Staten-Generaal. tweede kamer. — Zitting van dingsdag 21 maart. In deze zitting heeft de Voorzitter opgemerkt , dat , zoo het reglement van orde veroorlooft bij de algemeene beraadslagingen over een wetsontwerp ook gronden daar buiten gelegen te behandelen , aan die bepaling van het reglement van orde toch niet die ontwikkeling en niet zoodanige uitbreiding mag worden gegeven , dat onderwerpen , die vroeger in discussie zijn gebragt en waarover de beraadslaging is afgeloopen, bij die gelegenheid op nieuw ter sprake kunnen gebragt worden. Hij verzoekt dus, als men gronden buiten het onderwerp gelegen wenscht te behandelen, dit dan zoo kort mogelijk te willen doen. De heer Groen van Prinsterer vraagt daarop het woord tot het doen eener motie van orde. Allen, zegt de spreker, zijn voorzeker nog onder den indruk van het gisteten voorgevallene, van den aanval van den heer Thorbecke tegen den Minister van Koloniën. Daardoor is in de behandeling van de wetsontwerpen nopens het muntwezen eene geheel vreemde questie gemengd. De spreker wenscht af te zonderen de beoordeeling van de deugdelijkheid der wet van het vertrouwen dat men in den Minister van Koloniën wenscht te stellen. Hij stelt dus voor, dat de Vergadering de volgende gemotiveerde orde van den dag aanneme : „ De Kamer, van de bereidwilligheid des Ministers van Koloniën tot het geven van inlichtingen , overeenkomstig arr. 89 der Grondwet, volkomen overtuigd , gaat over tot de orde van den dag." De spreker beantwoordt de opmerkingen van den heer Thorbecke , dat de Minister zich aan de verantwoordelijkheid , die op hem rusr , schijnt te willen onttrekken, welke onttrekking niet kan worden verontschuldigd door het beweren, dat-hij is eene specialiteit. Spreker geeft reden van het woord specialiteit. Vroeger heeft men gezegd , dat sommige Ministers geene politieke kleur hebben en dat zij mannen van het vak zijn. Hij heeft vroeger de medegedeelde bijzonderheden omtrent het aanblijven der drie Ministers in april jl. niet verschoond, maar hij heeft in zijn stelsel betrekkelijk de inrigting der ministeriële bureaux dat feit goedgekeurd. Maar wat heeft dat argument van specialiteit met de Grondwet te doen ? Wie heeft er ooit aan gedacht dat aan specialiteiten verschooning van hunne grondwettelijke verantwoordelijkheid zou kunnen worden gegeven? Hij wil dus bij deze gelegenheid de questie van art. 89 der Grondwet ter sprake brengen. Het heeft hem bevreemd, dat gisteren ook de heer Sloet dat punt heeft aangeroerd. Waaraan is die onverhoedsche aanval tegen den Minister toe te schrijven? Naar zijne meening is de oplossing daarvan deze , dat het alleen laten van den heer van Eek bij de jongste interpellatie geen parlementaire trouw aan den dag legde en dat men dus ten zijnen aanzien als het ware amende honorable wilde doen. Het is van belang na te gaan of de Minister in zijne rede van 9 maart jl, buiten art. 89 der Grondwet is getreden. Hij onderzoekt dit, gaat die rede na en komt tot de slotsom, dat in die rede niets anders is te vinden dan eene definitie van den aard van het besluit, uitgegaan van den Opperbestuurder der Overzeesche bezittingen. Het overige deel dier rede had de strekking om met den heer van Eek in geene woordenwisseling over de redactie van het besluit te treden. Hoe meer de spreker die rede naleest, hoe minder schijnt het hem toe , dat die Minister de grondwettige bepalingen zou hebben willen ontduiken. Er straalt daarin alleen een weerzin door ominquestien over bijzonderheden af te dalen. De Kamer heeft toen door haar stilzwijgen eenstemmig daaraan haar zegel ge hecht. Niemand, ook niet de heer Thorbecke, heeft de rede des Ministers weersproken. Dat kon ook het geval niet zijn, omdat de Minister niet alleen gezorgd