KOLONIEN. (Per Overland-Mail.)
BATAVIA 16 Januarij. Aan het algemeen overzigt van het Bataviaasch ■'sndelsblad wordt het volgende ontleeud: •i L)e tijdingen van Banjermassing ontvangen zijn van "fntelfden aard als die, welke wij mededeelden bij het v°rtrek der vorige mail. De vijand gaat voort met li;er en daar versterkingen op te rigten, die door de °azen zonder veel moeite worden overweldigd. Het Gouvernement schijnt een spoedig einde van den opstand te verwachten, maar men heeft ons met die verwachjlug reeds zoo dikwijls gevleid dat wij huiverig zijn haar thans als gegrond te beschouwen. Wij gelooven aan gfen (iuurzamen vrede, zoolang Hidayat en Anta*»rie niet in onze handen zijn. De inlandsche ceremoniemeester alhier zal, naar men zegt, met eene zending word»a belast ora hen en de overige aanvoerders van "en opstand tot onderwerping over te halen. Dit w&re voorzeker een schitterende zege der diplomatie, *aar v.ij durven er niet op rekenen. . i) Aan de opstandelingen in het Ceratnsche is ver- K'ffenis beloofd indien zij de daders overleveren van u,;u moord op een inlandschen schoolmeester teWai-l ' moe gepleegd. » De eilanden Bonerate en Kalao, vroeger behoorende j ' het gebied van Boni, zijn door de onzen in beheer genomen. ii Overigens wordt de rust op de Buitenbezittingen * 'e«a door ainok-makers en reeroovers gestoord. De e ril n worden gewoonlijk op de plaats zelve afgemaakt,, u- katsten zijn onlangs in een hunner schuilhoeken, te S ijoessoe (Sumbawa), naar verdienste getuchtigd u"or Zr. Ms. stoomschip Reynier Claaszen, dat om hen °i' te sporen derwaarts gezonden was, en het doel *an zijn togt, in strijd met alle antecedenten, inderdaad heeft bereikt. Hun kampong en praauwen zijn T."biand, en eenige slaven vrijgemaakt; doch een nieuwe togt van de Reynier Claaszen en de Gedeh z»l noodig zijn om het roofnest geheel uit te roeijen. il Op het eiland Nias wordt de slavenhandel steeds °P groote schaal voortgezet; men heeft nog geen *fuOcn<le middelen kunnen vinden om aan het bestaan T*n dien gruwel aldaar een einde te maken. , » Z. Exe. de Gouverneur-Generaal is den 16 decem- Der j|. te Banda Neira aangekomen en zou den 21sten •ver uiaand van daar vertrekken naar Amboina. Het v«rslsg zijner reis is tot dusver geheel onbelangrijk. .29 )i Eeue andere reis, die van het Japansche gezantschap ngar Amerika, is ten einde geloopen. Men ,weet nog niet of de reizigers door hun heer en meester '° genade ontvangen, of als gevaarlijke personaadjes onschadelijk gemaakt geworden zijn. Het laatste ware meer overeenkomstig de Japansche zeden, doch het .Bjp mogelijk dat het veelvuldig verkeer met vreemde'ingen in den laatsten tijd daarin eene gunstige verandering heeft te weeg gebragt. ■ ij De heer mr. J. H. Donker Curtiua, de gewezen Commissaris in Japan, is voor eenige 'lagen van Siain, waarheen hij met eene diplomatieke wending belast was, hier aangekomen en vertrekt met 'leze mail naar Europa. ii De heer Steiometz, laatst resident van Pasoeroean, gaat met een tweejarig verlof naar Nederland, tot 'eedwezen der ingezetenen van dat gewest. „ Met zeer groot genoegen daarentegen vernam men °P Java de benoeming van den heer mr. A. J. Swart tot president van het Hoog Geregtshof. Het helder verstand, de grondige regtskennis en de onafhankelijke beginselen van dien hoogen ambtenaar hadden de keuze van het publiek op hem gevestigd lang voor *'j door Z. M. den Koning bekrachtigd geworden was. ; il Omtrent de daad van geweld, jegens twee Nederlanders in Tagal gepleegd, zal men in onze volgende naauwkeurige en zekere mededeelingen 'inden. Voorloopig kan worden berigt dat de resident *an Tagal de schuld geheel van zich afgeschoven r°eeft, en dat de procureur-generaal verklaard heeft Reen termen te vinden om hem te dier zake gereg- J™"jk te vervolgen. Het zal ook daarmede wel zoo s."'Ju als met de verdediging van den gewezen resident Jan Cheribon op de klagten van particuliere suiker-1 'abriekanten aldaar, die naar onze meening niet voldoende is om te bewijzen dat hij naai' behooren zijn; heeft gedaan, en het gebeurde niet zoude hebben "unnen voorkomen. 42.] n De heer A. Montclar, uitvinder van een nieuw en naar zijne opgave voortreffelijk systeem tot bereiding y*o suiker, van wien wij reeds bij herhaling gewaagden, '8 niet geslaagd in eene proefneming welke hij dezer !jagen in tegenwoordigheid eener op zijn verzoek commissie uit den handel heeft gedaan. Hij DllJft desniettemin volharden in zijn voornemen om dat *,telsel in toepassing te brengen, en heeft tot zijn "eviea genomen vamore ou mourir — moge hem het *"«e te beurt vallen! . » De journalistiek in Nederlandscu-Indie is vermeer"e'd met een Maccasaaarsch Weekblad van weinig et*ekenis en e»n Nieuwsbode van Soerab»"». fl-" veel gonds belooft. Ook een ander dagblad van Soerabaija, de Orstpost, bevat in den laatstcn tijd goed geschreven artikelen. „ De Java-Bode stelt voor te petitioneren om een Indischen Gouverneur-Generaal , en wel op grond der jammeren die de landvoogdij van den heer Duymaer van Twist over deze gewesten zoude hebben uitgestort."
