BRIEVEN UIT LIMBURG. Vas tot voor weinige jaren onze aan natuurschoon *00 rijke provincie in Holland slechts hoofdzakelijk bekend or de verhalen der militairen en ambtenaren, die meerndeels zich met genoegen steeds de tijden herinnerden, die J in het Maasdal of op de bergachtige terreinen van Z.- imburg doorbrachten, meer en meer begint thans — dank z" tal van congressen in de laatste jaren in Limburgs hoofds ad en te Roermond gehouden — de belangstelling in de schoonste provincie van Nederland te worden. Men ett de bewoners van deze zukleltjae provincie, in vele opzichten verschillend van de meer stugge noordsche broedere, ren waardeeren en zich kunnen overtuigen, dat Limburg g zoo kwaad niet is als wel een enkele maal wordt, beweerd, .. het meerendeel der bevolkiDg verdraagzaam en welend, iq jegens andersdenkenden en vreemdelingen, al blijft ' ook iedereen in Limburg een vreemdeling, wiens geslachtsm niet met diepe takken in den Limburgschen bodem is geworteld en wien niet echt Limburasch bloed door de aderen vloeit. * niet a* Nederlandsche vereenigingeu kozen Maastricht do t a eilburg dit jaar tot punt vau samenkomst. Juristen, do' ICn' aï)ot^e'cersi oeeonomen, gymnasten, zij allen werden w e Heliijke natuur in het gezellige zuiden van ons gesi aangetrokken, en zij hebben zich — getuige de cnthuhu e ontboezemingen in de dagbladen, waarin de verslagen niet fr, Tersadel'ngen werden opgenomen — hunne keuze als aaSd. Al viel ook soms de regen bij stroomen neer, , te n-v!-- °P het in Holland welbekende lustoord //-Slavante" , was en het prachtig vergezicht van den Pieters- . door T het verrukkelÜk gelegen Maasdal werd verduisterd } ora st»rtboien, het lo vivat I klonk er niet minder helder £ steilbT Straks werd in den Memustempel deze kleine teleur- \ türisch8 Vergeten' als met opgeheven beker de vriendschap , «preke611 'N.oorcl en Zuid ""■'erd bezegeld, of aan de officieele c «o Licb dIG Spraken Van een klove tusschen Hollandsche t 'ing tT UrgBc**e feeatgenooten, aan te vtillen door verbrsede - t te bewan ** en Znid> een dementi gegeven werd door \ 'U-and61*"' dat -*-ndoreil Tan hetzelfde vaderland, die met • ïeen \.T X° vrode leven, reeds allen broeders zijn en dat Vele d tUS3ohei- hen hostaat. (: B°ek £eestvierellde toeristen deden echter bij hunbe- i 1 urS de onaangename ondervinding op, dat enze s a* te Taak0 rerf'cli«1-; i met hare Noordelijke zusters maar r ree*--"- ttl3 êen uithoekje wordt beschouwd en door ii- _ WeTi >8n sPoor* en postdienst enz. stiefmoederlijk werdt t ïer>h* 0n verwonderde zich daarover algemeen en U e 9at ♦! aan Bezien ffien meende, dat het Eijksbelang meebracht, t ju ~*rgens de communicatiemiddelen beter zouden moeten i "vein in -jimt3urgr De Limburger tech bezoekt veel te en b 8 en drijft de meeste zaken met Duitschlan* t W elB'.! w*aH«sschcn Limburg als 't ware ingestoken ii. _ öollttar!^!" eï hehoort moed toe, verklaarden mij, vele der j kg- and%3che toeristen, om met den sneltrein tot Venloo ge«u 6-1 ia den echten boemeltrein te stappen, die twee uur lang, t Ppende aan alle mogelijke gehuchtjes, naar Maastricht ' y°**** aal. •-»—.• ,- "eemt men den trein over lasselt, dan is het nog treur* , «er gesteld; dan kan mem tweemaal zich aan de visites der { onderwerpen en zich, bij gebrek aan aansluiting) . ne uur lang in Hasselt vervelen. i Met ac postgemeen3chap is het al niet veel beter gesteld, ] fOO zien wij b.v. met een zeker gevoel van jaloesie op 1 *M de gelukkige bewoners der Azorische eilanden, iie, dank ( 5 der diiectio der Nederlandsche posterijen, de Hollandsche ] Postpakketten rechtstreeks uit het het hartje van ons land , unnen ontvangen, terwijl voor Limburg de aansluiting aan 1 en postpakkettendienßt nog steeds tot de pia vota behoort, ] -"Og een ftaak, die zeer veel last veroorzaakt, is: het gebrek 3 an saljienwcrking tusschen de directie der S.-S. Exploitatie- , Maatschappij en der Grand Central Beige en Luik-Maastricht- , *ene spoorwegmaatschappij, waaraan wordt toegegeschreven, j dat steeds de zoo dringend noodige aansluiting blijft ontbre- i ; «en, tegen het voortbestaan van welken toestand te recht een onzer afgevaardigden, naar de 2de Kamer in protest kwam. j , ledereen zau nu meenen, dat vereeniging der beide vlak te- j ; genover elkander gelegen stations en verlegging van eenige j j ïails goen heksenwerk was, maar een heel gewoon en g«mak- I . keiijk uitvoerbaar werkje. Dit schijnt echter zoo niet, want j ] niettegenstaande tal van jaren op verbetering werd aange- : , drongen en daarover onderhandeld werd door de betrokken ! | Partijen, blijft het publiek steeds de dupe en is verplicht om, ■ ; **n einde van het eene station tot het andere te komen, bij ; **dnd e_ weer ca avonds door dik en dun en in het don- , B* een tiental minuten rond de rails heen te wandelen, wil en de aansluiting naar Luik niet missen. Nu wordt weer be-oerd,rd, dat de kosten van plaatsing der nieuwe signalen de hinderpaal zouden zijn ;\sommigen beweren, dat als deze sn! ïal 2tJn weggeruimd, er wel weer andere zullen komen Et wel even lang kan duren voor deze quaestie geregeld _! t 7 ttn uwent de; overdracht van het kanaal en de werkan aanhak. «cd n Werd heden ltit eene s°e,i9 bl'°n *" tijd-ng mede" 0 cc d' d»t ten gevolge der van vele zijden ingekomen klachten, caqu'-f °nSa gebrekkige aansluiting, ook