heeft voor de waardigheid der Kamer, maar ook voor de waardigheid der Kroon en van het gezag. De heer Thorbecke kon te minder daartegen opkomen, omdat hij meer dan iemand het voorbeeld van handhaving der waardigheid van de Kroon en van den Minister in deze Kamer heeft gegeven en het zoo uitstekend heefr gehandhaafd. Hij hoopt dus dat door de aanneming van deze motie van orde, met algemeene stemmen, een einde aan deze zaak zal worden gemaakt, en dat zelfs de heer Thorbecke zich daarvoor verklaren zal. De heer Thorbecke zegt gisteren gemeend te hebben eenig kort antwoord te moeten geven op de rede van den Minister van Koloniën , en hij was voornemens geweest , dat te doen na afloop der geheele rede van den Minister (over de wet zelve) , doch zal thans slechts eenige woorden in het midden brengen. De Voorzitter noodigt den heer Thorbecke uit thans liever te spreken over de motie van orde. De heer Thorbecke neemt daarmede genoegen , indien hij later in de gelegenheid kan worden gesteld aan zijn primitief voornemen gevolg te geven. Thans overgaande tot de motie van orde , doet hij opmerken , dat , indien hij gisteren het woord schijnt heeft gebezigd , dit niet was in den zin eener retraite , maar in verband tot den geheelen zin der rede van den Minister tijdens de discussie over de interpellatie van den heer van Eek. Sprekers verlangen was, dat zijn bijzonder bezwaar uit den weg zou worden geruimd , en hij liet dus aan den Minister de vrijheid over om hem te overtuigen , dat hij gedwaald had. De heer Groen intusschen is bij zijne motie van orde niet gebleven in zijne zoogenaamde ontwikkeling , en hij veronderstelt nu , dat de Voorzitter hem niet zal verbieden ook van zijne zijde te antwoorden op woorden buiten het onderwerp der motie gebezigd. Dat hij van den Minister van Koloniën gewaagde als van eene specialiteit, heeft de heer Groen verklaard uit de zamenstelling van het vorig Ministerie; maar heeft het vorig Ministerie dit ooit gezegd? Maar, zeide de heer Groen , de Minister van Koloniën is meer eene specialiteit dan een ander Minister, en die Minister behoort dus in rust te worden gelaten. Dit gevoelen is echter niet vereenigbaar met het groote gebied, dat onder dien Minister behoort. Hij kan die meening dus niet toegeven. Hoe meer er onder het beheer van dien Minister wordt gesteld, hoe meer de behoefte aan toe. lichting in de Kamer zal worden gevoeld. Eene andere vraag van den heer Groen was: wat heeft het argument, uit de specialiteit ontleend, met de Grondwet te doen? Spreker antwoordr , dar, al mogt eenig Minister eene specialiteit zijn , voor hem , zoo goed als voor ieder ander Minister, art. 89 der Grondwet toch ook geschteven is. De heer Groen zeide voorts niet te hebben gedacht, dat zoo vele dagen na de interpellatie dit bezwaar zou worden geopperd. Maar spreker behoeft hem niet te herinneren aan zijne gewoonte, om namelijk steeds dadelijk over eenig onderwerp, dat in behandeling is en waarover hij zijn gevoel.n wilde kenbaar maken, te spreken. Maar bij deze gelegenheid , bij de interpellatie , heeft hij dit niet gedaan , opdat men niet zeggen kon : deze zaak is eene partijzaak. Hij heeft dit niet gedaan , omdat hij had gewensch' , dat iemand van hen , op wier ondersteuning het Gouvernement kan rekenen, de waardigheid der Kamer bij die gelegenheid hadde gehandhaafd , in zoo ver die waardigheid gekrenkt was door het niet geven der gevraagde inlichtingen. Hij behoeft voorts niet te herinneren , dat hij dit bezwaar, ook al had hij het bij gelegenheid der interpellatie geopperd, nu toch moest herhalen, want het is juist voor hem een motief tot afstemming der wet, wanneer het niet voldoende wordt opgelost. —De heer Groen heeft gemeend, dat de rede van den Minister