Experimenteert A kUfcFFIt ast ■RSffßl Iniet J* PH # |f:,| nHme* "il y moogt het niet doen en U behoeft J ■:.,>. f. I^\—-—J^jp^s. Glaxo, het voedsel dat Uw kind gezond \ H" ilV%)iroH%«fe^«g^ en sterk zal maken, is overal en altijd /Mt? A \ i^fe^aPPwß^i'ÖH verkrijgbaar. Door zijn zuiverheid is het /$K //*: 5§ het meest betrouwbare kindervoedsel. ', < Jl^ïll HET BESTE VOOR UW KIND TS-iï z. • ______ | (Vraagt het Uw dokter!) fc/al* IS je Ware • Importeurs: N.V. Handelsvereeniging v/h F. IKEHjDINC --- KLEIANS ADRESBOEK van geheel Nederlandsch - Indië uitgave 1934. prijs f 15,80 BOEKHANDEL VAREKAMP & Co. MEDAN TEL. 1600 --- SUMATRA Film en filmkunst. LEZING VAN DS E.D. SPELBERG. Gisteravond hield ds. E.D. Spelberg in de kleine zaal van het Medan Hotel een lezing over „Film en Filmkunst" voor de leden van den Delischen Kunst kring, het Oostkust van Sumatra Comité en van het Alg. Ned. Verbond afd. Medan. Na een korte inleiding door controleur ac Groot, begon spr. zijn lezing met de opmerking dat de film in den korten trjd van haar bestaan tot een van de voornaamste cultuurobjecten geworden is, üetgeen spr. met eenige cijfers demonstreerde. Eigenlijk bestaat de filmindustrie eerst een jaar of 30, hetgeen haar evenwel met belet heeft zich op te werken tot de «iL-eJde* ?ereld-induBtrie, na de staal en o eindustrie. In het jaar 1927 werd alleen in Amerika 75.000 K.M. film geprospSTk?' 6eU Cijfer dat voor zichzelf m2?l«r-ig?atJ dan de vraaS na> hoe bet S™ IJV8Ldat de filmindustrie zulk een ™2^?e üeeft kunnen nemen en dan Hp fnL8?1"* als de voornaamste reden dat tn..ri?,i egemoet komt aan sommige culdPn mfiang°,ns welke de laatste 25 jaar in kent^nBCh leefden- De moderne mensen °Pmerkelijke spanning de 20ste nienWSfnhehi?e^C> is aaaSeleld op wat li^kU« het öuitsch noemt „Neue Sach- aan den anderen kant £prif komt naar.nieuwe romantiek. Het ™*n/en ?aar sfeer, naar stemming, naar atmosfeer. Uitingen die men ook ziet in de moaerne binnenhuisarchitectuur, in de stalen meubelen de schemerachtige belichting der binnenhuizen, welke wijst op sfeer, „cosy corner." Men denke ook aan hetgeen zich voltrekt op het gebied der moderne *?uziek. Het wil spr. voorkomen dat de tam aan deze beide spanningselementen tegemoet komt. Aan den eenen kant heeft de film de eigenschap het leven te waardeeren, zuiver technisch, elementair. De turn geeft toe aan ons verlangen naar „Neue feachligkeit" en aan den anderen kant komt hij tegemoet aan ons verlangen naar romantiek. Spr. wijst op de werken van ii]a Ehrenberg en speciaal op diens Droomfabriek, welke documentaire roman de filmindustrie behandelt. De vraag waarom WIJ eigenlijk de film frequenteeren wordt Saar aldus beantwoord, omdat de film de romantieke aanvulling van het leven vormt, omdat wij ons in de film uit het gewone leven kunnen wegdroomen. De arme kan een paar uren zijn rijk en heerscher. ken avond zijn wij te gast, kasteelheer. --- Historisch overzicht. Spr. vroeg daarna de aandacht voor een kort historisch overzicht der filmindustrie, waarbij hij opmerkt dat het interessant is dat wij deze allen hebben doorgemaakt, geholpen hebben deze te opbouwen. Voor hen die over de film meer willen weten wijst spr. naar de prachtige serie monografieën wel- Xe onder leiding van wijlen Graad van «.oggen verschenen is en waarvan o.a. 30 Jaar film \ei melding verdient. ue ülti is geboren in het jaar 1895. Wa» §eboorte v°id plaats te Parijs, al film k Sebroeders Lumière de eerste kplH neDoen gedraaid in een obscure on H an den Boulevard des Capucines, 700 fTB e Plaata waar thans een der *«" nnale.n van Paramount verrezen is. «et programma van deze