Agenten voor Sumatra's Oostkust en Atjeh: M. GOLDENBEEG & CO. Medan en Randjong Balei 3884 --- GLAXO "Zll KRACHTIGE ■ KINDEREN 1 KEHPINC --- NEDERLANDSCH-INDIË EN CHINA HET OEI TIONG HAM-CONCERN. STRIJD OM DE AFZETGEBIEDEN. Japan en China in Indië. De Indische courant schrijft: lederen dag wordt het duidelijker, dat dat in de komende jaren in het Oosten een felle strijd zal worden gestreden om de hegemonie op economisch gebied, waaruit waarschijnlijk de algemeene oppermacht zal voortvloeien. Het zal een wedren worden naar de nieuwe afzetgebieden een wedren voor den groothandel, de industrie en de scheepvaart van alle landen ter aarde, die belangen hebben in het Verre Oosten. . Japan met zijn enorme expansiezucnt heeft het startsein voer deze race gegeven. De jaarlijksche bevolkingstoename van dit land is enorm. Er moeten nieuwe wegen gebaand worden om het steeds grooter wordende menschen-surplus aan arbeid, dus aan een bestaan te helpen. Intensieve industrialisatie is èén der mogelijkheden om eventueele den, opstanden enz., veroorzaakt door het wassende inwonersaantal met zijn drang naar leven, tegen te gaan. . Maar de Japanse he industrie moet steunen op handel en scheepvaart om haar omzet te kunnen verhoogen, haar prijzen, waar ook het eigen volk van profiteert zoo laag mogelijk te kunnen houden. Die samenwerking tusschen de drie grootmachten op economisch gebied: Industrie, Handel en Scheepvaart, is in Japan-dit moet erkend worden — voorbeeldig, bik onderdeel van dez drie-éénheid, die door de zilveren banden van groote concerns inderdaad tot een éénheid is geworden, heeft zijn eigen aparte taak. De industrie produceert de artikelen, de handel zoekt nieuwe afzetgebieden, richt agentschappen op in het buitenland, stelt zich op de hoogte van de vraag, den smaak en de mode van de inwoners der overzeesche gebieden en de scheepvaart zorgt voor het vervoer der artikelen en het contact tusschen moederland en de vooruitgeschoven posten. Juist door die onverbrekelijke samenwerking, dat schitterend tsamwork tusschen de samenstellende deelen van het groote Japansene economische raderwerk is die peuetration pacifique of economique, waarvan men de resultaten in ons Indiê schier wekelijks kan waarnemen, zoo intensief en energiscü. Geen onderlinge concurrentie en naijver verhinderen het nastreven vau het groote doel: de economische verovering van den Oriënt ten bate van Japan. Geen beter, geen feller nationalist dan de Japanner. In hun expansiezucht zochten de Japanners ook in het nabije China naar afzetgebieden: zij zijn echter in dit streven slechts ten deele geslaagd. De natuurlijke antagonie tusschen beide landen verhinderde Japan steeds, zijn economischen weg verder dan een bepaalde diepte in het Chineesche bedrijfsleven in teChlnTen Japan, die de» ~rapwmg zoovele dingen gemeen hadden-letter schrift, kunst, godsdienst, enz. -.bezitten en onoverkomelijken naijver, die in den herhaaldelijk door M Chmeezen toegepasten boycot van Japanschegoederen sterk en duidelijk tot uiting Jtwam. De Chineezen, die eeuwen lang de handelaren en beurtschippers 'par excellence van den Oriënt waren, voelen zich thans door de Japanners op zij gedrongen en tevens Hun groote machteloosheid om zich daartegen te verzetten. Het middel van den boycot is een uiting van die machteloosheid. China met zijn millioenenbevolking wordt verdeeld en verscheurd door guenllas, partijstrijd, wraakoefeningen van clans en geheime vereenigingen. En toch, voor wie zien wil, is een kentering m dit alles te bespeuren. Een kleine