hierop nederkwam, dat de Koning het besluit van 13 januatij genomen had als opperbestuurder en wetgever der koloniën en bezittingen van het Rijk; maar de spreker meent, dat die rede ook nog op een ander punt te kort schoot; want hoe dan ook het besluit moge zijn genomen,— als opperbestuurder, als wetgever, — dit doet niets af; wij spreken niet den Koning, maarden Minister aan. De reden van weigering tot het geven van inlichtingen, zeide men, was alleen daarin gelegen, dat de Minister het niet betamelijk oordeelde, over alle bijzonderheden van redactie van dat besluit te spreken. Hij gelooft echter, dat , wanneer er inlichtingen worden gevraagd , de Minister geene uitvlugten moet bezigen op zoodanige wijze als door hem geschied is , maar in den ruimsten zin die inlichtingen moet versttekken. Daarenboven het begrip van hetgeen onder minutieuse onderwerpen moet worden verstaan, is zeer betrekkelijk, zeer subjectief, en onder de vragen van den heer van Eek waren er, die de spreker niet als zoodanig kan rangschikken. De Kamer heeft eenparig, beweerde men, haar zegel gehecht aan het gevoelen van den Minister. Hij betwist die meening, er is niets beslist, er was geene omvraag geschied. Hij vraagt nu of de gedane motie van orde gemotiveerd is? Er is hier geen sprake van incident; hij heeft slechts eene verklaring gegeven van een motief dat hij tegen de wet in behandeling kon hebben ; en door de aanneming eener dergelijke motie zou men de deliberatie over motieven kunnen afsluiten. De heer Groen van Prinsterer beantwoordt den heer Thorbecke. Dit lid voerde hem tegen , dat hij in zijne ontwikkeling der motie buiten de orde zou zijn gegaan. Maar die motie was gerigt tegen de toespraak van den heer Thorbecke op gisteren , en hij moest dus wel de gevoerde redenering opnemen en beantwoorden. Hij blijft nu bij zijne meening dat , juist om het menigvuldig beheer van den Minister van Koloniën, deze met rust moet worden gelaten, immers alleen wat zijne politieke strekking in het Moederland betreft. De heer Thorbecke had verklaard, dat hij, door zijn bezwaar niet te opperen bij gelegenheid der interpellatie , het niet had willen doen voorkomen , dat die interpellatie eene partijzaak was; maar de spreker meenr, dat men niet moet zwijgen uit vrees van den schijn eener partijdigheid, als men van oordeel is , dat de Grondwet is verzaakt enz. Het genoemde lid beklaagde zich over het onvolledige der ge geven inlichtingen ; maar het is hier niet de questie, of de inlichtingen onvolledig waren , maar of de weigering van den Minister op sommige punten was in strijd met de Grondwet. De motie van orde, zeide de heer Thorbecke, is niet gemotiveerd. Dit echter zal de Kamer beoordeelen, in verband met het op gisteren voorgevallene. De motie strekte intusschen om aan den Minister een blijk van vertrouwen te geven en de discussie terug te brengen tot de oide van den dag. De heer van Eek merkt op , dat de heer Groen thans eerst met deze motie is voor den dag gekomen. Hij zou het beter geoordeeld hebben , dat dit dan op 9 maart ware geschied. Maar hoe dit ook zij , hij kan haar niet aannemen, want de Minister heeft bepaaldelijk geweigerd op zijne interpellatie te antwoorden. Wat zegt nu de heer Groen? De Minister had niet noodig, zich over punten van redactie van het besluit uit te laten. Maat wat bedoelt men met punten van redactie? Sprekers bedenkingen hadden toch niet op taal en stijl betrekking. Integendeel, zij betroffen de regten der ingezetenen, en hij had op vele punten inlichting gevraagd en bedenkingen geopperd. Hij was toen op het grondwettig terrein; zijne daad was in het algemeen belang, en hij meende daarbij zijn pligt te hebben vervuld als vertegenwoordigd des volks. Buiten de Kamer is er niets