Dries van Wijhe 'Ik keek de dood in de ogen' DRIES van Wijhe, de 39-jarige vrijgezel uit Het Kerkdorp, een tweehonderd meter lang gehucht aan de rand van het Veluwemeer, is een unieke sportman, die in 1973 werd ontdekt door het grote publiek. In dat jaar werd Dolle Dries, toen vooral nog actief . als wielrenner, amateurkampioen van Nederland door onder ander Gerrie Knetemann, Fedor den Hertog en Toine van den Bunder te verslaan. . Nederland luisterde met open mond naar de verhalen van de vrolijke boerenzoon, die doodleuk vertelde dat hij stiekum een koe van zijn vader had verkocht om een racefiets te kopen. ■'. r-_ Als schaatsenrijder boekte Dries van Wijhe op kunstijs overwinningen in 36 wedstrijden, waarmee hij met Co Giling recordhouder is. Zijn grootste kwaliteiten liggen ' evenwel op ijs, dat door de natuur is gevormd. Ook al heeft hij nog steeds de schrik in de benen van een valpartij in '73 in Lillehammer, toen hij met zijn keel in de punt van een schaats viel. Reden voor. hem oni nooit meer in het buitenland te schaatsen. „Ik keek de dood in de ogen. op zon moment voel je hoe klein en hulpeloos een „-; mens is. Een kleine stumper was ik", herinnert hij dat mo-' ment glashelder. _.;..•.• In normale doen is Van Wijhe, tegenwoordig werkend als reservepostbode, bijna on- i verstaanbaar. Zo verloor hij bijvoorbeeld op natuurijs nog nooit van Jan Roelof Kruithof. De twee overwinningen in . wedstrijden over 200 kilometer dateren uit een tijdsbestek van vijf dagen in 1979. .'. Hoewel dol op geld zal van" Wijhe bij een overwinning in > de Elfstedentocht niet alles ondergeschikt maken aan de commercie. „Want," zegt hij, „ik wil een vrij man blijven." En wat als Dries niet wint? „Dan is er nog niets aan de hand, want ik kan heel goed tegen mijn verlies." --- Hylke Boerstra De snelste kluner onder de schaatsers lIYLKE Boerstra de 29-jarige juridisch-adviseur van een scheepsverkoper uit Hamburg, heeft dit jaar nauwelijks gereden in wedstrijdtochten. ; Drukke werkzaamheden en de lange afstand hielden hem van het ijs. De geboren Fries was al blij met.de strenge;. 'winter, zodat hij volop kon \ trainen. Zijn woonplaats telt slechts één kunstijsbaan, met een lengte van tweehonderd meter. „Gelukkig", aldus Boerstra, „is die dit seizoen weer open gegaan, zodat ik tijdig met ijstraining kon beginnen." De achterstand in wedstrijdkilometers ten spijt, behoort de in Sneek bij vrienden verblijvende-Boerstra tot de kanshebbers. De ereplaatsen in alternatieve Elfstedentochten zeggen voldoende over de kwaliteiten van de meester in de rechten, die als lichtgewicht het beste over ijs van slechte kwaliteit rijdt. Voor Boerstra zijn de kluunplaatsen een voordeel. Lopend op de schaatsen komt hij sneller vooruit dan de meesten. • j Als toprijder kon Boerstra bij de afgelasting in januari be- . grip opbrengen voor het.-: ' ; standpunt van de organisatie, dat wedstrjjd en toertocht „ met elkaar verbonden moeten blijven. „Vroeger vond ik ook, dat de wedstrijd en de toertocht best op een andere dag konden worden gehouden," zegt hij. „Maar nu is het toch zo, dat de winnaar de beste is van zestienduizend rijders". --- Henri Ruitenberg Onstuitbare slokop van overwinningen rIENRI Ruitenberg, de 27-jarige verwarmingsmonteur uit Oldebroek, is de heerser van dit seizoen. Zowel op kunst- als natuurijs was en is hij met voorsprong de beste. Ruitenberg is de ongenaakbare leider in het klassement om 'de KNSB-beker, hij werd winnaar van de Zesdaagse en hij | werd kampioen op natuurijs. 