NIEUW ROTTERDAMS PEIL 1 Nieuw Rotterdams Peil wordt een serie gesprekken in onze zaterdagse Vrijuit met mensen uit de Rotterdamse samenleving, die 'het gezicht' van de stad mede bepaleh||||||| Velen hebben sinds korte of reeds langere tijd de plaats ingenomen van i\ -/// hen, wier namen in de loop van vele j jaren zo vertrouwd waren bij de be- A volkihg.," , " '/ < ! ; * Anderen hebben zich allang een eigen plaats verworven, hetzij door hun werk, hetzij door hun gedrag. Wo\ Met zn allen vormen zij de nieuwe J voorhoede in de stedelijke samenle-; 5 ving. '■-/ \- fp9!gPiS! 7'^S''i Vandaar Nieuw Rotterdams Peil, een inventarisatie. --- 'Elk jaar moet er feest zijn in museum' 'HET 'MARITIEM' IS VEEL TE NETJES VOOR ROTTERDAM' Van onze verslaggever JAN HEIN DE GROOT „De Spido zou van zijn overwinst eens gratis ritjes voor de bevolking moeten organiseren langs alle beschilderde panden in Rotterdam. Dat zou best de moeite waard "jn." ■ ■■• ->Ar A y 'ï-_^__ÉS Het is een terloopse, maar kenmerkende opmerking van Pieter van Empelen, directeur van het Maritiem Museum Prins Hendrik, in de loop van twee lange gesprekken. iops, omdat townpainting toevallig ter sprake komt, kenmerkend, omdat, het spontane idee de speelse geest, het soepele denken van de jonge directeur illustreert. :.'•-•;'>■!■: Kenmerkend ook, omdat het nog iets anders aantoont: Van Empelen wil met meer bezig zijn dan „zijn" museum. Hij ziet voor het museum ook een veel bredere taak dan de historische, die het tot nu toe vervulde.'. „Het moet een werkbaar museum worden. Je kunt denken aan een havenmuseum. Niet omdat Rotterdam de grootste haven van de wereld is en daarom dus een havenmuseum moet hebben, dat is geen argument, maar omdat Rotterdam eeji ongekende rijkdom aan bronnen heeft voor zon museum. En ook omdat het in de marketing past. Een museum dus met een veel bredere functie, een centrum waar je lopende discussies als bijvoorbeeld over de LNG zichtbaar kan maken. Ik denk dat de gemeente er veel baat bij zou hebben gehad als deze zaak in een daartoe geoutilleerd instittuut gevisualiseerd had kunnen worden. Delfzijl trouwens1 ook." ,-v .<"".;'',■' ■ :.; ! v- ■ ■■; Dag en nacht We spreken elkaar een week voor de opening van De Buffel, het honderdjarige ramtorenschip, verbluffend in oude glorie hersteld en ingericht als museum. Maar wel een heel ander museum dan dat kortgeleden onder slopershamers viel. Er werd en wordt dag en nacht ge- Werkt Het interview! gaat er even tussen door. -Het'heftige'in Rotterdam «aat me aan/dat heftige sleutelen aan de samenleving. Het . neeft iets elitairs net als in de Kunst. Kunst in Rotterdam is of j Hemelbestormend (Einstein on Jhe beach) of erg plaatselijk. ,Het tussenniveau ontbreekt" -7 «Bij Don Quishocking hebben We eens een lied van Degennardt gebracht over gewetens"ezwaren tegen militaire dienst en nu zit ik een oorlogsschip in « nchten. Nou ja, dat het zo bewaard is gebleven is toch bijzonder." Hij heeft geen echte■ gewetenswroeging, temeer niet ornaat de hele geweldstaak van De Buffel afzonderlijk wordt geëxposeerd. ■Met De Buffel ziet Van Empelen zijn kans schoon, y „We moeten er in zien te slagen dat het museum in de stad anders 7 wordt * gewaardeerd. Daar zijn we nu mee aan het werk. Of het lukt, dat weten we niet. Het museum had altijd een vaste kring : van mensen. • Dat kwam vooral omdat het altijd is beschouwd , als een historisch museum. Maar er is veel meer aan de hand: handel, scheepvaart, haven, overslag. Er is een grote technische collectie aanwezig en gegevens die parallellen . hebben ' met de huidige scheepsbouw. Daar moet je niet op gaan zitten, dan moet je in de overbrenging naar; de; mensen toch een beetje uitbundiger zijn. 