'Jonge Amerikaanse kunstenaars zijn extreem succesgericht' Staehle: 'Een deel van de kunstwereld lijkt steeds meer op Wall Street; speculatie door kunstenaar en koper' Het N.Y.C.-project, de fikse dosis kunst uit New York die de Manifestatie Rotterdam '88 kenmerkt, wordt komende maand afgesloten met de New York-dagen: optredens en exposities van uiteenlopende jonge kunstenaars uit 'Big Apple'. Performers, musici, beeldend kunstenaars. Als een soort aanloop naar die 'waterval' in december wisselen beeldende kunstenaars uit New York elkaar af in exposities. Afgelopen weekeinde gingen de twee slot-exposities van start: Cady Noland in Galerie Westersingel 8 en Wolfgang Staehle in Galerie 't Venster (Oude Binnenweg 113). Beide tot en met 18 december. Redacteur Henk Drent verbleef drie weken in New York en zocht een groot aantal van hen op. Met Staehle, thuis in Manhattan erg druk met werk voor enkele Europese exposities, trok hij nog even op aan... de Oude Binnenweg. FOTO PINK WETSELAAR Wolfgang Staehle. New York. Gewone dingen in ongewone combinaties: „Dialoog creëren door betekenissen te veranderen." --- Door Henk Drent NEW YORK / ROTTERDAM - In de poffertjeskraam aan de Oude Binnenweg wil hij een scrambled egg bestellen, zoals meestal, rond elf uur 's ochtends, in East Village op Manhattan, waar hij woont en werkt. Het compromis wordt een tosti met gebakken ei. Tot spijt van eigenaar Ad Janvier, die zijn kennis van het Amerikaans ontbijt graag had getoond. Dit stukje oud-Rotterdam bevalt Wolfgang Staehle; de sfeer sluit aan bij die tussen de verwaarloosde huizenblokken ten zuiden van East Houston Street waar hij dagelijks zijn sluiproute — „my raDö/f-fra/y"(hazenpad) — aflegt. Een kwartiertje lopen tussen zijn studio' in Ludlow Street, de befaamde Bowery overstekend (ooit de Bouwerij, boerderij van de eerste Nederlandse kolonisten), via Prince Street, naar zuidelijk Broadway (mijlen ver van het theatergedeelte waar deze straat zijn wereldroem aan ontleent), waar zijn vaste galerie zit en, iets verderop, zijn vrouw werkt. Zoals zijn naam al doet vermoeden: Wolfgang Staehle (38) is een vreemde eend in de bijt. Weliswaar naar Rotterdam gehaald als een vertegenwoordiger van de 'avant garde' kunst uit New York (voorhoede van opkomende kunstenaars uit de artistieke smeltkroes van zuidelijk — downtown — Manhattan), heeft hij nog steeds de Duitse nationaliteit. Ruim twaalf jaar geleden maakte hij de grote oversteek, 25 jaar oud. Na drie jaar zwerven door Europa. Zijn dienstplicht in de Bundeswehr als 22-jarige al na enkele maanden ontsprongen. Toch, al de pest in dat hij daartoe voortijdig van de Freie Kunstschule in Stuttgart was gehaald. Volgde in New York de School of Visual Arts; zijn studie betalend met het typen van indexkaarten in de bibliotheek. Nu is hij er docent 'image media installations', één dag in de week. ★ ★ ★ Juni 1988. Op een stuk kale vloer, tussen de strak grijze coulissen van de Kunst-RAI in Amsterdam, drie mini-tv's. Naast eikaar, de snoertjes achteloos rondslingerend. Op alle drie schermpjes, gelijktijdig, hetzelfde tafereel: een hond die op zijn eigen staart jaagt. Bekende tragi-komische klassieker. Maar hier, in elektronische drievuldigheid, verheven tot kunst die zowel absurdistische parodie-op-zichzeif als ontmaskering van de tv-mythe is. Titel: Les autres chiens. De andere honden. Sommige bezoekers blijven geamuseerd staan. Anderen halen de schouder op, lopen door; gekwetst in hun quasi-deskundigheid? Hun pose ontmaskerd? Op een piepklein bordje: Wolfgang Staehle, New York. ★ ★ ★ Donkerblauwe coltrui, te korte versleten spijkerbroek, aan de punten omhoog krullende zwarte puntschoenen, instappers. Zijn vaste 'outfit'; ook hier in Galerie 't Venster, de drie verdiepingen boven Galerie Delta, onrustig rondstappend. Tegen fotografe Pink Wetselaar: „Snij die rare schoenen maar van de foto af." Merkwaardige bestellingen opgevend aan zijn