Gijs van Dam: 'Ik was geketend in kast' AMSTERDAM — Gijs van >am heeft drie dagen aan ketingen vastgebonden gezeten »een kast onder de trap van et huis in Lelystad, waarheen IJn ontvoerders hem hadden ebracht. De 18-jarige jongen heeft dit isteren na de goede afloop ari zijn ontvoeringsavontuur an politie en pers meegeeeld. Hij vertelde van zijn idnappers, die hij niet zei te ennen, nauwelijks te eten te ebben gekregen. "De eerste dag een snee brood, de tweede dag een snee brood en de derde, dag een bief stuk je." Öm die drie karige maaltijden te kunnen betalen namen de ontvoerders de tweehonderd gulden die Van Dam bij zich had van hem af. "Want," zo zeiden ze,"als je eten wilt zul je het zelf moeten betalen." De jongen heeft de ontvoering overigens goed doorstaan. Over het gebeurde zei hij; "Het is alsof het niet gebeurd is, het is een droom geweest." — --- CAISSSIÈRE MET MES GEDOOD WARNSVELD — De 28-jarie caissière H. Mooy-Klumper it Zutphen, die donderdagvond levenloos werd aangefoffen bij het benzinestation i.Warnsveld waar zij werkte, 'Hjkt door messteken om het even te zijn gebracht. . De vrouw, die tot negen uur; lewerkthad, werd gevonden' loor een automobiliste; die in mm ITl««inXiii kwam tanken. Het slachtoffer lag naast haar auto, waarvan de koplampen nog brandden. Over het motief en de toedracht van het misdrijf tast de politie nog in het duister. Temeer daar gebleken is dat van de' dagopbrengst., van •' het pompstation niets wordt vermist. Ook een uitgebreid buurtonderzoek heeft de politie gisteren niets wijzer gemaakt. --- KKN-kaarten naar Den Haag Medewerkers van het Komité Kruisraketten Nee verzamelden gisteren in Amsterdam de dozen met alle binnengekomen kaarten van het volkspeti-1 tionnement tegen de plaatsing van de 48 kemraketten in ons land. Ze werden vervolgens vervoerd naar Den Haag. Daar worden vandaag de miljoenen handtekeningen aangeboden aan premier Lubbers en de beide Kamervoorzitters. Vj'' --- Rijkswaterstaat De heer Te Bot sluit zich bij die lof aan. "Rijkswaterstaat doet alles voor de veiligheid op de rivier, wat dat betreft hebben we hier een grote voorsprong op het buitenland, daar zitten ze nu op veel plaatsen met eenrichtingsverkeer". Voor de schippers mag het best nog wel even duren en de voorspellingen zijn' er ook naar: "De natuur herstelt het wel weer. Het peil zal niet al te veel verder zakken en met een week of drie krijg je het ad-_ ventswater zoals de Duitsers zeggen. Tot die tijd is het goed •verdienen en dat mag ook best eens na een aantal magere jaren", aldus ex-schipper Te Bot. ; Berichten als zou de Rijn door de geringe hoeveelheid water die er doorstroomt momenteel super geconcentreerd zijn worden door Rijkswaterstaat wat afgezwakt. Een telefoontje met het meetponton van het Rijksinstituut voor de zuivering van afvalwater (RIZA) bij Lobith leert dat het zuurstofgehalte van de rivier nog goed is en dat het percentage zware metalen in het water wel wat hoger is geworden, "maar niet verontrustend", i • • Het chloridegehalte daarentegen is verdubbeld: van 181 milligram per liter tot 319 milligram. Voor Rijkswaterstaat nog geen reden om de uiterwaarden-boeren te adviseren het vee binnen te halen, zoals het gerucht wilde. "Van ons is niets uitgegaan". '■ ■ Ook de Gelderse maatschappij van landbouw kent die geluiden niet. "Dat zal voor een enkeling gelden, maar overal staan de uiterwaarden nog vol koeien." --- Werkgevers vóór