ingekomen bij de tot t Conimi3sie! weldra de zoo lang gewenschte aansluiting «elf» Zal k°n*en, zoomede dat nog dezen winter, misschien tetbi J.eeds in Januari, een sneltrein Venloo met Maastricht Mi n Zal' -11 aansluiting van de Hollandsche treinen, komt t °°k heSl uur uur **elPlicht oponthoud te Boxtel een vervallen, zal men tem minste van de hoofdstad in zeker*6-13,1 Wen naar llaa9trioht kunnen komen; een eisch, te buitensporig voor nog geen 10 uur afstand. Plaats' a°hterhoek begint bij die algemeene menschenver- Vaalg1118- oni'vsüg te worden. Zelfs 'strekt zich de agitatie tot van pc Ult en is daar dezer dagen eene bijeenkomst gehouden kwattir8°I*en'die deze welvarende grensgemeente met het op drie &ca afatand gelegen Aken per Btoemtram willeaverbinden. «en haft Zi°h daaito9 aan ta 'luiten bö het plan door SFoorwe m ingenieur en twee ingenieurs der Boxtel-Wesel 11001 een? tsollaPPt) geopperd, om Maastricht met Valkenburg welke t Stoo"-ltlan* aan te sluiten via Meerssenon Houthem; zeker am,*ater tot Gulpke en Vaals zoude worden voortgezet, gaat enU ' dat Valkenburg een groote toekomst tegemoet uitbreid; toBn aar reeds Tan herstellingsoorden, hotels en littibur» B>,8>, der gemeente droomt. Zooals echter in meer hoodigg C"* femeenten, ontbreekt het in dat stadje aan de ëelden_ j/ en doet de partij-quaestie zich blijft Valil* iS eonteT een zaak van tijd en in de toekemst I,ergea We' e.nbur2 een groot punt van attractie voor de aan Ook het"118 gew°ne Hollanders. Daarover echter nader. weldra Pc Z*lden doet zij» rechten gelden en zoo zullen wij nigd, wat r Stoomtra**- via Visé ook met Luik worden veree-*lleraanl l IMI ZMl' Teel eeld tot. stand kwam. Ka *£££« hem en iijn partö welecns •O*, ln ak°lige Daaktheid e vooscMm dM Stedtl*!-e lerhande middelen noodig, om de w g 6aen ***** s, om ac kosten te dekken, waarvan de toepassing hier al even weinig als in Holland de goede burgern' aanstaat en den raadsleden die aan 's Burgemeesters leidband loopen, bij nadere stemmingen wel eens noodlottig zouden kunnen worden, een weerzin wekkende, welke der thans onderliggende partij een scherp wapen in de hand zoude kunnen geven om haar verleren geganen invloed te herwinnen. Tot nog toe echter ontbreekt het dezer partij aan een orgaan en de pogingen tot heden door den advocaat Tripels aangewend tot oprichting van een liberaal blad, beloven weinig schitterende resultaten. Waar het op offervaardigheid aankomt, mochten de Limburg-che liberalen wel eens een lesje nemen aan hun clericale stamgenooten. Daartoe echter schijnt vooreerst nog weinig lust te bestaan. Omtrent de persaangelegenhcden van Limburg en de quaestie der Venloosche Wolters-geschiedenis, welke nevens uw Hollandsche Pincoff's- en Engels-historiën een waaTdige medestander kan worden, in een volgend schreven nader. WALRAM. --- INGEZONDEN STUKKEN. DE WIJZIGING VAN ART. 65 DER WET OP HET LAGER ONDERWIJS (17 Augustus 1878 , Staatsblad N°. 127.) EN DE AKTE VAN HOOFDONDERWIJZER. In den laateten tijd werd naar aanleiding van het bekende adres der //Vereeniging tot bevordering van Christelijk Onderwijs" de aandacht gevestigd op art. 65 dor Wet op het Lager Onderwijs, waarin wordt bepaald, dat de bevoegdheid tot het geven van onderwijs in de vreemde talen aan scholen van meer uitgebreid lager oi)slerwij.s alleen kan worden verkregen door hen, die in het bezit der akte van hoofdonderwijzer zijn. De heer Kei-dijk, blijkens een artikel in het Volksblad, is scherp tegen wetswijziging gekant, terwijl de heer Sassen schoolopziener te Maastricht, ook op grond van reeds thans verkregen ervaring, de gewenschte wetswijziging aanbeveelt. Nu de meeningen van bevoegde personen zoover uiteenloopen, raag het niet ongepast heeten, het een en ander in het midden te brengen, dat tot vestiging eener overtuiging omtrent dit betwistbaro punt kon bijdragen. Het voorstel tot wetswijziging is van geheel practischen aard en behoeft dus alleen aan'de eischen der school getoetst \ o "R/nvil f-"ii Tijdens de discussie over art. 65 was door den heer Verheijen, toen lid der Tweede Kamer (Tilburg) en inspecteur bij het lager onderwijs in Noord-Brabant, een amendement voorgesteld, strekkende om alléén den volbrachten leeftnd van 18 jaren te eischen tot aflegging van het examen in de vreemde talen (lager onderwijs). Bij de toelichting van dit amendement werd vooral gewezen op de behoeften der scholen ten platten lande, waar men, als gevolg van art. 65, kwalijk in staat zal wezen genoegzaam personeel voor het mser uitgebreid lager onderwijs te vinden. Zooals blijk uit de mededeeiiugen van den heer bassen, uit Maastricht, begint zich het gebrek aan personeel reeds in de provincie Limburg te doen gcyoelen, terwijl^ook de adressen door de plaatselijke commissien le Zutfen en Kampen aan" den minister vau binnenlandsche zaken verzonden, de vooSpelling van den heer Verheyen schijnen te bevest - gen Wii achten het echter gelukkig, dat het amendement, fhiiet ook met geringe meerderheid (43 -39 st.) werd verworpen, wijl daardoor althans de toegang tot de school wordt ontzegd aan hen, die geen bewijzen van algemeene ontwikkeSommïeb der tegenwoordige regeling eischen zeSs de hoofdakte als waarborg, dat de talen m de lagere school soed zullen onderwezen worden ; ons komt echter het bezit der (huln)ondervvijzersakte voldoende voor. Die