tijdelijke, Rotterdamse, assistent. Uiteenlopend van een bankschroefje tot elektronische accessoires. Een verdieping lager ligt een groot doek, klaar om beschilderd te worden. Staehle's werk ontstaat ter plekke. Installaties, noemt hij het. Nieuwe aanschaf is voor delen van zijn werk goedkoper dan transport uit New York. Alleen dure onderdelen zijn opgestuurd. „Ja, dat hondje op de RAI was het eerste werk van mij in Nederland. In april stond het op mijn 'one-man show' in de Daniel Newburg Gallery in New York. Daar werd het contact met Rotterdam gelegd." Begin vorige week zat hij in Düsseldorf, een groepstentoonstelling tot januari in de gerenommeerde Galerie Hans Mayer. Samen met Cady Noland, maar ook met toppers-als deff Koons en Bruce Naumann. Gisteren vertrok Staehle weer; via België en Duitsland terug naar New York. Zijn speurtocht door dat fascinerende landschap dat kunst heet, begint immers aandacht te trekken. Na de Daniel Newburg Gallery volgden 0.a.: de John Gibson Gallery (groepsexpositie) en de befaamde Leo Castelli Gallery (met afgestudeerden van de School of Visual Arts), beide New York. Komend jaar bij Galerie Sylvana Lorenz in Parijs en Savier Hefkens in Brussel. ★ ★ ★ Een teeveetje tussen ons in toont in eindeloze herhaling een ultra-kort fragment uit een reclamespotje voor hoofdpijnpillen: drie pillen op elkaar, door een wijsvinger ineen gedrukt tot één tweekleuren-pil. Aan de wand achter het teeveetje een, levensecht, groot doek: twee kleuren, boven elkaar. De kleuren van de pil. Een verdieping hoger wordt het juist aangeschafte bankschroefje aan een wand bevestigd. Een zakformaat tv, een 'watchman', vastklemmend. Op het minuscule beeldschermpje een filmfragment uit de jaren dertig: de reuzenaap Mighty Joe Young, een voorganger van King Kong, met op zijn handpalmen een pianospelende dame in avondgewaad. De muziek, Schönberg, a-synchroon afgesteld. Staehle, als veel kunstenaars in New York hyperbewust van zijn eigen speurtocht tussen kunststromingen: „Ik heb wel degelijk affiniteit met de klassieke schilder. Maar mijn werk is de uitkomst van het besef dat het nu 1988 is en geen 1918. De micro-elektronica is in snelle opmars. Ook de kunstenaar heeft veel meer middelen dan in 1918. Kunst staat niet los van tijd en maatschappelijke ontwikkelingen. Mijn werk vormt zowel een verwarring tussen oude en nieuwe betekenissen als een dialoog, met het nieuwe medium en met de toeschouwer." Het schilderij is niet langer essentieel voor Staehle. Nog maar af en toe is er eentje onderdeel van een installatie'. „Mijn werk ontstond indertijd uit een soort wraak op het fenomeen televisie, op de passiviteit die het teweegbrengt. Daarom pakte ik losse segmenten, bepaalde film- of geluidsfragmenten, ongewone tv-formaten, enz. Rangschikte ze in ongewone combinatie met gebruiksvoorwerpen, zoals de trapleer en de bankschroef die je hier ziet. Een andere context en omgeving, om er nieuwe betekenissen mee te creëren." ★ * * Het typische onderscheid tussen Amerikaanse en Europese kunst ziet Staehle de laatste jaren kleiner worden. „Maar ik merk dat ik uiteindelijk Europeaan ben. De jonge Amerikaanse kunstenaars, vooral in New York, zijn extreem succesgericht ingesteld. Neem Jeff Koons, als een komeet omhoog geschoten. Een sterke drang het spel zo behendig en geraffineerd mogelijk mee te spelen. Ideeën, creativiteit lijken daar ondergeschikt aan. Een soort dubbele bodem van de rolwisseling tussen kunst en het spel er omheen. Koons vliegt nu met de Concorde. Drie ton voor een werk van hem. De status van een popster." Staehle, sinds kort van zijn kunst levend, twijfelt aan de duurzaamheid en de creatieve richting van kunst die wordt beheerst door collectionneurs en geld. „Kunst wordt dan uitwisselbaar met Wall Street. Speculatie, door kunstenaar en koper." Waarmee ook de kans op een ineenstorting, als een beurskrach, voortdurend aanwezig is. --- Boney M.'s grote