Staten-Generaal. eerste kamer. — Zitting van dingsdag 20 september. Deze zitting geopend zijnde door den waarnemen len president, den heer Mariens van Sevenhoven, wordt voorgelezen een Koninklijk besluit, waarbij tot voorzitter tier Eerste Kamer voor het Zittingjaar 1853/54 benoemd is de heer mr. J. A. Philipse. Vermits de geloofsbrieven van dien heer, als lid der Kamer, waartoe hij laatstelijk is gekozen, moeten worden onderzocht, alvorens hij als voorzitter kunne optreden, zoo wordt door den waarnemenden voorzitter benoemd eene commissie, bestaande ■uit de heeren van Eysinga, Tonckens en van den Dries, ten einde zich onmiddellijk met het bedoelde onderzoek bezig te houden. Die commissie brengt, na eenig verwijl, bij monde van den heer van Eysinga, rapport uit, en, naardien al de haar aangeboden stukken, tot de verkiezing van den heer Philipse betrekkelijk, in volkomen orde waren bevonden, adviseert zij dien heer als lid der Kamer toe te laten. De heer Philipse, daarop door den griffier ter vergaderzaal binnengeleid , neemt den voorzitterszetel in en houdt de volgende rede : „ Mijne Heeren! Was de vereerende wijze , waarop ik onlangs door de Staten van Zuidholland tot lid van de Eerste Kamer der Staten-Genetaal ben herkozen , mij bijzonder aangenaam, niet minder vereerend is het mij , door Zijne Majesteit den Koning ten derden male tot voorzitter van deze Kamer te zijn benoemd en dit vernieuwd blijk van 's Konings vertrouwen te hebben mogen ontvangen. Heb ik, Mijne Heeren, in de afgeloopen zittingen het belang en het gewigt dezer zoo aanzienlijke betrekking van nabij lecren kennen en tevens de vele bezwaren ondervonden , welke daaraan zijn verbonden , zoo betuig ik volgaarne, dat, indien het mij slechts eenigermate mogt gelukt zijn de aan mij opgelegde taak naarden eisch te volbrengen , ik dit grootelijks aan uwe ondersteuning en aan uwe hulpvaardige medewerking zoude te danken hebben. Gelooft echter niet, Mijne Heeren, dat ik nu zonder schroom weder in uwtnidden ben opgetreden; — integendeel gevoel ik thans nog meer dan te voren de moeijelijkheid der taak in al haren omvang; en het is even als vroeger alléén in de hoop op uwe mik meermalen betoonde toegevendheid en welwillendheid , waarop ik steeds den grootsten prijs blijf stellen, dat ik trachten zal aan deze mijne nieuwe roeping te beantwoorden. , Van Z. M. den Koning mogten wij op gisteren bij de opening van de tegenwoordige Zitting bijzonder gunstige en bemoedigende mededeelingen ontvangen nopens den toestand van onze buiten- en binnenlandsche aangelegenheden, en zult gij, Mijne Heeren, even als ik, met welgevallen hebben vernomen den voordeejigen staat onzer' geldmiddelen, de toezegging van nieuwe voorstellen tot vooitgezeue delging van's Lands schuld , en het gegeven uitzigt op de gelegenheid tot het afdoen van belangtijke onderwerpen van wetgeving. Mogen de welligt vele en gewigtige werkzaamheden, welke daaruit ook voor ons, Mijne Heeren, kunnen voortyloeijen, met belangstelling door ons aangevangen en met uwe gewone zorg worden ten einde gebtagt en al onze daartoe aan te wenden pogingen strekken tot bevordering der belangen van ons dierbaar Vaderland. Hiertoe, Mijne Heeren, zal ik van mijne zijde weder trachten onze vergaderingen met orde te leiden en de bepalingen van Grondwet en reglement van orde te helpen handhaven. Wilt gij, Mijne Heeren , voortgaan mij hiertoe met uwen bijstand hulpvaardig ter zijde te staan en toch vooral mij met uw vertrouwen blijven vereeren. Met den wensch , dat het God behage om aan mij de noodige krachten tot vervulling mijner pligten te schenken en dat bovenal zegen des Allerhoogsten moge rusten op al wat in deze Zitting tot welzijn van Koning en Vaderland door ons zal worden tot stand gebragt, verklaar ik de betrekking van Voorzitter dezer Vergadering te aanvaarden." Op voorstel van den heer Martens van Sevenhoven, door andere leden ondersteund , wordt besloten deze rede te doen drukken. Zijn ingekomen de geloofsbrieven der nieuw gekozen leden, zijnde de heeten van Aylva van Pallandt, van