groep van jonge moderne menschen, die hun opleidingen opvoeding in het buitenland, in Amerika, in Engeland, Duitschland of Frankrijk genoten, trachten orde en regelmaat in den chaos te brengen. Zij zien, dat het zoe niet langer gaat. Rust moet er komen in bet uitgestrekte gebied. De groote massa, die nog zeden en gewoonten van eeuwen ber bezit, moet op een hooger peil gebracht worden. Let wel: moet, want anders zal China door de andere groote mogendheden als voetveeg worden beschouwd en behandeld. Het ontwikkelingsproces van China gaat langzaam, maar wie met blind is voor de historie, merkt den vooruitgang op. . . De doorsnee Chidees is beslist nog niet nationalistisch te noemen. Voor China als ?en natie kan h% nog niet—maar wat niet ]s. kan komen—voelen. Hoogstens voelt hij voor zijn geboortestreek, zeer sterk zijn de banden, die hem binden aan de familie. En toch is en blijft een Chinees een Chinees. A 1 blijft hij van geslacht op geslacht in een vreemd'land, al vermengt hij zich met andere volken, de nazaten zijn en blijven Chineezen. Hun zaadvastheid is enorm Hier in ons Indie ziet men daar de prach. tigste voorbeelden van. * * * Nu is het een typisch en opmerkelijk verschijnsel, dat het jonge China zijn wieken op economisch gebied uitslaat met en door de hulp vau de „oversea Chinese", in ons Indië. De Chineesche handelsbalans was een (voor het eigen land) zeer onvoordeelige. Er werd meer geïmporteerd, dan geëxporteerd. Veel van hetgeen in het buitenland werd vervaardigd en door het buitenland werd geimporteerd, kon in China zelve worden vervaardigd. De grondstoffen zijn er, werkkrachten plenty en uiterst goedkoop, maar de afzet en het geld ontbraken. Tusschen omzet en kostprijs bestaat een onverbrekelijke band. Hoe grooter de omzet, hoe lager de kostprijs. Wil men dezen verlagen, dan moet men dus voor twee dingen zorgen: le. moeten de fabrieken uitgebreid en gemoderniseerd worden, en 2e. er moet naar afzetgebieden worden gezocht, want voorloopig is het eigen volk nog niet in staat om de „homemade" goede ren te koopen. Dit komt pas later, zoodra de groote massa der Chineezen financieel in staat is om zich die goederen aan te schaffen. Men ziet het, ergens moest deze cirkelgang doorbroken worden, wilde men China „selfsupporting" maken, wilde China mee kunnen doen aan den grooten wedloop naar afzetgebieden in den Oriënt ter stimuleering van de eigen industrie, handel en scheepvaart, wilde China onder den steeds sterker wordenden druk van Japan vandaan 'komen. Maar hiervoor was geld, zeer veel geld noodig. * Het was een groot, kapitaalkrachtig concern van „oversea Chinese" in Nederlandsch-Indië, dat het stamland de helpende hand bood. Wij bedoelen het in de Chineesche samenleving hier invloedrijke en ove heerschende Oei Tiong Ham concern, dat nu de trait d'union gaat vormen tusschen stamland en de talrijke Cnineesche gemeenschappen in het buitenland. Dit concern dat over groote sommen beschikt, waarvoor het thans, nu het der Suiker zoo slecht gaat, een emplooi moet vinden, vormt den band tusschen de langzaam groeiende industrie in China en den Chineeschen tus schenhandel in het buitenland, die in de laatste jaren zoo veel te lijden heeft gehad van de felle Japansche concurrentie, ten gevolge waarvan enorme afzetgebieden verloren gingen. Oei Tiong Ham interresseerde zich in vele Chineesche industrieën. De voormannen van dit machtige concern zoeken en onderhouden een nauw contact met de Chineesche regeeringskringen. Deze aanvaardden de geboden hulp dankbaar, zochten op