successen terug in actuele mix Voormalig controversieel discokwartet gaat er 'in de herkansing' weer volop, maar nu poeslief, tegenaan Door Louis Du Moulin ROOSENDAAL — Zangeressen Liz, Marcia en Maizie zijn al iets wijzer geworden van de reünie van Boney M. Letterlijk, want hun 'verloren broer' Bobby Farrell heeft hen sindsdien tot vervelens toe alles verteld over het begrip Sociale Dienst en zijn voortdurende problemen met die instelling. De Arubaanse zanger annex springkikker hoeft de Nederlandse term dan ook maar te laten vallen of de dames barsten spontaan in een oorverdovend gejoel uit. De stemming zit er — tijdens een op zich vervelende televisie-dag in Roosendaal — bij het herenigde discokwartet goed in. Aan alles valt te merken dat het viertal elkaar pas weer heeft gevonden. Men is poeslief voor elkaar, handelt uiterst voorzichtig en de afzonderlijke meningen over Boney M. lopen vaak verre van parallel. Naast die onderlinge onwennigheid is er nog een opmerkelijk verschil met de gouden jaren (pakweg 1976 tot 1982): de houding tegenover de pers, die thans meer dan welkom is. Die ommezwaai is logisch, omdat Boney M. thans in grote mate afhankelijk is van de benadering van de media. Hebben we nog enig krediet of niet? Dat is de hamvraag, waar het viertal voorlopig nog even mee moet leven. Komt er een ontkennend antwoord, dan zal het bij het verzamelalbum 'Reunion '88' blijven. Zijn de reacties positiever dan gaat de groep door, met nieuw repertoire. Boney M. probeert het nog een keer — op single allereerst met 'Rivers Of Babyion'. Deels om financiële redenen, anderzijds om alsnog af te rekenen roet de frustrerende miskenning, die de discoformatie tijdens haar hitgevoelige eerste leven heeft ondervonden. De kans op revanche is Boney M. onverwacht geboden door het producerscollectief Stock, Aitken en Waterman, dat wijwei alle grote successen van een actuele mix heeft voorzien. Bobby Farrell, met wiens vertrek m oktober 1981 het verval begon, eist de eer op voor het wekken van de interesse van het Britse supertrio. „Ik was in contact gekomen met Simon Napier- Ben, de voormalige manager van Wham! "ij wilde eerst iets doen met mij als so'ist, maar even later stelde hij voor om 'e proberen Boney M. nieuw leven in te Mazen. Met zijn steun was er van de kant van Stock, Aitken en Waterman meteen volop belangstelling," aldus de inmiddels 39-jarige zanger in vlekkeloos Nederlands. Wat hem betreft waren alle conflicten van weleer ook inderdaad voltooid verleden tijd. En bij navraag bleek dat 'de meisjes', die het nog tot 1984 (met de Ghanese zanger Reggie Tsiboe) volhielden, daar net zo over dachten. „Simon vroeg me of ik ze zelf wilde bellen, maar dat heb ik niet gedaan. Kon niet, want Marcia woont in Florida, Maizie in Los Angeles en Liz in Engeland. Dat zou me dus honderden guldens hebben gekost. Met een uitkering van amper 1500 gulden per maand voor mijn hele gezin kan ik me dat natuurlijk niet veroorloven," bekent Bobby Farrell, al weer enige jaren woonachtig in Lelystad. Het heeft hem niet verbaasd dat iedereen weer stond te popelen om bij elkaar te komen. „We hebben samen toch de mooiste tijd van ons leven beleefd. Daarbij denk ik niet eens aan de topjaren, waarin we in Europa de Zwarte Beatles' waren. Toen waren er steeds allerlei spanningen. Nee, veel mooier was de periode daaraan voorafgaand, waarin we met een Ford Transit maandenlang door Duitsland toerden, avond aan avond tot diep in de nacht de discotheken af." Die romantische terugblik brengt het viertal vanzelf bij de controversiële reputatie, die Boney M. nooit van zich af heeft kunnen schudden. Verantwoordelijk daarvoor was in eerste instantie producer Frank Farian, die altijd heeft beweerd dat de groep niet meer dan zijn speelgoed was, zelfs niet eens zelf zong. „Dat marionetten-imago is destijds een keuze geweest van de platenmaatschappij," neemt Liz Mitchell het woord. „En wat we er