Nieuwe lichting De vaart zat er al vroeg in toen Bart Chabot omstreeks, ze ven uur het poëziefeest opende. Hij , '"bleek zijn stem volledig terug te hebben en schijnt er nu op uit te zijn hem zo snel mogelijk weer kwijt te raken. Hij kondigde zijn gedichten aan als "nummers". Chabot is een van de dichters uit de nieuwe lichting voor wie het optreden voor publiek belangrijker is dan het schrijven van poëzie. Ook Ton Lebbink, die tegen het einde van de nacht optrad, past in deze misschien wel nieuwe traditie, al maakt hij gebruik van muziekbanden en doen Chabot en de bewonderde voorgangers Jules Deelder en Johnny van Doorn dat niet, •.■'••■ Overigens viel ook bij de meeste andere dichters op dat zij hun, schroom om in het openbaar hun verzen te lezen beginnen te verliezen. Er werd hard geschreeuwd, wild gegesticuleerd, en de meeste dichters hadden hun repertoire aangepast aan de volstrekt informele sfeer die de-, ze Nacht van de Poëzie beheer- • ste. .-:- )•' . c- ■■'. ■' •! Thomas Rap oogstte hilariteit met een aantal goed gekozen fragmenten uit zijn drie bundels die ieder vanuit een andere in-V valshoek het moderne leven van minstens twee maal modaal be-' handelen. Geert Lubberhuizen, op zijn beurt, had al voor hilariteit gezorgd door Rap, die onlangs zijn uitgeverij verkocht aan Bert. • 32 Bakker/aan te kondigen met de woorden: „Hij was uitgever, maar schrijven kan hij wél." Hij herstelde zich snel met een: „Nee, dat bedoel ik niet", waarop het gelacht alleen nog harder werd. ■ . . ■;.£;,■ --- door CHIEL JACOBS Rotterdam krijgt schitterende Rake's NIET te zien...! AMSTERDAM — Vrijdagavond ging in de Amsterdamse Stadsschouwburg een nieuwe enscenering in première van Stravinsky's opera The rake's progress. De Nederlandse Operastichting geelt er tot 17 maart 9 voorstellingen van. Behalve in Amsterdam ook in Scheveningen, Utrecht en Nijmegen. Niet in Rotterdam. Waarom niet? *We kunnen niet in de Schouwburg terecht', aldus direkteur Hans de Roo, 'vanwege de repetities voor Alice van het RO Theater.' Dat is jammer, want juist deze Rake's progress zou een uitstekende bijdrage kunnen leveren tot het 'nieuwe gezicht' dat de Schouwburg-programmatie moet krijgen, een 'gezicht' dat in hoge mate wordt bepaald door datzelfde RO Theater. Geen van de andere produkties die De Nederlandse Operastichting dit seizoen uitbrengt sluit daar zo duidelijk bij aan. En uitgerekend dan.:. Het ziet er dus naar uit dat de . Rotterdamse opera (en toneel-)- liefhebbers maar op de trein moeten stappen om de voorstellingen in Scheveningen, Utrecht, Nijmegen of Amsterdam te gaan zien. En dat is dan de omgekeerde wereld: gewoonlijk lopen Amsterdammers te hoop als er in Rotterdam bijzondere toneelprodukties te zien zijn. Dat retourtje is The rake's progress in elk geval meer dan - waard. Want niet alleen zorgen .'• Edo de Waart, Het Nederlands v ' Kamerorkest en over het algemeen prima solistenbezetting ervoor dat deze Stravinsky-opera muzikaal een belevenis is dankzij het feit dat de dekors en kostuums van de overige produktie, die van het Scottish National Opera kwamen, met de vuilnisman meegegeven bleken te zijn konden regisseur David Alden en dekor- en ;; kostuumontwerper David Fielding zich uitleven op een enscenering die helemaal van deze tijd is, kompleet met een Torn Rakewellin-leer die op een zware Susuki- I motor over het toneel stuift.. . Sheri Greenawald als Anna in een scène met Neil Bosenhein, die de rol van Torn Rakewell heeft (Foto: Jaap