— Gedurende de maand november 1860 is aan inkomende en uitgaande regten op Java en Madura ontvangen eene som van ƒ 1,047,845.45. De ontvangst over de eerste elf maanden van 1860 bedraagt / 9,898,975.85; hieronder is echter begrepen aan fictieve regten op Gouvernem.-producten / 1,707.331.38, aan terugbetaalde regten f 112,238.86, zoodat de zuivere ontvangst / 8,079,402.61 beloopt. Gedurende de eerste elf maanden van 1860 is meer ontvangen dan over dienzelfden tijd in 1858 / 1,577,195.09% en in 1859/ 1,249,573.28%. — Per stoomboot Paleuibang, kapit. Kramer, zijn den 3 dezer door het postkantoor alhier verzonden : Per overlandmail via Marseille 7165 adressen, via Triest 1300, via Southampton 441 ; naar Singapoer 1354, Banka 210. Palembang3s, Riouw 524 en Billiton 191 ; totaul 11.220 adressen. — De Overlandpost, loopende tot 26 november, is den 5 de/er hier aangekomen. — Tot leden van het Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen zijn benoemd de heeren H. Anthon ,J. Mac Lachlan, dr. J. Meuleman , dr. L. W. G. deßoo, G. Suermondt. W. Suermondt Wz. en C. Vriesendorp, te Batavia; dr. W. Palmer van den Broek ,te Soerakarta ; mr. O. van den Berg, te Soekapoera ; J. A. Bakkers, te Makasser, en J.G.F. Riedel, te Menado. — In de bestuurs-vergadering der Nederlandsch- Indische Maatschappij van Nijverheid op den 10 dezer jl., zijn als gewone leden aangenomenjde heeren mr. W. H, du Cloux, G. L. J. van der Hucht en H. P. Barkmeijïr te Batavia, en F. Vriesendorp te Soerabaija, alsmede als lid correspondent de heer D. Wilson te Colombo (Ceilon). — Bat&via's ingezetenen hebben den 11 dezer vruchteloos uitgezien naar de totale zonsverduistering, welke in een almanak als zigtbaar in Nederlandsch- Indië was geannonceerd. — Men vertoonde dezer dagen een valsch Ned.- Indisch guldeustuk met het jaarmerk 1858, herkenbaar aan deo Snauw en onregelmatig afgedrukten stempel, den tinachtigen tint en het geheel onleesbare randschrift.