hier nu ook nog over zeggen, die fout blijft onherstelbaar. Alleen ik weet voor mezelf dat ik altijd heb gezongen en dat ik heb moeten ploeteren voor het succes dat we hebben genoten." Bobby Farrell andermaal: „Met Boney M. is het mis gegaan, omdat we te veel over onze kant lieten gaan. Wij waren alleen maar bezig met opnamen en optredens, hadden gewoon geen tijd voor de zakelijke kant van het vak. Ik had op een gegeven moment niet eens meer een contract. Vandaar dat ik zomaar van de ene op de andere dag op straat kon worden gezet. In plaats van dat we een goede organisatie achter ons hadden, zoals we dachten, zaten we opgescheept met een stelletje profiteurs. Zodra het even minder ging, begonnen die haaien tweedracht te stichten of trokken ze zich terug." Frank Farian heeft als enige aan Boney M. — alleen al in ons land goed voor gemiddeld zo'n driehonderdduizend exemplaren per album — vele miljoenen verdiend en zal dank zij deze herkansing wellicht nog veel rijker worden. De groepsleden daarentegen, afgescheept met een paar grijpstuivers, moeten weer vanaf het nulpunt beginnen. Rancuneus zeggen ze evenwel niet te zijn. „Als er gerechtigheid bestaat, dan zal het allemaal best nog wel in orde komen. Vanuit die optiek willen we ook niet proberen om kwaad met kwaad te vergelden. We zullen al onze energie nodig hebben om ons op heden te concentreren," stelt Liz Mitchell, 36 jaar en intussen moeder van drie kinderen. De onverminderd kwikzilverachtige Bobby Farrell: „Ach, rijkdom is toch niet het hoogste goed in dit leven. Ik ben in India geweest en daar eten de mensen stront. Ik heb ook geen luis om dood te drukken, maar eet wel een broodje shoarma. Ik ben dus niet eens zo arm. Of je nou in een Mercedes 600 rijdt of in een Kevertje is niet belangrijk, het gaat er om dat je op de plaats van bestemming komt." Het viertal gaat er voorlopig volop tegenaan, maar dat neemt niet weg dat een ieder tegelijkertijd verder kijkt dan Boney M. „In feite willen we de groep gebruiken om onze solo-activiteiten mogelijk te maken. Dat betekent niet dat deze reünie korte-termijnwerk is. Integendeel, onze platenmaatschappij heeft grootse plannen voor een geheel nieuw concept rond een rijper Boney M. De groep blijft dus belangrijk, maar niet aldoor. Waar we naar toe willen is een situatie zoals Phil Collins met Genesis heeft gecreëerd," licht Liz Mitchell toe. „Hebben wij als solist succes, dan zal Boney M. daar weer voordeel van hebben. Misschien dat we op die manier ooit nog eens van ons plastic imago afkomen." Bobby Farrell zoekt ook nog naar andere verlossing. „Ik hoop dat ik nu eindelijk eens van die Sociale Dienst af kom. Die mensen begrijpen niets van artiesten. Als je eens wist hoe ze mij het leven zuur proberen te maken. Zelfs buren worden om de haverklap lastig gevallen met insinuerende vragen over mij. Zo van: 'Wat doet ie nou allemaal? Wie krijgt hij allemaal op bezoek? Leeft ie echt wel zo eenvoudig?' Men denkt kennelijk nog steeds dat ik ergens kapitalen heb liggen. Onder deze omstandigheden moet ik dus teksten schrijven, ongelooflijk. Maar, ik ben een jongen van de straat. Mij krijgen ze niet kapot. Ik blijf lachen, laat me niet in verwarring brengen. Want als je bitter of onzeker bent kun je nooit een goede artiest zijn. En voor alles wil ik dat." FOTO ROB VERHORST Boney M. oftewel (v.1.n.r.) Marcia. Maizie. Bobby en Liz: de conflicten van vroeger zijn verleden tijd. --- Kunst als balsem voor 't bestaan Peter van Poppel, het getuimel en zijn gevoel voor het 'schoonmakende' licht Door Joost van den Hooff Hij kijkt over zijn schouder, Ik zie zijn nek en zijn rug. Zijn stijve nek en zijn pijnlijke rug, waarover hij eerder had gezegd dat hij ze 'de bron' noemde. „Dat zijn ze natuurlijk niet," voegde hij er onmiddellijk aan toe, „maar ik gooi het op mijn rug en mijn nek. De fysieke bron. Mijn hele wezen zou die rug hebben kunnen maken. Ik heb die pijnlijke rug, omdat