eerste voorstel-11Qg, waarvan nog eenige exemplaren bestaan — zoo bevindt zich een in de Uitkijk je Amsterdam —is merkwaardig. Het Programma bestond uit 3 filmpjes, die ieder ongeveer een 10 minuten duurden. De eerste vertoonde het binnenrijden vanden trein, de tweede was een verbeelding van de zee, de derde was een comische film. &en tuinman die stond te spuiten, totdat de spuit plotseling geen water meer gaf, om wanneer de tuinman even later de spuit bij zijn gezicht brengt om het euvel te ontdekken, dezen nat te spuiten. lwee jaren later krijgt men reeds een rii vi "i?e reis Baarde maan", waarin men zuidelijk de zucht naar romantiek bemerkt. -"ankrQk was het eerste land dat de "'m steunde, dat begon met de verfilming Tan to°neelstukken, waardoor men kreeg Qe eerste cultuurfilm, doch tevens de tumdraak, hetgeen wel volgt uit den titel van het eerste verfilmde tooneelspel „De moord op den hertog de Guise". Het tweede land, dat de aandacht vraagt is Denemarken, aiwaar de Kopenbaagsche cabarettier Olsson los probeerde te komen van de dramatiek, begrypend dat het raenschenleven zelf filmstof genoeg heeft. Hij vond hierbij veel steun van de eerste groote filmactrice, AstaNielsen, die naast het dramatische het menschelijke wist te geven, hetgeen een criticus de opmerking ontlokte: zoodra Asta Nielsen speelt vergeet zij de film. Asta Nielsen was het eerste levend wezen op het doek. Onmiddellijk daarna krijgt men in Italië °-e ontdekking van de bestaande monumentale decors en van de massaregie die een rol in de film zal gaan spelen. Uit dezen tijd stamt o.a. de eerste film van $uo Vadis, (1914) opgenomen in het circus Maximus. , Dan het catastrophale; de wereldoorlog freekt uit, met gevolg dat de filmindustrie in Europa lam geslagen wordt. Dan kï%t men het vierde land, Amerika, waar v°oral Griffith een groot aandeel in de verdere ontwikkeling heeft. En deze is net °°k geweest die reeds in 1912 zijn studio het thans door iedereen gekende Holjywood verlegde. Griffith komt de eer toe °-e eerste werkelijke cineast te zijn gefeest, die radicaal brak met het systeem VaQ de literatuur van het drama. Ook was üfl de man van de close-up. Verder noemde spr.William Hart als de grondlegger van het Wild West film. In ?Sze soort filmen ontlaadt zich een zekere indolentie, een soort minderwaardigheidscomplex van den modernen mensch. De film ging als een vlaag over Amerika. Het kwam tot oprichting van filmtrusts en tot combinaties van filmtrusts en uit deze jaren stamt ook een der machtigste, de Paramount. Er kwamen iritusschen in Amerika nog een paar elementen bij die den weg voor de film baanden. In de eerste plaats het element van de klucht (de vooral uit vroeger jaren bekende zg. smijtfilm, welke zijn waarde tot het oogenblik evenwel heeft weten te behouden) en in de tweede plaats de operette-en revuefilm, met de daaraan gepaard gaande extravagante reclameaankondiging. Waardoor men tevens kreeg het decadente van de Hollywood-film, vermengd met een soort van Zondagsschool ethiek, hetgeen o.a. aanleiding gaf tot het ontstaan van een film als „De 10 Geboden." --- De filmoorlog Europa—Amerika. Europa werd overstroomd met Hollywoodfilms, totdat er een moment kwam dat zoowel publiek als critiek dit soort filmen beu werd en verklaarde „Neen dat slikken wij niet meer." Het was omstreeks 1910 dat de officieele filraoorlog tusschen Amerika en Europa ontbrandde. Het was de Duitsche Ufa die den oorlog tegen Amerika inzette, door het lanceeren van een drietal wel zeer merkwaardige filmen, te weten De Golem met den algemeen bekenden tooneelspeler Paul Wegener in de hoofdrol, de Nibelungen