'De juffrouw achter de kassa is een hofdame' In Het land van Ooit, dat verrijst rond het Kasteel van Drunen, bestaat alles behalve verveling Door Pieter Webeling
DEN HAAG — In de fantasie van kinderen heeft het altijd bestaan en nu wordt de kinderdroom werkelijkheid. 'Het land van Ooit' heet het recreatiepark compleet met kasteel in het Brabantse Drunen dat volgend jaar april zijn poorten opent. Directeur Mare Taminiau geeft alvast een voorproefje van dit romantische land, waarin een dagje uit een fantastische reis door de tijd wordt.
Verscholen in de bossen ligt het 'Kasteel van Drunen'. Het Middeleeuwse bouwwerk staat momenteel voor restauratiewerkzaamheden in de steigers en de buitenkant wordt voorzien van een lichtroze tint. Het landgoed (23 hectare) waar 'Het Land van Ooit' dient te verrijzen, ligt nog voornamelijk braak. Werklieden in overall lopen in en om de karkassen van de gebouwen. Laarzen zijn bepaald geen overdreven luxe gezien de enorme modderpoelen.
Taminiau: „Het plan voor een recreatiepark ontstond in 1984. Na veel speurwerk vonden we dit bosrijke landgoed de meest geschikte locatie. Het kasteel was eigendom van de graven d' Oultremont, die van Waalse adel zijn. De aankoop was niet duur, maar het gebouw was sterk vervallen. Dus moest er nogal wat aan gebeuren, zoals een nieuwe fundering en hier en daar een nieuwe vloer. We zijn al vanaf de zomer bezig met bouwen en alles loopt volgens schema."
In totaal gaat het recreatiepark ongeveer vijftien miljoen gulden kosten. Dat bedrag wordt gefinancierd door zes Brabantse zakenlieden. De directeur van het landgoed benadrukt dat het moeilijk is om beleggers te strikken voor de financiering van dagrecreatieparken.
„Het is belangrijk dat de geldschieters gelóven in de filosofie van 'Het Land van Ooit'. We maken een recreatief park waar het thema 'landgoed en historie' een grote rol speelt. Niet op z'n Eftelings; deze omgeving leent zich niet voor een futuristisch park. De romantiek, de bourgondische levensstijl die Brabant in zich heeft, moet naar voren komen."
De naam 'Het Land van Ooit' is bedacht door kleinkunstenaar Herman van Veen. Het woord 'ooit' heeft een dubbele betekenis: het kan zowel op vroeger als op de toekomst slaan. In de uitvoering van het idee staat de fantasie van het kind centraal. Taminiau: „Kinderen maken altijd alles in een andere verhouding, veel groter of veel kleiner. Dat leeft kennelijk in de fantasie van het kind. Wij hebben dat overgenomen. Hier is het heel groot, daar weer heel erg klein."