— Thans kunnen nadere, meer omstandige berigten worden medegedeeld nopens de verrigiingen van Zr. Ms. stoomschip Reynier Claeszen, tijdelijk onder bevel van den luit. ter zee Iste klasse J. P. M. Willinck, tegen de zeeroovers op het eiland Sajoessoe of Sailoes, het incest overeenkomend met het op de kaarten voorkomende eiland Ardassi (zuidelijke Paternostergroep). Den 16 december il. van Makasser vertrokken, ankerde de Reynier Olae«zen den 19den in den voormiddag voor Sailoes. Op het strand stonden zes groote rooverspraauwen en toen de ter verkenning uitgeioudene sloepen naderden, sprong een met schild en klewang gewapend voorvechter uit het bosch te voorschijn en daagde al dansende en gillende de onzen tot den strijd uit. Het bleek dus, dat men ter regier plaatse was aangekomen en dat de opgaven van den uit handen der roovers ontsnapten inlander Katani, op wiens verklaringen de togt ondernomen was, juist waren. Op een schot uit een twaalfponder van de Reynier Claeszen, welks kogel juist voor de voeten van den voorvechter aan den grond sloeg, volgde terstond een hevig geweer- en lillavuur van de 2ijdeder roovers, hetwelk echter wegens den te grooten afstand geen schade deed. Onder bedekking van het vuur der sloepen en van het stoomschip, werd daarop voet aan wal gezet en met de vernieling der praauwen begonnen; weldra waren zij, nadat men er het geschut en eenige andere voorwerpen uit geligt had, eene prooi der vlammen. Daarop voeren de sloepen den westhoek van het eiland om naar de aan de andere zijde gelegene kampong der roovers en veegden haar met het geschut schoon, waarop zij door de debarkementsdivis.e mede in brand werd gestoken. De invallende duisternis belette dien dag meer te doen. De roovers waren nu van de middelen om te ontvlugten beroofd, maar het was geeue gemakkelijke taak hen in handen te krijgen, daar het eiland 2800 el laag, 1000 ei breed, met zwaar bosch en met kreupelhout bedekt was. De kommandant besloot daarom wegen door het bosch te doen kappen, ten einde beu geaiakkelijker te kunnen vervolf en. Daaraan en aan het verder vernielen en uitmaken van de bezittingen der roovers werden de volgende dagen besteed. Met groote inspanning werden wegeu in de en in de breedte dwars over het eiland gekapt, zonder dat het mogt gelukken de roovers aan te treffen. Met hunne talrijke slaven, vrouwtn en kinderen, die zij dwongen hunne goederen te dragen, trokken zij het eiland rond, de onzen steeds ontwijkende; hun toestand werd dagelijks hagchelijker, daar zij van levensmiddelen beroofd waren; voortdurend wonden zij zich op door het gebruik van amfloen. Deze bijzonderheden werden van enkele onlvlugte slaven vernomen. Den 22sten vond men op aanwijzing van eenen slaaf de plaats, waar de roovers eenige oogenblikken te voren 12 hunner gevangenen wreedaardig met lans en klewang hadden afgemaakt. Den 23sten vernam men van een' ontvlugten slaaf dat de roovers zich op een alang-alang veld hadden gelegerd en besloten hadden op die plaats, welke zij wegens de aanwezigheid van het graf van eenen Arabischen priester als heilig beschouwden, te sterven. M ' PCa dertigtal geweren rukte de kommandant WiUinck met den luitenant ter zee 2de Itl. C. A. Niesen en den adjunct-administrateur C. van Berkel derwaar.'s op. Reeds zeer nabij genaderd , werd op een roovershoofdman die zich vertoonde een geweerschot gelost, hetwelk dadelijk door een hevig geweeren lillavuur der roovers beantwoord werd. Dit vuur stelde al dadelijk eenigen der onzen buiten gevecht, maar werd door de overigen met goed gevolg beantwoord. Onderscheidene roovers werden neergeschoten of met het blank geweer afgemaakt, maar van drie kanten uit het boach beschoten en reeds negen man buiten gevecht hebbende , konden de onzen den ongelijken strijd niet langer volhouden. De terugtogt geschiedde in goede orde, ofschoon door de hevige aanvallen der roovers en door de zorg voor de gekwetsten zeer bemoeijelijkt. Daar de equipage der Reynier Claeszen 3 gesneuvelden en 2 man aan vermoeijenis verloren had , en bovendien 4 zwaar gewonden en 12 zieken telde, en van de overigen velen aan beenwonden leden , besloot de kommandant naar Makasser terug te keeren, en zulks te meer, daar er nog slechts voor 5 dagen victualie aan boord en den zeeroovers de gelegenheid om te ontvlugten benomen was. Van den 19den tot den 24 december waren 7 groote en vele kleine praauwen en de roovers-kampong vernield ,12 stukken geschut en eene menigte andere voorwerpen buit gemaakt of vernield en een twaalftal slaven verlost, en was den roovera , behalve de vernieling van al hun have en goed, een zwaar verlies aan manschappen toegebragt. De Reynier Claeszen is den 28sten december met Zr. Ms. stoomschip Gedeh weder naar Salioes vertrokken , om de vernieling der rooveramagt te voltooijen.
Zuid- en Ooster-Afukkling van Borneo. — Volgens berigten loopende tot den 15 december 11. neemt de stand van zaken een gunstiger aanzien. Geene ontmoetingen met den vijand hebben meer plaats gehad , hoewel onze troepen voortdurend overal gepatrouilleerd hebben. De gewapende bevolking, benevens eenige door het bestuur uitgezondene personen hebben weder verscheiden zwervelingen naar de kampong* teruggebragt. Ook meldden zich dagelijks personen aan met verzoek om zich in de nabijheid onzer posten te mogen nederzetten, ten einde zich aan den invloed der hoofden ran den opstand te onttrekken.
