A is de massa K medisch drukwerk diè tegenwoordig ; over onze hoofden wordt uitgestort maatstaf zou ; zijn voor ons S geestelijk én lichamelijk welbevinden,-1 dan zijn we; èen knap ongezond volkje. Maar zo eenvoudig ligt het natuurlijk;; , niet. Hoewel: ;■ dé samenle- ving is, on-' danks de tegenstroom die op gang komt, sterk aan hét Vermediseren'. Een voorbeeld f -misschien wel een gevolg" -daarvan is de stroom medisch-sociale boeken die deleesindustrie ~ de laatste jaren met een. zekere regelmaat op ons ■■'•■ los laat. Geen probleem'of er verschijnt wel een boek over. Immers: we~ willen steeds meer weten van onszelf. Of die boe-; kenplanken '..-... vol ons ook i vverkelijk.be--" ter maken is - nog een kwestie van af--:.5. ■ wachten. Maar op zich is het m eén verheu- ' ; gendver- . schijnsel: zo blijft kennis,:- niet beperkt , tot het we-" reldje van de" Witte jassen.—; Op deze pagi- ",; ri'a een dertig- ; tal boeken. ,; .. Misschien iets voor de ko- f •■ mende winteravonden, Zo- : dat we volgend voorjaar. wat meer plezier beleven - aan eigen, en : misschien andermans, lijf."-\ --- Een 'gemiste kans' over 'zachte dood' 'Hé, laat 's zien' VJ VER; de . probflmatiek' rond de zachte I dood zijn onderhand* bibliotheken vol geschreven.' Tot voor. kort. was het, spuitje-opverzoek , in; de '.westerse; wereld nog een van de grootste taboes, maar, inmiddels; is■ het een onderwerp ..; geworden.., dat \ niet meer,. wég te - branden lijkt van' de sprekerslijst voor. menig hedendaags congres, symposium of inleiding voor medische studenten. ~' ~T|OT'ff?T'ffii*ftWTjlft*ff**|l '..''■ Het kon in deze trendgevoelige dagen dan'ook niet uitblijven: er ' is opnieuw. een - boek verschenen over-wat wel 'eens fraai eufemistisch wordt aangeduid . als , stervensbegeleiding. Het zoveelste, en.het draagt de veelzeggende titel "Euthanasie. , 'Euthanasie',- bevat:' een. aantal zeer, geleerdej bijdragen j vanuit verschillende" zeer geleerde , gezichtspunten (de ethiek,'; de \ mo-' raaltheologie, de . sociologie, '■> de geneeskunde), onder eindredactie van prof.-dr.'P. Muntendam. Een doublurej van de i bovenste plank. Want de afgelopen vier, vijf jaar; zijn reeksen van deze. alles-in-een-boeken': verschenen waarin juristen, ethici en moralisten ' vanuit' verscnillender. invalshoeken hun licht hebben laten schijnen op de zaak van leven en dood. "Euthanasie".voegt dan ook nauwelijks iets tóe aan het bestaande materiaal. £ > Daarnaast is dit boek ook een' gemiste kans, omdat voor de zo-: veelste keer - vermoedelijk?in een poging de kwestie ceerd' j te benaderen -r voors: en tegens ■ breed -»uitgemeten naast elkaar worden gezet De beken-f de discussie over standpunten is het; gevolg, xwant' voor- en • te- genstanders;. van v"het V; spuitje* vinden natuurlijk ieder dat ze het gelijk aan hun kant hebben.J -;:Een :• fundamenteler '.'bezwaar tegen dit boek is het feit dat op enkele.': plaatsen. zeer; aanvecht-' bare, |om | niet ■te j zeggen. foute, conclusies worden getrokken.'Zo wordt aan het begin gesteld dat euthanasie 'maatschappelijk wel nooit aanvaard zal worden." En' dat op een ogenblik waarop het ook v de:. samenstellers ". van het boek bekend was dat méérdan tweederde ■ van, de Nederlandse bevolkmg; voor t een niet meer 'strafbaar spuitje is., . Ook; wekt het boek • enigszins de 1 indruk dat het geheel nogal van.de medische kant wordt bekeken: De lezenswaardigste bijdrage, ook al omdat er nu eens* niet; over \ 'gevallen.. maar. over mensen wordt geschreven,'is het hoofdstuk 'Euthanasie in het' ziekenhuis', ;, van, - de-■•■■ Delftse anaesthesist dr..P. V.'Admiraal. *: • Wie als eenvoudige sterveling wat' meer over I de onderhavige problematiek wil weten kan beter . beginnen; met ■ het onlangs (bij 'i Ambo); verschenen • "Een eindje meelopen - stervensbegeleiding ■ voor.