van Fritz Lang en het kabinet van dr. Calligari. Het verschijnen van deze drie filmen had tot gevolg dat het intellectueel en kunstzinnige publiek, dat zich tot dantoe afzijdig had gehouden ook door het medespelen van bekende buitenlandsehe en erkende artisten, zich voor de film ging interesseeren. Men ging zien en was verbijsterd over het pictcrale van de film, over de massaregie. De film ging zich ontwikkelen in een pathologische richting (spr. wijst op de overeenkomst in de romans van een Ernst Torrens en Wassermann) en van romantiek (Nibelungen) waarin het heroische verleden herleeft. Defilmwinst van de Nibelungen is dat men los gekomen is van het tragische tooneelmasige, de vondst van het pictorale, terwijl verder het clair-obscuur op zeer gelukkige wijze tot uiting i« gekomen. Momenteel is een film als van de Nibelungen niet meer te genieten, omdat deze geen bevrediging meer geeft voor het moderne levenstempo. Wat Nederland aangaat, wees spr, erop hoe de critiek, die de film totdantoe onverschillig had gelaten, zich met haar begon te bemoeien en hoe vooral het Handelsblad en Jordaan in „De Groene" goed werk hebben gedaan. Opmerkelijk was verder dat Nederland partij trok van Frankrijk, alwaar toen de Avant Garde den hoofdtoon voerde, een school waaruit kunstwerken als „Rien que les Heures", en „Saus les Toits de Paris" zijn voortgekomen. De waarde van de Avant Garde is dat zij bewust de film tot kunst heeft doen worden. --- Het antwoord van Amerika Amerika zat intusschen niet stil en beantwoordde de oorlogsverklaring op geraffineerde wijze. Amerika zond zijn agenten voorzien van de noodige dollars naar Europa en kocht eenvoudig de beste regisseurs en filmspelers weg. En zoo zag men een Sternberg, een Mailene Dietrieh, een Greta Garbo hun intrek nemen in Hollywood, waar men er evenwel niet in slaagde alles uit deze spelers te halen, wat de»natuur hen had gegeven. Verder wist Amerika gebruik te maken van de finaneieele depressie in Duitschland. Wel was Amerika genegen de U.F.A. met verschillende millioenen te helpen, dech in ruil voor zekere concessies. --- Rusland wint den oorlog. De eigenhjke filmoorlog werd definitief gewonnen toen Rusland in 1916 de wereld verbijsterde door zijn film als Potemkin, de Moeder, Turksib, waarbij spr. bij laatstgenoemde film geruimen tijd bleef stilstaan. Ten laatste in 1930 kwam zelfs Nederland aan de markt. Spr. wees op de oprichting van de Filmliga als gevolg van het verbod tot vertooning van de film Moeder. Uit de Filmliga is de daad voortgekomen. Spr. wees op cineasten als Joris Ivens, die zelfs naar Moscou ontboden is, hetgeen voor Nederland een heele eer is, op Mol, Jan Hm en Teunissen, welke laatste naast eenige geslaagde filmen volkomen faalde in zijn Willem de Zwijgerfilm, waarbij men terug viel tot de oude Fransche font, verfilming van tooneel. --- De talkie. In 1930 kreeg men de geweldige omwenteling teweeg gebracht door de introductie van de talkie, waarin aanvankelijke niemand geloofde, doch die tenslotte iedereen gewonnen heeft, zelfs een Charley Chaplin. Spr. ging de verschillende vindingen welke de talkie voorafgingen na, evenals de tüans bestaande systemen. Na dit historisch overzicht te hebben gegeven wenschte spr. nog een enkel woord te wijden aan de filmkunst in het bijzonder en daarbij uitsluitend over de taak welke wij in de ontwikkeling van de film hebben. Film is de montage van het leven in gewoon en buitengewoon gebeuren. Flet leven interesseert ons, hetgeen wel blijkt uit het filmjournaal, dat voor Indie van buitengewone interesse is, in verband waarmede spr. het verlangen van alle Indische