Volgens bij het bestuur ingekomen tijdingen, welke echter nog allezins bevestiging vereischten, zoude Hidiat zendelingen naar alle zijden hebben rondgezonden, om de bevolking aan te zeggen, dat hij zich terugtrok, niet meer tegen het Gouvernement wilde strijden en aanraadde'om slechts de bevelen van het Gouvernement op te volgen. Ook zouden bij de bevolking van Tabolang zendelingen van Pasir zijn gekomen, met het berigt, dat de sulthan van dat Rijk de opstandelingen den raad heeft gegeven de partij van Hidiat en Antassari te verlaten , en de zendelingen van den hoofdopstandeling Djalil, die bij hem hulp kwamen inroepen , heeft afgewezen. Abang Batoe, zeker hoofd van Brosnai, en de pangeran Adi van de westkust van Borneo, die in der tijd de inuitelingen zijn komen helpen, zijn naar Théwé afgetrokken. Antassari zelf zoude nog eene poging hebben gedaan om het volk van Kloewa en langs de Balangan-rivier tot feitelijk verzet aan te sporen, doch zou aldaar zijn afgewezen, en ten gevolge daarvan insgelijks ontmoedigd naar Théwé zijn teruggekeerd. Zr. Ms. stoomschip Admiraal van Kinsbergen zou eerstdaags eene reis doen naar Pegatan. Door den Vorst van dit Rijk zijn weder 100 man opgeroepen ter suppletering zijner hulptroepen; wanneer deze hulptroepen zouden zijn aaugekomen, zou daarmede langs de Riam kanan geageerd, de zwervelingen daar teruggebragt en de opstandelingen gevat of verdreven wor.len. Nadere berigten, loopende tot den 3den januarij , behelzen het volgende: De kolonne onder den luitenant de Brauw, die den 23* ten november jl. oprukte , vond in de omstreken van Seloh Pekat eene kleine vijandelijke bende . die echter zonder veel weerstand te bieden naar de zijde van Tambarangan vlugtte. Nagezet zijnde , verzamelde zij zich weder nabij Serawi, doch werd ook daar met eenig verlies uit elkander gejaagd. De Boeginesche hulptroepen van den radja van Pegatan hebben eenige kwaadwilligen , die zich bij Mengapan trachtten te verzamelen, verdreven. De lste luitenant Stoecker ia met 50 man derwaarts gezonden ten einde aldaar eene tijdelijke versterking op te rigten. Een togt tegen Asem-Asem is met eenen gunstigen uitslag bekroond geworden. De vijandelijke benting aldaar is door de troepen van den radja van Pegatan stormenderhand ingenomen, bij welke gelegenheid de beruchte hoofdopstandeling , pembekel Boengoer , alsmede djoeragen Samat, die den vijand geruimen tijd van zout en wapens heeft voorzien , sneuvelden. Pangeran Hamin , op wien zware vermoedens van medepligtigheid aan den opstand rusten, en drie zijner mannelijke familieleden zijn door het hoofd van Maloeka in onze handen overgeleverd. De patrouilles in het Amawangsche ontmoetten slechts van tijd tot tijd eenige zwervende muitelingen, die evenwel bij aannadering onzer troepen op de vlugt sloegen. Door eene patrouille, welke in de rigting van Loempangi was opgetrokken, is het tot dusverre voor ons onbekend gebleven oostwaarts gelegene terreingedeelte in het Moerangi Salewang en Harian gebergte verkend , dat alsnu door onze troepen doorjloopen wordt. In het Allaische drongen onze troepen steeds meer en meer in het oostwaarts gelegene fliandellagebergte door en hebben zich reeds tot namj ue erenzen der rijkjes op de oostkust uitgestrekt. Mei dé oprigting eener versterking te Mengka.p is een j aanvang gemaakt.
Zr. Ms. stoomschip Suriname is naar de oostkust vertrokken tot overbrenging van brieven aan de verschillende Vorsten , houdende vermaning om zich van alle ondersteuning der opstandelingen te onthouden en getrouw 's Gouvernement» bevelen op te volgen. Zoodanige brief is mede aan den Sultan vaa Pasir toegezonden. In de afdeeling Martapoera heeft weder een 200 tal muitelingen onder zekeren Soeta Kana bun geluk beproefd door het bouwen eener benting op een heuvel nabij Martagiri. Nadat door eene patrouille van Amawang, groot 41 bajonetten, te vergeefs was getracht die sterkte stormenderhand te vermeesteren, werd met behulp eener kolonne van uit Martapoera onder den kapitein de Wolff van Weaterrode van twee zijden tegen de benting opgerukt, met dat gevolg, dat de vijand, den aanval niet durvende afwachten, de versterking ontruimde, die daarna onmiddellijk werd ingetrokken. Onder de bevolking langs de Kapoeas heerschte eenige onrust, ten gevolge der tijding, dat het hoofd van Sirat, Pati Singidjia, door verraad van Soerapati om het leven zou zijn gebragt. De troepen van Antasari schijnen zich in de afdeeling Amonthai ten noorden van Pringin en Tabalong, zoo mede in het noorden van Karau op te houden. Uit de Tana-Laut is de vijand bijna geheel verdwenen. Eenige brieven, in het huis eens muiteliugs gevonden en gerigt aan een zoon van Antasari, getuigen van den wanhopenden toestand, waarin de vijand zich in die streken bevindt en vau den angst, dien hij voor onze troepen en de hulpbenden van Pagatan koestert. De benting te Kandangen zal spoedig betrokken kunnen worden. Over het algemeen kan gezegd worden, dat de bevolking meer en meer in onderwerping komt: zijnde een gront gedeelte weder naar hunne verlaten kampongs teruggekeerd.