- iedereen.".. Dat is een bundeling van een reeks artikelen over i doodgaan van de hand i van 'de > jonge arts Ivan Wolffers,; die i eerder •; dit; jaar verscheen'in de Volkskrant Het taalgebruik van Wolffers is niet alleen veel gewoner, en minder zwaarmoedig dan dat 'in ""Eu- prijs van het boekwerkje (iets meer dan een tientje)'< is' ook s niet zo academisch. >\V-t • (Stafleu - ƒ 65) B.H. ■i 1-iAAT 's zien!" heet het fotoboek over sex voor! [ opvoedkundige kringen nogal een i leidinggevende rol \ wordt toegeschreven. ' ' ' Veel boekjes van de laatste tijd gaan over het kind | in de eerste levensjaren. Dat is niet zo verwonderlijk, want sinds enige jjto zijn we erachter dat (emotionele) verwaarlozing van het kind in de eerste levensfase aanleiding kan zijn voor diverse en psychische stoornissen °P latere leeftijd.-Wat er over Je periode aan wetenswaardigheden nog op de markt komt is jnderhand ■ echter --', overbodig. Jfeel zo niet alles,'in dit soort «bitjes komt. steevast op , hetzelfde neer - taal, stijl, kwali- Ite't van het papier en een teke!"ng meer of minder buiten beschouwing gelaten. Over de problematiek van het oudere kind, *•- opgroeiende volwassene of kinderen met zeer specifieke °Pvoedings)problemen,. daarentegen is veel minder materiaal voorhanden J| IMltllMUiippipiW|j Hierbij een - keuze met, zéér «*nopt. enkele trekken uit zomaar een paar recente uitgaven. Om maar.bij het begin te beginnen: ;• t .',;:; . Ada Schillemans: „Kind op komst".; Een ". boek voor aanstaande ; en jonge ouders over zwangerschap, geboorte en hoe' je over die gebeurtenissen met kleine kinderen kunt praten.'. Duidelijke en vooral praktische. informatie, vlot geschreven, die ook een beetje gezonde seksuele' opvoeding voor kinderen > niet uit de weg gaat. Zeventien moe-.' ders vertellen | in een hoofdstuk de ervaringen van hun eigen bevallingen. Met (soms niet zulke beste) foto's. Contact - ƒ 17,50) > . '■'. Marylou Rozdilsky/Barbara Banet: „Als I jouw kind er eenmaal is". Geschreven „uit pro-' test" tegen het totaal ontbreken van literatuur over de persoon-- lijke noden van de jonge ouders na de geboorte van hun eerste; kind. Geen boek dus over „baby-verzorging", maar j over. „ouder-verzorgirig" , waarin oplossingen en soms- nuttige . tips ' als '„laat. de , grootouders , niet tussen jullie relatie komen". Een beetje te zeer toegespitst misschien op de Amerikaanse situa-| tic. Het boek is ook niet \ helemaal 'i vrij van. soms vage '~%o-gen"-praat, gen"-praat, i maar verder beslist een handig naslagwerkje. ó (Contact- ƒ23,50). , -' Joseph Church: „Uw kind van nul tot drie". Uit de eigentijdse, i vooruitstrevende,r." informatieve (en i prettig leesbare) . „Ouders ; van NU"-reeks. Dit boekje volgt het kind bij zijn psychische ont-- wikkeling en handelt over zulke alledaagse. dingen :,, als S- slapen, eten, dromen en nachtmerries, naar (de peuterschool, het seksuele zelf ontdekken en „het aanleren van : man-' en vrouw(Kosmos - ƒ 18^0) Barthold Hengeveld: „AUes erop en eraan". Een naslagwerkje over. kleine afwijkingen bij jonge' kinderen. Alledaagse onzekerheden als „een buisje in het oor", „de, bloedneus", „schele peuters", „tanden I krijgen" en „kromme benen". Overzichtelijk, en helder achter elkaar gezet. ; (Ouders•van • NU/Kosmos " - ■ 11850) ; \.'