Taminiau vindt gastvrijheid voor zijn park belangrijk: „Als je in het park komt, word je ontvangen door een ruiter te paard. Die gaat de automobilist voor en wijst aan waar de auto geparkeerd kan worden. De bezoeker passeert een grens, hij legt als het ware een staatsiebezoek af. In de Koningszaal, een soort grote riddertent, worden de gasten door de gouverneur welkom geheten en kunnen ze een kopje koffie drinken. In deze zaal worden ook de kaartjes verkocht. Géén snelle verkoop door een juffrouw die achter een kassaatje zit en bang is dat haar geld wordt gestolen. Nee, bij ons zijn de caissières hofdames. Net ais ieder personeelslid dragen ze speciaal ontworpen, fantasievolle kleding." Achter de Koningszaal ligt het 'oeroudwoud', vertelt de directeur. „De mensen lopen langs de bosrand naar het kasteel. Voor mensen die slecht ter been zijn is er de Wielewoud, een soort treintje, gecamoufleerd met takken, zodat het voertuig niet te veel opvalt in het oeroudwoud." 'Het land van Ooit' herbergt vier theaters, waar eventueel de voorstellingen van kunnen veranderen. „Daarin zit onze kracht. Op die manier blijft de investeringshoogte beperkt en hebben we geen extra bouwoppervlakte nodig. Andere parken zullen ook meer naar de theaterkant gaan, want de tijd van nieuwe, dure attracties is voorbij. Trouwens, ziet u hier al een schreeuwende mallemolen staan?" In 'Het Land van Ooit' komen twee poppentheaters die door een computer gestuurd worden. In een Baroktheater treedt de dappere eend Alfred Jodokus Kwak op, ook een geesteskind van Herman van Veen. „Via de computer komen tekst en muziek prachtig over. Dit vrolijke verhaal staat in tegenstelling tot de voorstelling in het andere poppentheater. Daarin worden twee jonge mensen mateloos verliefd op elkaar, maar zijn helaas betoverd door een jaloerse bosgeest. Héél verdrietig." Na de poppenvoorstelling belandt de bezoeker bij De Duizend Stappen: een dichtbegroeide boog die uitkomt op het reuzenland. Dat is de verblijfplaats van de 8,5 meter hoge reuzen Dan, Toen en Ooit. In 'reuzenland' bevindt zich ook het openluchttheater Open Doekje waar plaats is voor 600 toeschouwers. „Ds voorstelling is een persiflage op een ridder, gespeeld door acteurs en actrices die we zelf in dienst hebben." In het kasteel komt een restaurant, De Blauwe Tuin, waar een meesterkok de culinaire scepter zwaait. Taminiau: „Dat is nergens zo. Elk park heeft wel een snelle vent van de hotelschool in dienst, die constant de bruto winstpercentages uitrekent en het liefst kroketten met lucht verkoopt. Wij willen iemand die denkt vanuit het produkt; iemand die kwaliteit als uitgangspunt neemt. En de prijs van het etentje moet concurrerend zijn, een hele klus dus. Maar de meesterkok is er vooral ook voor de eventuele avondpartijen, diners in het kasteel. Het publiek kan zelfs worden bediend door keurige lakeien met zilveren pruiken op. Allemaal geen probleem." Voor het manegetheater zijn zes grote torens en 18 dakkapellen van elders gehaald. Taminiau: „Die torens komen van een kasteel uit de Ardennen en de kapellen zijn afkomstig van een klooster uit Udenhout. Het manegetheater heeft geen podium, maar een zandbak van 50 bij 13 meter. Hier komen voorstellingen met gevleugelde paarden, ridders te paard en paarden met lichtgevende stippen." Ook de kunst wordt niet vergeten in het park. In de Engelse tuinen komen vijftien beelden van Nic Jonk. „We wilden werk van slechts één beeldhouwer, om één stijl te handhaven. Jonks werk kenmerkt zich door weelderige ronde vormen. Dat is in mooie harmonie met de beuken en platanen rond het kasteel." Taminiau roemt ook de twee Haagse kunstenaars die de wandschilderingen in het kasteel hebben gemaakt in 18e-eeuwse 'Trompe l'oeil' stijl. „Prachtig gedaan, kijk maar naar dat vogelnestje: is het echt of is het een schildering? Je waant je in een Romeinse tuin, terwijl je gewoon in Brabant bent."
Mare Taminiau bij het kasteeltje van de graven d Oultremont. „De bourgondische levensstijl die Brabant in zich heeft, moet naar voren komen."
Dakkapellen staan gereed om op de manege te worden gemonteerd.
---

Vijf jaar voor moord Zwaanshals
ROTTERDAM - Vijf in plaats van de geëiste twaalf jaar gevangenisstraf heeft de Rotterdamse rechtbank opgelegd aan een 32-jarige vrouw die op 8 maart dit jaar in het Zwaanshals haar ex-vriend doodschoot. De rechtbank, aldus het vonnis, heeft de duur van de straf beperkt omdat zij overtuigt is van het grote persoonlijke leed dat de vrouw vlak voor haar daad heeft gehad.
