Begrafenissen Letland massaal bezocht Felle anti-communistische protesten bij uitvaartplechtigheid; Estland vreest dit weekeinde legeraanval CHRIGA — Meer dan honderdduizend Letten hebben gisteren de begrafenis bijgewoond van drie slachtoffers die afgelopen weekeinde zijn gevallen bij de aanval van Soyjetcommandotroepen op het ministerie van Binnenlandse Zaken in Riga. De vierde dode is van Witrussische afkomst en wordt later in Minsk begraven. In Estland werden de bewaking en de barricades rond het parlement in Tallinn versterkt, om een soortgelijke aanval als in Riga te voorkomen. Fel anticommunisme begeleidde de begrafenis. Veel mensen droegen spandoeken bij zich, waarop leuzen tegen de dictatuur en het totalitarisme stonden. „Het wordt de hoogste tijd na te denken over wat Gorbatsjov bedoelt met menselijk socialisme," zei het parlementslid Stepanis. Premier Ivars Godmanis van Letland zei tijdens de uitvaartplechtigheid bij het Vrijheidsmonument in Riga dat de republiek afscheid nam van drie helden. Godmanis zei dat zijn regering vastbesloten is de vreedzame weg naar onafhankelijkheid van de Baltische republiek voort te zetten. „Wij demonstreren hier ons verlangen naar vrede en democratie. Zij proberen ons de weg van het geweld op te dringen." Stepanis liet er geen twijfel aan bestaan wie die 'zij' zijn. Hij beschuldigde het door de Letse partijchef Roebiks geleide 'Comité van Nationale Redding' ervan de 'moordactie' te hebben geïnspireerd en georganiseerd. Een afgezant van de Litouwse president Landsbergis, Kazimir Moteka, ging nog een stap verder. „De verantwoordelijkheid voor het geweld hier in Letland en bij ons in Litouwen ligt in de handen van de Sovjet-communistische partij. Die partij is niet geïnteresseerd in vriendschap tussen de verschillende nationaliteiten. Het is gewoon een criminele organisatie." ' '*";'; De begrafenisplechtigheden verliepen zonder incidenten. Omstanders meenden dat het drama de Russische en Letse bevolkingsgroep dichter bij elkaar heeft gebracht. Van de vier slachtoffers waren er twee luitenants. De twee andere slachtoffers zijn een Letse cameraman en een 18-jarige scholier. In Tallinn, de hoofdstad van Estland, stelden zich gisteren meer bewakers ; rond het parlementsgebouw op. Volgens Reins Koov, woordvoerder van premier Edgar Savisaar, zijn speciaal getrainde eenheden van de Dvigatel-fabriek in het zuidwesten van de stad van plan om in het weekeinde het parlementsgebouw aan te vallen. Vladimir Roednaya, hoofd van het arbeiderscollectief van de fabriek, ontkende dat het bedrijf speciale gevechtseenheden herbergt. De fabriek, waar slechts vier percent van de 5.000 werknemers Esten zijn, wordt zwaar door militairen bewaakt. Volgens veel Esten is Dvigatel verboden terrein en worden er militaire; goederen gemaakt. Intussen zou Moskou bereid zijn via ronde-tafel besprekingen een oplossing te vinden voor de problemen in de Baltische staten. Michaïl Logvinov, ambassaderaad van de Sovjetambassade in Berlijn, liet gisteren weten dat president Gorbatsjov dergelijke gesprekken steunt. „Gorbatsjov is niet iemand die dictator wil worden," zei Logvinov. „Zijn ruimte om te handelen wordt steeds beperkter door de voortdurende aanvallen. Gorbatsjov heeft nimmer het bevel om te schieten gegeven." Honderdduizenden Letten lieten gisteren hun werk in de steek om de drie slachtoffers als helden te begraven. „Wij demonstreren hier ons verlangen naar vrede en democratie," zei de Letse premier Godmanis. --- Derde hoofd rolt in affaire-Khaled BRUSSEL — Een derde Belgische ambtenaar heeft ontslag genomen in verband met de