..'"••;-■■■•,■ "' Rita Kohnstamm: ■ . „Kind, Kind.." Bundeling van een aantal eerder in „Ouders ■ van', Nu" verschenen artikelen \ van •. deze psychologe. In : eenvoudige, begrijpelijke stijl. Over zaken' als „zindelijkheid", „ben je wel eens dood geweest", „Jij kunt niet tegen je verlies!", „afwezige va-i : ders", ■ „zeg eens ja tegen nee", de V invloed van. een i echtscheiding op kinderen en „het nakomertje". .. (Ouders van NU/Bert Bakker - SlZfiO) - • Rita Kohnstamm: „Meegroeien : met; uw kind". Over' het dage, lijks , optrekken' met' kleine . en "grote•; kinderen: . jaloezie,'.' verliefdheid,', die I rotschool, „alleen maar",;- moeder?, opvang buiten het gezin, oorlogsspeelgoed, kin-; ; deren bij je in bed nemen en nu' ' weer,' actueel: < mag Sinterklaas blijven bestaan? ' . (Ouders'•";van ,> NU/Kosmos ■ji«o)'.. ..:-;■;'.^iMgèjm Hanneke van der Burg: JEen huis vol ■ leven". Het gezin als oefenterrein. . Met • onder '< (veel) meer zaken - als:; agressief" gedrag, ■ televisie en kinderspanningen, straf, jongens die graag een meisje willen zijn, tegen het vooroordeel en conformisme bij kinderen,"; emoties, angsten ;én kinderverdriet, genegenheid ' als gevaar ■ en-'-, 'groene -s weduwen. Met praktische wenken. (Ouders - van' Nu/Kosmos - :- ƒ153) '-:. :::..-%•-■ :..-"'::-■:..'":•.".' ;:- John L. Taylor/Rex Walford: „Simulatie in de klas". Een inleiding tot het rollenspel in het onderwijs,. met zes ■ spellen •■ die 'echt' : gedaan ; kunnen • worden. Over de '• boerderij, de chemieindustrie, oorlog |en j vrede, | économie, macht,! geld' en l de poli-' tiek, dus voor al wat gevorder-. der kinderen.' Misschien wel het ■leukst voor leerkrachten.' — '(Ouders van Nu/Kosmos - - ƒ213) .■ f J.; Casneuf: ~,Hoe blijft - ons kind gezond?" Voorkomen en genezen ■■ van.' ziekten • bij zuigeling,'peuter en kleuter.'Met een schat aan, droge maar zeer juiste informatie - over allerhande, voor;' ouders', vaak vervelende kinderziektes."'- :; v' (Laiuioo - ƒ 143) ■<'•'• • Heleen Crul: „Wij willen kinderen". Een dikke voorlichtingspil voor. toekomstige ouders over gezinsvorming,' zwangerschap en de/ baby.\ Met *, tal '.van wetens-" waardigheidjes die ■■ in i' andere, dunnere boeken minder voorkomen. ' Daarom i is;; deze; dikkerd ook wat duurder..:,;.-' ' ■■,■. • i (Elsevier - ƒ323) -^ Lee Salk: „Wat ieder kind zou willen | dat zijn | ouders | wisten". Aardig boek over de' emotionele problemen en gevoelens van een i kind, met serieuze - antwoorden op rare. vragen als' „Is mastur: beren ■ schadelijk?" Een beetje ' bezwaarlijk is dat, wederom,:te - veel- uitgegaan van , de ! Amerikaanse.visie. -,; -•; (Ouders van Nu/Kosmos " - ƒ ;^ ' Morris Fraser: 'Kinderen en oorlog. Een studie van een kinderpsychiater over de ontwrichting van Noordierse kinderen in - een i gewelddadige- samenleving. lEr zijn al veel te veel kinderen ! die niets anders hebben geleerd ; dan. geweld, zegt; de schrijver. . En dat is een waarheid als een j koe „iwaar ...'volwassenen' : best - eens wat meer bij. stil -zouden mogen staan..; Zeer; aanbevolen.' i (Ouders van.;/ Nu/Kosmos - :/193)-.' . Franz Benggli: „Angst en ■■ ge■ borgenheid".- Onze i samenleving -" is,, volgens r de i. auteur,• bepaald door de vroegtijdige : scheiding van moeder en kind."? In * niet' westerse .;•-. culturen '.' wordt•?.het: contact tussen moeder en, kind veel. langer "- volgehouden. Dat ; vroegtijdig 'r contactverlies '• met ■ gevolgen als onzekerheid, twijfel: . en angst, wordt bij ons dan 'ge-' ' compenseerd', door • een'; snellere ontwikkeling van de verstande-' i lijke vermogens. ;_,;_.