menschen voor Zwitserland aanhaalt. Spr. wees er op dat de talkie nog hee lemaal aan het begin staat doch dat niettemin reeds ontzaggelijk veel is bereikt. Toen vertoefde spr. nog even stil bij de visueele film. Bij de eigenlijke beteekenis der kunst stilstaande wees spr. op de bevrijdende momenten. Een der voornaamste bevrijdende momenten is uitgelegd in de religie, doch daarnaast ook in denken, zelfs in sport, doch zeker in de kunst. De film doet dit op tweeërlei wijze, waarbij de humor in hooge mate bevrijdend is, hetgeen spr. zeer uitvoerig aantoonde met voorbeelden ontleend aan filmen van Charley Chaplin en wat Nederland aangaat aan Buziau. Spr. attendeert ten slotte nog op het prachtige bevrijdende slot van filmen als Extase en A nous la Liberté. Tot slot wees spr. er op dat de film een wereldomspannende kracht is, waaraan de intellectueele en kunstzinnige wereld niet kan ontkomen. Wij moeten suggestief voelen, richting geven door eigen houding en critiek. In vele landen zijn reeds be wegingen gaande om de opbouwende functie van de film te stuwen. In dit verband is vooral voor een Kunstkring veel te doen, teneinde de bevrijdende functie van de film een grootere protectie te doen toekomen. Na afloop dezer zeer toegejuichte lezing sprak controleur De Groot een woord van dank. --- BINNENLAND Uit den Volksraad. MARINE. In de vergadering Van Donderdag, 23 Augustus is de begrooting van Marine aan de orde gekomen. De R.G. voor Marine, schout-bij-nacht Van Duim, beantwoordt zeer kort de debaters in tweeden termijn. Hij kan met beslistheid' verklaren, dat de onderzeebooten volkomen betrouwbaar zyn. Nog een oogenblik verwijlt spr. bij de bom kwestie. De gang van zaken is het gevolg van een bijzonderen samenloop van omstandigheden. De kiesrechtcommissie zal nader het kiesrecht voor marinepersoneel in beschouwing nemen. --- Verlichting van lasten voor de Scheepvaart. Vervolgens beantwoordt ook de R. &. voor de Scheepvaart, de heer Braat de sprekers in tweeden termijn. Spr. verklaart, dat het de regeering in de gegeven omstandigheden in het algemeen niet mogelijk is om toe te geven aan den aandrang tot verlichting van lasten, en Zy zal daarbij met groote omzichtigheid te werk moeten gaan. Zij heeft deze aangelegenheid te bezien in grooter verband, van het standpunt van het totaal financieel bestel van den Lande, en met betrekking tot deze bepaalde groep van inkomsten niet, zooals de heer Straatemeier deed uitsluitend in verband met de belangen van de koopvaardij- In eersten termiju deelde spr. reeds mede dat deze aangelegenheid de ernstige aandacht had der Regeering, en uit de toezegging dat binnen niet langen tijd en binnen redelijke grenzen zal worden tegemoet gekomen aan den mede door den heer Straatemeier geuiten wensen tot invoering van het instituut der loodsbrevetten, blijkt wel dat de Regeering niet het standpunt blijft innemen, dat aan vermindering van inkomsten uit baken- en loodsgelden niet kan worden gedacht. Want een eventueele invoering van loodsbrevetten toch zal in ieder geval een vermindering van' inkomsten voor den Lande met zich breneen De marine-begrooting en de daarhii h« hoerende nota's van wijzigingBkomende?: volgens instemming. Na een debat over volontairs bij de marine tusschen de heeJen De Hoog en Soeroso wordt deze aangenomen. «cgiuuuug vector & KferJ'fijf spreekt zich uit tegen het in dat raDDort oTLT™,denk-beeld om «iSdoïïïSS bv den marmedienst geen hoogere functies Sn- 6 kenn6D daa den brozen-stokers rang. Hierover ontspint zich een uitvoerig debat, waaruit blijkt, dat de heeren Van Helsdingen en Peuilletau de Bruvn tegen de motie