'De mensen_ mogen toch best weten dat als ze waar ook ter wereld tekeningen of technische gegevens over oude schepen nodig hebben, dat wij dan worden gebeld. En nee verkopen ■ doen we niet. We hebben nog niet zo lang 'geleden de hele zaak op zijn kop: moeten; zetten, omdat iemand tekeningen van een bepaald Schip wilde. Ik had de telefoon , aangenomen. en beloofd dat de vragensteller de spullen de volgende dag in huis zoü hebben.' Je moet ook service-instituut willen zijn." '••; Je moet de mogelijkheden die je hebt zó volledig mogelijk gebruiken. Neem de tankervaart. Daar is technisch erg veel over te vertellen. Dat moet uiteraard worden geplaatst in zijn historische context,;maar het heeft veel meer te vertellen dan alleen die context. Het is „De festivals, zoals Poetry In- - ternational en Film International hebben ervoor gezorgd dat 7 de jeugd in deze stad niét op grote schaal in de jeugdcriminaliteit is terecht gekomen.; Kunst als ordebewaarder." Eén hoogst actueel verhaal. Je moet langs' deze lijn werken: een tanker is een: pompbédrijf waarvan er ik weet niet hoeveel dagelijks over. de; rivier. varen. Afsluiters. in dat pompbédrijf zijn.van direct belang voor;de veiligheid van de bevolking. Zoals die tanker van direct belang is voor de welvaart van die bevolking. De fabrikant van af-' sluiters moet je dus bij je museum - betrekken. 7 Misschien heeft hij nog wel hele oude lig-, gen en de nieuwste zou.hij-ter beschikking kunnen stellen. Die lijn wil ik volgen, dat je elkaar gebruikt. Net als het publiek, je geeft het iets, maar je gebruikt het ook, al is het maar getalsmatig." :,.JBBPHS3MH_iMNS9 Pieter van Empelen werd in 1943 in Jutphaas geboren. De enige herinnering aan deze vlek langs het Merwedekanaal is er een van net na de oorlog. Gehuld in witte kniekousen moest hij naar de pastorie: waar een Canadese arts klaar stond met een spuitje. „Waarom ik me die arts herinner weet ik niet, maar wel die kniekousen. Die haatte ik. Niemand droeg witte kniekousen." . Na Jutphaas kwam Weert. - (.■'■ „Weert was leuk; een benepen provincieplaatsje,; maar voor een opgroeiend kind was alles er vertrouwd naar maat. (Het was er zoals in het liedje van Wim Sonneveld,: Het! Dorp. „Ik heb zon moeite * gehad met, Sonneveld, totdat iik door kreeg hoe warm menselijk hij was achter zijn cynisme. Dat liedje, uitgetild boven de gewone produktie. En daar doe je het'toch voor. Voor die momenten.-Daarom is De Buffel ook'zo goed. Weet je dat zelfs het helmpje van Asterix ergens verwerkt is. Dat had twee jaar geleden nog niet gekund, de erkenning van het helmpje van Asterix.") AjjyÈ Koorddansen Na de lagere school in Weert volgde het bisschoppelijk college -tl3-HBtMWM-Bll'lM>J^|yWi-ï „Ik .wou niet, want ik had een circus.*' Ik koorddanste; daarin.' Toen Jos Mullens ;in -, Weert kwam ging ik naar hem toe met de mededeling dat ik in "zijn circus ook wilde koorddansen. „We doen het hier nogal hoog in de tent,", sprak Mullens. Hij is wel bij ons komen kijken en dat is toch prachtig van zon man. Ik wou dus naar; het'circus, maar een psycholoog in wiens handen ik terecht kwam zei: „Bewandel jij hétïsmalle pad der wetenschapmaar." 7 :-. Dus ging hij naar de TH in Eindhoven.; Een. staatsexamen piano; en' orgel ging; niet door omdat! vader ï Van Empelen vroeg; overleed., en.' een 'vrouw met zeven kinderen achter liet. .'-. de studie op de TH is niet veel gekomen. Pieter werkte als begeleider op * een . balletschool en hij werkte mee aan een musical. Ook ; tijdens de militaire dienst was er meer "muziek in zijn bestaan-dan exercitie. „De gekke vaandrig" was rin zijn vrije uren bar-pianist in België. '■' („Die bar, was; in een kasteel ingericht, maar of het die kasteelbar was die wordt beschreven :in een: vani de '■ boeken' van Rinus: Ferdinandusse weet ik niet".) '■ ■':. .. 7 7.7.. ■ ■ Na zijn diensttijd ging hij Nederlands en dramaturgie studeren in"Amsterdam. Hij werd docent aan de Academie voor Expressie door Woord en Gebaar toen de studentencabaretgroep Don Quishocking werd opgerièht. A///.... . iii^A'A Sollicitatie 7Het was.indertijd:nogal een verrassing dat de pianist-acteur van de cabaretgroep solliciteerde naar. de baan van directeur van het Maritiem Museum. Jan Riezenkamp vertelde me toen dat de brief van Van Empelen als laatste en te-laat binnenkwam, i maar wel de intrigerendste was, omdat het meer een nota over de toekomstige ontwikkeling van het museum was dan een sollicitatiebrief. Riezenkamp wist na het eerste gesprek dat hij Van Empelen wilde hebben. „Hij sprak me tegen, had argumenten en een visie", wist de toenmalige wethouder van Kunstzaken. ~ : , „Ach ja", zegt Van Empelen, „ik weet zeker dat als ze de man die nummer twee stond hadden gekozen, ze een heel goede keus hadden gedaan." Dat ik het ben geworden is een gevolg van het denken van Riezenkamp. :Er moest beweging komen in het museum. De staf was er aan toe, Riezenkamp vocht er