De vrouw had heel haar leven gericht op de opvoeding van haar 3-jarig dochtertje. Dat kwam eind '87 bij een brand om het leven. Zij verweet haar ex-vriend te weinig gedaan te hebben om het kind te redden. Enkele maanden later schoot zij hem dood.
Omdat de vrouw weigerde mee te werken aan een psychiatrisch onderzoek en ook op de rechtszitting niets wilde zeggen, kon de rechtbank haar niet helpen met een maatregel op het gebied van verpleging. „Omdat we geen inzicht hebben in haar motieven en zij toch een zeer ernstig feit heeft begaan door een medemens van het leven te beroven, kunnen wij niet anders dan een onvoorwaardelijke gevangenisstraf opleggen," aldus de rechters.
---

Eis drie miljoen boete voor Muiden Chemie
AMSTERDAM — Tegen Muiden Chemie is voor de illegale kruitleveranties aan Iran een boete van drie miljoen gulden geëist, waarvan de helft voorwaardelijk. Ex-directeur J. de Graaff hoorde een boete van 60.000 gulden, waarvan eveneens de helft voorwaardeüjk, tegen zich eisen voor zijn leidinggevende rol bij de verdachte transacties.
Alle routes die de Muidense springstoffen volgden op weg naar Iran kwamen gisteren in een twaalf uur durende zitting aan de orde. Het betrof de lijnen via Joegoslavië, via Oostenrijk en via Engeland-Portugal. Die laatste lijn "as de meest recente en tevens de mjnst lucratieve, omdat het openbaar ministerie vorig jaar in een vroegtijdig stadium een stokje voor deze leveranties stak. Gisteren bleek dat de kruitfabriek 1,7 miljoen heeft toegelegd op dezeorder.
---

Deetman streng
DEN HAAG — Minister Deetman beeft van de Tweede Kamer de bevoegdheid gekregen via dwangbevel wanbetalers van les- en cursusgeld tot de orde te roepen. Overigens is het aantal wanbetalers veel kleiner dan aanvankelijk werd gedacht, zo zei de minister gisteren in de Kamer.
---

Rotterdamse juristen twisten van marxisme tot pragmatisme Door Wessel de Jong
ROTTERDAM — De juridische faculteit van de Erasmus Universiteit Rotterdam had eigenlijk in Deventer moeten staan. Tenminste, als het had gelegen aan de adviseurs van minister Cals van Onderwijs, die in 1959 de raad kreeg een nieuwe juridische faculteit niet in de Maasstad, maar in de IJsselstad op te richten. Deventer was voor spoorstudenten immers beter bereikbaar dan de grootste havenstad ter wereld, zo meenden de wijzen van weleer.
Nu, bijna 30 jaar na dat advies en 25 jaar na de oprichting van de juridische faculteit in Rotterdam, zijn hier al bijna vierduizend meesters in de rechten afgestudeerd. En zeker niet de slechtsten in hun vak, zoals men bij voorbeeld ook in het Rotterdamse bedrijfsleven weet.
De oprichter van de Rotterdamse faculteit, de Rotterdamae advocaat mr. Pieter Sanders, had heel uitgesproken meningen voor die tijd. Hij wilde niet zo'n dogmatische club van vakidioten in het leven roepen. 'Als juristen twisten', het boek dat is uitgegeven ter ere van het lustrum, begint met het relaas van deze bouwer'.
De wordingsgeschiedenis is door de schrijvers Ursul Schaap en Rogier Scheltes vormgegeven in een reeks vraaggesprekken, die voor universitaire begrippen zeer leesbaar zijn opgeschreven. Koppen als 'Het standaard-marxisme van kleine groepjes tuig' en 'De geruchten over een zelfmoord' verwijzen naar de woelige jaren zestig. De eerste kop slaat op de marxistische studenten die toen het hardst ijverden voor democratisering en in hun stamcafé Hoboken uitvoerig werden gefotografeerd door de BVD. De tweede betreft de 'sensitivity training' die in die periode werd gegeven in het kader van het vak gesprekspsychologie. Een student zou daarbij zo in de geestelijke problemen zijn geraakt, dat deze een poging tot zelfmoord ondernam.