Goltstein van Oldenaller, van Rijckevorsel, Borski en Bosch van Drakestein. Tot het onderzoek dier geloofsbrieven wordt door den Voorzitter eene commissie benoemd , bestaande uit de heeren van Eysinga, Tonckens en van den Dries. Voorts zijn ingekomen de geloofsbrieven der nieuw gekozen leden , de heeren de Bruyn, Sassen, van Swinderen, Cost Jordens, de Sitter en de Villers de Pité. Tot het onderzoek dier geloofsbrieven wordt door den Voorzitter eene commissie benoemd, bestaande uit de heeren van Weel, Insinger en van Rhemen. Beide commissien verlaten achtervolgens de zaal tot het volbrengen van hare taak. Teruggekeerd, wordt door de eerste, bij monde van den heer van Eysinga, rapport uitgebragt, strekkende tot toelating van de leden wier geloofsbrieven door die commissie zijn onderzocht en in orde bevonden, de heer Bosch van Drakestein evenwel na overlegging van het bewijs van eedsaflegging. Door de tweede commissie wordt, bij monde van den heer van Weel, rapport uitgebragt omtrent de geloofsbrieven der in de tweede plaats opgenoemde leden. De conclusie van haar rapport strekt tot toelating det heeren van Swinderen, de Sitter, de Bruyn en Sassen, beide laatsten na voorafgaande overlegging van het bewijs van eedsaflegging, en om de toelating van de heeren Villers de Piti en Cost Jordens aan te houden , op grond dat zij nog niet hebben overgelegd de verklaringen nopens de niet-waarneming van met het lidmaatschap onvereenigbare betrekkingen. De Kamer, zich met de conclusien der beide rapporten vereenigende, wordt tot de toelating van de nieuw gekozen leden besloten in zoover de overgelegde stukken geheel in orde bevonden zijn. Die heeren , voor zoover tegenwoordig, worden daartoe ter vergadering binnengeleid. Bij de Kamer zijn nog ingekomen 67 adressen tegen en ip voor de wet op de kerkgenootschappen en een adres tegen de wet nopens de afsluiting van het kanaal van St. Andries. De Voorzitter stelt voor die stukken te verzenden aan de commissie voor de petitien. — De heer van Dam van Isselt meent dat omtrent deze petitien, betreffende ontwerpen welke reeds wet zijn, geen rapport meer behoeft te worden uitgebragt en stelt voor die stukken bij de overige adressen , zonder nader rapport, ter griffie te deponeren. —- De heeren van Rijckevorsel en van Nispen van Pannerden zijn van een tegenovergesteld gevoelen en dus voor het voorstel van den President, hetwelk bij stemming met 15 tegen 9 stemmen wordt aangenomen. Daarna vvordt overgegaan tot het trekken der afdeelingen , na afloop waarvan de leden zich in de sectien begeven tot benoeming van voorzittersen onder-voorzitters en van eene commissie tot het ontwerpen van een adres in antwoord op de Troonrede. De Vergadering is vervolgens gescheiden. --- ROTTERDAM den 22 september. Bij de Plaatselijke Commissie van geneeskundig toe voorzigt alhier zijn woensdag den 21 dezer aangegeven 51 cholera-lijders, 24 overledenen, 10 herstelden. — Wij vernemen, zegt de Maasbode, dat ook te Schiedam eene afdeeling zal gevestigd worden van de te Amsterdam bestaande vereeniging het Metalen Kruis. — LI. dingsdag is door den Gemeentetaad te Sommelsdijk tot wethouder gekozen de heer J. de Graaf Jbz., in plaats van den heer G. Jonker , die als zoodanig moest aftreden. — Maandag middag 11. vettrok van Hellevoetsluis, per het landsvaartuig oe groote mereuur, een transport vau 90 uiattozen, onder geleide van den luitenant ter zee 2de klasse A. C. Sieburgh en den officier van gezondheid 3de klasse A. de Meijer, met bestemming naar Vlissingen. Zr. Ms. schooner atalante, kommandantluitenant N. M. J. Kroef, is bereids in de haven gekomen. Het état major van gemelden bodem bestaat thans, behalve den kommandant, uit de luitenants 2de klasse jonkh. M. W. Bowier en E. M. Parker Verboom, benevens den officier van gezondheid 3de kl. A. A. Grondltout. — Eergisteren is te Hellevoetsluis binnengekomen, voor Rotterdam bestemd , het Engelsch fregatschip Jacatra, kapitein T. Aiton, van Soerabaija, welks bemanning op weinige Engelsehen na uit Maleijers bestaat, die door den