Pieper). . ' t-?;l --- Mozartiaans Edo de Waart doet geen poging in Stravinsky's muziek de emotionaliteit te leggen van het gebeuren op het toneel of enige binding te . scheppen met de tekst. Hij geeft haar weer zoals ze is: een fraaie, neoclassistische begeleiding in :-. een Mozartiaans jasje. En met | Het Nederlands kamerorkest bereikt hij daarin de hoogste toppen van muzikale perfectie én musiceer vreugde. ',:,.;,*;,- Even afstandelijk als de muziek in de bak is de entourage waarin de ondergang van Torn Rakewell zich voltrekt, nadat Nick Shadow, in feite de duivel zelf en de spiegel van de, slechte zijde van Torn's karakter, hem in zijn macht heeft gekregen. Hij brengt Torn tot de rand van de af grond en helpt hem ?r ook nog overheen, al lijkt het even dat hij op het -"■"; laatste moment aan zijn macht.' zal ontsnappen. Zijn geliefde Arme Trulove blijft hem trouw en volgt hém —- koffertje in de hand —: naar Londen, maar zij kan niet verhinderen dat hij zichzelf te gronde richt. ZIJ neemt tenslotte in het gekkenhuis vóór het laatst liefdevol afscheid van een man die denkt dat hij Adonis Is en In, die waan zal sterven. ..-■] '■.$. Dat alles speelt zich af in een ruimte van witte tegels met Ingenieuze changementen en elektronische vondsten, in over het algemeen felle witte belichting. De onderkoelde atmosfeer die daarmee wordt geschapen is helemaal in / overeenstemming met de afstandelijkheid van de muziek. Boven aan de lijst van fraai vertolkte rollen staat ditmaal de Amerikaanse sopraan Sherl Greenawald als Arme Trulove. ""' ?"C De pure prilheid van haar liefde voor Torn is van begin tot eind , overtuigend. Vókaal Is zij geknipt voor de rol en haar muzikale in- r tui tic laat haar geen moment in de steek. De tenor Neil Rosens- y hein heeft zeker de kwaliteiten / voor de rol van Torn Bakewell, doch tijdens deze première werd hij geplaagd door een fikse vér- 7; koudheid. Thomas Stewart zet een lndrukwekende Nick Shadow v ;~ neer, die als een ware demon de . ■ scène beheerst, zowel vokaal als toneelmatig. É ■?•<' Guus Hoekmah, die we in lange tijd niet op het operatoneel zagen, is een ware conservtieve, hoekige vader, die zijn dochter Arme niet aan een luiaard wil uithuwelijken. Een nog altijd indrukwekkende stem. De overige rollen waren, -H met Cora Canne Meijer als Baba, de Turk (de vrouw met de baard), adequaat bezet. ~ --- Neeltje Maria En Neeltje Maria Min verraste het publiek door na in de pers uitvoerig te zijn aangekondigd ;:; 'bok'wérkelijk te komen. : - •;? schrijfster van de bundel Voor E: wie ik liepièbwil ifc heien heeft;.-.' al menige organisator van ~ zie-avonden grijze haren bezorgd door op het laatste nippertje af te "bellen., / Nu moet gezegd worden dat or- ,- ganisator Guido Lauwaert, de Gentse acteur die tussen 1975 en 1978 drie Nachten van de Poëzie,-, hield in België, hïéi de indruk ~T ~~ maakte zich: door enige tegenslag van de wijs te laten bren- ",->,,; gen. Zijn belangrijkste wapen is: ■ humor. Zonder humor red je het" niet, zon lange nacht. Dat neb-":1' ben de organisatoren begrepen:y,; niet alleen werden de blokken; 5- van.twee of drie dichters aige-l.', ' wisseld met een entr'act, ook in de blokjes dichters werd reke-, : ning gehouden met het bevattingsvermogen van de zaal. De aankondigingen van Guido Lauwaert, die samen met Lubberhuizen de presentatie deed, getuigden zelden van respect voor wie dan ook. Zo was de voormalige Bpzige Geert Lubberhuizen volgens. -'-"/, Lauwaert „een luie