hun beurt samenwerking met de jonge moderne leiders van dit concern, dat de handelswegen in het Verre Oosten kent. Door ontplooiing van den overzeehandel denkt China zich financieel sterker te kunnen maken. En voor regeeren is geld zeer veer veel geld noodig. Oei Tiong Ham schiet de financiën voor (natuurlijk tegen behoorlijken interest, daar is het een handelslichaam voor), effent den weg voor den Chineeschen handel, stimuleert de Chineesche industrie, zoekt nieuwe afzetgebieden o.a. in Indië. Maar daarvoor was en is het noodig, dat de Chineesche goederen bekend worden, dat het groote publiek leert beseffen, dat er ook nog zoo iets bestaat als een Chineesche industrie. Zij is weliswaar in wording, maar zij ontwikkelt zich snel en i s er. "Wie daar nog aan twijfelde, heeft er zich op de Chineesche expositie tijdens de Jaarmarkt te Soerabaja van kunnen overtuigen. Voor ons was die tentoonstelling een openbaring. Zoo zal het velen zijn gegaan. Alles was Chineesch van het aardige ontwerp van den stand, vervaardigd naar een ontwerp in modern-Chineeschen stijl van den bekwamen architect, den heer Liem Bwam Tjie, tot de ruimte-indeeling. decoratie en de veelsoortige artikelen, die er geëxposeerd waren toe. * * * Even nog laten wij de tentoonstelling aan ons geestesoog passeren. Alle goederen waren in afdeelingen verdeeld. Celluloid speelgoed... Herinnert men zich nog, hoe ook de Japanners begonnen met deze waren in Indië te importeeren? In dezelfde afdeeling trof men aan: toilet-artikelen (zeep, tandpasta, enz.), patentmedicijnen, gelithbgrafeerde blikken. Een bizónderheid viel ons hierbij op. In een verscholen hoekje — weinigen zullen hebben opgemerkt — stond een blik, waarin Valkenet's beschuit wordt verpakt. Een vergissing ? Wel neen, want inderdaad komen de leege blikken, waarin dan hier in Indië de bekende beschuitsoort wordt verpakt, uit China. Wij draaien onze film verder af: emaillewaren, bakelietwaren vulpenhouders, glaswerk, neonlichten, hoeden, sloffen, rubberschoenen, lucifers. Pas op ! Zeer belangrijk! Allerlei manufacturen, die een beeld geven van de opkomende textiel-industrie. Verchroomde ventilatoren. De schitterende afwerking springt in het oog. Dwarsstand met een rotttan en een verchroomd stalen zitje. Veel publiek. Aan den wand een groote kaart «van China. Precies is daarop aangegeven, wat elk district voorbrengt. Aan beide kanten van de kaart zijn Chineesche spreuken aangebracht, waarvan de vertalingen luiden: Voordaat gij deze ruimte betreedt, Zegt niet dat China niet vooruitgaat en: Als gij deze ruimte verlaat, Weet ge pas, welke vorderingen ons stamland heeft gemaakt. Zoo is het! Niemand had er eenig idee van, dat China op industriegebied zoo enorm is vooruit gegaan. Men maakt er reeds zoo goed als alles. Men kan zich met de geëxposeerde artikelen kleeden,';zijn woning "> inrichten en gezellig maken, ja zelfs een ziekenhuis, een kantoorgebouw inrichten. Wij zullen deze opsomming verder staken om niet langdradig te worden. Het was slechts onze bedoeling, nog even in herinnering te brengen, wat er tegenwoordig al zoo in China te krijgen is en er op te wijzen, dat het Oei Tiong Ham-concern er een goed werk mee heeft gedaan, hieraan in ons Indië een grootere bekendheid te geven. Ook te Batavia zullen de hier geëxposeerde goederen worden ten toon gesteld. Daarna worden zij te Semarang in een permanente expositie onder gebracht. Of Oei Tiong Ham dadelijk al deze artikelen zal importeeren is nog niet zeker. Met den import van sommige ervan is reeds een begin