ik ben wie ik ben. „Pijn is heel elementair, is alles. Als je flinke pijn hebt, is er weinig méér in de wereld dan die pijn. Daar kun je niet overheen kijken. Ja: een Siamese tweeling, mijn rug en ik. En ik heb nog niemand gevonden die die twee heeft kunnen scheiden met als gevolg de dood van een van de twee. Want de vraag is: wie van de twee? Dat risico neem ik niet." We kwamen over zijn rug te spreken, omdat hij nogal wat mensen op de rug heeft geportretteerd. Waarop hij zei: „Dat heeft óók te maken met m'n eigen rug. Ik heb véél last van mijn rug, dat moge duidelijk zijn. Het is als met neuzen. Wanneer je zelf geen kleine neus hebt, ga je op de neuzen van anderen letten. Alle schilders die ik afbeeld krommen zich ook. Dat heeft vast te maken met die houding van iemand die kwetsbaar is, iemand die eet met de hand om zijn bord, omdat hij het vroeger thuis arm heeft gehad en nog altijd bang is dat zijn bord wordt weggenomen. „Dat heeft de schilder die ik schilder ook. Alle schilders die ik afbeeld zijn bang dat het schilderen hen op het laatste moment toch nog verboden wordt. Vandaar die kromme rug. Dat torsen ook. Ik heb mezelf eens afgebeeld met een stapel dozen op mijn rug. En een collectebus in m'n hand. Dat hoef ik niet uit te leggen toch?" Eén troost: als je lijdt maak je kunst, schreef hij ooit. Peter van Poppel: „Ironisch bedoeld. En in die zin een hele geruststelling: 't zit wel goed met mij en die rug. Kan niet stuk. ik hoef m'n oor niet meer af te snijden." ★ ★ ★ Een leraar op de Grafische School in zijn woonplaats Utrecht wees hem op de surrealistische kunst. „Dat was mijn startblok," zegt Van Poppel. „Ik dacht met surrealistisch schilderen in de jaren zestig de wereld een poepie te laten ruiken, te schokken, in m'n zak te steken. Kortom: de jeugdige overmoed dat je denkt dat de wereld absoluut op je wacht, dat er een 'plaats' voor je is en dat die gemarkeerd moet worden. Het is de schilderkunstige puberteit, waarin je de enige wilt zijn die de wereld weet te verbazen: meteen doorstoten naar de top, alvast een monument oprichten." Maar hij kwam er al snel achter „dat het winkelende publiek gewoon doorwinkelt". Daardoor „op zichzelf teruggeworpen" begon hij het „veel belangrijker te vinden iets duidelijk te maken over mijn eigen situatie. De onderwerpen kwamen dichterbij. Niet dat er daardoor geen mogelijkheden meer waren 'fantastische' schilderijen te maken. Ooit schilderde ik een portret van een vriendin als kamerbewoonster: een zuiverder zelfportret als kamerbewoner heb ik nooit gemaakt. „Ik woonde in een hok, keukentje in de enige kast, en dat gevoel van toen, die opgewekte treurnis — je zat er karig bij en je maakte er wat van — die straalt van het portret af. Je portretteert een vriendin en je schildert je eigen gemoedstoestand méé. Zo heeft een portret van een ander meer met jezelf te maken dan je denkt. Je schildert op dat moment niet zo, natuurlijk. Maar later bemerk je, zie je, dat het een zelfportret is. Het schilderij gaat ergens anders over dan over wat erop staat. Je kunt een paard schilderen, maar eigenlijk gaat het over droefenis." ★ ★ * Van Poppel: „Kunstenaar zijn is iets wat je doet tegen de stroom op. In mijn milieu werd ervanuit gegaan dat er met schilderen geen droog brood te verdienen valt. Serieus in de kunst bezig zijn? Kom nou! Maar ik wist niks anders, had niks anders. En dat weinige wat je had cultiveerde je. Dus de gelukkigste momenten waren die wanneer je alleen in je kamertje zat te tekenen en te schilderen. Het was het enige ook waarin je je kon opsluiten. Het was gewoon je enige mogelijkheid, en die bouw je dus uit. „Het is een natuurlijk proces. Je kiest er niet voor, maar je kunt er niet aan ontkomen. Elk kind tekent en schildert. Het is vreemd, ik ben verbaasd, dat zovelen ermee ophouden. Mensen die blijven tekenen en schilderen zijn in mijn ogen niet de uitzondering, maar zij die ermee stoppen. Kinderen