akte toen veSentde bevoegdheid om de Nederlandsche taal tot m de hoogste klassen te onderwijzen, derhalve sluit haar bezit de geschiktheid in zich, om - by speciale bevoegdheid - de beainselen der talen grondig te onderwazen. Doch men voert hun, die de wenschclijkheid bepleiten, om de taaiexamens reeds na verwerving der (hulp)onderwnzersakte toegankelijk te stellen, te gemoet, dat op die wnze vele onderwijzers den weg van onvruchtbare talenstudie zullen betreden en hunne degelijke vorming tot.hoofdonderwijzer in gevaar brengen. „ . Dat vele onderwijzers en onderwijzeressen, die wegens minder gelukkigen aanleg of gemis aan lust voor de studie van 't een of ander vak, nimmer naar de hoofdakte zullen dingen, zich tot een examen in do vreemde talen zullen voorbereiden, is niet te betwijfelen en — komt net onderwijs ten B°Heet kan toch niet geloochend werden, dat b. v. eene onderwijzeres, die allen wiskundigen aanleg mistf, nimmer ac hoofdakte zal kunnen behalen. En de tegenwoordige rege- Ung stelt haar den weg niet open, om ooit b. het meer uitgebreid lager onderwijs geplaatst te worden, al heeft ze jpn hesten aanleg voor talenstudie. _~._-'■■-■_. Is die regeling niet ten nadeele van het onderwijs 1 Beperkt • t „„ ™,lnordachte wijze de diensten, die ieder onder"n v^rb°^meatCh|nWbJij Zondere geschiktheid zou kun- heeft het gevaar bespeurd en geeft een middel aan de hand om het bezweren. Hn stelt voor uit examen A. m. o. het historische gedeelte der spraakkunst te onschuldige wijziging ontneemt echter aan het examen A. geheel en al zjjn wetenschappelijk karakter en St het dus voor het middelbaar onderwys onbruikbaar. Zonder kennis toch van de gesehiedkund ge ontwikkeling der taalvormen is grondige kennis der taalwetten onmogelijk. Voor de .taalwetenschap geldt, wat Gaston Paris zoo scherp uitdrukt: „.___* //Le coinment de rantécédent est le pourgum du consequent. De wijziging, door den heer Kerdijk voorgesteld, is dus volstrekt onaannemelijk, Alleen in de mogelijsheid om na het verwerven der (hulp)onderwijzersakte bevoegdheid voor lager onderwijs in vreemde talen te verkrijgen, ligt het geneesmiddel. , . •>.. , u„„fj Dat/ verder de talenstudie de degelijke vorming tot hoofdonderwijzer zal in gevaar brengen, kunnen wij met toegeven Wij meenen, dar, zü die vorming za ten goede komen _en zelfs als een belangrijk deel der voorbereiding.tot het hoofdonderwijzersexamen dient beschouwd te worden Alleen door de studie van eenig idioom, afwijkend in woordvorming en zinsbouw van de moedertaal, komen die taalwetten tot aanschouwing, wier beteekenis door hen, die slechts eene taal beoefenen, bezwaarlijk kau gevut worden. Hoe is het mogelijk een Nederlandsch dichter of schrij ver te verstaan en te verklaren, zooals het van don hoofdonderwijzer kan geeischt worden, zonder eenige kennis der vreemde talen? En wordt dan de algemeene vorming niet bevorderd, door het lezen van een of ander werk uit den vreemde, waarin volken optreden, in oorsprong, zeden en gewoonten van het onze geheel verschillend ï Zullen wij op die wijze niet een goed deel van de bekrompenheid en eenzijdigheid onzer nationale inzichten verliezen? En zijn het niet juist de beste onzer hoofdonderwijzers, die de studie der talen als element van algemeene vorming hebben weten te waardeeren? In het met zooveel zorg voorbereide programma der Kweekschool voor onderwijzers en onderwijzeressen te Amsterdam is ac Fransche taal dan ook een belangrijk leervak, ™*™™ een groot aantal lesuren wordt toegekend en niemand heet tot op heden de meening durven verkondigen, dat daardoor de mistige" studie voor het (hulp)onderwijzerSexamen werd zal men vragen, is het, bij wetswijziging in den aangeduiden zin, mogelijk de /«.///«onderwijzersakte reeds optwintjrrjarigen leeftyd verkrijgbaar te stellen ? Die vraag beantwoorden wij ontkennend. Wij wenschen terug te kceren tot de bepaling van de Wet van 1857, die den leeftijd van 23 jaren eischte. Dan ligt er althans een voldoende afstand tusschen de akte van (hulp)onderwijjer ca de hoofckikte. Dan is de jongeling van 18 jaren gewassen tot een man, die wat ' van de wereld heeft gezien en den //groentijd" door is; wiens ■ meeningen vastheid hebben gekregen; die vijf jaren het oa, 1 derwijs in de volksschool heeft, kunnen gadeslaan, de uit' komsten zijner praeti-xhe werkzaamheid bcoordeelen eu vergelijken; die den lijd van roekelooze proefneming voorbij is 3 en bedachtzf.amheid heeft kunnen winnen, die irienschen en kine deren heeft kuur.en leeren kennen, zij 't soms in harde les die met het mogelijke heeft leeren tevreden zijn, al reikter idc wenschen soms boven wr.t bereikbaar bleek; die ook bi. vreemden eens een kijkja heeft genomen en 't geloof aan eêi leergang en ééhe methode dorst ten offer brengen; die bl de school het leven niet verga* óf in 7..<;luc.t /men mensch fl Zulk een heeft recht naar het bezit der hooMakte tetdin ,t gen; hem moge veilig 't bestuur der school vertrouwd wo.dei i Al zullen alle candidaten vjjor de hoofdakte r' niet volkomen aan de bovenstaande beantwoorde '' toch zal het niet kunnen ontkend worden, dat de langere ei ie varing zegenrijk zal werken. Kenaus Onverklaarbaar schijnt he. or.s daarom, lt. als die, welke de op .; stelt, een meerderheid m fle tweede Kamei aeo _ e: vinden. De wet van 1806 eischte 22 jaar; die van 1807 ...