(INGEZONDEN MEDEDELING) I—Crash op de goudmarkt bij V&D—.. 14 kar. gouden fantasie collier. Gewicht 7,05 g. Bijpassende 14 kar. gouden armband. Gewicht 3,40 g. Op diverse andere 14 kar. gouden colliers ™ en armbanden kortingen van 30,- tot 60,- S Aanbiedingen geldig t/m zaterdag 30 december oï zolang de voorraad strekt. ' Alleen verkrijgbaar in Rotterdam-Centrum. Zuidplein. Vlaardingen. ( WOrQt StC6OS ICUKCf DM V&D. --- Noriega - symbool van dood en verderf Voor Panama's 'sterke man' generaal Manuel Antonio Noriega staat overgave gelijk aan de dood. „Als je vijand zichzelf overgeeft, dan is dat omdat hij jou niet heeft kunnen doden," is zijn lijfspreuk. De aanval van de Verenigde Staten woensdag heeft de generaal hevig in het nauw gebracht. De Amerikanen zijn vastbesloten Noriega, die zij verdenken van drugshandel, ten val te brengen. De 54-jarige Noriega heeft zijn reputatie van een taaie vechtjas volop bewezen. In februari 1988 werd hij in de VS officieel in staat van beschuldiging gesteld wegens handel in drugs. Zeker sindsdien oefende de Amerikaanse regering steeds grotere druk uit om de grillige ex-bondgenoot uit Panama weg te krijgen. Binnen Panama ageerde men al jaren tegen 'narco-ananas', zoals Noriega werd genoemd om zijn pokdalig gezicht en betrokkenheid bij de drugshandel, maar hij gaf geen krimp. In mei 1989 hield hij verkiezingen. Oppositiekandidaat Guillermo Endara eindigde als eerste. Noriega verklaarde de verkiezingen echter ongeldig wegens fraude. In oktober 1989 overleefde hij een staatsgreep door jonge officieren van het leger. Kort nadat de voormalige Panamese stafchef kolonel Roberto Diaz zijn baas Noriega in begin 1988 had beschuldigd van fraude, moord en drugshandel, staakte Washington alle militaire en economische hulp aan Panama. Vervolgens werd de Panamese machthebber in de VS aangeklaagd wegens drugssmokkel en bevroren de VS de Panamese tegoeden. Door het stopzetten van de dollarstroom (de dollar is tevens de munteenheid van Panama), kwam het land zonder geld te zitten en kon de regering de ambtenaren en het leger niet meer betalen. Maar proteststakingen en demonstraties leken de generaal niet te deren. Beschuldigingen over drugshandel, corruptie en Politieke moorden deed hij af als leugenachtige verzinsels van zijn vijanden. De aanklacht tegen hem in de VS noemde Noriega een „politieke daad" om hem „en andere nationalistische leiders in Latijns-Amerika die de VS durven te bekritiseren bang te maken". Toen de Panamese president, Eric Arturo Delvalle, met Amerikaanse steun de generaal de laan uit wilde sturen, bleek hoe veel macht Noriega in Panama had. Niet hij moest opstappen, maar de president kon zijn biezen pakken. Een staaltje Noriega dat een schokgolf van verontwaardiging door de wereld deed gaan, was de wijze waarop zijn milities in mei 1989 drie dagen na de door Noriega ongeldig verklaarde verkiezingen oppositieleiders in elkaar sloegen met knuppels en buizen. Zo schrikte hij oppositieleiders en hun aanhang alsmede jonge officieren, die een staatsgreep zouden kunnen plegen, voorlopig weer af. „Want ook zijn eigen mensen wisten wel degelijk dat iedereen tegen hem had gestemd," aldus een waarnemer. De Amerikanen, die pas actie tegen hun 'son of a bitch' Noriega ondernamen toen bleek dat de generaal steeds meer 'lonkte' naar Cuba, Nicaragua en de Sovjetunie, wisten al geruime tijd met wat voor een man zij te maken hadden. Uit een geheime biografie van de Amerikaanse militaire inlichtingendienst, waarvoor Noriega heeft gewerkt, komt de generaal naar voren als een