voor en ik moest er richting aan geven. De consequentie van het denken van Riezenkamp is dat een museumdirecteur zich niet tot zijn museum alleen beperkt. Ik vind dat uitstekend, omdat je daardoor als ambtenaar ook een politieke 1 functie' krijgt.' Niet een partij-politieke functie (ik ben geen lid van een partij, na wat „Is het niet opvallend dat de Chinezen bezig zijn van hun beeld-schrift af te komen en dat wij bezig zijn het in te voeren. Kijk eens naar het teken-geweld' op de Coolsingel; er han-; gen wel Buffel-affiches, maar je ziet ze niet Aan dat tekengeweld kan een stad, die nog zo jong is, ten gronde gaan, omdat de bedoelingen met de stad, de beschutting die ze moet bieden, er door in het gedrang kómen.".; er met Roel van Duyn in Amsterdam gebeurde ben'ik uit de PvdA gestapt), maar een mogelijkheid om mee te denken ir het '/ in dit geval — culturele beleid. Als er wordt gepraat over de recreatievaart of over wat er moet gebeuren met de oude havens dan heb ik daar een stem in. Het is goed dat je breder bezig kunt zijn dan alleen met het op de spullen passen in het museum. Ik ben er erg gelukkig mee dat je.wordt'gevraagd deel te nemen in de stedelijke politiek. Je bent bezig, te werken aan. een : continu-proces. -.. Dat realiseer ik me vooral bij de vraag welke plaats het museum dient in te'nemen in de samenleving, de regio, die zo bij het onderwerp.van het museum is betrokken,.. JIÉB__2-____!___H_B___fl Raasdonders;: Wie deze woorden tot zich laat doordringen zal niet, verbaasd zijn over de vierduizend maaltijden raasdónders met spek die vorige week bij de opening van De Buffel werden opgediend. ' I | „Het Maritiem 7 Museum is veel te netjes voor een stad als Rotterdam. Zou 't niet ■ mooi zijn:; elk . jaar. 1 september Buffelfeest Ik vind dat Kèt hoort. Het zou tevens een koerswijziging van het museum betekenen. - - Zolang het Rijk geen cent mee betaalt aan dit museum moet de Rotterdammer de eerste zijn, die wordt aangesproken". I Pieter van Empelen heeft tot nog toe Don Quishocking geen moment gemist. „Ik doe eigenlijk precies het zelfde. Ik doe nu met voorwer-, pen wat ik bij DQ met taal deed. In het cabaret j was vooral de schlemieligheid van het'leven het onderwerp, ik ben nu — al lijkt het afgeschermd — veel breder bezig. Werken met voorwerpen vraagt een gevoeligheid voor. de zeggingskracht van die voorwerpen". ~ ■ . ■ :■'...■■• -,-.\ ...-. •■■•■■..■■ Pieter van Empelen is nu directeur van het Maritiem Museum, omdat hij in 1968 een Deens houten kustvaardertje kocht (dat nu zeer vernieuwd in het water van de Coolhaven ligt voor de deur van zijn flat, die hij bewoont met vrouw ■en kind). . . .'„Omdat ik het moest vertimmeren en dat zelf. wilde doen, had ik tekeningen nodig en boeken. Die kon ik vinden in musea. Zo is het begonnen. Ik kreeg er geweldig veel belangstelling voor, maar ik blijf een beetje een leek, hoor. Grote momenten Wat ik wel heb ontdekt is dat een instituut als dit'nogal is gericht op de grote momenten uit de scheepvaart. Een' boek bijvoorbeeld over de kleine handelsvaart 'vanuit .Rotterdam tussen 1850 en 1950 is er niet. Ik vind ook dat zulke projecten ter hand moeten worden genomen". : Van Empelen — hij lijkt wat : op de acteur Joop Admiraal — is een zeer bezig man met een intellectuele intuitie voor wat een samenleving nodig heeft. Als — alweer toevallig — het voortbestaan van ■de collectie van het Museum voor Land- en Volken, kunde ■ ter; sprake komt,; is hij ; zeer uitgesproken in zijn twijfel of hij nog wel kan en wil functioneren in een stad die een dergelijke collectie verloren laat gaan. - , 7 "Het feest van de opening van De Buffel is nu achter de rug. Er is gespeecht, geklonken en gedronken. Hij zal al het gefeest met gemengde gevoelens hebben meegemaakt. Want over zijn tijd bij DQ zegt hij ook: ;,Ik haatte dat, al die feesten, ik was vaak de ontbrekende". _fi_3B| Ja, ja en nu wel eèn feestje voor De Buffel organiseren. 7 „Precies, organiseren". Liever is hem' deze < herinnering: „na afloop van een voorstelling, in je eentje, die ene borrel,' die was *zo lekker. Je bent zo ontspannen na een voorstelling. Er daalt een soort Godsvrede'over je, zoals na 36 uur storm het weer wat beter wordt". Pieter van Empelen, mv- :/ seumdirecteur: Hij had vroeger een circus waarin hij g koorddanste: ---