affaire- Khaled. Het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken deelde gisteren mee dat ook de beroepsdiplomaat Jan.van Dessel het departement verlaat. Eerdere deze week stapten al Jan Hollants van Loocke, de directeur-generaal, politieke zaken, en Alex Reyn, de privésecretaris van de minister, op. De affaire-Khaled ontstond nadat werd ontdekt dat een toeristenvisum was gegeven aan de prominente Palestijnse guerrillastrijder Walid Khaled. Daardoor kon deze woordvoerder van de radicale Palestijnse groepering El Fatah-Revolutionaire Raad (FRR) kort voor de oorlog om Kuwayt een bezoek aan Brussel brengen. De FRR is een van de groepen waarvan Westerse veiligheidsdiensten vrezen dat die pro-Iraakse terreuraanslagen kan plegen. Khaled kwam in België onderhandelen over de vrijlating van de door zijn organisatie gegijzelde Belgische familie Houtekins-Kets. Op 16 januari werd Khaled in Brussel aangehouden, nadat hij op straat was herkend door een diplomaat. Hij moest echter worden vrijgelaten, omdat hij bleek te beschikken over een geldig toeristenvisum. Wel werd hij direct het land uitgezet., Premier Wilfried Martens, die zieh1 geconfronteerd zag met' een eis van de oppositie om af te treden; heeft inmiddels toegegeven dat er „beoordelingsfouten" zijn gemaakt. De belangrijkste fout was volgens hem dat minister Eyskens van Buitenlandse Zaken niet tevoren was ingelicht over het verschaffen van een visum, „...i„,.--.,, De drie ambtenaren hebben de verantwoordelijkheid op zich genomen voor de toelating van Khaled. --- CONFLICT ROND IRAQ: DAG 178 D Bij botsingen in Turkije tussen de politie en demonstranten tegen de Golfoorlog is gisteren ten minste een dode gevallen en zijn tien personen gewond geraakt. In verschillende steden zette de politie traangas in en loste waarschuwingsschoten in de lucht om de betogers uiteen te jagen. De demonstraties begonnen na de gebeden in de moskeeën. D De Londense verzekeringsmarkt heeft gisteren de tarieven voor vrachtvervoer per lucht over de hele wereld verhoogd en de tarieven voor vrachtvervoer over zee naar Israël en Jordanië verlaagd. De maatregelen laten zien dat de vrees voor terroristische aanslagen op vrachtvliegtuigen is toegenomen, maar de vrees voor geweld in Israël en Jordanië is afgenomen. ■ Weerberichten blijven voorlopig taboe in Israël. Dat heeft de militaire censor gisteren gezegd. De censor vreest dat Iraq. de voorspellingen zou gebruiken om gunstige momenten uit te zoeken voor nieuwe raketaanvallen op Israël. ■ In Malaysia neemt de woede over de aanvallen van de multinationale strijdmacht toe. Moslims zijn begonnen vrijwilligers te recruteren om Iraq te helpen. De Malaysiërs zullen worden ingezet bij „humanitaire activiteiten en niet-gevechtshandelingen". ■ Mensenrechtenorganisaties en Kuwaytse ballingen maken zich steeds meer zorgen over het lot van de burgerbevolking van Kuwayt, waarmee sinds het uitbreken van de Golfoorlog vrijwel ieder contact is verbroken. Volgens de mensenrechtenorganisatie Middle East Watch bevinden zich nog ongeveer 700.000 burgers in Kuwayt. Grofweg 300.000 van hen zijn Kuwayti's, de overigen Palestijnen en mensen van andere nationaliteiten. 