Het eerste gesprek in het boek werd gevoerd met Sanders. Hij pleitte er in 1960 voor dat in Rotterdam niet alleen bestuurs- en belastingkundigen zouden worden opgeleid, maar ook juristen die in het gehele recht zouden thuis zijn. In mei van '63 lag er een wetsvoorstel bij de Eerste Kamer ter goedkeuring van de nieuwe faculteit. In september van hetzelfde jaar opende een volledige nieuwe algemene juridische opleiding als verlengstuk van de Nederlandse Economische Hogeschool in Rotterdam zijn deuren. Er meldden zich toen 56 studenten aan. Nu telt de faculteit ongeveer 3500 studenten,
Sanders was vijfentwintig jaar advocaat geweest voordat hij de Rotterdamse rechtenfaculteit uit het niets liet verrijzen. Als groot kunstkenner wilde hij zijn artistieke instinct gebruiken bij dit werk. „In de juridische arbeid ben je altijd op zoek naar nieuwe vormen, kunstenaars zijn ook altijd op zoek naar nieuwe vormen", vertelt Sanders, terugkijkend. De faculteit moest van Sanders geen afgietsel worden van de reeds bestaande faculteiten.
Vooral het traditionele oude Nederlandse bolwerk van juristen op de universiteit van Leiden heeft flink gesteigerd, toen bleek dat er in Rotterdam wat nieuws ging gebeuren. Zo kon de afschaffing van het bijvak Romeins recht bij de Leidse juristen absoluut niet door de beugel. Volgens Sanders waren de Leidenaren bang voor de concurrentie en vonden ze het vervelend dat er door Rotterdam studenten werden weggesnoept'.
Sanders wilde een op de praktijk gerichte studie creëren en niet alleen maar mensen „opleiden voor hoogleraar". Vakken als psychologie, economie en sociologie moesten van begin af aan in het pakket zitten. Sanders: „Dit werd direct uitgelegd alsof je de grondbeginselen van het recht zou willen verwaarlozen. Men schrok nogal van de introductie van de vakken als boekhouden en balanslezen."
Sanders meende dat een jurist die is opgeleid in het economische hart van Nederland deze vaardigheden onder de knie moest hebben. Hij zelf had het als zeer storend ervaren dat hij ze niet beheerste. Als advocaat had hij een proces tegen de Rotterdamse Droogdok Maatschappij moeten voeren, waarbij alles om balansen draaide. Deze bleken zelfs door de topjuristen van de Hoge Raad niet te kunnen worden gelezen. In de pioniersperiode kwam vooral de nadruk te liggen op de economische kant van het strafrecht: hij wilde de nieuwe studenten behoeden voor hinderlijke leemtes in hun opleiding.
Sanders trok in de begintijd een club van mensen aan die elkaar bijzonder goed lagen. De faculteit werd in die tijd zelfs de Zoenfaculteit' genoemd, omdat de collegae zo gezellig met eikaars echtgenoten omgingen. Dit zegt prof. Wiek Slagter, de rector-magnificus uit de jaren van 1968 tot 1970.
„De meeste mensen hadden toen niet zien aankomen dat er een gigantische beweging zat aan te komen," aldus Slagter over de studentenoproeren van eind jaren zestig, begin jaren zeventig. Deze oproeren deden een golf van democratisering over de Nederlandse universiteiten trekken.
De nieuwe decaan prof. Louk Hulsman in die tijd „voelde zich wonderwel" op de democratiseringsgolven, vertelt Slagter. Bij Hulsman ontstond toen een weerstand tegen alles wat met het bedrijfsleven te maken had en dus ook tegen de economische gerichtheid van de universiteit. De nieuwe decaan wilde zoveel mogelijk keuzevrijheid voor de studenten, zodat dezen pakketten konden samenstellen, waarin nog maar weinig juridisch en economisch getinte vakken over waren. Hulsman kon zo niet anders dan in conflict raken met Sanders en diens economische programma.