'Op kunstijs ontging hem die 'titel, omdat Ruitenberg met j de gedachten bij de naderende Elfstedentocht was.: "Het ontbreekt hem louter aan ervaring in wedstrijden over tweehonderd kilometer. Zo : verloor hij zondag ook de Rottemerentocht tegen Niesten. . •*■'.■ *•■-' V ' Ruitenberg reed tot dusverre 'slechts een paar monster• tochten. De eerste was twee ■ jaar geleden op de grens van de Verenigde Staten en Canada. Hij eindigde toen als zeventiende. „Henri heeft alles in zich om een grote te worden", zag Dries van Wijhe, een persoonlijk adviseur van de streekgenoot, toen reeds. Een juiste voorspelling. ■. * .-;;; ■. > Vorig seizoen, hij werd toen - derde in de strijd om de : KNSB-beker, won Ruitenberg zijn eerste wedstrijd. Het seizoen 1984/1985 was hij een onstuitbare slokop van overwinningen. --- Wim Westerveld 'Prestaties dankzij acupunctuur' Wim Westerveld, de 39-jarige onderhoudsmonteur uit ;/■:• Eemries, behoort tot het exclusieve rijtje van winnaars in een wedstrijd over 200 kilometer. Vorig jaar won hij de alternatieve Elfstedentocht, \i gereden in Canada, waarmee hij een einde maakte aan de heerschappij van Jan Roelof Kruithof. De vroegere tienkamper, door zijn vrouw gewonnen voor de schaatssport,' is een typische laatbloeier. De aanwezigheid in een op en top verzorgde . ' ploeg, dezelfde als die van, Kruithof, Kooiman en Kasper, heeft hem een flinke duw in de rug gegeven.; ' Zelf heeft Westerveld echter nog een zwaarwegender verklaring voor de prestatiegolf van de laatste jaren: zogenaamde energie-prikken, toegediend door een acupuncturiste. i ■-■'..' : : '• , " "'• „Daarvan krijg je een overdosis en zin om iets te doen. --- Een gok :„Achteraf gezien is het een enorme gok geweest. Ik heb ook het Veluwemeer, Ankeveer en de Rottemeren laten lopen. Ik wilde me: niet dol laten draaien door die grote ronden. Je hebt veel te veel tijd nodig om je daarvan te herstellen.". Zou de "Elfsteden" niet doorgaan, ' dan had Kruithof j met hele lege handen gestaan, zijn enorme- trainingsarbeid . ten spijt.-7- --- • - v ;- .% Kruithof is er overigens nog steeds niet gerust op. „Ik zeg, dat-ie niet doorgaat. Maandag heb ik de route tussen Harlingen en Stiens verkend. Het is een en al klunen. Er zitten zoveel knelpunten in, vooral bij al die bruggetjes. Op sommige plaatsen zak je met de schaats tot aan de voet door het ijs. Je komt enorm veel dooiplekken tegen. Bij de pijlers van bruggen ligt alleen maar water." Een sombere' Jan-Roelof Kruithof, maar bang is . hij toch niet. Hoewel ook hij het klunen, het klauteren allerminst prettig vindt. „Ze moeten vragen of Gerard Nijboer aan de start verschijnt. Een goede kanshebber, als er zoveel gekluund moet worden." Slechts voor één ding is de man uit Havelte bang', staat hij bijkans dood angsten uit. De start, wanneer de rijders een aardig eindje moeten .' lopen, hardlopen het liefst „Die 1200 meter naar. het ijs rennen vinden de meesten verschrikkelijk. 