nieuwe: variant sociaal stelsel (Van onze parlementsredactle) ZOETERMEER — De werkgevers'kunnen zich goed vinden in de plannen voor'het nieuwe sociale zekerheidsstelsel, op voorwaarde dat het kabinet de halfjaarlijkse afbouw in de WW achterwege laat. Dit bleek gisteren tijdens de zitting van de Sociale Verzekeringsraad, die een eindoordeel velde over de stelselherziening. Eerder keerden zowel werkgevers als werknemers zich tegen de kabinetsvoorstellen. Nu premier Lubbers vorige week liet doorschemeren dat de halfjaarlijkse stapjes desnoods achterwege kunnen blijven, zijn de werkgevers "óm". Het kabinet is alleen tot zon concessie bereid als de duur van de WW-uitkering voor nagenoeg iedereen met een extra half jaar wordt bekort. Tegen deze alternatieve I bezuiniging hebben de werkgevers geen bezwaar. De werknemersorganisaties (FNV, CNV en MHP) zien geen heil in de variant die Lubbers noemde. ;,Het is met de ene hand nemen wat de andere hand geeft", aldus FNVbestuurder H. Muller. De FNV vindt dat de Sociale Verzekeringsraad ' : opnieuw advies moet uitbrengen 'als het- geschetste alternatief tot wet wordt verheven. Het CNV heeft zijn hoop opde Tweede Kamer gevestigd.' „Hopelijk zijn onze cijfers aanleiding voor het parlement om het kabinet nog eens naar de financiële gevolgen te vragen," aldus CNV-bestuurder A. Molendijk. Zoals bekend denkt de SVR dat er op de sociale zekerheid in de toekomst vele miljarden méér wordt bespaard dan het kabinet veronderstelt Premier Lubbers zei hierover gisteren dat "dit" een kwestie van interpretatie" is. De Sociale Verzekeringsraad rekent er op dat in het jaar 2000 één miljoen mensen een WAO- of AAW-uitkering heeft. Het kabinet komt op veel lagere cijfers. --- Maandag totale maansverduistering HOEVEN — Voor de tweede maal dit jaar kan maandag een totale maansverduistering worden waargenomen, tenminste als de I weersomstandigheden het toelaten. De maan zal om precies 18.21 uur geheel aan het zonlicht zijn onttrokken. Drie kwartier later komt hij dan weer langzaam te voorschijn. Om 20.30 uur is de,--.;.r~ ••' ' maansverduistering voorbij. Tijdens de maansverduistering staat de aarde precies op één lijn tussen zon en maan. Daarmee neemt de aarde al het zonlicht weg, dat normaal de maan verlicht. De maan zal alleen nog een zwak roodachtig licht weergeven, een kleuring die het gevolg is van de breking en verstrooiing van het zonlicht door de aardse dampkring. De maan komt om 17.15 in het oosten op. Officieel is het dan volle maan, maar aan de onderkant zal er dan al een "hap" uit blijken te zijn. Die "hap" groeit met de minuut tot om 18.21 uur de maansverduistering totaal zal zijn. De meeste volkssterrenwachten in ons land zullen tijdens de ' 'V.'> verduistering voor het publiek geopend zijn, in Hoeven, '' Rijswijk, Bussloo, Lochem, Denekamp, Heerhugowaard, Heerlen, Bergum, Velp en Oostzaan. --- Kabinet wil geen aparte Juliana-orde DEN HAAG — Het kabinet ziet af van het instellen van een afzonderlijke Juliana-orde, die mensen voor een „langdurige, loyale plichtsvervulling" zouden krijgen, i■■■'■ k■ l - Dat blijkt uit een ontwerp- wetsvoorstel tot herziening van het decoratiestelsel, waarmee de ministerraad gisteren akkoord is In het nieuwe onderscheidingenstelsel worden de eremedailles, verbonden aan de Orde van Oranje- Nassau in goud, zilver en brons,' afgeschaft. In het nieuwe systeem kunnen Nederlanders nog twee onderscheidingen ten deel