Nu, zo'n twintig jaar later, biedt de toen zo vrije universiteit een heel andere aanblik. Door de bezuinigingen is alles een stukje killer en formeler geworden. Niettemin is het gevarieerde keuzepakket en dus het unieke karakter van de Rotterdamse faculteit gehandhaafd.
„Toch kiest de student nu een veel strakker juridisch pakket," zegt de huidige decaan prof. Akkermans, die de jubileumbundel gisteren kreeg uitgereikt. Maar pragmatisch blijven de juristen-in-spé: „De student kijkt tegenwoordig veel meer naar de arbeidsmarkt bij het samenstellen van zijn pakket."
Nog steeds zijn er klachten te horen dat Rotterdamse juristen geen echte juristen zouden zijn, „maar dat is onzin" vindt Akkermans. „Wij volgen tegenwoordig oud-studenten in hun loopbaan en daaruit blijkt het tegendeel." Wel is het zo dat in tegenstelling tot een andere juristen, bijna de helft van de Rotterdammers het bedrijfsleven in gaat. Akkermans: „Maar ja wat wil je ook in een stad als Rotterdam."
Prof. Akkermans: „De rechtenstudent kijkt naar de arbeidsmarkt bij de samenstelling van zijn vakkenpakket."
---

Nijpels wil statiegeld op kunststof verpakkingen
DEN HAAG — Minister Nijpels van Milieubeheer wil statiegeld heffen op alle kunststof verpakkingen. Als de Europese Commissie (het dagelijks bestuur van de EG) daarvoor het groene licht geeft, kan de regeling volgend jaar zomer een feit zijn. De bewindsman zei dat gisteren tijdens een overleg met de Kamer over zijn nota preventie en hergebruik van afvalstoffen.
Daarin somt de bewindsman maatregelen op om de afvalberg tot het jaar 2000 met vijf percent te verkleinen. In opdracht van de Kamer gaat Nijpels onderzoeken of dat percentage niet omhoog kan. De fracties vonden Nijpels plannen „aan de magere kant". De PvdA liet zelfs geen spaan heel van de nota: „Nijpels zet zichzelf hiermee voor schut." Ook het CDA sprak van een slappe nota, vooral wat betreft de preventie. Nijpels eigen fractie, de VVD, pleitte voor een mentaliteitsverandering. „De overheid moet zich niet langer laten gebruiken als vuilnisbak en stofzuiger van producenten en consumenten," aldus het Kamerlid Te Veldhuis. Met het bedrijfsleven heeft Nijpels de afspraak gemaakt dat binnen twee jaar tachtig percent van alle gebruikte batterijen moet worden ingezameld.
Op dit moment verdwijnt nog negentig percent van de honderdtien miljoen batterijen die elk jaar verkocht worden, in de vuilnisbak. Wanneer het bedrijfsleven zich niet aan de afspraak houdt, treedt ogenblikkelijk een wet in werking waarmee de inzameling alsnog wordt afgedwongen.
---

Postbank en ANWB gaan samenwerken
AMSTERDAM - De Postbank en de ANWB gaan op een aantal terreinen samenwerken. Vanaf begin 1990 brengt de Postbank haar reisverzekeringen onder bij Unigarant, de verzekeringsdochter van de ANWB. De Postbank sluit zich aan bij de ANWB-alarmcentrale en gaat ook de reis- en kredietbrief verkopen. Daardoor ontstaat volgens ANWB-hoofddirecteur Nouwen een groter draagvlak en meer duidelijkheid voor de hulpverlening van de alarmcentrale. Onlangs is bovendien de introductie van een «speciale ANWB/Eurocard (kredietkaart) aangekondigd. Als één van de grootste participanten in Eurocard Nederland is de Postbank daarbij betrokken.