Van den heer H. J. Lion ontving het Bat. Handelsblad het volgend schrijven van Bombay dd. 25 november jl., hetgeen ongetwijfeld door velen met belangstelling zal worden gelezen: „ Ik wil u slechts met eenige woorden mededeelen dat ik morgen van hier over Aden naar Suez vertrek. Met mijne gezondheid is het vrij wel; slechts van tijd tot tijd heb ik aanvallen in den linker slaap en dit vooral, wanneer ik met inspanning lees of schrijf. Ik neem daarom ook slechts nota van hetgeen ik zie en hoor, om dat voor de toekomst te bewaren. En ik verzeker u, hier in Britsch-Indië . vooral te Bombay, valt veel te zien. Wat beweging in de maatschappij hier! Verbeeld u. dat de kooplieden hier eene pier in zee bouwen. 10,000 voeten lang, waaraan de grootste schepen kunnen liggen laden en lossen. Een vierdubbele spoorweg zal er over heen loopen, zoodat de treinen met boomwol, raap- en lijnzaad enz. geladen, die uit het binnenland komen, dadelijk in deschepen worden overgeladen. Men is bezig naar alle rigtingen heen spoorwegen aan te leggen; die in de rigtingnaar Madras is reeds over 300 palen ver in exploitatie en van Madras uit wordt met even veel ijver gewerkt. Naar Calcutta loopt hij 51 palen en spoedig zullen ÜOO palen geopend worden. Naar Baroda en de N. W. provinciën wordt hij afgestoken ; de Seinde spoorweg wordt reeds over 150 palen ver gebruikt. De ondervinding heeft hier reeds bewezen, dat in de geheele wereld geene zoo goedkoope spoorwegen gebouwd worden als in deze Landen, waar het werkloon niet duurder is dan op Java. Ik ben naar bet Ghautsgebergte geweest, om het hellend vlak te zien, dat daar gebouwd wordt, om de treinen zonder vaste machine 2100 voeten boog op te brengen. Het is een wonderwerk' gelijk er nog geen in Europa bestaat. Ik heb al de kaarten en plans van de ingenieurs ontvangen. Gij kunt u niet verbeelden hoe beleefd die menschen zijn en hoe gewillig om mij alles mede te deelen. Het transport is zeer goedkoop; over 70 palen (Eng. mijlen) betaalt men in de Iste klasse (high life) f 5 Ned. courant, 2de kl. / 2.50, 3de kl./ 1.25 en 4de kl. 67% cents, nog geen cent per paal. Maar goederen-transport is het voornaamste; den geheelen dag zie ik treinen voorbijloopen. Ik logeer aan het spoor, in het Hope Hall Hotel, dat ik u echter niet kan aanbevelen, evenmin als de andere. Al de hotels zijn slecht maar duur. Zoo heerlijk men bij particulieren eet, zoo ellendig is men in de hotels. Een Hollander, die hier een hotel a I'instar de Java oprigtte , zou binnen eenige jaren zijn fortuin maken. „Ik heb Hindoes zien verbranden; Parsis door de vogelen opvreten, het hospitaal enz. Ik heb ook de beweging over de incoine-tax gezien. Geloof echter niet wat men u zegt over oproer enz.; er is niets van aan. Het zijn voornamelijk de oude ambtenaren me er tegen zijn en stoken. vooral nu de groote Wi son (vroeger hoofdredacteur van de Economist) dood is; maar bet gaat er toch door.'