zjjn. Eerstgenoemde, omdat spr. het onjuist acht een motie over een rapport in te dienen. De heer Roep acht de motie praematuur, doch als de fractie gedwongen wordt te stemmen, zal zij vóór deze motie stemmen. De heer De Hoog sluit zich aan bij den heer Van Helsdingen. De motie, vervolgens in stemming gebracht wordt verworpen met 23 tegen 19 stemmen. --- H.O. ORDONNANTIE. Na de pauze wordt gestemd over het amendement-Wirjopranoto inzake de aanvulling der Hoogere Onderwijs-ordonnantie (tot beperking van den schorsingstijd, etc). Dit amendement wordt verworpen mej 25 tegen 24 stemmen. Vervolgens wordt het ontwerp z.h.s. aangenomen. De 9 aanwezige leden der ( nationale fractie worden geacht te hebben f tegengestemd. --- FINANCIËN. Aan de orde is thans de bespreking der begrooting van het departement van Financiën in tweeden termijn. De R.G. voor Financiën, de heer De Leeuw beantwoordt de debaters en behandelt in de eerste plaats de door den Volksraad bepleite commissie tot bestudeering der economische gevolgen van den belastingdruk. Spr. heeft nog niet kunnen beluisteren, wat de Volksraad nu precies wil De regeering ziet weinig voordeel in een nieuwe commissie; er is geen plaats voor. Opnieuw wijst spr. de monopoliebelasting af. Ook andere suggesties, zooals inzake verdere verlaging der landrente, kan spr. niet overnemen. Overmaat van controle is niet aanwezig, zooals de heer Hoogenboom meent. --- EEN VOORSTEL. Alvorens de openbare vergadering te sluiten, deelt de voorzitter nog het volgende mede: „Het punt betreft post 3.3,11 van Hoofdstuk IV (Middelen in Indië). De omschrijving van dezen post luidt thans: „Inkomstenbelasting met inbegrip van de daarover geheven landsopcenten, zoomede boete wegens niet tijdige betaling". Met dezen post zou zich een moeilijkheid kunnen voordoen, welke voorkomen zou worden wanneer de Regeering en de voor stellers van het amendenient-Thamrin (afd. 111, stuk 12) het voorstel, dat ik nu zou willen voorbrengen, zouden willen aanvaarden. De bedoelde post zal met de huidige omschrijving wellicht bij de meerderheid van den Volksraad bezwaar ontmoeten en wel in verband met het zooeven genoemde amendement. Daar staat tegenover, dat dit amendement bij de Regeering bezwaren zal ontmoeten en van een en ander zou onder meer het gevolgd kunnen zijn, dat er een uitvoerig debat zou komen over de bekende kwestie der insmelting van de huidige crisisheffing in de inkomstenbelasting. Zulks zou niet juist zijn en een dergelijk debat zou prematuur zijn, daar dit uit den aard der zaak thuis behoort bij de behandeling van de betrekkelijke, bij den Volksraad ingediende, ontwerpordonnantie. Ik wil een debat daarom Voorkomen en teneinde deze moeilijkheid op te lossen heb ik der Regeering voorgesteld aan den genoemden post een andere omschrijving te geven, n.l. met weglating van de woorden „met inbegrip vsn de daarover geheven Landsopcenten zoomede boete wegens niet tijdige betaling": „inkomstenbelasting", zoodat de omschrijving geheel neutraal wordt en men uit den Raad daartegen geen bezwaar kan maken. Anderzijds heb ik den voorstellers van het genoemde amendement gevraagd, om, wanneer de Regeering tot deze wijziging der omschrijving bereid zou zijn hun amendement in te trekkeü, hetgeen zij mij hebben toegezegd. Ik vraag daarom thans aan den R.G. of de Regeering bereid is de omschrijving van post 3.3.1.1 van Hoofdstuk IV te wijzigen als door my aangegeven." De R.G. voor Financien, de heer De Leeuw: „De regeering is daartoe bereid". De voorzitter: „Na deze toezegging van de Regeering kan de omschrijving van den genoemden post als gewijzigd van.de vorm als