* ja* et en die van -78, met veel zwaarder programma stelt .wj** m Waren de resultaten tot -78 verkregen zoo scnltterenu, vn men 3 jaren voorbereiding kon raissci.? juist het omgekeerde is het geval. Van 1872—76 weiden van de 2155 adspiranthoofdonderwijzers 1374 afgewezen, dus ruim ds helft. Alleen het denkbeeld om de studie der talen na de hoofdakte te pil atsen, heeft tot die regeling moeten leiden. De heer Moens noemde in 1878 den afstand van 5 jaren tusschen (hulp) onderwgzersakte en hoofdakte een grove fout. Wij achtten op de opgegeven gronden die regeling voortreffelijk. Het stelsel van den heer Moens moet leiden tot hoofdonderwijzers, die bij het behalen der akte, 7/«?/;onderwrjz3rs zrjn, plus een paar jaar //herhaling van 't geleerde//. Vrije, zelfstandige studie ook van eenig onderdeel van 't j programma is niet te wachten. De 18-jarige (hulp)onderj wijzer, die pas de banken der kweek- of normaa'school heeft ! verlaten, zal eenige weken na zh'a examen — want heb geldt | hier geen tijd te verliezen — de oude boeken weer ter hand nemen en met omzichtigheid elk nieuw clement in zijne \ vorming ter zijde houden. Zoo verwerft hij op tmin'/'jiarigen ; leeftijd de hoogste bevoegdheid bij het lager onderwijs in .: Nederland. Ons komt het voor, dat de caudidaten voor de hoofdakte i ong/yejr gelijk zullen wezen aan die, welke zich voor het | (hulp)onderwijzersexamen komen aanbieden. De twee jaren, ; die tu'schen beide akten liggen, gevoegd bij den aard der : studie, hebben geen merkbaren invloed op de vorming kunnen 'uitoefenen. En kunnen de twee jaren praktische werkzaam| heid misschien in ééne school of zelfs in ééne klasse genoeg | ervaring geleverd hebben, om het verleenen der hoofdakte te I wettigen, die toch recht _ceft elke lagere school in Nederland te besturen' j Ds mededeelingen mij door de leien der examen-commissian voor de hoofdakte verstrekt — wier welwillendheid ik gaarne vriendeüjken dank toebreng — steunen de voorgaande beschouwingen en hebben mij inmijue overtuiging versterkt, dat bij de tegenwoordige inrichting der examens L. 0., de hoofdakte — ook ten gevolge van de regeling der examens voor de vreemde talen — moet worden, niet, wat wij zoo giarne wenschten, een bewijs van veelzijdige ontwikkeling, grondige kennis en voldoende ervaring', maar een diploma van rustig voortgezet //herhalingsonderwijs". H. C. P. DIRKS, Amsterdam, _ Leeraar a/d Kweekschool voor Onder-4 Novemb. 1882. wijzers en Onderwijzeressen. --- ADVEETENTIEN. "■■• .- ~ ' * De Coiff-fMti-saffaire van de Vijzelgracht NO,- 3, is verplaatst, naar de VIJZELGRACHT F. 45, tusschen de Loeier- en Simon Fockestraat. Mij verder in de gunst van het publiek aanbevelende, heb ik de eer te zijn Hoogachtend UEd, Dw. Dienaar, (30131). Antoine Mondt, Een COIFFEIR en BARBIERSBEDIErYDE gevraagd. WIIWMEIiMIJIS. WORDT TE HUUR GEVRAAGD een TTitlkelhuiS, op een drukken stand in Amsterdam tegen een Huurprijs van 'f 1000 a ƒ2OOO, Brieven franco, onder lett. BJ, Bureau Handelsblad. (39108). Door afschaffing van een TUINMAN, in de betrekking waarin hij werkzaam was, biedt Kielt aan, tegen Febr. of Maart, een alleszins bekwaam, geh. XUIWMA.W, van den P. G. en van de beste getuigen voorzien. Franco brieven, onder letter V, bij den Boekhandelaar J. H. VAN PEÜKSEM, te Utrecht. (39111). EIN KUPFERSCHIHIED, 28 Jahre alt, in jeder Fabriksarbeit erfahren, sucht Begeliaï'ti';-ung-, am liebstcn in Amsterdam. Derselbe arbeitete 2 Jahre in Botterdam, ist jetzt in Deutschland in Stellung. Herren Arbeitsgeber werden gebeten Ihre Adresse unter lett. IJ H, an die Expedition d. Blattes einzusenden., (39082) EXPORTEURS VAN BNÜAIWATER. Voor een gunstig gelegen MilteraalwaterOron wenscht men in betrekking te komen met personen, die groote posten daarvan bestellen. De prijzen zijn zeer billijk gesteld en de verdere conditie'n mede zeer aannemelijk. De qualiteit van het dubbel koolzure mineraalwater is uitmuntend. Aanbiedingen gelieve men franco in te zenden Bureau Handelsblad, lett. KH. (Mss. 4210) (38745). IffiOOWffl löonir Eene PIANINO van ƒ2OO — a ƒ300.— KAN NIET GOED ZIJN. Een Muziekmeester heeft eene ï'rasa.selte JPlalIiIIO (.1 maand bespeeld) overgenomen. Dezelve heeft circa f 500.— gekost (door bewijzen gestaafd) en wordt na voor ,f 375.— overgedaan. Prachtig Fabrikaat, dit is een deugdelijk koopje. Brieven franco onder letter D, bij den I Boekhandelaar A.C. ROLFF, ütrechtschestraat N°.BB. (39101) PF* TE HOOP ~*_| een Solide Brandkast met binnensluiting, hoog 113, breed 84, diep 52 cM. Noorderstraat Ne. 5, Amsterdam. (39161)| Journalistiek* Aan de Eedactie van een liberaal Dagblad, verschijnende in de Hoofdplaats eener Provincie, wordt GEVRAAGD een Medewerker, voornamelijk voor de rubriek Buitenland. Adres franco, aan het Bureau der Middelburgsche Courant, te Middelburg. (38753). Medaille VOOR BRANDKASTEN. J. B. Haalme**er & Zonen, (39159) Reguliersdwarsstraat, N°. 37. OP EEN EFFECTENKANTOOR wordt g-evraagTtl een geroutineerd Bediend*, salaris naar bekwaamheid. Franco brieven, met opgaaf van ouderdom en referentié'n, onder Ne. 1300, aan den Kantoorboekhandel BLIKMAN & SARTORIDS, Rokin 17. (39126). » NffiUW 20 GENTS NIEUW. Wie heeft er al niet te klagen, over het Springen van «lazen f bijna iedereen! Bij E. F. bDÜN nu, kan men AmerifeaaiiKelte «ass-la-een bekomen, keurig helder Kristal, die nooit kunnen sprin«■«■ïi en slechts 20 cents kosten. (39133).. E. F. EDEN, Holsteeg 12. EENE JONGE DAME WENSCHT PKIVAATLESSEN in het ENGELSCH van eene Engelsche Dame. Adres, onder N". 