•■ •; Van een. uitgever die, evenals • Kosmos en Contact/Bert Bakker: en Boom de laatste jaren zoveel ■ (uitstekende).' gezondheid ■; jn zn Gosta Ttodhe/Henning Osterberg: '„Kinderen en stress". Een prima, soms. door vaktaal wat ondoorzichtig boekje dat de oor-, ■ zaak i van (kinderziekte vooral zoekt' in '-■ de maatschappij, met izijn . soms weerzinwekkende competitiestrijd. • ; < -, "■..' y„-: (Bosch & Keuning - ƒ123) Paul en Jean Bitter: „Vrije opvoeding in het gezin." Opvoeders .'•■ (ouders) --;: en ■ opgevoeden (kinderen), vertellen hun ', erva- ■ ringen overeen experiment dat twintig jaar geleden in hun ge-" 'zin in \ Australië startte.' Hoe: is het; met de kinderen ' Ritter < op • school gegaan? | Hoe is hun onderlinge verhouding,- en zijn' del gevoelens van kinderen tot hunouders, - broers en' zusjes?, Had-j den . ze}■ problemen met "andere 'mensen die I niet zon vrije; opvoeding hebben'gehad? De antwoorden: bijna allemaal positief. | (Nelissen - ƒ18,30). Budolf Dreikurs/Erik Biumenthal: „Ouders en kinderen, vrienden of vijanden? Een boek : over; opvoeden, ■ waarin■■ het' ac; cent l ligt ! op \ de ■'. reacties - van \ ' ouders op het gedrag van kindei ren, die hen voortdurend 'trotse-: ■ ren*.' v Aanbevolen . voor " ouders die het niet, meer zo zien zitten,— ■ of 'er niets meer van begrijpen.' (Contact-ƒ 273) .. . W. M. Nijkamp: „Voorkomen is beter". Gedachten over de op-i voeding;.': van % jonge;; kinderen.;; Een '• bundeling r van; een",' aantal j: toespraken die?; de ■ schrijfster; door. de. jaren - heen • hield. over zulke : uiteenlopende * zaken ' als „komen ze wel .terug?" en „niet; te veel geschenken". Met veel aandacht voor ; het. kind in de kleuter- en basisschool.' i.v '. (Vermande - ƒ W.50) , - Dr. Thomas Gordon: „Luiste■ ren naar kinderen." De auteur pleit voor een nieuwe methode binnen het gezin: meer overleg. | Ouders moeten meer openstaan voor hun: kinderen en van gemaakte fouten leren.; Het boek probeert de lezer dat 'luisteren' ook echt te ! leren. (Elsevier - J27,50> .:..■/' De: Proefkreche: Leidstersboek'. Ervaringen uit een expe-' rimenteel kindercentrum, waarin met CRM-subsidie onderzoek gedaan werd naar de invloed' van zon ■ centrum 'op kinderen , van 1-4 jaar. Leerzaam voor allen die in dit werk hun voorideel willen doen met al elders [opgedane ervaringen. (Een boek over de andere kant van de medaille, ide «ervaringen •:. van; de ï ouders, verschijnt nog.) (Kosmos - ƒ , , De Proefkreche: „Gaan we dat straks nog 'n keer doen?" Bewegingsspelletjes voor 2-, tot 4-ja-> ' rigen , (evenwichtsbalk, stokken, ; matten, f- pittenzakken,:' hoepels,' touwen,':, linoleumcirkels, grote' bal), zoals uitgevoerd bij dat experiment. ; In-, heldere • taal,; met illustratieve foto's.' Ouders • van Nu/Kosmos - ƒ 14,90) Moses - Lauter: „Psychische problemen bij jongeren." Over de 'moeilijke periode' bij kinderen tussen de 13 en 20 jaar, een belangrijke fase in onze geestelijke ontwikkeling. Laufer verschaft ! daar,: een uitstekend • inzicht in. Aan het slot geeft hij diverse vormen van behandeling over. verzorging ' aan die een jongere ,in nood kan krijgen. (Ouders van ; Nu/Kosmos , ƒ14,90) ', James Copeland: „Uit liefde voor i Arm.". Het; levensverhaal Van een autistisch, zich van de 'buitenwereld afsluitend, kind. Een groep ); anders-dan-andere kinderen, •; die. nog ' steeds zeer geïsoleerd leeft in onze maatschappij. ,