300 meter is al een eind, laat staan dit. De bovenbenen krijgen flinke klappen. Ik moet er niet aan denken, valpartijen met schaatsen in de hand. Daarvoor ben ik. het bangst. Meer dan voor die 200 kilometer over het ijs." r-■-■-'■ V ■• ' Jan-Roelof Kruithof, en met hem vele, zo niet alle anderen, is van mening, dat er gewoon op het ijs gestart zou moeten .worden. „Met 300 man kun je gemakkelijk tegelijkop het ijs starten..We hebben in Canada en Finland gezien: in een fractie van vijf minuten is het hele veld uit elkaar gerukt. Ik hoop maar op enige goodwill van de organisatoren." --- De kanshebbers Sneeuwscooters of heliecopters voor JR? Van onze verslaggever EDWIN WINKELS i LEEUWARDEN — Enerzijds' moet hij een enorme last < dragen, Jan-Roelof Kruithof. De 48-jarige binnenhuisarchitect uit Havelte is dé favoriet voor de Elfstedentocht van morgen. In de recentelijk verreden alternatieve tochten in Noorwegen, Finland, de VS en Canada, heerste hij immers achtmaal met overmacht. Anderzijds heeft de JR van het ijs ook een sterke ploeg, en een 'perfecte . - organisatie' (zoals zijn 'ploegleider' Johan Franken het' noemt) . achter zich staan. Zó perfect zelfs, dat niemand de geheimen wil prijsgeven. , De door een fabrikant van pijnverzachtende | \ : lippenstift gesponsorde schaatsploeg zal morgen niet schromen de modernste communicatiemiddelen te hulp te roepen om vooral één van de eigen mensen als eerste aan de streep te krijgen. Stuk voor stuk zijn het ook allemaal kanshebbers. Behalve Kruithof: Wim Westerveld, Andries Kasper, Jan Kooiman en diens vrouw Ineke. - Niemand I zal zich hoeven verbazen als : dé begeleiders van Kruithof c.s. morgen met helicopters en sneeuwscooters' in actie komen. „Want," aldus Johan; Franken, „je moet zoveel mogelijk mobiel zijn. En dat kan niet met auto's. Maar ik ga nset in details treden. Het zou waanzin zijn als ik ons hele verhaal ging vertellen..." De wat kneuterig aandoende angst voor de concurrentie is gigantisch. Gevreesd . wordt vooral voor de ploeg-Ruiten-* berg, gesponsord door een verzekeringsgigant. je voor, dat die lui achter de geheimen zouden komen. De belangen in deze dertiende Elfstedentocht zijn immers groter dan ooit. - ; Jan-Roelof : Kruithof, de meervoudige gekroonde alternatieve ijskoning, kan dus eindelijk, aan zijn langverbeide tocht beginnen. Hij had er eigenlijk niet meer op durven rekenen. Zo dikwijls was hij al teleurgesteld. „Als hij komt, komt hij voor mij te laat," sprak hij twee jaar geleden reeds. „Ik ben er te oud voor, gelet op al die jonge gasten." Toch heeft hij afgelopen weken zo goed • als dlles laten schieten, gefixeerd als hij was op die ene bijzondere tocht. Zonder de garantie, dat die ook verreden zou worden. Hij zette afgelopen zondag zelfs de alternatieve operatie in Polen uit zijn hoofd. „Ik had daar toch geen tegenstand. gehad," wil hij beweren. Maar anderen beweren, dat hij nog altijd geloofde in het Heilig Doorgaan. Jan Roelof Kruithof resideerde gistermiddag in Leeuwarden, waar hij de media liet weten de eerste 1200 meter listiger te vinden dan de resterende 200 kilometer... --- Risico Maar, zoals Kruithof zelf al zei, eenmaal op het ijs is er nog lang geen eind aan het lopen gekomen. Het klunen vindt hij evenwel veel minder erg. „Ik zie er in ieder geval niet tegen op. Je moet zoveel mogelijk risico's nemen, de kans dat je je schaatsen breekt ' is enorm groot. En dan kun je nog zon goede . organisatie achter je hebben staan, dan kun je honderd man met extra schaatsen langs het parcours hebben, dat helpt je dan niets." De winnaar zal