---

Kweken menselijke embryo's verboden
DEN HAAG - Het kweken van menselijke embryo's voor wetenschappelijk onderzoek wordt verboden. In het wetsvoorstel tot bescherming van proefpersonen bij medische experimenten wordt hierover een bepaling opgenomen. Staatssecretaris Dees (Volksgezondheid) deelde dit gisteren mee in de Tweede Kamer. Hij reageerde op de zorg van de Kamer over plannen van de Vrije Universiteit in Amsterdam om embryo's te kweken voor het doen van onderzoek.
---

Bankrover maakte telefonisch afspraak
ARNHEM - Een bankfiliaal van de ABN in Arnhem is gisteren op originele wijze beroofd, 's Morgens werd telefonische geëist dat op een bepaald tijdstip een van de employees met een geldbedrag naar buiten moest komen om 'dat op straat aan de bankrover te overhandigen. Zo niet, dan zou de bank 'de lucht ingaan'. Om ieder risco te vermijden is een personeelslid vervolgens met het gevraagde geld naar buiten gegaan om de buit over te dragen.
---

Nijpels ongedeerd na verkeersongeval
DEN HAAG - Minister Nijpels is gisteren ongedeerd gebleven bij een aanrijding vlak voor zijn departement in Den Haag. De chauffeur van de dienstauto wilde links voorsorteren om het parkeerterrein van het ministerie op te rijden. Op dat moment reed een andere automobilist met volle vaart achter op de auto van de minister. Minister Nijpels is gewoon aan het werk gegaan. Hij klaagde wel over een lichte hoofdpijn.
---

Duitsland laat Nederlander vrij
AMSTERDAM - De Nederlander H. A., die in Westduitsland werd aangehouden op verdenking van ondersteuning van de Rote Armee Fraktion (RAF), is op vrije voeten gesteld. A. heeft totaal een half jaar in voorarrest gezeten. Zijn advocaat, mr. Bakker Schut, heeft dit gisteren bekend gemaakt. A. werd op 25 mei gearresteerd op verdenking van het transporteren van negentig exemplaren van het boek 'Widerstand heisst Angriff'. Het bevat onder andere teksten van de RAF. Het verspreiden ervan wordt daarom in Westduitsland als een ernstig strafbaar feit beschouwd (ondersteuning van een terroristische groepering).
---

Incest TRIJFEL DOOR NICO SCHEEPMAKER
In het Medisch Kleuterdagverblijf De Bolderkar in Vlaardingen (zoiets heet dan tegenwoordig een MKD, tijd is geld) zijn door de directrice/orthopedagoge en haar medewerksters bij 14 van de ongeveer 50 aan haar toevertrouw-
de kinderen signalen ontdekt die er op wijzen dat de kinderen (allen rond de 4 jaar) thuis het slachtoffer waren van incest. In NRC Handelsblad zegt deze directrice dat zij eind vorig jaar met een collega die ook erg deskundig is een studiereis van een week naar Londen had gemaakt en dat zij daar veel geleerd had. Nu heeft zich uitgerekend in Engeland dank zij de deskundigheid van één deskundige een soortgelijke explosie van incest voorgedaan op één plek, die afgelopen jaar tot een van de grootste schandalen in de historie van de Engelse kinderbescherming heeft geleid. Ook daar werden kinderen bij bosjes uit de gezinnen weggehaald en voor de ouders verstopt, ook daar werden vaders beschuldigd van incest zonder dat er enig gesprek of mogelijkheid tot verweer voor de uithuiszetting mogelijk was, en dat heeft tenslotte geleid tot rechtzaken, overplaatsing van de deskundige, terugkeer van de meeste kinderen naar huis, en een groot aantal geradbraakte gezinnen. Ik herinner mij nog goed dat ik bij de beschrijving van een van die gevallen in The