Men schrijft van Soerabaija aan het Bataviaasch Handelsblad: , . _... .. , Te Passaroean moet de bevolking in elke dessa een «eenen bui. voor zijnen petiengie bij wijze van heerendiensten, bouwen; hetwelk zeer drukkend wordt _eacht en in strij I met bet beginsel om de heerend.ensten allengs te verminderen. Dezer dagen zijn te rrobolmgo aangekomen zekere heer Stap en Zoon, met voornemen om in die residentie een vrijen tabaks-aanplant te beginnen. Men verzekert dat eene Ministeriële en Gouvernement, aanschrijving bij het bestuur aldaar is ontvangen om dien heer zooveel mogelijk In zijne onderneming te ondersteunen en bevorderlijk te zijn. Zoo deze aanschrijving werkelijk is ontvangen — en ik twijfel er niet ** ln. aanmerking nemende de hulp die bij *»" f fj- in landsch Bestuur ontvangt — vraag •« " ~.keaiult overeenstemming is met het Gou^men'noch .„ om den vrijen arbeid noch tegen re <"'
ondersteunen, en of zij billijk is te achten tegenover andere ondernemers, die volstrekt geene ondersteuning of medewerking kunnen erlangen. Van bestuurswege is hem een inlander, de zoon van den WedonoT toegevoegd om de beste gronden aan te wijzen. Toegestaan het logeren in den Pasangrahan waar het aan anderen wordt geweigerd, — koelies van station tot station, voor het transporteren van goederen. De paarden worden bij den regent of in het binnenland bij het districtshoofd gevoederd. Gelijkt dit niet zeer op den gedwongen vrijen arbeid, waartegen de Minister in de Tweede Kamer te velde trekt."
Soerabaija 10 januarij. — Den 28 december is alhier van de scheepshelling der fabriek voor de marine en het stoomwezen met het beste gevolg te water gelaten liet Gouvernements ijzeren stoomvaartuig Boni. Nadat dit stoomschip in de wateren van Borneo belangrijke diensten had bewezen, werd hetzelve naar Soerabaija gedirigeerd en kwam daar in het begin van junij jl. aan tot het ondergaan van belangrijke herstellingen en voorzieningen. Met het eerstvolgende springtij van volle maan op de helling der fabriek gebaald, werd al dadelijk een aanvang gemaakt met de herstelling van den ijzeren romp, vooral het ingedompelde deel bleek eeue bijna geheele vernieuwing te behoeven. In een betrekkelijk kort tijdsverloop — circa 6 maanden — werd dus het belangrijkste van het werk geëindigd, zoodat thans, nu het vaartuig in de rivier ligt, met kracht kan worden doorgegaan met de betimmering, stelling der werktuigen en stoomketel, benevens de verdere werkzaamheden boven het watervlak liggende. Het schoone weder had een aantal toeschouwers uitgelokt, welke waren opgekomen om eene altijd belangwekkende bewerking, als het te water laten van een schip is, bij te wonen. — De zeilmaker van het Ned. schip Cornelia, kapit. J. A. Wit, is, terwijl hij van het ter reede liggende schip Californië naar boord terugkeerde, verdronken; alle pogingen om hem te redden zijn vruchteloos geweest. — Te Pasoeroean is dezer dagen een enorme groote krokodil levend gevangen en bestemd om naar een der diergaarden in Nederland te worden overgebragt. — Uit een particulier schrijven van Macassar vernemen wij het volgende: Schreef ik u met de vorige boot dat de volmaaktste rust alhier heerschte, en wel ten gevolge der goede politie, dit maal moet ik voor het oogenblik het tegendeel melden: moorden en brutale diefstallen zijn thans aan de orde van den dag (doch niet zoo geregeld als te Sumanap). Een klein staaltje laat ik bij deze volgen : In den morgen van den 23 november, omstreeks 6 ure, juist op een zondag,hoorde men een vreeselijk geroep van amok en zag men ter hoogte der kampong Baroe een hevigen brand; een ieder was in de weer, duizenden Macassaren, met lansen gewapend, liepen ter plaatse des onheils. De troepen bleven gewapend in het fort, met uitzondering van hen, die het brandpiket hadden. Ik spoedde mij op al dit verward geroep naar den brand en aanschouwde aldaar een tafereel, dat ik, die sints jaren lang aan de verschrikkelijkheden van den oorlog gewoon ben, nog nimmer gezien heb. Terwijl de vlammen nog de huizen vernielden en een ieder zich onledig hield dezen te blusschen, zag men het eerst den persoon , die de oorzaak van deze verschrikking was. het was een Boegmees (pandeling) met meer dan 50 wonden, iets verder twee kleine kinderen, waarvan een nog in leven en eene nog levende vrouw, die drie wonden bekomen had, waarvan een in den buik, zoodat de ingewanden er uit hingen, bovendien nog drie ongelukkigen, die in de vlammen omgekomen