luis" gewor-. den, en werd Bert Popelier, nota bene een plaatsgenoot van de acteur, gezegd dat hij „gelukkig onverstaanbaar" was. CV " --- Nog maar zeven The rake's progress is, alles bijeengenomen, een schitterende produktie vol verrassende effec- „ ten, die ik u niét ga verklappen. « Van zon produktie zouden mms- ' tens honderd voorstellingen gegeven moeten worden, al is Het al- ;» leen al om de hoge kosten enigszins té rechtvaardigen. En ook.S['y daarom is het jammer dat deze voorstelling niet haar Rotterdam kan komen. i%':'-,\ Er komen trouwens steeds minder produkties van De Nederlandse Operastichting naar Rotterdam» Waren er dit seizoen buiten hét Holland Festival acht opera's van dit gezelschap in de Schouwburg te zien, volgend seizoen' staan nog maar zeven voorstellingen gepland. En dat in de stad dié nog maar enkele jaren geleden ;;■; het aanbod deed, het nationale '"'. operagebouw in Rotterdam neer te zetten! 'Een kwestie van geld' zegt direkteur Hans de R 00.7 ' --- Geen discussie Ondanks de sfeer kenmerkte een zekere matheid deze vijfde Nacht. Kennelijk slaat de gewenning toe: het nieuwtje is er ai. ~ , Ook vóór de dichters, die zich ':-■"/ ronduit teleurstellend weinig onder het publiek begaven. Sommigen vertrokken meteen na hun: ! optreden naar andere oorden, anderen bleven rondhangen in de artiestenfoyer. Van discussie over het voorgelezen werk kon zodoende geen sprake zijn. Bij Poetry Interna- j tional, dat veel serieuzer van opzet is, kan dat paradoxaal ge- ■ :' noeg wel: daar zitten de dichters, ' alsof ze gewone mensen zijn, in de zaal. il Voor het publiek bleken soms de tussendoortjes interessanter , te zijn dat de dichters, wat viel af te lezen aan de lange rijen die zich verzamelden voor de uitgifteplaatsen van bieren (helaas .'.,' ' minder Belgische bieren dan de eerste Nacht in Utrecht, ander- ''•■■ half jaar geleden). Tijdens een circusact kon je zonder moeite een pilsje bemachtigen, maar *": ■ ~ terwijl dichter Jakob Groot voorlas was het aanzienlijk drukker. Het optreden van drs. P. trok ?/ïïff! meer publiek dan dat van J. Bernlef. Een gevolg, dit alles, wellicht van een zekere poëzie-" j moeheid die na lange uren de. :L kop opstak. Het Utrechtse Audio-visüele "'T centrum riep plaatselijke schrijvers en dichters op zich te mei- : den voor een lokaal radio-experiment dat eind deze maand van start gaat. Er werd daarbij gratis zendtijd beloofd. Een reportageploeg van het centrum maakte alvast interviewtjes met profes- ' sionele dichters die immers volop voorhanden waren in Muziekcentrum Vredenburg. --- Vlaanderen hoopt op 'die arme sukkelaars van Poolse artiesten' door PIET KOSTER Festival van Vlaanderen BRUSSEL — Twee Oosteuropese componisten — Karol .■■."va Qp■-■■ Szymanpwskl en Igor ■ - Strawinsky — wier honderdste geboortedag dit jaar wordt "■'>■'■' herdacht, de Oostenrijker Joseph Haydn, die 250 jaar geleden werd geboren, en de Duitse componist Gustav Mahler staan dit jaar . centraal tijdens het Festival van Vlaanderen. Van 22 april tot en met 23 oktober speelt hét zich af in de belangrijkste Vlaamse steden., Wanneer, zoals „gedelegeerd-beheerder" van het festival prof. dr. Jan Briers het tijdens de ■■■.'; programmapresentatie in '■'.