gezagvoerder, in plaats der weggeloopen matrozen , op Java voor de terugreis zijn aangenomen. Verwonderlijk is de vlugheid dezer menschen in het verrigten van het scheepswerk , waarin zij met de beste Nederlandsche zeelieden wedijveren, terwijl twee hunner, met de Engelsche taal bekend , de bevelen der stuurlieden vaardig aan hunne landgenooten overbrengen, zoowel in hunne taal als door het fluitje , even als bij de marine hier te lande. Eenige hunner zijn van hunne vrouwen vergezeld , welke in de kleeding daar te lande gebruikelijk zeer veel opzien baren. — Naar men verneemt zal Zr. Ms, schoener atalante binnen kort weder van Hellevoetsluis naar Londen vertrekken, tot het afhalen van tijdmeters. Van daar teruggekeerd , zal die bodem , tot het ondergaan van eenige noodzakelijke herstellingen, in het dok gehaald worden. — Voor den handel tusschen Amsterdam en Rottetdam is door den heer J. J. van der Maaden te Amsterdam eene nieuwe onderneming tot stand gebragt, namelijk eene schroefstoomboot, welke iedere week twee malen de reis vice versa zal doen. Die boot is zeer gescirikt tot het vervoer van goederen. — Gisteren middag ten hal f drie ure is de heer Lassaigne wederom op het Drilveld te Amsterdam opgestegen, met zijn ballon Ie Cohssal, in gezelschap van de dames Krosso en Lassaigne. Eene groote menigte was ooggetuige van dit statig schouwspel, dat door het beste weder begunstigd werd. Een zuidwestelijke wind voerde den ballon dwars over de stad heen. — Men schrijft uit Luxemburg, zaturdag jl., dat HH. XX. HH. prins en prinses Henr'rik zich donderdag naar Metz hebben begeven, om er de Zuster der Prinses te ontvangen, die eenigen tijd te Luxemburg zou doorbrengen. HH. XX. HH. zijn op het Fransch grondgebied door de burgerlijke, en militaire autoriteiten begroet, en des avonds is Hun eene serenade gebragt. Uit Luxemburg meldt men , dat het Kabinet is zamengesteld uit de heeren Simons , president; Jurion, Wellenstein, Servais en Wurth Paquet. Zulks is aan den Koning ter goedkeuring voorgedragen. Uit Luxemburg wordt den 17 dezer gemeld , dat de Minister van Finantien een besluit heeft genomen tot afschaffing, tot het einde dezes jaars, van de invoerregten op granen , meel en gedroogde groenten. — De Lijflandsche gezondheids - commissie heeft den 15 dezer ter algemeene kennis gebragt, dat, ofschoon nog enkele gevallen zijn voorgekomen , de cholera als epidemie echter te Riga opgehouden heeft. Aldaar zijn sedert de eerste verschijning dier ziekte 251 r menschen door haar aangetast, van welke 980 stierven en 1520 genazen. — De Javaschc Courant van den 6 julij behelst de volgende mededeeling : „ In den jongstcn tijd heeft het zich bevestigd, dat op Borneo de bekende getah pertja in die hoeveelheid voorkomt, dat het der moeite waardig mag geacht worden daarop nader de aandacht van den handel te vestigen. De des betrekkelijke berigten zijn afkomstig van den tesident van de West.r-afdeeling van Borneo T.J Willer en door hem ingewonnen van den gewezen waarnemenden gezaghebber te Soekadana P. C. baron van Eek, en den Pangeran Bandahara te Pontianack, terwijl van elders nog mededeclingcn werden ingewacht. Volgens den heer van Eek, wordt de getah-pertja niet alleen in de binnenlanden van Soekadana, Matam, Simpang en Kandawaugan gevonden, maar ook op de Kariraata-en vele naburige eilanden, derhalve in het geheele gebied der zuider-districten vau Borneo's westkust. Evenwel geschiedt alleen in het Matamsche de inzameling op eene eenigzins ruime schaal, dewijl aldaar de meeste getahboomen groeijen. — Wanneer de getah-zoekers eene groep van vijf of zes boomen vinden, dan noemen zij dit een bijzonder geluk; want gewoonlijk staan deze boomen alleen. De getah-boomen worden in onbewoonde bosschen aangetroffen, zoodat nog niemand hunne ontwikkeling gadesloeg; doch naar gissing, zijn zij eerst op twintigjarigen leeftijd productief. Omtrent de wijze van inzamelen verhaalt de heer van Eek als ooggetuige het volgende: In het drooge jaargetijde trekken de getahzoekers naar het bosch.bij troepen van vijf of zes