gemaakt. Zoo vindt men tegenwoordig tot in de kleinste toko's het lucifersmerk „Limolas", dat er in schijnt te gaan als koek. Verder hebben reeds geregelde aanvoeren plaats van droge batterijen, tandpasta, enz. . . Zeer waarschijnlijk zal het Oei Tiong Ham-concern zich op den duur uit den import terugtrekken, zoodra ten minste groote importeurs genegen blijken te zijn, den invoer zn.lf ter hand te nemen, maar dan is het contact tusschen China en Indië ook gelegd, dan zullen de oogen van den handel niet langer alleen op Japan zijn gericht. * * * Het invloedrijke Oei Tiong Hamconcern heeft een deel van zijn belangen naar China verplaatst. Dit kunnen we gerust publiceeren, daar het geen geheim meer is. Nietwaar, als het getij verloopt Maar Indië kan er alleen voordeel bij hebben, een relatie in Chine te hebben ais die van het Oei Tiong Ham-concern, dat daar zeker de belangen van Indie zal voorstaan, Dit kan ook immers niet anders, daar de belangen van het concern hier zoo groot zijn. Zooals wij de zaken zien, zal Indie er meer direct bij gebaat zijn, als de Chineesche, dan wanneer de Japansche industrie hier in deze gewesten een bepaald afzetgebied vindt. De meeste Japansche zaken hier staan, indirect of indirect verband, in nauw contact met de groote exportnuizen in het moederland, die uiteindelijk weer onder controle staan van een paar geldraagnaten. De hier behaalde winsten vloeien voor een belangrijk deel uit het land weg, ook al, omdat de Japanner hier niet aarden kan en vroeg of laat toch weer naar zijn „Heimat" trekt. Met den Chinees echter is dit anders gesteld. Die heeft zich hier reeds eeuwen geleden metterwoon gevestigd, heeft zich een eigen maatschappij gesticht, die weliswaar voeling houdt met het stamland, doch ook een niet weg te cijferen rol heeft gespeeld in de ontwikkelingsgeschiedenis van Nederlandsch-Indië. --- MISLUKTE POGING TOT OPLICHTING Met Travellers — cheque. Bij de Factorij te Soerabaia vervoegde zich een Inlander, die later bleekt goeroe van beroep te zijn. Hij presenteerde ter verzilvering een z. g. travellers-cheque, groot tien pond, en staande ten name van aen Brit of Amerikaan. De cheque was gekocht bij Cooks office te Singapore en behoorde tot een chequeboekje, waarin nog-10 stuks, dat gevonden werd op den goeroe. • Nu zijn, aldus de „Ind. Crt", alle in een dergelijk chequeboek voorkomende cheques, door den rechthebbende geteekend, terwijl hij, bij aanbieding op een bank, een tweede handteekening moet stellen. Het door den Inlander aangeboden exemplaar .miste de origineele handteekening. Die was er uitgeradeerd. De Factorij hield den man even aan den praat en waarschuwde de politie. Arrestatie volgde. Uit een voorloopig onderzoek bleek reeds dat een Britsch-Indier het chequeboekje wilde koopen voor f 750,—, wanneer de de eerste inwisseling zou zijn gelukt. Vermoedelijk heeft men hier met een door den eigenaar verloren boekje te doen. Het onderzoek naar deze zaak wordt voortgezet. --- Onderzoekingstochten. In verband met de bezuiniging is besloten, dat voortaan van periodieke aflos singsreizen, die door gouvernementsstoomers in Straat Soenda worden gedaan', gebruik zal worden gemaakt voor onderzoek op wetenschappelijk gebied. Eens in de twee maanden vindt zulk een aflossingsrei s plaats. Bij die gelegenheid zullen dan als regel meegaan een ambtenaar van de Vulkanologischen dienst en een wetenschappelijk ambtenaar van den Plantentuin. Men bezoekt dan de Krakatau-groep en bestudeert daar deze groep uit een vulkanologiach oogpunt en uit een oogpunt