gedurende zes, zeven, acht uur het nodige geluk hebben gehad. Een loterij, noemen sommige rijders het. Aan zijn voorbereiding zal het volgens Kruithof zeker niet liggen. Als zijn concurrenten de tochten van de 100 tot 200 kilometer afraasden, hield hij zich bewust betrekkelijk stil. „Je lichaam is geen machine. Op den duur krijg je toch vermoeidheidsverschijnselen. Zoals na de 200 kilometer over de Rottemeren, daar heb je een dag of tien voor nodig om van te herstellen, en niet vier, zoals Jos Niesten zegt." --- Spieren j Want, belangrijk punt: „In een Elfstedentocht krijg je ai gauw met vermoeidheidsverschijnselen te maken. Zeker als door het klunen je spieren zo snel worden afgebroken." j In dat licht bezien lijkt er voor Jan-Roelof Kruithof morgen dus geen vuiltje aan de lucht. En hij zal dit keer zowaar de laatste zijn te ontkennen, dat in hem de grootste favoriet moet worden gezocht voor de erfopvolging van Reinier Paping. De knieblessure van een paar weken geleden is verdwenen, de bronchitis verdrongen, zijn omgeving (vrouw, twee zoons, één : dochter, plus de sponsor en zijn geheimen) staat op scherp. „Ja, ik voel dat de vorm is gekomen, de laatste weken." -/. ,"*i --- 'Wat? Gaat 'ie nou toch niet door?' Van onze verslaggever JIM POSTMA Jan Kooiman en Ineke Kooiman — van Homoet uit Ammerstol in de Krimpenerwaard is het enige echtpaar in Nederland dat aan de Elfstedentocht-wedstrijd deelneemt. Op zich al een unicum, maar beiden staan ook hoog genoteerd voor de ereplaatsen bij de dames ' en heren. Jan Kooiman (32), magazijnmeester, is een van de ; krachtigste figuren uit de - nationale marathonwedstrijden. Hij kan een moordend tempo onderhouden en hij is werelduurrecord- g houder. - Op 8 maart 1983 legde hij op het kunstijs van Inzell in zestig minuten de afstand van 38 kilometer en 45 centimeter af, 900 meter meer dan de vorige recordhouder. Ineke Koolman (31) is marathonkampioene en won zondag nog de Rottemerentocht over 200 kilometer. AMMERSTOL/ROTTERDAM — Het is chaos in huize Jan en Ineke Kooiman als de telefoon gaat. Ineke is druk bezig de koffers te pakken voor Leeuwarden. Ze pakt toch de telefoon. 'Interview?' vraagt ze gehaast 'Neen, nu echt niet. We gaan zo de deur uit. Jan is de wagen al aan het starten. Kom vanmiddag maar om vijf uur naar de persconferentie.' - Fotograaf dan? Ineke Kooiman-van Homoet: 'Tsja, fotograaf. Nou, even Jan vragen. Jan!' \ - v.;' *■.'-. -. Tien seconden - later. Jan: 'Moet die fotograaf wel binnen tien minuten hier wezen. Kan hij nog net een plaatje maken als we met de koffers sjouwen.' V Uit de slaapkamer,: Ineke, roepend: 'Jan, .waar, zijn die schaatsbeschermers?'. ■■■.. • Jan, schreeuwend • door de hoorn: 'Achter die sporttas.' En vervolgens weer wat zachter: 'We moeten ophangen ■!- hoor. We hebben haast. Voordat het donker is willen we het ijs nog gaan verkennen. En het parcours' even langs.' - - Bent u zeker dat de tocht doorgaat?.. .:•*,.',?.>;: Jan: 'Even wachten hoor. Ineke roept me weer.' We wachten even. T De ' Elfstedenkoorts heerst niet alleen in huize Kooiman, maar ook hier. in het redactielokaal. 'Wedden, dat de tocht tóch niet door gaat?', roept een fervente pessimist. 'Wat wil: je ook. Het is de dertiende Elfsteden. En ■ dan met een Elfstedenbaas met de naam SlPke- ma, .nou ,- dan gaat'ie . nóóit door.'