1 Gewapende opstandelingen van de Peruaanse guerrillagroep Sendero Luminoso (Lichtend Pad) hebben in de buurt van hoofdstad Lima een bierwagen overvallen als Protest tegen de Golfoorlog. De flessen bier werden uitgedeeld onder buurtbewoners, samen met jen pamflet waarin het Amerikaanse militaire optreden in de Golfoorlog aan de kaak, werd gesteld. • Zestien geronselde Egyptenaren zijn uit het Iraakse leger ontsnapt en er in geslaagd naar Egypte terug te keren. Dit heeft het Egyptische ministerie van Binnenlandse Zaken bekendgemaakt. Een woordvoerder verklaarde dat de Iraqezen enkelen van de Egyptenaren hadden willen overhalen tot het plegen van terroristische daden in Egypte. ■ De legerzender, het meest favoriete radiostation in Israël, heeft een manier gevonden de Israëli's in het geval van een Iraakse raketaanval beter en sneller te kunnen waarschuwen. De zender gaat een UKW-kanaal vrijmaken, waarop 24 uur lang geen enkel programma zal worden uitgezonden. Alleen in het geval van een alarm zal een sirene door de ether loeien later gevolgd door het gebruikelijke signaal dat alles weer veilig is. Het voordeel is dat de Israëli's op deze manier de radio dag en nacht op volle geluidssterkte aan kunnen laten staan. ■ Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft Iran en andere islamitische landen de verzekering gegeven dat twee voor moslims heilige plaatsen in Iraq niet beschadigd zijn door de bombardementen van de geallieerden. De verklaring van het': ministerie is een. antwoord op Iraakse propaganda waarin werd gezegd dat heiligdommen in Karbala -en Najaf waren beschadigd. Volgens het ministerie krijgen de piloten van de geallieerden, uitvoerige instructies om schade aan de heilige plaatsten te verkomen. --- RINKELDEKINKEL Het is niet bekend hoe kostbaar de glasverzekering is van de jeugdi: ge Chinese jongleuse, die hier 'De Tempel van Glas' oefent voor de veertiende editie van het Circusfestival van Parijs. Of zij in de prijzen valt of niet, zij krijgt de handen op elkaar voor een sterk staaltje lichaamsbeheersing. heersing. --- GROTE BEURT Olifant Drumbo gaat er graag voor door de knieën. Voordat hij als bedreigde diersoort in het warme bad gaat, krijgt van de oppassers van de S**"-lynse Zoo en schrobbeurt om de 'badkamer' niet al te ernstig te vervuilen. --- ROCK IN RIO Klinkt goed; staat goed. Popster Prince beproeft zijn nieuwe gitaar tijdens het tweede 'Rock in Rio'concert in de Braziliaanse metropool Rio de Janeiro. Dertigduizend liefhebbers . genoten van de uitvoering door 'His Badness' in het Maracana voetbalstadion; --- Joegoslavisch leger pakt verdachten op in Kroatië ZAGREB — Het Joegoslavische leger heeft in de deelrepubliek Kroatië' enkele personen gearresteerd, die verdacht worden van het organiseren of bewapenen van „illegale paramilitaire organisaties". Dit heeft het Joegoslavische ministerie van Defensie gisteren bekendgemaakt. De arrestaties werden donderdag en gisteren verricht. Wie is opgepakt en waar werd niet meegedeeld, maar volgens het leger waren de arrestanten bezig terroristische aanvallen op militaire instellingen voor te bereiden. De arrestaties vormen de eerste directe militaire interventie in Kroatië sinds afgelopen dinsdag het ultimatum van het Joegoslavisch staatspresidium verstreekt. Dit had de regeringen van Kroatië en Slovenië opgedragen om uiterlijk maandag middernacht hun „illegale paramilitaire eenheden" te ontwapenen en op te heffen. Beide naar autonomie strevende deelrepublieken legden dit bevel naast zich neer. Sindsdien groeide met de dag de angst voor een ingrijpen van het federale leger. De binnenlandse troepenmacht van Kroatië (20.000 man) werd in hoogste staat van paraatheid gebracht. Bij het Kroatische parlementsgebouw staan territoriale gardisten in gevechtskleding op wacht. Onder de bevolking heerst een gespannen, maar strijdlustige stemming. Gisteren waren in Zagreb geen militairen of tanks van het federale leger te zien. Het federale leger heeft ongeveer 40.000 man troepen in Slovenië en Kroatië gestationeerd. De Kroatische president, Franjo