waren. Het was een afgrijselijk gezigt, hoe deze rampzaligen, als onkenbare misvormde rompen, uit het vuur werden gesleept. De ellendeling had, om eene niet noemenswaardige reden, eersteen ieder die onderzijn bereik kwam, vermoord en daarna het huis verbrand; het huis was half van steen en met planken opgetrokken en atap gedekt. De eigenaar is een rijke Macassaar en eene kleine ontevredenheid over zijne behandeling was oorzaak van dezen gruwel, waarbij 2 kinderen beneden de 8 jaren, 3 weerlooze vrouwen en een man het leven verloren, terwijl nog eenige zich ter verpleging hunner wonden in het hospitaal bevinden. Reeds spoedig bevonden zich ter plaatse de Gouverneur, militaire kommandant en die der zeemagt alhier, en de adsistent-resident enz. Met het beste gevolg werkten de brandspuiten, waaronder die der Citadel van Antwerpen uitmuntte. Dank zij de goede maatregelen der autoriteiten, bepaalde zich de brand tot een paar huizen; zonderling kan men zeggen, dat de schutterij, die gewoonlijk overal bij is, bier thans ontbrak. De reden waarom deze amokmaker zoo veel tijd heeft gehad om een zoo groot getal slagtoffere te hebben, is gelegen in eeue bepaling, van een der vroegere officieren van justitie alhier, waarbij de bevolking gelast werd, dat, bij gelegenheid van amokinakerij, de dader niet of zoo min mogelijk mag worden afgemaakt (hetgeen vroeger gewoonlijk geschiedde), maar deze levend in handen der politie moest worden geleverd. Hierdoor was hij in de gelegenheid dit alles zoo ten uitvoer te brengen. Nog schrijft men van Macassar, dat dezer dagen een jongeling van 15 jaren getracht heeft zijne zuster en moeder te vermoorden; na de eerste eenige wonden te hebben toegebragt, werd hij gevat en voor de politie gebragt, alwaar hij bekende amok te hebben willen maken en volgens die adat iedereen had willen om het leven brengen. Men schrijft van Maros: In de maand october heeft alhier eene amok partij plaats gehad, waarbij een 12tal personen het leven hebben verloren. Men berekent, dat in het Gouvernement van Celebes in de laatsie 30 dagen door amokinakerij meer dan 30 menschen omgekomen zijn. Kembang. — In den nacht van den 30 decem. 11. is eene der tabakschuren van den contractant, de Voogt, gelegen in de dessa Djambean nabij de woning van den administrateur der onderneming, voor het grootste gedeelte afgebrand , zijnde van deze 400 voeten lange scliuur slechts een gedeelte van 50 voeten lengte kunnen gered worden. Eene hoeveelheid van 35,000 Amsterdainsche ponden tabak is bij die gelegenheid tevens verbrand. De schade hierdoor veroorzaakt wordt door den administrateur geschat op eene som van / 30 000. Sumatra's Westkust. (December.) In dit Gouvernement heeischte eene gewenschte rust. De uitvoer van sUven van Nias werd steeds sterk gedreven. De pogbgen om de slavenhalers in handen te krijgen en om den uitvoer te beletten, mislukten meest alle. Te Solehoe is aston echter eene sampang, die voor het wegvoeren van slaven wasingerigt, meester geworden; doch <!.■ opvarenden zijn ontkomen. Een beruchte siavenhaler, Si Boejong genaamd, is in de kampong Kopia gedood, terwijl hij zich gewapenderhand verzette tegen het hoofd dier kampong. dat hem gevangen wilde vemen. — De weersgesteldheid bleef tot in de laatste dagen der maand december zeer onstuimig. Te Priauian brak op den 25sten november een hevig onweder los. De bliksem sloeg in een nog niet voltooid huis van eenen Eurnpesrhen in»ezetenp en veroorzaakte daaraan groote schade. Door de aanhoudende hevige regens leden vele bruggen en wegen schade, terwijl een aantal velden overstroomd en het jonge padiwas door het water vernield werd. — De gezondheidstoestand was over het algemeen naar wensch. — Op den 27 december jl. zijn te Padang publiek verkocht 36,000 pikols koffij, welke in het geheel hebben opgebragt ƒ 1,241,000, of gemiddeld nagenoeg ƒ 34.47% per pikol, zijnde ƒO.ll per pikol minder dan bij de veiling in de maand november jl. is verkregen. Benkoklen (december). — In de doeson Baroeoelue-bintoean werden de pamangkoe en zijne vrouw door een tijger gedood, terwijl zij in hunne ladang aan den arbeid waren. In de Oeloe-Lais moeten zoo vele tijgers aanwezig zijn, dat de hoofden het verzoek hebben gedaan, om de bevolking eene maand vrij te stellen van het werken aan den weg, uit vrees dat anders daarbij ongelukken door tijgers zouden worden aangerigt. Op de peperveiling voor rekening van den Lande, welke op den 27 dcc. plaats heeft gehad, zijn