. , . Een verbaasde Jan . Kooiman, terug aan de lijn: "Wat? Gaat'ie niet door?' , . - Neen, gelooft u dat'ie doorgaat? ; •...-. - Jan Kooiman," opgelucht: ,'0 ik dacht al. Tsja, doorgaan of niet? Honderd procent weet je het nooit. De -; wind is gaan draaien, voor mij te veel naar het zuiden en buiten smelt de sneeuw al. Eerlijk gezegd, zo zeker ben ik niet meer...'. -. - Heeft u de laatste dagen getraind? /..-.. Jan Kooiman: ;'Neen,'"sinds zondag niet meer. Ik dacht, ik geef net lichaam wat-rust, want stel je voor dat'ie doorgaat. "'.' ' " : Maar de dagen daarvoor volop. Vanaf vorige week donderdag 440 kilometer gereden. En in het afgelopen seizoen al tien . wedstrijden, gewonnen. Daarvan waren de 100 kilometer van Vught en de 140 kilo-' meter Van Ankerveen de mooi- Jan Kooiman: 'Zondag won zij nog de 'Met 5> alle schaatswedstrijden van de afgelopen maanden hebben we het druk genoeg. De Elfsteden Is mooi, maar we hebben er beslist ' niet! naar gestreefd." Als magazijnmeester~heb " ik- een volle dagtaak I en:- dan is' een tocht over 220 kilometer natuurijs een zeer zware belasting.' £" 'o,>, ■ ,-;''"''■ •.;: H . , - Gaat' u naar Leeuwarden om te winnen?' Jan Kooiman: 'Wacht even, Ineke is de sleutels kwijt...', 'm Pessimist in redactielokaal: 'Hierzo, laatste ' weerbericht. Elfstedenkoorts. is zó gestegen dat de temperatuur .boven nul Is gerezen. 7cj - '-'/' Jan' Kooiman,1 terug: Winnen? Ja natuurlijk gaan we om te winnen. En nu hang ik écht op, de fotograaf staat voor de deur.-' y \ '. - Veel succes. - ■'■ :' --- Co Giling De beste technicus van het peloton Oo Giling, de 34-jarige sporthalbeheerder uit Warmenhuizen, was jarenlang de ongekroonde koning van de marathon. Zijn glorieperiode op het kunstijs lag tussen 1975 en 1981. in zijn loop-_ baan won Co Giling, geboren in het Westfriese gehucht De Hulk, 36 marathons.' Die score, goed voor een positie aan de kop van het marathonklassement 'aller tijden', deelt hij met 'dolle' Dries van Wijhe. Giling, oud-kernploeglid, werd in zijn rijke carrière maar liefst drie keer kampioen van Nederland. De KNSB-beker, de hoofdprijs van de inspannende competitie, kwam vier keer in zijn prijzenkast te- ■ recht. De laatste jaren had Giling veel concurrentie te dulden van achtereenvolgens Eriks, Kooiman, Portengen, Hopman en, dit seizoen, Ruitenberg. Vorig seizoen kwam Giling, gebukt onder het juk van Hopman, zelfs niet tot één zege. •'. ■. :;■ :;.:,:;■:■;-;."! Op het natuurijs is de inbreng van Giling geringer geweest. De alternatieve Elfstedentochten waren zijn werkterrein niet. De laatste twee jaar spoedde hij zich met ploeggenoot Niesten over de oceaan. Zonder klinkend resultaat. In 1982 maakte hij met dezelfde Niesten wel indruk op de Rottemeren. Met zijn trainings-. maat liet hij de concurrentie S in de 200-kilometerrace achter zich. Giling eindigde in Zevenhuizen als tweede. In de aanloop naar de Elfstedentocht kende de Noordhollander zijn beste dag op het Veluwemeer. In de vlucht- - groep, in het gezelschap van Boon en Westerveld, werd hij, als beste sprinter, beschouwd als de favoriet voor de zege. Giling, die het licht mist in het linkeroog, viel na 166 kilometers; zijn medevluchters wachtten niet. Slechts de derde plaats restte toen voor de technisch het best schaatsende lid van het marathon-peloton. --- Jos Niesten 'Precies op tijd, want ik stop' ÜOS Niesten, dé 39-jarige tuinder uit Heemskerk is bij redelijk begaanbaar ijs ongetwijfeld de man, die het tempo in de Elfstedentocht gaat bepalen. . - Niesten is een strijdlustige - marathonrijder, die pas op zijn 28ste voor het eerst in wedstrijdverband de schaatsen onderbond. De laatbloeier bleek een sterke stayer, hield enige tijd het werelduurrecord en kwam op. het kunstijs meestal sprintkracht tekort om in aanmerking te komen voor de KNSBbeker. .. |[■ :nj--■'.