machtige mafiabaas (de 'Peetvader'), die met een mengeling van corruptie en terreur Panama in zijn greep hield. Noriega wordt omschreven als een '„brute en onbetrouwbare" dictator, die „niet te koop is, maar te huur". Een voormalige medewerker zei eens over hem: „Steeds wanneer je bij hem in de buurt bent, heb je het gevoel dicht bij de dood te zijn." Verhalen over Noriega bevatten steevast de elementen drugs, dood en geld. Manuel Antonio (Tony) Noriega werd in 1934 geboren als onwettig kind van een straatarme moeder. Toen hij vijf was, stopte zijn moeder hem in een weeshuis. Noriega wilde toen hij op de middelbare school zat psychiater of president worden. Na de middelbare school ging hij naar een militair opleidingsinstituut in Peru. Daar zou hij voor het eerst hebben gewerkt voor de Amerikaanse geheime dienst CIA en de Amerikanen inlichtingen hebben gegeven over vermeende linkse cadetten. Zijn neiging tot geweld begon zich kort daarop al duidelijk te manifesteren. Noriega was nog maar net als jonge officier in dienst van de Nationale Garde van Panama toen hij zich schuldig maakte aan verkrachting van een prostituee. Volgens de Panamese journalist Guillermo Sanchez-Borbon, die nu in Miami woont, zorgde zijn superieur Omar Torrijos ervoor dat hij niet in de gevangenis kwam. In plaats daarvan plaatste deze Noriega over naar de provincie Chiriqui. Maar daar verkrachtte de jonge officier een 13-jarig meisje. Het was opnieuw Torrijos die hem het hand boven het hoofd hield. Toen Torrijos in 1968 de macht in Panama greep, kon hij rekenen op steun van Noriega. Tekenend is dat Noriega in een 80 pagina's tellend werkstuk dat hij ooit vervaardigde, bewondering uitspreekt voor Mao Zedong, Ho Chi Minh en Dzjengis Khan, de meedogenloze Mongoolse veldheer uit de twaalfde eeuw. Het geweld van de kant van Noriega nam schrikbarende vormen aan nadat de „vader des vaderlands" Torrijos onder geheimzinnige omstandigheden bij een vliegtuigongeluk was omgekomen. Noriega, die toentertijd al aan het hoofd stond van de militaire inlichtingendienst, werd in 1983 de feitelijke heerser van Panama. Hij bepaalde voortaan wie tot president werd „gekozen". Als de door hem aangewezen president het waagde zich tegen hem te keren, werd hij onmiddellijk afgezet. FOTO AP Manuel Noriega, de sterke man van Panama, is waarschijnlijk ontkomen aan de Amerikaanse troepen. --- Havel mag van communisten president worden PRAAG — Schrijver en oppositieleider Vaclav Havel mag van de communistische premier Marian Calfa president worden. Calfa drukte het door zijn partijgenoten nog altijd overheerste parlement gisteren op het hart om Havel nog voor het einde van het jaar tot staatshoofd te kiezen. Havel zal vermoedelijk 29 december tot president worden gekozen. „De regering is van oordeel dat er geen andere mogelijkheid is dan Vaclav Havel tot president te kiezen," zei Calfa. „De regering doet er alles aan om de politieke en constitutionele crisis op te lossen. We willen het federale parlement vragen daaraan bij te dragen door voor het eind van het jaar een president te kiezen." De nieuwe president zal slechts aanblijven tot de vrije verkiezingen die volgend jaar, in juni of juli, worden gehouden. Havel had eerder zelf al te kennen gegeven dat hij alleen bereid is om de functie van president op zich te nemen op tijdelijke basis, aangezien hij geen ambitie zegt te hebben in de politiek zijn brood te verdienen. De voordracht van de oppositieleider, die luttele maanden geleden nog fel op de huid werd gezeten door de regering, betekent dat zijn