vallen: het lidmaatschap in de Orde van Oranje-Nassau en een benoeming in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Lid van de eerste orde wordt iemand op grond van „bijzondere ver- diensten", de tweede onderscheiding krijgt iemand op grond van „uitzonderlijke verdiensten". Premier Lubbers zei gisteren „niet haarfijn" te kunnen aangeven wat nu precies het verschil is tussen beide toekënningsvoorwaarden. , De lang verbeide wet, die het huidige decoratiestelsel op de helling zet na allerlei kritiek uit het verleden, biedt volgens Lubbers enkele voordelen .■'.' naast de afschaffing van het omstreden eremateriaal. Zo wordt de rol van de burge- meester bij het toekennen van \ onderscheidingen groter en , komt er een Landelijke Decoratieraad, die de betrokken ministers zal gaan adviseren over al dan niet honoreren van de voordracht voor een onder- ■ \ scheiding. Worden een minister en de adviesraad het over zon toekenning niet eens, dan beslist het kabinet als '■ ■ .; "scheidsrechter". . ,-.- --- Bukman: geen nieuwe looneisen DEN HAAG/BUSSUM — CDApartljvoorzitter P. Bukman vraagt zich af of Nederland wel "bereid blijft tot offeren". Hij vreest dat "we de goede regel dat werk boven inkomen gaat, aan het vergeten zijn". "Er worden weer looneisen gesteld. Voor we het weten gaat inkomen weer boven werk en staat het paard weer achter de wagen" aldus Bukman van- ! morgen In een toespraak op de CDA-partijraad In Bussurn. Volgens de CDA-partijtopman Is het "avontuur dat we aan- J gingen met het kabinet-Lubbers" een succes gebleken. De samenleving, aldus Bukman,' blijkt de afgelopen jaren "bo- \ ven verwachting" bereid te zijn geweest "mee te denken in de richting, die wij als noodzake- f lijk en goed beschouwden". Bukman: "De waardering groeit voor de moed, die door onze mensen Is betoond om via ingrijpende maatregelen Nederland weer op het goed spoor te brengen". Het CDA, dat nu vijf jaar bestaat, is volgens Bukman "de enige echte blijvende partijpolltieke vernieuwing van na de oorlog te midden van vele eendagsvliegen en nieuwe splin- --- RECORD VAN 1947 GEBROKEN Rivierwater stond nog nooit zó laag I .■-■■; -'■'-, *"• ARNHEM —■ "In de Rijn bij Lobith zit een dikke mis als een soort communicerend vat, die is verkilden met het peilhuisje. Via de telefoonlijn worlen die gegevens om de minuut overgeseind naar Arnhem. Kijk eens op de grafiek, dan zie je dat iet op dit moment het record van cijfermeter 54 loven NAP wordt bereikt". Een bijzonder moment voor eo Jansen, de man van de aterberichtgeving in Arnem, gewoonlijk alleen in het ieuws bij extreem hoog waar. "Dit is weer eens wat aners, ik heb dat ook nog nooit ïeegemaakt". Dat is ook geen wonder; het i voor het eerst sinds Rijksaterstaat in 1866 begon systeïatisch de waterstanden van e grote rivieren op te tekenen at zon lage waterstand is beïikt. Het oude record werd geoekt in 1947, de net al geoemde 7.54 meter bij Lobith. « verwachting is dat we er it maal flink onderduiken: het i e.n blijft gortdroog en een mnig west- en midden-Euroa, dus de val van het Rijnwa;r zet door. "Voor maandag n 'dinsdag verwacht men 7.45 ïeter, maar het gaat nu nog ïaar heel langzaam, want ook ï Duitsland wordt met stuwen ewerkt". ■ De drie stuwen die sinds de iren zestig in Nederland zijn angelegd maken dat de super ige waterstand ditmaal een ccl ander beeld te zien geeft an in 1947. "Toen kon je in de uurt van Doesburg door de Issel waden, soms