767, bij J. H. en G, VAN HETEREN,Boekverkoopers, Hartenstraat 21. (39103). —- MESf VJE»*LAl¥«wT.tegen Mei a.s„ liefst in de oude stad een net BEHfEBEarHUiS, bevattende minstens vrjf ruime Kamers, Keuken, Kelder en Meidenkamer, zoo mogelijk met TUINTJE, benevens Gas- en Waterleiding. Huurprijs ƒ650 a ƒ 700. Fr. brieven, lrs. SS, bij do Boekhandelaars BRINKMAN & ZOON, Singel hoek Bergstraat. (39084). DEI3W SJAAIS*TOE*», goed bckei d met de Machine en het opdoen der Wasch, veblangt nog een paar dag-en ke-eet te zien. Ook is men niet ongenegen om des Zondags op te passen of Tafel te dienen. Adres, lrs. EJ, Bureau Handelsblad. (39135). TE HUUR GEVRAAGD voor een DAHE met een Kind een vrij Huis of Boven- I huis in de oude stad. Huurprijs ƒ4OO of ƒ5OO. Te aan; vaarden primo Februari of Mei, j | Brieven fianco, lett. HJ, Bureau Handelsblad. (39119). : 1 EIHÉI)EUTSGEE ■ in Holland ALS LEHRÉRIN GEPRüFT und seit Jahren , ! als solcbe in dicsem Lande talig, glieht Steïle als JLek ' rerin a. e. Schule od. Inst. odcr als JErzielterin. ; Off. unter DJ, b. d. Exp. d. Zeitung. (39105). i i . , — ——— 1 j.i ! Terstond TE HUUR, op de Hoogstraat te Rotterdam, :! ' een ruim Wiiikellmis en Bovenhuis, desver'j kiezende geheel of afzonderlijk. Ta bevragen bij J. F. WILLEMSE, Van Hogendorps'■■ plein, Rotterdam. (39""). GEVRAAGD voor Artikelen van Dagelijksche Behoefte. By' g voorkeur iemand, bekend met Heeren Kruideniers. d : Zich te vervoegen in persoon, tusschen 10 en 12 uur, n I Spuistraat 30, bij LEON MIDDENDORP & CO., waar tevens ir |_e 0 JONGMENSCH, eenigszins met moderne Talen bekend, r. ' als Volontair kan geplaatst worden. (39080). --- TENTOONSTELLING VAN KUNSTWERKEN IN Arti et Amicitiae. IV Van de oudere schilders ontbreekt er hier menigeen op het ippel. David Bles is echter met een kapitaal doek, eene rejroductie op grootere schaal van zijn gewaardeerd Lichte en ■ware rouiv in het strijdperk getreden. Men kent de gedachte lezer schilderij. In een lakenwinkel uit de 18de eeuw heeft ien kloek, breed officier voor het opengeschoven raam van iet /rkantoertje" plaats genomen en laat zich door een snoe>erig winkeljuffertje, met den blos harei achttien jaren op le wangen, een rovwatrik om den arm vasthechten. De saireur knikt haar een oogje toe, dat bewijst hoe gelaten hfl ij n weduwnaarschap draagt. Daarachter staat een arme, dieptedroefde vi3schersvrouw, in zwaren rouw, zwarte stof te ;oopen veor zich en haar vaderloos meisje. Deze humoristische gedachte is treffend uitgewerkt en de rigineele schilderij vond destijds grooten bh'val. In mijne isrinnering was die eersteling echter in krachtiger toon gechilderd en aantrekkelijker dan deze reproductie. Wanneer aen de menschelijke comedie jaren lang door figuurtjes van ekere grootte heeft doen spelen en die gewoonte dus eene weede natuur geworden is, moet het, dunkt mij, een waagtuk zijn, op eenmaa' dat kader te vergrootcn. Verreweg alhans geef ik de voorkeur aan een van Bles' kleinere paneem, waarin toets, kleur en toon zoo hekoorlrjk zijn. Bles' tijdgaoot, Herman Ten Kate, heeft im een herbergsaiereel Berouw komt te- laat, al die qualiteiten van behaneling en groepeering gebracht, welke hem in zoo hoege mate enmerken, Aan het Scheveningsche strand hebben de heeren Blomiers, Sadce en Joan Berg hunne inspiratie gezocht. adée geeft ons een helder, zilveTachtig tafereel vol diepte raar Een garnalenvisscher 'Zijn net terugtrekt,' in gezelschap an een paar .vrouwen; alles met die correctheid en zekerheid ctoetst, welke zijn aehildertrant kenmerken. In de schilderij an Blommers tiegeven zich visschers, vrouwen en kinderen n optocht Naar den afslag. Z_ zijn op 't duin, tusschen de jgge, breede pinken, die slechts een smal doorkijkje op zee Delaten. Die zich voortspoedende ligurenreeks, uitmuntende oor verscheidenheid in houding en stand, is vol gang en sven. Bij den heer Joan Berg is het visschers volk den Zeeogst reeds machtig geworden en komt het van de pimken erug. Het is een grauwe dag, en de .in de plassen lotsende en zich weerkaatsende visschers en vrouwen zijn latuurlijk-weergegeven. De stoere hoofdfiguur op den voorrond schijnt onder haars gelijken, wat een tamboer-majoor in en regiment dient te zijn. De Scheveningsche buste Veor het venster, van den heer )orons, doet mij geen oogenblik palet en verf vergeten, om an de natuur te denken. Het leelijke Scheveningsche spruitje at Op moeders schoot zit in de schilderij van den heer H. J. Iclis, te Rotterdam, is evenals de moeder en de man en vrouw a de Oude Vriendschap een verdienstelijke schets, die de childer, in eene goede bui, wel eens voltooien zal. Nü is et modelé nog zoodanig in zijne geboorte en zijn achtergrond n bijwerk nog zoo vaag en vezelachtig, dat het een indruk eeft alsof deze of gene bij ongeluk er met zijn mouw overeen geveegd heeft. Het zonlicht is op de malsch getoetste .opje* van Oude Vriendschap goed uitgedrukt, maar nu dient e schilder nog het moeilijk probleem te gaan oplossen om van an zonaigen //aanleg" een schilderij te maken. lets dergelijks werpt eene schaduw op de aardige genretukjes des heeren Louis van Erven Dorens, die met