vinden het dan ook vaak raar wanneer ze horen dat ik geld krijg voor mijn schilderijen. Het is toch heel gewóón als je tekent of schildert? „Op een gegeven moment wil je wat je maakt naar buiten brengen. Want kunst kan niet bestaan zonder dat zij ooit aan een ander is getoond. Kunst is toch een communicatiemiddel. Je wilt respons. Ik ben héél verlegen geweest. Kunst werd daardoor een soort vervanging. Je communiceert om een hoekje, en daarom zijn reacties heel belangrijk. En hoewel je leert beter met mensen om te gaan, blijft kunst een leuk onderwerp om over te praten. Als je een kunstwerk ziet, zie je immers een mens? „Vroeger was ik zó verlegen, dat als ik op een feestje kwam — ik vind het nog steeds schokkend, wanneer ik eraan terugdenk — ik me niet onder de mensen mengde, maar het werk ging bekijken dat daar aan de wanden hing. Ik communiceerde niet met de mensen op de bank, maar met wat er boven de bank hing. Ik vond het rustgevender, prettiger met mensen aan de muur dan met mensen in natura te communiceren. „Ik heb een scherp besef dat alleen in de kunst nog wat te halen valt. Het gaat te ver te zeggen, dat al het andere drekzooi is, maar zoiets is het toch wel. Het leven is toch een stervenshuis? Eén grote afkalvende bol, door toedoen van de mens? Wat je zoekt is dus een soort tegenbeweging, iets wat misschien enige lucht geeft, wat zalvend werkt: balsem voor het bestaan. Je ziet ook dat kunst het enige lichtpuntje is. Weet jij wat anders? De wetenschap? De technische vooruitgang? Allemaal getuimel. 't Wordt alleen maar slechter. De virussen bedreigen de computers en niemand weet ze te keren. Getuimel dus. De giromaat aan de gevel van het postkantoor: ik zie alleen maar rijen mensen. Dat is de vooruitgang: in de rij staat voor je eigen geld. Getuimel dus. En het gaat maar door. Gewapend beton blijkt ook al niet het eeuwige leven te hebben. De grootheidswaan wordt achterhaald. Kunst daarentegen, kunst is het goede gevoel voor de mens. En voor zijn afstamming." ★ ★ ★ De term die voor zijn werk gebezigd wordt is 'lyrisch realisme'. De kunstenaar: „Maar die dekt niet wat ik doe. Mensen zien ook altijd veel humor in mijn schilderijen. Het zou echter een ernstige misvatting zijn te veronderstellen dat ik ze daarom geschilderd heb. Het onderwerp is nooit één moment, het zijn ideeën die over elkaar komen te liggen. Een schilderij is vaak een mozaiek van stukjes glas die niet naast elkaar liggen, maar over elkaar vallen. Daarom doet een olieverfschilderij er bij mij zo lang over voor het af is. Omdat er steeds weer iets overheen kan. Letterlijk. Een af schilderij kan als het van een tentoonstelling terug komt helemaal niet af blijken te zijn. Dan gaat het uit de lijst, wordt er overheen geboetseerd. „Het is bij mij praktisch altijd de mens, met wie het begint. Een afbeelding van de mens. De mens in zijn interieur is eigenlijk mijn enige onderwerp. En hoewel ik tot een bepaalde precisie wil komen, heb ik me nooit een morbide martelaar van de precisie, wat de fijnschilder is, gevoeld. De precisie is nooit mijn uitgangspunt geweest noch mijn onderwerp. Ik schilder weliswaar de zichtbare werkelijkheid, maar wat ik precies wil is niet de realiteit. Je wilt nooit de realiteit, die is er immers al, maar iets wat er niet is, meer een gevoel van iets." Vanachter de keukentafel tuurt hij uit het raam, over de dijk en over de Vecht, en hij zegt: „Het kan het licht zijn, het licht dat op iemands gelaat valt. Of op het water. Dat wil ik uitbeelden, afbeelden, verwerken. Dat prachtige licht in deze tijd van het jaar dat alles heel helder maakt. Dat schoonmakende licht." Grafiek, gouaches en schilderijen van Peter van Poppel zijn tot en met 27 november te zien in Galerie Hélène van Stralen, Voorhaven 34, Rotterdam. De galerie is geopend van donderdag tot en met zondag van 14 tot 17 uur. FOTO TIEIEMAN VAN RIJNBERK "... het licht dat op iemands gelaat valt..." ---