personen . voorzien van leeftogt voor één of twee maanden. Wanneer zij een getah-bootn vinden van minstens de hoogte en dikte van eenen volwassen klapper-boom , dan wordt die aanstonds geveld. Nog nimmet heeft men getracht de gom door eenvoudige' insnijdingen te verkrijgen, dewijl men het voorzeker houdt, bij zulk eene wijze van werken, met meer moeite, drie vierde deelen minder product te zullen inzamelen.' Alleen de bast bevat getah , daarom worden rond den gevelden stam tot aan den top insnijdingen gemaakt, ter diepte van twee of drie duimen en op omstreeks éénen voet afstands van elkander, — waartoe men een bijl of hakmes bezigt. Dadelijk na de insnijding vloeit de getah als een melkwit vocht naar buiten. — De boom wordt alsdan met kadjang-matten bedekt, aan de wetking der zonnestralen blootgesteld, en door de getahzoekers verlaten, die eenen anderen boom gaan opsporen. Na tien of twaalf dagen keeren zij tot den eerst gevelden stam terug, verzamelen de uitgevloeide stof en bemocijen zich daarna niet verder met dien boom , omdat daarvan dan geen voordeel meer te trekken is. Op die wijze kunnen vijf of zes personen , na verloop van hoogstens twee maanden, elk één pikol getah te huis brengen. Gemiddeld is voor elke pikol een honderdtal boomen noodig. In de afdeeling Soekadana heeft men twee soorten van getah-boomen. De eene geeft eene bruinachtige, de andere eene meer blanke gom. De bloesem van beide Doornen is welriekend , wit van kleur en heeft op het uiterlijk veel overeenkomst met die van den vlierboom. De vrucht, ter grootte eener vijg en conisch van vorm, is aangenaam zoet en verkwikkend van smaak, en wordt gaarne genuttigd. Rijp zijnde, bevat zij eene pit, in grootte nagenoeg gelijk aan die van den in den handel voorkomenden gedroogden dadel. Die pitten hebben eene zoete kern , omgeven door een zeer hard hulsel. De kern wordt zorgvuldig verzameld. Men stampt haar tot eene brijachtige massa en verkrijgt alsdan , met weinig moeite, eene overvloedige hoeveelheid helder brandende lampolie. De blankere soort van getah-pertja heeft iv den handel slechts half zoo veel waarde als de bruine. In Soekadana zelf komt de witte soort meer voor dan de donkere. De stam van de beste soort is somwijlen zóó dik , dat drie personen hem naauwelijk kunnen omvademen; daarentegen bereikt de stam van de mindere soort zelden meer dikte dan die van eenen volwassen klapperboom. Men beweert te Soekadana , dat de eene soort mannelijke, en de andere vrouwelijke bloemen zou dragen. De jonge plantjes worden bij menigte aan den voet van den volwassen boom gevonden, maar zelden geraken zij tot vollen wasdom , want de wilde varkens, herten en steenbokken , die de wouden dezer afdeeling in grooteïi getale bevolken, gebruiken gaarne de jeugdige plant tot voedsel. Volgens den Pangeran moeten er in het Pontianaksche getahboomen bij honderden te vinden zijn, zoo ver als de Kapoeas stroomt (ioo a 120 Duitsche mijlen). Vroeger heeft de Pangeran eens zijnen schoonzoon gezonden naar zijneigen gebied Soengy Sambeh , hetwelk maar een klein stuk gr'onds beslaat, en bij die gelegenheid werden van daar meer dan 2CO pikols getah verkregen. — Ook in het Pontianaksche hangt de hoeveelheid te verkrijgen getah geheel af van de navraag, den geboden prijs en het te verleenen voorschot. Met deze berigten zijn tevens monsters van getah en bladen enz. van den boom van Pontianak ontvangen, welke voorwerpen gedeeltelijk bestemd zijn voor de Bataviasche tentoonstelling, anderdeels voor een wetenschappelijk en industrieel onderzoel;. Bekend en vaak herhaald is de klagt over het vellen van den boom, ter verkrijging van het product, zoodat het te vreezen staat, dat dit belangrijk artikel over weinige jaren zeer zeldzaam zal zijn geworden. Aangezien daartegen wel niet te waken zal zijn, zoo worden van Regeringswege proeven genomen om eene zekere hoeveelheid jonge getah boomen aan te planten , gelijk dit bereids door den heer van Eek op het erf van bet gouvernemenrsgebouw te Nieuw-Brussel is bewerkstelligd. Deze maatregel wordt ook aan