zijn peneel gaarne de faits et gestes onzer schoonmaaksters en dieDstïeisjes vertolkt. In het eene zitten schoonmaakster en dienstiode aan de koffietafel te praten; op het andere houden twee ienstmeisjes, ieder aan de respectieve voordeur, een buuriraatje, dat soms langer duren kan 3an een politiek congres. Copje, armen en het gansche beeldje der jongste op het eerste oek bekoren deor hunne blankheid en frissche kleur, maar lies is nog te veel in groote massa's licht en donker gelaen, er i» nog te weinig gedetailleerd en ook evenmin be Toefd om den aard der stoffen uit te drukken, dan dat men r vrede mee zou kunnen hebben. Doet de toon* der vlekkerige schilderijen van den heer Melis an groene zeep denken, het Scheveningsch binnenhuis van .en heer Steffelaar, het brood der weduwe getiteld, herinnert .oor zijn grijs zwarten toon aan inkt. Meer helderheid en rischheid van kleur zullen de goede belofte, die in dit stukje igt, tot werkelijkheid brengen. De middenweg wordt in deze n. i. door den heer Jac. F. Brugman betreden, wiens bejaard laartje Den ouen dag in een binnenhuis doorbrengen, waar iet licht spaarzaam binnendringt, maar dat een harmonieus ;eheel vormt, evenals het aardig kijkje Bij oude Piet te Dongen •an J. M. Schmidt Crans. Valkenburg en Huibers te Amsterdam hebben het Overjselsch binnenhuis op grooter schaal met figuren van omrent de helft der natuurlijke grootte behandeld. Op een Winterdag van Valkenburg zit een bejaard man een oud noedertja uit den Bijbel voor te lezen, terwijl een jongen >an 't spelen is, en het schrale middagmaal in den ketel te nidden van het vertrek gekookt wordt. Behalve den fraaien oon en het breed licht en bruin,-dat m. i. het beste evenlart, hetwelk des heeren Valkenburgs penseel heeft voortge>racbt, zijn uitdrukking en houding van het oude moedertje r,J gevoel en natuurlijkheid. In het Ocerijselsch Binnenhuis van den heer Huibers wordt tan eene stoere boerendeern door een galant jager van goeden ïuize, die zich hier even verfrischt, een paar zoete woordjes ;e-egd, terwijl hij de gezondheid der preutsche maagd drinkt. De oude boer beloert beidsn aan de achterdeur, doch de leugd der pootige schoone is, dunkt mg, niet in gevaar. Mocht de jager te overmoedig worden, dan zal zij, althans aaar haar uiterlijk te oordcelen, dien koketten tenor léger uit ïene of andere opéra comique zonder vorm van proces over ie knie leggen. Alles is met bijzondere zorg en uitvoerigheid jeschilderd, en de schilderij, die, wat de techniek betreft ivezenlijke verdienste heeft, zou meer aantrekken, indien de plompe meid wat aanvalliger was. Bon zeer natuurlijk, aardig lichteffect en een aangename toon zijn de qualiteiten van het binnenhuis, waar de heer loh. Paling eene oude* boerenvrouw tot Troost van een zieke n de bedstee uit den bijbel laat voorlezen. Bijna hetzelfde mderwerp heeft de heer Henkes behandeld in het Ziekbed, lat oek door pittigen, warmen toon uitmunt. Henkes' Reyeeringsbank in de kerk, waarin vier typige oude heeren zijn »ezeten, is op het kantje af van tot de caricature te behooren. Als eene krijtteekening, een losse schets of eene houtsnede zou men het toejuichen; in olieverf geven mij deze viet kostelijke, naar het leven bespiede typen wel eene studie voot een brok van een groot tafereel, maar niet op zich zelf reed! eene schilderij te aanschouwen. Ook de heeren De Haan, Dake, De Groot, Liernur en me juffrouw Repelius hebben beproefd den humor uit het dage lijksch leven aanschouwelijk voor te stellen. Het glansrol debuut van den heer De Haan heeft destijds ten volle bewe zen, hoe hij van karakteristieke figuren houdt. De Joodsch geleerde, die Uitgeput van het studeeren in zjjn leunstoel i ingedut, doet echter die schitterende eerste belofte geenszin vergeten, hoe geed gepenseeld en aardig weergegeven dit genre stukje ook moge zijn. De humor van den heer De Groot, die in Het besluit voo de Drankmet uit het diinkebroerstrio zou moeten spreken i van geen fijn allooi. De luisteraar, die zonder Schiedam gee geluk kent, is in zijn benevelden toestand niet onaardiw wee: gegeven, maar kan daarom de zwakke teckeuiug van hi jongensgezicht niet vergoeden. Gelaatsuitdrukking en type der drie oude liefhebbers, di Uit de klassieken van A. W. A. Liernur elkaar iets laten 1 zen, dat sterk gepeperd schijnt, zijn wel geslaagd, maar c zware, logge toon van het geheel drukt u; het is alsof m< geen lucht in die sombere binnenkamer kan mademet j Gebrek aau Btmorfeer schijnt mij ook het gebrek toe in h Valsch geblazen van mej. Betsy Repelius, eene debutant klaarblijkelijk, de nog zwaar te worstelen heeft met vor en perspectief, maar wier aanleg uit den toon van het geheel spreekt. In de"Geldguaestie heeft de heer Dake, verreweg de meerdere der* drie laatstgenoemden, een oud typig heer, een soort van notaris of bankier, door een koket gekleedc dame laten bezoeken. Als kleurenharmonie heeft het geheel voor mij niet zoo bijzonder veel aantrekkelijks, doch de kop van den oude is karakteristiek, vlug en gemakkelijk getoetst, en het lief bezoekstertje, wier gezicht men helaas maar en profil perdu te zien krijgt, elegunt en gracieus. Een trio, de heeren Kutnpler, Öoholten en Portielje, munten vooral uit in de uitvoerige behandeling van stoffen en kostbaar bijwerk. De stof is daar minder om deu mensch dan wel de mensch