■•.~v.T--..i, Op de natuurlijk gevormde ijsvlakten gaf de kracht van Niesten meer kans op succes. In de alternatieve Elfstedentochten, waaraan hij drie keer deelnam, lukte dat nog niet. In eigen land wel. In '78 boekte hij bij zijn debuut op het natuurijs, op het IJsselmeer Bi) Schellinkhout, onmiddellijk succes. De zwoeger uit Kennemerland kwam ook in Polsbroek, Ter Aar, Nieuwkoop en Onderdijk tot overwinningen. Zijn meest aansprekende zege stamt uit 1982, toen hij op de Rottemeren bij Zevenhuizen een door de KNSB geboycotte super-marathon • j over 200 km won, waarin hij onder meer Kruithof klopte. Afgelopen zondag won Niesten de Rottemeren-tocht opnieuw en andermaal met overmacht. De Elfstedentocht komt precies op tijd voor - hem, want dit is zijn laatste winter als wedstrijdrijder. --- Henk Portengen 'Mijn piek was voorzien begin maart' HENK Portengen, de 36-jarige technisch instructeur uit Nederhorst den Berg staat in het marathonpeloton vooral bekend om zijn eindschot. Als een kopgroep de Bonkesloot oprijdt voor een sprint om de Elfsteden-overwinning, met Portengen in het gelid, dan zal voor veel kenners de uitslag vaststaan; De uit Diemen afkomstige schaatser verkreeg die faam , In dertien jaar van marathons op kunstijs. Portengen, een rijder die op de langebaan net 'buiten de echt grote selecties bleef, rijdt sinds de start van de KNSB-competitie, in 1971, mee in de Cupwedstrijden. In '75 en '78 werd hij Nederlands kampioen op kunstijs. In 1979 verraste hij op het natuurijs bij Loosdrecht de concurrentie in de nationale titelstrijd over 100 km. In het seizoen 82/83 toonde hij zijn grote regelmaat in de strijd om de KNSB-beker. Pas in de laatste marathon van dat seizoen ging hij voor het eerst als dagwinnaar over de streep. Toen was hij al verzekerd van de Cup-winst. De Elfstedentocht komt voor Portengen misschien iets te vroeg. De piek in zijn vorm was voorzien voor begin maart, als de alternatieve Elfstedentocht in Kuopio , wordt gehouden. --- Jos Pronk Op natuurijs nog weinig imponerend JOS PRONK, de 36-jarige campingbeheerder uit Oost- Oraftdijk behoort tot de kopstukken van het nationale marathonschaatser Pronk won op het kunstijs 26 wedstrijden, werd vier keer kampioen van het gewest Noord-Hol-' land/Utrecht en veroverde in 1983 de Gouden Schaats, de hoofdprijs van de zesdaagse. De grote titels, het nationaal kampioenschap en de KNSBbeker, ontgingen de Noord- ' hollander echter steeds. In de KNSB-competitie werd hij vier keer tweede en tweemaal derde. Vorig seizoen leek hij kansvol,' maar toen zat Hopman hem dwars: Nu is Ruitenberg de dwarsligger.. Pronk startte zijn loopbaan in 1968 ais langebaanrijder. In die hoedanigheid haalde hij ooit nog de Jong-Oranjeselectie van Egbert van 't Oever. De extra lange afstand bleef echter het hoofddoel in de sportieve arbeid. Op het na- ' tuurijs heeft Pronk weinig kunnen imponeren. ---