anderen , die daartoe gelegenheid mogten hebben, ter navolging aanbevolen, met liet tweeledig doel , en om deze boomsoort niet ie doen uitsterven, en om ter goeder tijd de hoeveelheid en deugdzaamheid van de alzoo gecultiveerde getah te beproeven — opdat alsdan kunne worden beoordeeld of die cultuur al dan niet verdere aanbeveling en uitbreiding zal verdienen." --- 's GRAVENHAGE den 22 september. Z. M. heeft jonkh. mr. W. Borcel van Hogelanden benoemd tot voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal. — De Staatsbegrooting voor 1854 en andere ontwerpen van ïinantiëlen aard zullen, naar men verwacht, spoedig van Regeringswege aan de Tweede Kamer der Staten- Generaal worden aangeboden. — Gisteren is Z. Exc. de baron von Doblhoff, minister van Z. M. den Keizer van Oostenrijk bij het Nederlandsche Hof, van zijne buitenlandsche reis in deze residentie teruggekeerd. — Het Provinciaal Hof van Zuidholland heeft heden uitspraak gedaan in de zaak van A. N., vroeger commissaris van het loodswezen te Brielle (voortvlugtig), D. G. v. L., kantoorbediende, en D. 8., vtoeger zeeloods, beide te Brielle woonachtig, van welk geding in een onzer vorige nummers is melding gemaakt. Het Hof heeft, op grond dat het bedriegelijke der ten laste geiegde feiten niet was bewezen , de beide laatsten vrijgesproken, zijnde A. N., op grond zijner afwezigheid, verklaard wederspannig aan de, wet. --- Staten-Generaal. tweede kamer. — Zitting van donderdag 22 september. In de"ze zitting heeft de commissie , belast met het aanbieden aan den Koning van de lijst van drie kandidaten voor het voorzitterschap der Kamer gedurende de tegenwoordige Zitting, bij monde van den heer T'aets van Amerongen , haar verslag uitgebragt , waaruit blijkt, dat de commissie gisteren zich van hare taak gekweten heeft en dat Z. M. heeft gcantwootd , dut Hoogstdezelve zich onmiddellijk met het doen eener keuze zou bezig houden. — Aangenomen voor kennisgeving. Is ingekomen een Koninklijk besluit, houdende benoeming van jonkh. W. Borcel van Hogelanden tot voorzittet der Kamer gedurende de tegenwoordige Zitting. — Aangenomen voor kennisgeving. De tijdelijke voorzitter, de heer Luyben, wenscht den heer Borcel van Hogelanden van harte geluk met de herhaalde bewijzen van onderscheiding, die hem van wege deze vergadering en van den Koning hebben mogen ie beurt vallen. Hij ruimt den nieuw benoemde gaarne den voorzittersstoel in, daar hij hem de beraadslagingen, ook gedurende de afgeloopene Zitting , met veel beradenheid, bekwaamheid, cordaatheid en onpartijdigheid heeft zien leiden. Hij verzoek den benoemden voorzitter zijne plaats te willen innemen. De heer Boreet van Hogelanden aanvaardt op nieuw het vootzitterschap der Kamer met het houden eener aanspraak. Zijn ingekomen 3 Koninklijke boodschappen , ten ge. leide van even zoo vele wetsontwerpen, als: i°, tot bekrachtiging eener door den Minister van Koloniën en de Ned. Handel-Maatschappij geslotene overeenkomst, ter vervanging van die van 2/3 julij jl.; 2°, tot vaststelling der begrooting van uitgaven voor de Landsdrukkerij voor 1854; 30, nopens de inkwartiering en het onderhoud van het krijgsvolk, enz. Deze ontwerpen worden ter overweging verzonden aan de afdeelingen. Tot de zamenstelling dier afdeelingen wordt daarop overgegaan. Door de afdeelingen zijn gekozen: i°, tot voorzitters de heeren van Goltstein , Dirks, van Rpppard, Godefroi en de Kernpenner; 2°, tot 2de voorzitters de heeren Baud, Hoffmdn, Storm van 's Gravesande , Luyben en Gevers; 30, tot leden der commissie tot de verzoekschriften de heeren Boeyl, Donker, Hoekwater, van der Veen en van den Heuvel, en 40, tot leden der commissie tot het opstellen van een adres in antwoord op de troonrede de heeren Schimmelpenninckvan der Oye, Dirks, van Rappard, Godefroy en van Lcnnep. (Deze commissie heelt dadelijk na den afloop der zitting hare werkzaamheden aangevangen.) Daarna is de vetgadering gescheiden , waarschijnlijk tot morgen; zullende de commissie voor het adres alsdan, naar men verwacht, haar ontwerp in gereedheid hebben. ---