om |e stof. Bamplér's jonge vroiw in het wit satijn, die van een vrij uurtje gebruik maakt om wat te zingen, mag op meer relief en corps bogen dan hare twee satijnen gezusters. Voor zoover men in Arti's voorzaal over dit knap geschilderd dook oordcelen kan, vcrdiendeSiet eene betere plaats dan meu het nu gegeven heeft, waar het twijfelachtig zijlicht ontvangt en deze ongunstige behandeling deelt met voortreffelijke schilderyen van Munthe, Jacobson en Rasmussen. Wanneer men wederkeerig in het buitenland onze kunstenaren al lij bejegenen mocht, zal onze nationale kunst ginds op menig duister plekje kunnen verzuchten, Ditmaal is het incarnaat der Jonk vrouwe van Scholten, die buiten De eerste Rozen plukt, gladder en porseleinachtiger dan gewoilnlijk; het satijnen] kleed daarentegen onberispelijker dan ooit. Bij den heer Portielje is de slanke dame, die vol behaagzucht voor haar spiegel zich beziet, doorschijnender dan bij den heer Schollen. Ook de details zijn niet zoo aan de hoofdzaak ondergeschikt. De uitvoerige penseelsbchandeiing is hier hoofdzaak. Oneindig meer trekt mij de herstellende van Willy Martens aan. De bleeke vrouw in don leunstoel is niet mooi en dat is jammer genoeg, wan', anders zou zij oneindig meer belangstelling wekken, maar het gevoel, dat in de schilderij ligt, en de opvatting van het geheel stempelen het m. i. tot een kunstwerk. Het kleine genre-st .ik.'i van den heer Taanman, eene tuinkamer, waar twee jonge dames zich voor iemand in den tuin verschuilen, is aardig gedacht en uitgevoerd, doch zou ook. meer corps behoeven. Met de vermelding van een paar keukens van den heer Masurel in warmen toon, een Binnenhuis van Stroebel in zijn bekenden trant, van een geestig getoetsten kop, Veteraan van Pieter Óyens en een Minstreel van den heer Maasdijk een aardige, losse, sierlijk geposeerde figuur, eindigt dit artikel over de genre-schilderijen, om nog eene laatste bescheuwing aan de overige kunstafdeelingen te wijden. J. G. --- Emigratie naar de Kaapkolonie. (Uit De Hollandsche Afrikaan.) De emigratie van Europa naar de Kaapkolonie is omstreeks het jaar 1873 eerst van eenig belang geworden. Vóór dien tijd schijnen weinig Europeanen zich in die streken te hebben gevestigd, ten minste men kan niet zeggen dat vóór het jaar 1873 eene eenigszins belangrijke landverhuizing van Europa daarheen plaats had. Van toen af echter is de immigratie van Europeanen hand over hand toegenomen en duizenden hebben zich in de laatste jaren daarheen begeven. Verreweg de meesten hebben daar niet alleen een goed bestaan gevonden, maar hebben zich en hunnen kinderen door vlijt en spaarzaamheid eene toekomst verzekerd, die zij hoogst waarschijnlijk in Europa nimmer zouden hebben gevonden. Jammer dat, onder begunstiging van het Engelsche gouvernement, meestal Engelschen zich daar in die Hollandsche kolonie te midden van Hollanders hebben gevestigd. Vreemd tevens dat in die jaren nimmer pogingen werden aangewend, om de landverhuizing uit Nederland, die toch reeds gedurende zooveel jaren plaats had naar Amerika, te leiden naar Afrika. Uit onbekendheid aan de eene zijde en tegenwerking aan do andere zijde zou wellicht dat feit kunnen worden verklaard. Onbekendheid kan nu echter niet meer worden voorgewend, ten minste in den laatsten tijd heeft ieder die wil, de gelegenheid gehad om alle inlichtingen te verkrijgen, welke hij maar zou kunnen wenschen, en de tegenstand van Engelsche zijde, zoo zij mag hebbon bestaan, is nu voorgoed gebroken. Immers de te Amsterdam gevestigde emigratie-commissie is in het bezit van de meest onwederlegbare bewijzen, dat ook Hollanders naaT de Kaapkolonie kunnen emigreeren, in het genot van dezelfde gunstige bepalingen, waaronder tot nu meest Engelschen en Duitschers zich daarjiebben gevestigd. Omdat echter de groote massa van hen, die daartoe genegen zijn, door den aard hnijnji 'ezigheden min geletterde menschen zijn, zal de meest mogelijke voorlichting nuttig en noodig wezen. Reeds meermalen is het gezegd dat, hoewel de Kaapkolonie nog onder Britsch gezag is, zeven achtsten van de bevolking Hollanders zijn en de Hollandsche taal er de hoofdtaai is, die door het geheele land heen wordt gesproken. De meest gewenschte soort van landverhuizers zijn zoogenaamde kleine boeren met aen weinig kapitaal, tuinlieden, boerenknechts, dienstboden en ambachtslieden. De loonen zijn er veel hooger dan in Europa en de vooruitzichten voor flinke, werkzame menschen zijn er voel grooter. - De kosten voor het levensonderhoud verschillen veel in de onderscheiden streken des lands. In sommige streken zijn die niet meer dan hier te lande, in andere zijn ze dikwijls 20 a 25 pCthooger, maar de loonen stijgen dan ook in evenredigheid. Schrijvers of lieden van dergelijke bezigheden werden er niet verlangd; nog minder gewenscht is de soort van personen, welke, zooals zij voorgeven, bereid zijn om alles aan te vatten, zonder echter iets te kennen of hunne handen ergens voor te kunnen gebruiken. Diegenen echter, welke meer dan een koord op hun boog hebben, en kennis hebben van verschillende bezigheden in handel of nijverheid, kunnen zeker zijn van welslagen. Overal in de kolonie is gelegenheid om met goeden uitslag drie of vier bezigheden ter hand te nemen, welke in Europa ieder afzonderlijk worden uitgeoefend en hij, die bij grondige kennis