- ' Brussel uitdrukte, „die arme | sukkelaars van Poolse artiesten" van hun regering een ': . - uitreisvisum krijgen, zal het - . werk van de Pool Karol Szymanowski worden uitgevoerd door het Nationaal Symfonieorkest van de Poolse \ radio en het Koor van Kat o wice onder leiding van Jacek "■'. Kasprzyk. Dezelfde ensembles werken ook mee aan de Vlaamse Strawinsky-herdenkingr s .;. Aan het symfonische werk van ;' Gustav Mahler wordt uitvoerig .. aandacht besteed tijdens concerten door drie grote Vlaamse or- j kesten en zeven buitenlandse ~.' symfonieorkesten, waaronder het Rotterdams Philharmonisch Orkest onder leiding van Eugene Ormandy, het Concertgebouworkest onder leiding van Bernard Haitink en het Haagse Residentie-Orkest. . V Iri het kader van de "Dagen van de Nederlandse Orkesten" - een, aldus prof. Briers "suggestie van Koningin Beatrix en Prins ■ Claus" - geven bovendien nog het Nederlands Kamerorkest onder leiding van David Zinman en het Amsterdams Barokorkest onder leiding van clavecinist Ton. Koopman acte de présence.- Andere beroemde symfonieor-' v kesten dié in Vlaanderen aantreden zijn het Philadelphia Orchestra onder leiding van Riccardo Muti en The London - ' Symphony Orchestra met als dirigent Claudio Abbado. Dit orkest speelt op 14 september in de vermaarde Koningin Elisabethzaal in Antwerpen een Mahler-Berlioz programma, waaraan ook door de sopraan Jessye Norman wordt meegewerkt. Vier dagen later staat in dezelfde stad Haydns"de Schepping".op het ;" programma door het Gürzenich V Ürchester, de Düsseldorfer.-. .'. Bach-Verein en het Antwerps Bachkoor. ';: r f Andere vermaarde toonkunste- naars die in Antwerpen zullen optreden zijn de pianiste Ingrid Habler en de cellist Peter ; Dauelsberg (28 en 29 september), de pianist Jörg Demus, Rene Jacobs, The London Early Music Group en het Suttgarter Kammerorchester. Met een optreden van het English Chamber Or- chestra onder leiding van de Franse dirigent Emmanuel Krivine en diens landgenoot Alan Weiss als solist (piano) wordt met een programma met werken van Grieg, Mozart, Elgar en Haydn op 22 april in de Schouwburg van Kortrijk he.t spits van dit Festival van Vlaanderen afgebeten. -• • In deze stad zullen tot en niet 7 juni in totaal tien concerten worden gegeven, waarin het accent komt te liggen op werken van Beethoven, Chppin, Schumann,; Tsjaikowski, Bruckner en Mahler. ' ".. >:.-' j_V' i rA ..'-.. Boven links Eugen Jochum (7 juni, Kortrijk), rechts Errimanuel Krivine (22 april, Kortrijk) . »w Rechtsboven Claudio Abbado (lfy september Antwerpen, 15 september Brussel), onder Ricardo Muti(len2 september, Brussel) . x■; --- Orgelwerk In Brugge ligt het accent van dit Festival van Vlaanderen vanaf 31 juli op de internationale orgel- week, vijf historische concerten in het kader van een Maria van Bourgondië-herdenking en op de uitvoering van hoogtepunten uit Renaissance en Barok, onder anderen door het Westminster Abbey Choir en The Academy of Ancient Muzis uit Groot-Brittannië. In Mechelen moet het nauwelijks bekende "Applausus" van Joseph Haydn door The Londen Classical Players onder leiding van Roger Norrington (15 september) één van de toppers worden, naast Mahlers Eerste Symfonie en Kindertotenlieder door het Rotterdams Philharmonisch Orkest onder leiding van Eugene Ormandy met Christa Ludwig als soliste (21 september). i In Mechelen is bovendien een programma samengesteld waarin, zoals de festivalorganisatie zegt, "de jeugd aan haar trekken komt." Daarvoor zorgen de rockjazzgroep Celluloid en Sophie en Thijs van Leer (17 september). Meer inlichtingen en een gedetailleerder programma-over- . zicht zijn te krijgen bij het bv- . reau van het Festival van Vlaanderen, Eugeen Flageyplein 18. B-1050 Brussel, telefoon 02-6481484. ---