dan teleurstelling geuit over de weigering tot het geven van inlichtingen door den Minister. Hij heeft overigens nog andere punten in het midden te brengen. De Voorzitter noodigt den spreker uit zich bij de motie van orde te bepalen. De heer van Eek wenscht zich te beklagen over de wijze waarop de Minister had beantwoord hem, die inlichtingen vraagt. De Minister had zich toen over hem uitgelaten op e.ne wijze, waarin hij niet mag berusten; hij had hem toch met bitteren spot bejegend. Ook gisteren had de Minister zóó gehandeld , door te spreken van minutieuse bijzonderheden en de interpellatie ie noemen eene beruchte interpellatie. Toen de spreket uit Zutphen aan den Minister van Koloniën eene beruchte handeling verweet , heeft hij Minister gezwegen Hij Minister moet weten wat van die zaak is , maar spreker zwijgt , wat hem betreft. Hij kan nu, gelijk hij zoo even te kennen gaf, de motie niet aannemen , I°, omdat de Minister heeft goedgevonden de verlangde inlichtingen niet te geven; 2°, om de wijze waarop die Minister inlichtingen heeft verstrekt , zoodanig, dat geene discussie mogelijk was. De heer van Nispen van Sevenaer is voor de motie , maar kan nogtans niet deelen het argument van den heet Groen , dat , omdat niemand meer het woord had gevraagd tijdens de behandeling der interpellatie, de Kamer moest geacht worden zich met het besluit der Kamer te hebben vereenigd. Er is toch geen besluit door de Kamer ; vallen. Hij stemt alleen voor de motie , omdat hij looft dat de Minister bei-id is, zoonoodig, inlichtini te geven. Hij gelooft niet , dat al hetgeen de Mini! gezegd heeft, wel den toets kan doorstaan , maar hi. niet opgetreden om daaromtrent thans in ontwikkel te treden. Hij wil zich alleen de vrijheid voorbehou om , wanneer hij niet dadelijk op elke zaak voorber is , zijn gevoelen daarover te uiten bij iedere geschl gelegenheid die zich mogt aanbieden. De heer van Hoëvell doet uitkomen, dat men al doei leert. Vroeger immers heerschte er een ander denkbe omtrent parlementaire orde in de vergadering. Een dagen geleden heeft, te midden der stemming bij de handeling eener wet , een der Ministers die wet i" trokken. Thans wordt , te midden eener redevoer (van den Minisrer van Koloniën), eene motie van o gedaan. Maar nu strekt die motie , dat de Kamer * klare volkomen overtuigd te zijn van de bereidwillig*l van den Minister tot het geven van inlichtingen, kan die motie onmogelijk aannemen, en hij gelooft, ( de Kamer niet. De motie geschiedt met het oog op zoogenaamde beruchre interpellatie. Welnu, hij herinn dat de woorden van den Minister niets bevat heb dan bittere ironie jegens den heer van Eek, verschachter de qualificatie, dat de vragen betroffen mintitie onderwerpen; een denkbeeld, zoo als zoo even reed! opgemerkt, zeer subjectief. Als dit gevoelen doorgi dan kan de Minister zich telkens daarachter verschuil De Kamer heeft intusschen geen antwoord bekomen de vragen over het gewigtige besluit van 13 janu* Hij heeft zich onthouden inlichtingen te vragen, orfl het betrof eene persoonlijke zaak. Hij heeft steeds meend een bnrgerpligt te vervullen , door hetgene hij Indië wist, mede te deelen, en nu is het vermelde bes! een brander tegen hem. De tijd zal echter leeren 1 de Minister zijn doel tegen hem (spr.j zal bereiken. M* gelijk hij opmerkte, de inlichtingen zijn niet verkreg De Kamer kan dus de motie niet aannemen. Al verkh zij, dat zij overtuigd is van de bereidwilligheid van < Minisrer tot inlichtingen, dan nog zal de Natie doof verklaring die inlichtingen niet verkrijgen. De Voorzirter meent, tot eigen verdediging, in midden te moeten brengen: i°, wat aangaat de intt king door den Minister van eene wet te midden stemming, dat er twijfel ontstaan was over het on