Tudjman, verklaarde gisteren tijdens een spoedvergadering van het parlement dat de republiek zich van Joegoslavië zal afscheiden als het leger ingrijpt. De president zei dat elk militair optreden beschouwd zal worden als een „bezetting". De Kroatische media hebben fel gereageerd op de dreigende confrontatie tussen het leger en de deelrepubliek. Ze verwijten de legertop dat die „een psychologische oorlog voert tegen democratisch Kroatië". Ettelijke politieke partijen en vakbonden hebben demonstraties aangekondigd om steun te betuigen aan de politieke leiders in Zagreb. De Britse regering heeft Joegoslavië gisteren gewaarschuwd geen geweld te gebruiken tegen de democratisch gekozen regeringen van Kroatië en Slovenië. --- 'Vervolging Winnie Mandela schaamteloos' JOHANNESBURG — De Zuidafrikaanse verzetsbeweging ANC vindt rechtszaak tegen Winnie Mandela een „schaamteloze pesterij" van de blanke autoriteiten. Het is voor het eerst dat het ANC commentaar geeft op de vervolging van Winnie Mandela. Ze moet in februari voor de rechtbank verschijnen op beschuldiging van mishandeling en ontvoering. „Het ANC beschouwt het proces van kameraad Nomzamo Winnie Mandela als deel van een vast patroon van pesterij en vervolging waaraan kameraad Winnie de afgelopen 30 jaar onderworpen is geweest," aldus ANC-secretaris-generaal Alfred Nzo in een verklaring. }w Het^lijdt geen dat de zaak dé relaties tussen hét'ANC en de Zuidafrikaanse regering, die proberen te komen tot onderhandelingen ; om, een eind. te, maken aan de apartheid, geen goed zal doen. Zonder direct te dreigen zich uit de onderhandelingen terug te trekken, stelde het' ANC dat de rechtszaak tegen Winnie Mandela en andere activisten niet overeenstemt met „de geest van de overeenkomsten waarover de regering en het ANC bezig zijn te praten". Winnie Mandela en zeven van haar voormalige lijfwachten worden ervan beschuldigd in 1988 vier jongens tegen hun wil te hebben meegenomen naar Mandela's huis en ze te hebben mishandeld. Voor de moord op een van de jongens is het hoofd van de lijfwachten, Jerry Richardson, inmiddels ter dood veroordeeld. De drie overlevende jongens hebben tijdens het proces van Richardson getuigd door Winnie Mandela met een zweep te zijn geslagen. Winnie Mandela zegt onschuldig te zijn. Haar man Nelson Mandela heeft alleen gezegd blij te zijn dat zijn vrouw de kans krijgt om haar onschuld aan te tonen. Nelson Mandela zal volgende week vrijdag een protestmars naar het Zuidafrikaanse parlement in Kaapstad leiden. Het parlement, waarin de Z zwarte ; meerderheid niet is vertegenwoordigd, wordt die dag geopend met de traditionele toespraak van president F. W. de Klerk. De demonstranten zullen tijdens de mars sluiting van het parlement en verkiezingen voor een grondwetgevende vergadering eisen. --- Week +++ Semaine +++ Nedelja +++ Shu +++ Semana +++ Uke +++ Wiki +++ Woche WIE IS WIE Deze week keek men in het Kremlin even raar op toen IBM-topman Armstrong op bezoek was bij de president van de Sovjet Unie, Gorbatsjov (rechts). De gelijkenis tussen de beide heren is zo sprekend dat waarnemers na afloop zeker wisten dat leiders altijd uit hetzelfde doosje afkomstig zijn. En wat hebben ze in de Sovjetunie veel potloden! --- ALPENAPPELS Zwitserland bestaat 700 jaar. Als echte nazaat van Wilhelm Teil heeft landbouwer J. F. Thury echte patriotrische appeltjes gekweekt. Met de Zwitsers vlag in het achterhoofd teelde hy (ster-) appeltjes, die op hun rode schil een wit kruisje hebben. Het kostte Thury driejaar denkwerk. Zyn geheim: een plakbandjei aanbrengen op de onrijpe vrucht en gewoon verder laten rijpen. ---