85 kilo. Voor het verworven recht 'van ' de >j prijscompensatie wil ik wel'tien kilootjes afvallen." ' ■■'',; ;>'.! . . ■ ; >*; '.'.;'. ,';'_; Een , andere havenarbeider weet, te vertellen dat. de werkgevers al i schepen naar andere havens hebben gedirigeerd. De heer Bosman van de Vervoersfederatie NVV/NKV zegt dat dit nauwlettend in de gaten gehouden :■' zal''l worden. „Zodrar„wij daarachter: komen, gaan. er' telexen uit naar onze zusterorganisaties in het • buitenland. Een schip wordt dan onherroepelijk besmet verklaard." . Ook wordt nog wat spijtig geconstateerd dat de _ staking eigenlijk een week eerder had moeten 'beginnen. „Toen lagen de schepen drie dik aan de kades. En de werkgevers | maaklagen, dat het minder goed gaat. Daar geloven wij niets van. Wij moeten ons i rot werken. ■ Het i's weer' net zo ' druk: als vroeger. Hoewel de .organisatiegraad bij de bedrijven Quick Dispatch en NTB (geschat, op zeer. groot is, zijn er ook nog tal van havenwerknemers die geen . lid zijn van de vakbonden en toch niet willen achterblijven bij hun stakende collega's. Voor hen is dat nu aanleiding zich alsnog op te geven bij een vakbond. De Vervoersfederatie NVV /NKV kon . gistermorgen ruim veertig nieuwe leden inschrijven, terwijl in de dagen daarvoor zich enkele honderden hebben gemeld. De inschrijvers krijgen ook een uitkering van de bond, wel minder dan de rest en wel 35 gulden.l Opmerkelijk is ook dat net eender als tijdens de grote staking van 1970 tal van kleine, wilde organisaties actief zijn. De stakende havenarbeiders werden overstroomd met pamfletten van bekende groeperingen als de Fe-" deratieve Haven Vakvereniging, de Kommunistische Eenheidsvakbeweging, de ': Kommunistische Arbeidersorganistie,; OVB en een hele nieuwe in de haven, de' zich ' noemende - Europese Conservatieve Unie. Deze laatste schrijft' in haar pamflet: „Niet de werkgever is het, die .uw leven' zo duur maakt in!.' Nederland, maar de staat,; Ons , systeem deugt gewoon niet meer". Volgens deze onduidelijke organisatie, niemand weet wie erachter zit, jis er maar één. oplossing: „volkskapitalisme". Bosman van •; de Vervoersfede-.','•.. ■ :' r.:v., ratie: , „Het. ziet ernaaruit dat het een zeer rechtse organisatie is. Het zou wel eens interessant zijn :te . weten . wie daarachter zitten.", ■: -y-'MCf .'.'• £■;..; ■.',■.'<■ Theo Bierkens (midden): „.desnoods droog brood.» ---