van flora. --- Ind. Kath. Wetenschappelijke Vereeniging. LEZING VAN DR. PERQUIN TER JAARVERGADERING. In het receptiepavilioen van het Hotel des Indes heeft onlangs de Indische Katholieke Wetenschappelijke Vereeniging haar jaarvergadering gehouden. Het openbaar gedeelte werd ook bijgewoond door den Pro-Vicaris van Batavia, den Hoog- Eerwaarden heer A. Th. van Hoof b. J., door Pastoor Wubbe S.J. en dosr Pastoor Beekman O.P.M. Van de zijde der leden bestond goede belangstelling. De secretaris, mr. H.G.J. Morshuis, bracht het jaarverslag uit. Daaruit valt te vermelden, dat de vereeniging thans afdeelingen telt te Bandoeng, Batavia,Malang, Soerabaia en Buitenzorg, tezamen met een 25-tal leden. De gang van zaken in het afgeloopen jaar was bevredigend. Voor sommige lezingen werd ook belangstelling getoond van buiten de vereeniging. Voorts had de verkiezing van een nieuwen voorzitter plaats. Mr. A.C. Sandkuyl trad als zoodanig af. In zijn plaats werd tot voorzitter gekozen mr. AJ.C.M. Nelissen, raadsheer in het Hooggerechtshof van Nederlandsch-Indië. De andere bestuursleden werden bij acclamatie herkozen. De nieuwe voorzitter sprak den heer Sandkuyl toe, hem dankend voor al hetgeen hij voor de vereeniging verricht heett. De heer Sandkuyl richtte een woord van afscheid tot de leden, die hij dankte voor het vertrouwen, dat zij immer in hem gesteld hebben. --- Lezing dr. Perquin. Daarna hield Pater dr. N. Perquin S.J. een rede over „de beteekenis der wetenschap", waarvan hieronder een kort uittreksel volgt. Spr. begint met vast te stellen, dat er ondanks het groote aantal academisch gevormden een grootgebrekisaan echt wetenschappelijke menschen, waarvan de oorzaak o. a. te zoeken is in het moderne Universiteitssysteem. Er heerscht een zeker ontwikkelingspessimisme, men gelooft niet meer aan de waarde der wetenschap en belangrijke oorzaken daarvan zijn: de voortdurende competentie-overschrijding der vakgeleerden, de saecularizeering der wetenschap en haar atomizeering. Ook in de katholieke wetenschap is' een crisis, die zich in Duitsehland manifeesterde in een polemiek tusschen Görres-Verein en Akademiker-Verband. De laatste wil meer positieve betrekking tusschen wetenschap en geloof, terwijl de eerste er bij blijft staan, dat't geloof en openbaring niet met elkaar in conflict kunnen komen. Volgens spreker heeft de Görres-Verein theoretisch gelijk, daar datgene wat 't Akademiker-Verband en andere geleerden philosophie is. De vraag is echter of practisch wetenschap mag bestaan zonder philosophische doordringing. Spreker wijst op 4 feiten: 1 Dat 't moderne wetenschapsideaal eerst berust op Deseartes met zijn mathematischmeckanische natuuropvattingen en dat deae langzamerhand aan terrein begint te verliezen. 2. Dat bijna alle revolutionaire ideeën in de wetenschap hun impuls vonden in de wereldbeschouwing. 3. Dat er wetenschappen zijn die zonder wereldbeschouwing niet bestaan kunnen. 4. Dat het Geloof altijd negatieve vorm blijft, waaruit verschillende consequenties volgen. Dit vooropgesteld zijnde beschouwt spreker de waarde der wetenschap in engeren zin en toont aan. dat ze — afsrezien van haar practische functie — groote waarde heeft, tenminste in haar boogtetoppen als hoog-edel geestesspel. Maar tevens bewiist hij, dat er gevaar dreigt bij 'n dergelijke wetenschapsopvatting: het gevaar der foutieve specialiseering en niet voldoende bevredigt de menschelijke behoefte aan synthese, die culmineert in het Godsprobleera. Daarom verlangt spreker van een katholieke geleerde, — waarbij hij