was het ïaar 60 centimeter diep. Bij rnhem trouwens ook, daar 'as het 1.20 meter. Van cheepvaart was dus toen geen prake meer". . Nu varen de boten gewoon oor, zelfs de grote 4-baks uwkonvooien. "Het water is u veel dieper tot een nachtelijk vaarverbod zal het wel niet meer komen, in Duitsland zitten ze daar wel mee. Hier kunnen we met de stuwen de zaak aardig op peil houden, bovendien is de rivier sinds 1947. wat dieper uitgesleten en zijn er bochtverbeteringen uitgevoerd. Nu is 2.15 meter bij Tiel de minste dikte. Dat daalt nog wel maar pas bij minder dan 2 meter . kan er eventueel een nachtelijk vaarverbod worden ingesteld. In 1976 is dat ook gebeurd. Nu zal dat niet nodig zijn. De hoeveelheid water die binnenkomt is ook veel groter. Vergelijk maar: in 1946 620 m 3 per seconde, nu 820". Door de extreem lage waterstand van de Waal is het in de toch al nauwe bocht bij Erlecom zodanig dringen dat er een inhaal-en passeerverbod is ingesteld voor grote schepen. --- Kerncentrale op halve kracht: te weinig koelwater DODEWAARD — Behalve de scheepvaart ondervindt nu ook de kerncentrale in Dodowaard in toenemende mate hinder van de lage waterstanden in de rivieren. De stroomproductie moest de afgelopen dagen diverse keren voor enkele uren worden verlaagd, omdat er onvoldoende koelwater uit de Waal kon worden ingenomen. Naarmate het waterpeil verder zakt zal het vermogen van de Dodewaardcentrale, dat normaal 50 megawatt bedraagt, steeds vaker moeten worden teruggedraaid. Dit heeft een woordvoerder van de kerncentrale gisteren meegedeeld. Grote problemen zei hij echter niet te verwachten. "Die ontstaan bij wijze van spreken pas als de Waal helemaal droog staat." --- Meevaller Voor de scheepvaart betekent de voortdurend lage waterstand een onverwachte meevaller. Bij de schippersbeurs geen wachtenden meer zoals te doen gebruikelijk. ledereen is onderweg. "Je kan meestal maar de helft laden van wat je normaal meeneemt. Mijn zoon heeft een schip van ,1600 ton. en die is nu met 560 ton op pad. Dat betekent dat er tweemaal zo veel schepen op de rivier zijn want de vracht moet weg", aldus bestuurslid P.T. te Bot van de Rooms Katholieke Schippersbond Sint Nicolaars. "Natuurlijk blijft het zo dat je per ton wordt betaald, maar door de grote vraag naar ruimte is de prijs wel flink gestegen, dus verlies je er niet zo op en stilliggen is er niet bij. Wel is het natuurlijk oppassen geblazen: veel schepen op een smal paadje, dus de kans op ongelukkig is groot en bodemschade liegt er ook niet om, als je mocht vastlopen". Een oplettend scheepskapltein hoeft dat niet te overko* men. "Van de Duitsers hoorde ik net gisteren nog dat ze verschrikkelijk jaloers .; op ons: zijn, zo goed als we de 'zaak.' hier. hebben beveUigd",'-'aldus adjunct-hoofd scheepvaart van de Rijkswaterstaat in Arnhem J. Coppers. "Wij , varen elke dag het hele traject af om electronisch de diepte te peilen. Ondiepe stukken worden met gasboeien gemarkeerd, bovendien kan je op de radio via de telefoon steeds de waterstanden horen en och, tenslotte is 90 procent van de normale vaarbreedte nog altijd te gebruiken, op een paar plaatsen na". IJt 'iv .•&!•',!■»ƒ';.