verkiezing nu vrijwel zeker is. Havel kan nu rekenen op de steun van de hervormingsgezinde, vroegere communistische coalitiepartijen en waarschijnlijk een groot deel van de communistische partij zelf. De Volkspartij en de Socialistische Partij, twee van de vier voormalige communistische vazalpartijen, hebben zich al unaniem achter de kandidatuur van Havel geschaard. Ook de vroegere leider van de Praagse Lente, Alexander Dubcek, staat officieel nog kandidaat. Maar nu de communisten hun fiat hebben gegeven aan de kandidatuur van de veel populairdere Havel, zal Dubcek beseffen dat hij geen enkele kans meer maakt om terug te keren in een politieke leidersrol. --- Iraanse tanker op oceaan ontploft LAS PALMAS — Vijfhonderdzestig kilometer ten noordwesten van de Canarische eilanden op de Atlantische oceaan is een Iraanse olietanker na een ontploffing in brand gevlogen. De 35 bemanningsleden verlieten het schip en werden door een passerende Russische vrachtvaarder aan boord genomen. Er waren geen meldingen van gewonden. De Iraanse tanker zou zinkende zijn. --- Ex-medewerkers Zuid- Vietnam mogen weg HANOI — Vietnam heeft een eerste groep vroegere medewerkers van het Zuidvietnamese regime toestemming gegeven in januari 1990 met hun gezin naar de Verenigde Staten te vertrekken. Voor het eind van het jaar zullen Vietnamese en Amerikaanse onderhandelaars een akkoord bereiken over de emigratie van zo'n drieduizend mensen. Het betreft voornamelijk officieren en functionarissen van het Zuidvietnamese bewind die uit heropvoedingskampen zijn vrijgelaten, en hun familieleden. --- Staat van beleg in Jordanië opgeheven AMMAN — De Jordaanse premier, Mudar Badran, heeft verklaard dat de staat van beleg in het land is opgeheven. De staat van beleg is in Jordanië sinds de Zesdaagse Oorlog in 1967 van kracht. De premier beloofde ook meer politieke vrijheid en een strijd tegen de corruptie. Veel afgevaardigden hadden daarom gevraagd. --- Bootvluchtelingen weg uit Japan TOKYO — Japan heeft gisteren in overleg met China besloten om een groep van ruim driehonderd Chinezen, die afgelopen zomer in Japan arriveerden en zich voordeden als Vietnamese bootvluchtelingen, terug te sturen. De 301 vluchtelingen zullen morgen met een door de Chinese regering gecharterde boot Japan moeten verlaten. Sinds mei dit jaar zijn in Japan ruim 2.800 bootvluchtelingen aangekomen, die naar eigen zeggen uit Vietnam kwamen. Het Japanse ministerie van Justitie heeft inmiddels vastgesteld dat het bij bijna 1.700 van hen om Chinezen uit de Volksrepubliek handelt. --- ZANU en ZAPU voortaan één politieke partij HARARE — De vroegere Zimbabwaanse guerrillagroepen ZANU en ZAPU, die hoewel zij zich beide verzetten tegen het voormalige Rhodesische bewind ook vaak elkaar bestreden, hebben besloten samen te gaan werken in een partij, de marxistische-lenistische ZANU. De Zimbabwaanse president, Robert Mugabe, opende gisteren een vierdaags congres in Harare. Daar zal de constitutie van de toekomstige ZANU worden aangenomen en een centraal comité en een politburo worden gekozen. --- 'Bouterse heeft mandaat voor overleg Brunswijk' PARAMARIBO — De Surinaamse president Ramsewak Shankar heeft gisteren in Paramaribo verklaard dat het vredesoverleg tussen legerleider Desi Bouterse en rebellenleider Ronnie Brunswijk onder supervisie van de regering plaatsvindt. De positie van regering en parlement was in twijfel getrokken nadat Bouterse en Brunswijk elkaar maandag voor de tweede keer ontmoet hadden zonder dat er een vertegenwoordiger van de regering bij aanwezig was. ---