van een vak, oog eenig verstand heeft van één of meer andere bezigheden en daarbij niet ontbloot is van gezond verstand en doortastendheid, heeft de kans om in weinig jaren zich een ruim bestaan te verschaffen en zoodoende tot matig fortuin te geraken. Wij willen hier gevolgelijk eenige wenken geven ten nutte van sommige soorten , van werklieden. I. Timmerlieden en Schrijnwerkers. ln de Kaapkolonie wordt timmeren en schrijnwerken gerekend to behooren tot één vak. Wanneer Hollandsche timmerlieden in of nabij de steden in Kaapkolonie werk bekomen, zullen zij daar zonder twijfel overal het zachte grenenhout vinden, waarmede zij in het vaderland gewoon waren te werken. In de plaats van eiken- en mahoniehout zullen zij teakhout vinden, dat niet mocielijk om te bewerken en uitstekend voor buitenwerk is. Ten platten lande vindt de timmerman mlandsche houtsoorten, welke vooral gebruikt worden vosr wagenmakeiij en molenwerk. Eenige van die houtsoorten willen wij hieronder wat nader beschrijven, Het raadplegen- van Silver's Handbook to South-Africa heeft ons daarvoor uitstekende diensten bewezen. Geelhout is voor timmerwerk het meest bruikbare en ge Ibruikt wordende van alle Zuidafiikaansche houtsoorten. Het is van een -lichtgele kleur en heeft een specifiek gewicht van 40 Engelsche ponden per kubieken voet. Op de breuk is het splinterig; de nerf is zeer fijn en gelijk, en door zijne hardheid is het eene uitstekende houtsoort voor vloeren. Het is echter zeer onderhevig aan krimpen, beide in lengte en breedte. Planken kunnen tot op 24 Amst. duimen breedte worden verkregen, maar meestal worden zij van de bosschen gezaagd aangebracht op eene breedte van 12 Amst. duimen. Het ruwe hout trekt erg en splijt, wanneer het niet zo;g-vuldig is vastgespijkerd. In prijs is het, behalve in zeer afgelegen districten, iets hooger dan Zweelsch grenenhout, en het wordt meer uit noodzakelijkheid gebruikt, dan wel uit voorkeur boven deze laatste houtsoort. Het Nieshout is zeer hard en duurzaam timmerhout, vit. stekend voor palen, dwarsleggers, drempels en andere doel, einden, waarvoor Merkte en duurzaamheid worden vereischt. i Het heeft een gewicht van 68 Eng. ponden per kubieke: . voet of bijna tweemaal het gewicht van grenenhout. Het ii doortrokken niet een bijzondere harssoort en moeilijk om ti >• bewerken. 3 In meubelen van dit, hout gemaakt, zal men geen onge i dierte, jran welke soort ook, vinden; daarom wordt het i - de Kaapkolonie dan ook veel voor bedsteden gebruikt t Het wordt voornamelijk gevonden in de bo:Bclicn van Georg en Uitenhage. De sterkte en de duurzaamheid van het hoi Q maken het onmisbaar, vooral voor dwarsluggers voor de spoo: >- wegen en voor telegraafpalcn. Duizenden van deze boomer e waarvan het hout zeer brandbaar is, worden jaarlijks door t n groote boschbranden vernield. liet Stinkhout.sooiwijlen ook genoemd Kaapsch mahociehou '_ naar welke laatsl genoemde boutóoort het zeer gelijkt, is h< e meest bruikbare en het sierlijkste hout voor meubelen. Hi a komt aan de markt aan planken van 3 tot 4 Amst, dvi; dikte en van 12 tot 14 duim breedte; het wordt ook veel gebruikt voor de wagenmakerij en wordt ih alle bosschen aan de kust gevonden. Het heeft zijn naam te danken aan een eigenaardigen, niet onaangenamen geur, welke het bij de bewerking afgeeft. Bij verwarming tot op 100 graden in een zandbad kan men het allerlei vormen geven. De overige Kaapsche houtsoorten, welke voor de wagenmakerij en voor landbouwgereedschappen kunnen gebruikt worden, zijn Assagaaihout, Essenhout, rood en wit ijzerhout voor wielspaken, melkhout voor veilingen, enz. Deze houtsoorten worden steeds in voldoende hoeveelheid ter markt gebracht en zijn meer taai dan hard .in het bewerken. Zij hebben een aanmerkelijk specifiek gewicht en zijn onwaardeerbaar voor den landbouwer, daar geen Europeesch hout tegen de hitte en de droogte van het Afrikaaniche klimaat bestand is. Kaapsche wagens zijn wel eens gemaakt vau Engeland ingevoerd, maar steods vielen zij aan stukken uit elkaar door de werking van de luchtgesteidheid in Zuid-Afrika. Wanneer een emigrant-timmerman een goed stel gereedschappen heeft, zal hij weldoen dezelve mede te nemen. Hoewel men in alle steden en dorpen van de Kaapkolonie gereedschappen kan koopen, zal hij daar natuurlijk een veel hoogeren priJ3 moet betalen dan in Holland en behoeft dan nog niet te rekenen op goede qualiteit. Het is voor timmerlieden in Zuid-Afrika van het allergrootste gewicht, dat zij met- het gebruik van de draaibank bekend zijn, beide voor hout en voor ijzer; het belang daarvan kan niet genoeg worden aangetoond voor een land, waar een handwerksman desnoods alles moet kunnen doen en zelfs alle gemakken van een geregelden timmermans winkel in Europa, waaraan hn' vroeger gewend was, moet kunnen vergeten. Kennis van het wagenmaken en van het vervaardigen van landbouwgeresdschappen kan niet genoeg worden aanbevolen, ja men kan gerust zeggen, is onmisbaar voor een timmerman in Z.-Afrika. Het werken met het trekmes, waaraan onze timmerlieden hier minder gewoon zijn , is een onmisbaar vereischte. Ook bekwaamheid in het maken van eenvoudig huisraad van inlandsch hout en kennis van eenvoudig machinerie-en molen, werk zal zeer te pas komen, daar in Zuid-Afrika veelal houten molenrade-ren gebruikt worden in plaats van.ijzeren. ---