enkele gedachten van Sint Thomas uitwerkt —: dat hy het geloof als grondslag neemt van zijn wetenschap en bedenkt, dat wetenschap niet 't hoogste goed is, dat hij vervolgens doordringe tot de kern der dingen, die alleen gevonden wordt in een philosophische verdieping. Vervolgens moet de katholieke geleerde rekening houden met de vragen, die hier in Icdië belangrijk zijn en die om een katholieke oplossing vragen. Tenslotte wekt hy de katholieke geleerden op om zich los te wringen uit het opportunisme der dagelijksche kwesties en zich steeds ervan bewust te blijven, dat het doel der wetenschap moet zijn: God in de natuur te ontdekken, Zijn Wijsheid en Zijn schoonheid. Na afloop der byeenkorast verzamelde men zich aan een diner, den heer Sandkuyl ten afscheid aangeboden. Een 25- tal* leden nam eraan deel. Er heerschte tijdens het feestmaal een uiterst geanimeerde stemming. --- Recordvluchten. DURE HULP. Wij lezen inde Indische Post: We hebben verleden week in spanning gezeten over Ulm's recordvlucht. Deze vlieger prefereerde, toen hij er, wat recordbreking betreft, goed voorstond, een daling op het landelyk gedeelte van het watervliegkamp Morokrembangan boven een daling op het voortreffelijk landingsterrein Darmo van de K.N.I.L.M. Het brak hem leelijk op, want toen den volgenden och tend znn toestel tot de nok volgeladen wasmet benzine en olie, zakten de wielen weg in het mulle zand en tot driemalen toe moest men hem te hulp komen, waarmee uren werk voor het vliegkamppersoneel heengingen en ook uren van Ulm's voorsprong. De start bleek ten slotte zoo'n„narrow escape" te zijn, dat de officieren van Morokrembangan hun hart hebben vastgehouden voor ongelukken, ook aan hun gebouwen. Het is hier de plaats om te vragen of het de taak is van ons marineluchtvaart-personeel op Morokrambangan om koortsachtigen arbeid te verrichten ten bate van naar onze meening eenigszins geschifte Britsche recordjagers. Wanneer men rekent, dat er daar op Morokrembangan ongeveer vier uren lang gezwoegd is door officieren, onderofficieren en manschappen, dan zouden we willen vragen of de heer Ulm de kosten daarvan heeft voldaan door een rondje boven het terrein en een handgewuif? We zouden ook willen vragen of het op den weg van Marokrembangan ligt om het vliegkamp voor landvliegtuigen Darmo concurrentie aan te doen ? Baar had Ulm zonder ongelukken kunnen dalen. Daar had hg moeten' dalen. Morokrembangan is in de geheele wereld der vliegers bekend als een voortreffelijk uitgerust vligestation. Beoosten Genua het voortreffelijkst ingericht, heeft een der beroemde vliegers ons eens gezegd. We zijn daar trotsch op. Maar het wordt ook met ons geld gedreven. Hoe meer daarvan terugkomt des te beter. Toen destijds Bertram's aluminium-Junkers watervliegtuig een grondigeu „overhowl" noodig had, heeft Morokrembangan die verricht in vier, vijf dagen tijds. Gezwoegd is er aan dat vliegtuig en zoo goed als nieuw kon Bertram er zynzoo ongelukkig geëindigden tocht naar Autralië in voorzetten. Het is ons bekend, dat hem toen een rekening gepresenteerd werd van even over de honderd gulden. Dat is prachtig en wederom zwelt onze borst van trots. Maar in dezen tijd moeten we de dingen berekenen naar hun waarde. Zelfs het Marine vliegkamp, hoe gaarne men daar grandseigneur speelt, moet dat doen. Vooral tegenover lieden, die zich de luxe permitteeren van recordvluchten te ondernemen. Indien een recordvlieger zoo gek wil zijn op het landingsterrein van Morokrembangan te landen, dan moet hij daar voortaan de kosten van dragen. ---