Observer zoveel adrenaline voelde bovenkomen van uitzinnige verontwaardiging, dat ik de krant even met een rooie kop, naar adem happend, opzij moest leggen voordat ik weer verder kon lezen. Stel dat het mij overkwam, en dat ik totaal onschuldig was, wat zou ik dan doen? Om te beginnen zou ik mijzelf zeer grote kalmte opleggen, en ik zal u zeggen waarom. De ouders van een van de kleuters van de Bolderkar die uit huis werden geplaatst vertelden in NRC Handelsblad dat zij thuis bezoek hadden gekregen van een maatschappelijk werkster van de Kinderbescherming: „Ik moest op mijn knieën voorover gebogen op de grond gaan zitten", vertelt dhr. Van V. „Mijn vrouw moest met een been op mij leunen. Wie is nu de baas, werd mij gevraagd. Daarna moesten we naast elkaar gaan liggen en moest ik weer dezelfde vraag beantwoorden", vertelde dhr. Van V. U begrijpt dus nu waarom ik mijzelf grote kalmte zou opleggen, want als ik zou weigeren voor die MW op de knieën te gaan zou dat zeker tegen mij worden gebruikt. De kinderen van De Bolderkar moesten bij een test ook zinne-
tjes afmaken, zoals: 'Ik hou het meeste van...' Antwoordde het kind met jam of pindakaas dan was dat doorgaans een goed teken, maar zei het kind 'mamma' dan zou dit een signaal van incest kunnen zijnl
Mooi zo, nu kan ik even uitvogelen welke kinderen in de klas van mijn dochters wellicht seksueel misbruikt worden, want Sara en Janna hebben allebei zo'n boekje 'Mijn klasgenoten', waarin hun klasgenoten op de basisschool onder andere de vraag hebben beantwoord: 'Het meest houd ik van...' Eens kijken hoe vaak jam en pindakaas werden ingevuld. Eerst het boekje van Sara. De antwoorden op die cruciale vraag waren achtereenvolgens: 'tekenen', 'dieren', dieren', 'Alas de hond', 'poekie onze kat', 'jou en mijn oma', 'gymnastiek', 'Yvonne Kouwenoord', 'Luuk', 'paarden', 'mama papa en pukkie', 'afgebrande scholen', 'dieren', 'dieren', 'paarden', 'patat', 'pannekoeken', 'dieren', pannekoeken', 'Mickey', 'vader moeder Liza en Sara'. En dan nu het boekje van Janna: 'mijn familie en Janna', 'mijn familie en vriendinnen', 'papa mama me zus Sasja Gosje Pino Knabbel vissen', 'papa mama Moniek Maaike', 'mijn hamster en mijn konijn', 'mijn ouders, Pelle, sheê muis dotje (poezen) en joris (knuffelbeest), 'mijn vader en moeder en mijn broer en de konijnen', 'papa mama poes en broertjes', 'Emiel, mama papa', 'ouders broer', 'Thijs Sandra papa en mama', 'vakantie — mischa', 'lekker lezen met mooie muziek of dansen' (dat was de juf), 'mama papa Erwin Matthijs', 'mijn gezin', 'dieren cadeautjes', familie dieren Sylvia', 'papa en mama familie', 'vader en moeder en familie en bijna al mijn 46 neefjes en nichtjes', 'papa mama en Wanda mopsje en snoetje en marieke', 'm'n vriendje m'n ouders familie', 'Gijs', 'iedereen weet het', 'Adinda, Marcelle, Wijndel' (de meester). U ziet, geen jam, geen pindakaas, veel ouders. Maar dat zegt natuurlijk lang niet alles. Ik neem aan dat 'patat' en 'pannekoeken' even belangrijke aanwijzingen tegen incest zijn als 'jam' en 'pindakaas', en dat dit wellicht ook nog voor 'tekenen', 'gymnastiek' en 'afgebrande scholen' geldt. Maar als 'papa en mama' op enigerlei wijze samen worden genoemd (dat gebeurt 18 keer), is dat dan gunstig of ongunstig? En als wel de lievelingsdieren worden genoemd en niet de lievelingsouders, zoals 12 keer is gebeurd, is dat dan niet desastreus?
---