\ii ;v-': Bij de beruchte bocht van Erlecom in de Waal is voor 4 bakken een passeerverbod en eenrichtingsverkeer ingesteld; speciale verkeersborden langs de oever geven dat sinds vrijdag duidelijk aan. • "Verder neemt tegenwoordig iedere schipper contact op met de sinds een jaar bestaande .verkeerspost in Tiel als hij het gebied binnenvaart ! en ; dan hoor je direct of er wat is. Een enorme verbetering. Ongelukken zijn er dan ook niet gebeurd sinds het water zo laag is. De schippers zijn die post enorm gaan waarderen. Bij Nijmegen komt er in december trouwens nog een bij". --- Gevangenen wreken zich op rechters DEN BOSCH — Gedetineerden in het huis van bewaring in Den Bosch hebben een manier gevonden om lich te wreken op de rechterlijke macht, die hen uiteindelijk in de cel heeft doen belanden. Met de regelmaat van de klok gooien gevangenen vanaf de luchtplaats projectielen in de richting van het aanpalende Paleis van Justitie. Vooral de zittingzaal van de meervoudige strafkamer is een geliefd doelwit. Gisteren was het weer zover en moest voor de zoveelste maal een zitting worden geschorst. Een stuk pijp vloog niet een daverende knal door de gebrandschilderde ramen, met als gevolg dat een van de rechters door glassplinters werd getroffen. ... :;•■.- 1 Volgens medewerker A. Steenbergen van- de Interne dienst van het Paleis van Justitie komen dergelijke "aanslagen" regelmatig voor. „De schilders die daarna de zaak weer moeten herstellen zijn hier vaste gast," aldus Steenbergen, $ Ondanks de oplopende kosten- is men niet van plan bij het palels preventieve maatregelen te nemen. Steenbergen vindt dat het huis van bewaring maar betere veiligheidsmaatregelen moet nemen, omdat die nu duidelijk te kort schieten. Die kritiek wijst woordvoerder J. van Krieken van het huis van bewaring van de hand. „We controleren de luchtplaats op losliggende voorwerpen, maar we kunnen niet elke keer de gedetineerden fouilleren voor ze naar buiten gaan." --- Gehandicapten De besparing in het nieuwe stelsel komt grotendeels voor rekening van de arbeidsongeschikten. „Nieuwe" gevallen en WAO-ers onder de 35 jaar krijgen voortaan alleen WAO voor het deel dat ze écht niet kunnen werken. Voor het andere deel krijgen ze WW en daarna bijstand. .-Daarnaast wordt zon 900 ,miljoen gulden bespaard' op vroeggehandlcapten en arbeidsongeschikte zelf standl-. gen. Deze mensen krijgen een AAW-uitkering. Die uitkering is hoger naarmate ze nog anderen tot hun last hebben. Tevens worden extra inkomsten, bijvoorbeeld van een partner, gedeeltelijk "vrij" gelaten.- -Het kabinet wil hier in één klap een einde aan maken. De AAW regels moeten identiek ,worden aan die van de bijstand. De werkgevers zijn het hier mee eens. De maatregel betekent dat zij straks 2,6 miljard gulden minder aan premie hoeven te betalen. De on-. dernemers zijn ook akkoord met de grootscheepse "afschatting" in de WAO. Werknemersvertegenwoordigers noemen die maatregel "onoverkomelijk". Het kabinet wil de verscherpte eisen voor het aanvaarden van "passende arbeid" ook toepassen op gedeeltelijk arbeidsongeschikten. Deze mensen moeten tevens naar banen zoeken buiten hun eigen regio.'-' .'.,,.-. De leden van de SVR staken' hun ergernis niet onder stoelen of banken dat het kabinet de' wetsvoorstellen al bij het parlement heeft ingediend, voordat de SVR zijn oordeel klaar had. „Het kabinet heeft ons volstrekt onnodig gefrustreerd," aldus VNO-bestuurder mr. H. van Brussel. De waarnemer namens het kabinet, mr. L. Voogd, probeer■ de de bittere gevoelens weg te nemen. Hij beloofde dat het kabinet over het SVR-advies alsnog een: standpunt zal innemen. Dit standpunt zal naar de Raad van State en de Tweede Kamer •. gaan, vermoedelijk voorzien ,van : wijzigingsvoorstellen op de nu reeds ingediende wetten, aldus ■■',Voogd. Pas dan zal het kabinet de Invoeringswet; voor het nieuwe stelsel naar de Kamer sturen. Het kabinet rekent er op dat de Tweede Kamer in het eerste kwartaal van volgend jaar over de wetsvoorstellen debatteert. ■ ' ••• ■".. De ; negen . onafhankelijke Kroonleden in de SVR onthielden zich gisteren op hoofdpunten van een oordeel over de plannen. De SVR moet technisch advies geven, en geen politieke . mening, aldus de Kroonleden. Niettemin bekenden de onafhankelijke leden op enkele punten . kleur. Een meerderheid ging akkoord met . een nieuwe definitie van het V begrip "passende arbeid", waarvan de werknemers me- ' nen dat het een verslechtering ; is. Bij de stemming over de verzwaarde arbeidsverledeneis was de uitkomst fifty-flfty. | Het kabinet • wil voortaan alleen WW verstrekken aan mensen die in de vijf voorafgaande jaren: minstens drie jaar betaald werk verrichtten. . Werknemers menen dat bouwvakkers, "; horecapersoneel, Invalkrachten en dergelijke hierdoor gedupeerd , worden. De werkgevers hebben er geen bezwaar tegen. Met de werknemers waren de meeste Kroonleden van mening dat ontvangers , van | een' minimumuitkering een groter bedrag "vrij" moeten kunnen behouden dan het kabinet nodig acht. ! ...' Zieookpag. 7 , --- Actiegroep Mururoa vernielde hekwerk WOÊNSDRECHT — Een tijdelijke actiegroep met de naam "Mururoa" heeft gisteren bekendgemaakt verantwoordelijk te zijn voor de vernielingen aan de afrastering rond de vliegbasis Woensdrecht, die In de nacht van donderdag op vrijdag zijn aangericht. De actiegroep zegt 340 meter hekwerk te hebben platgelegd uit protest tegen het kruisrakettenbeleid van de "Wereldvreemde politici in Den Haag". „Nederland geeft door te i plaatsen impulsen aan de wapenwedloop en steunt daarmee indirect de Franse atoomproeven op Mururoa," aldus i de actiegroep. --- Protesten in Den Bosch Onder het motto „Verkrachter vrij, vrouwen vogelvrij" is gisteravond in Den Bosch geprotesteerd tegen de vrijlating van een man, die was gearresteerd wegens het verkrachten van drie vrouwen. Hoewel de man in eerste instantie door de Bossche rechtbank was veroordeeld tot drie jaar cel, is hij nu, op grond van een psychiatrisch rapport, toch vrijgelaten. Behalve de demonstranten was ook de politie van Den Bosch uiterst gebelgd. „Een onbegrijpelijke zaak, onverteerbaar voor de drie verkrachte vrouwen," aldus een politiewoordvoerder. --- Adèles eerste boek SCHIPHOL — Op haar eerste vrije dag sinds 2 oktober („misschien ga ik vanavond, wel héél véél drinken") kreeg theaterster Adèle Bloemendaal gistermiddag op Schiphol het eerste exemplaar uitgereikt van haar literaire debuut, een bundel met zes reisverhalen. Onder de titel „Distanza" doet zij daarin in een geestig vlotte stijl verslag van haar belevenissen in Amerika, Tahiti, Indonesië, Hong Kong en nogmaals Amerika; de plaatsen die zij — na te hebben proefgedraaid op het Amsterdamse Begijnhof — aandeed op haar wereldreis na haar .collaps" in 1984. Daarvan inmiddels ten volle hersteld reist zij nu — behalve gisteren dan — door Nederland met haar nieuwste theatershow „Adèle in korte broek". Een tekstflard daaruit koos zij voor de flap; een opdracht aan alle vrouwen, als het ware: „Meisjes, waren we " maar hond. Een hond gaat een nest in, duwt een paar oude tennisschoenen opzij, sleept wat kranten naar..." ---