door mij aangegeven, worden beschouwd zoodat tegen den post op zichzelf geen bezwaar kan bestaan daar nu de omschrijving een neutrale is geworden. In verband met de toezegging van de voorstellers van het amendement-Thamrin moet dit dus thans als ingetrokken worden beschouwd. Wat den verderen gang van zaken betreft, ik stel er prijs op en ik denk, dat de Volksraad dat evenzeer zal doen, dat de begrotingsbehandeling morgen wordt beëindigd. In verband daarmede zal morgen allereerst de begrooting van 8.8. worden afgehandeld. Ook de amendementen betreffende deze begrootingsafdeeling zullen morgen worden behandeld en in stemming gebracht, doch niet de daarop betrekking hebbende moties. Wanneer de algeheele hehandeling van Afdeeling IV is beëindigd, zal morgen de afhandeling van Afdeeling 111 plaats hebben, met inbegrip van de daarbij behoorende amendementen. Wanneer dan nog tijd over is zullen de verschillende moties worden afgedaan, doch wanneer de behandeling daarvan morgen niet gereed komt, kan deze naar de volgende week worden verzet, alsmede de stemmingen erover. In verband daarmede kan ik wel met aan zekerheid grenzende wenschelflkheid zeggen, dat de overige onderwerpen, die ook nog op den rooster van Vrijdag, 24 Augustus staan, morgen niet aan de orde zullen komen". De openbare vergadering wordt vervolgens gesloten. --- Demonstratie tegen de marinebegrooting. DE MARINE STERFT UIT ZEGT, FEUILLETAU DE BRUYN. In den regel stemmen de ultra-radicale groepen in den Volksraad tegen de defensie-begrootingen. Zjj hebben gisteren gezelschap gekregen van een ultra - rechtsch lid, den heer Peuilletau de Bruyn. Zes nationalisten plus dit lid van de Vaderlandsche Club hebben tegen de marine" begrooting gestemd, De kolonel motiveerde dit uiteraard op geheel andere wijze dan zijn medetegenstemmers. Hij protesteerde blykens het voorloopig stenografisch verslag tegen de te ver gaande bezuiniging en wenschte dit kracht bij.te zetten door zijn stem tegen. Hij zeide: Mijnheer de Voorzitter! Ik kan mijn stem niet geven aan deze marinëbegrootmg om de volgende redenen. De begrooting voor de oorlogsmarine bedraagt f 17.7 millioen, waarvan f3.4millioen voor nieuwen aanbouw, die het vorige jaar f 1.8 millioen beliep, Normaal is, volgens het rapport der commissie—ldenburg, het bedrag, noodig voor de begrooting eener vloot zooals wij die thans onderhouden, f 37 millioen, waarvan f BV2 millioen voor nieuwen aanbouw. Dit beteekent, waar dit proces reeds gedurende 3 jaren gaande is, een geruischloos afsterven van de vloot. In de tweede plaats is op deze marinebegrooting voor 1000 man minder aan sterkte opgebracht. Het antwoord der Regeering op dit punt is evenmin bevredigend, men zal de sterkte in de toekomst aanvullen. Hiermede gaat dus tevens gepaard een geruischlooze vermindering van de bemanning der vloot. Zoolang in Holland nog tientallen millioenen beschikbaar zijn voor boerensteun, werkloozensteun, armenzorg, enz., en niet het noodige bedrag voor de marine wordt beschikbaar gesteld, dan ik de verantwoordelijkheid voor deze begrooting niet dragen. De beslissing valt in Nederland, met nujn stem tegen de begrooting bedoel ik dus niet in het minst eenigre afkeuring uit te spreken, noch tegenover de Indische Repreering, noch over het marine beleid. De heer Soeroso zeide nog dat hij, zoolang een herziening der kosten-verdeeling niet tot stand komt, niet voor de begrooting zal stemmen. Tenslotte maakte de heer Monod de Froideville nog deopmer king, dat hij wel is waar met de regeering wilde samenwerken en zou voorstemmen, doch dat ook naar zijn meening de bezuiniging te ver gaat. ---