verkocht 75 pic. witte en 1225 pic. zwarte peper, welke hoeveelheden respectivelijk hebben gerendeerd ƒ2,556,25 en ƒ 20,875, of gemiddeld ƒ34.08 en 17,04 de pic. zijnde voor de zwarte peper f 1,91 en voor de witte peper ƒ 0,61 minder behaald dan bij de laatst voorgaande veiling. Molukken. — Ten vervolge op vroegere berigten zijn wij in de gelgenheid gesteld het volgende omtrent de tuchtiging der opstandelingen op Ceram mede te deeleiu Na de negorij Irobaroe achter Kairatoe, alwaar sporen van den vijand werden gevonden, aan de vlammen te hebben prijs gegeven, werden, in verband tot den voorgenomen togt naar Boeria, 250 man hulptroepen, waaronder een 60tal met geweren gewapend, en 200 koelies naar Noniali gezonden, ten einde een en ander voor de huisvesting der troepen aldaar in orde te brengen. Den 4 november 11. hebben zich de troepen met het noodige geschut ingescheept aan boord van Zr. Ms. stoomschip Het Loo, hetwelk in den middag van den volgenden dag te Noniali aankwam. Op den Bsten werden de troepen en vivres reeds vroegtijdig ingescheept aan boord van praauwen tot overvoer naar Lakaila, eene negorij oostwaarts van Noniali aan het strand gelegen, van waar zich de kolonne, vergezeld door den Gouverneur der Moluksche eilanden en den adsistent-resident van Hila, op marsch naar het binnenland begaf. Na een verrnoeijenden togt, voornamelijk door de bedding van de met sterken stroom vloeijende rivier Ajer Koeli, kwam men den 10 november slaags met den vijand, die op eene hoogte had stand gehouden, welke door de natuur tot eeue oorspronkelijke versterking scheen gevormd te zijn. Met behulp der mortieren deze stelling ingenomen zijnde, werd de vijand zonder oponthoud bergopwaarts gevolgd tot dat men de kampong Boeria bereikte, waarin geen vijand meer werd aangetroffen. In de bailleo (raadhuis) vond men daarentegen 101 doodshoofden, waaronder vele van kinderen. Den volgenden dag zond de Gouverneur der Moluksche eilanden eenige inwoners van Noniali naar de negorij RoemaSoal, met last om het hoofd dier negorij uit te noodigen met enkele volgelingen van Boeria op te komen om zijne huide aan het Gouvernement te brengen. Den 12den kwamen deze afgezanten terug met de tijding, dat gemeld hoofd liever te Noniali wenschte te onderhandelen en weigerachtig scheen te Boeria te komen. Den volgenden dag werd het gezantschap nogmaals naar Roema Soal gezonden met bepaalden last, dat zes inwoners dier negorij zich te boeria bij den Gouverneur zouden hebben te vervoegen, en onder bedreiging , dat bij het niet uitvoeren van dit bevel de negorij door onze troepen zoude worden gestraft. Intusscben werden nog eenige weerspannige negorijen verwoest, in wier baileo's wederom 85 doodshoofden werden gevonden. Den 18den kwam het gezantschap van Roema Sool terug, medebrengende zes bewoners dier negorij, zoomede meerdere bewoners der negorijen Waikola en Moernating, die hunne hulde aan het Gouvernement kwamen brengen. Nadat alzoo Boeria getuchtigd en de voornaamste negorijen in den omtrek of vernield of in onderwerping gekomen waren, is de terugmaisch aangenomen, en zijn de troepen den 22 november aan boord van Zr. Ms. stoomschip het Loo geëmbarkeerd , ten einde naar Hatoesoea te worden overgevoerd. Ook de hulptroepen zijn met Zr. Ms. stoomschip Vice-Admiraal Koopman weder naar Ternate vertrokken. Neira 16 december. -~ Na eene voorspoedige reis van tien dagen sedert het vertrek van Batavia, liet de Gouvernements-stoomer Java in den vroegen morgen van heden ter reede van Neira het anker vallen, onder de salvo's van de reeds daar liggende oorlogschepen Gedeh en Vice-Admiraal Koopman. De komman danten dier beide schepen, zoo mede eene commissie, bestaande uit de eerste civiele en militaire locale autoriteiten, kwam terstond aan boord, om Z. Exc. den Gouverneur-Generaal te verwelkomen. Aan de landingplaats werd Z. Exc. door den Gouverneur der Moluksche eilanden en verdere autoriteiten plegtig ontvangen. De optogt naar het residentiehuis had op de van ouds gebruikelijke statige wijze plaats. Aldaar aangekomen werden aan Z. Exc. alle civiele en militaire autoriteiten ook de hoofden der Oostersche vreemdelingen voorgesteld. De overige dagen zijn bestemd voor de overeengekomen regelingen en inspectiën. Het vertrek naar Amboina is bepaald op den 21 december aanstaande. Menado. (october en november). — De gezondheidstoestand was over het algemeen voldoende. Het weder was afwisselend doch gunstig. Den 13 october, des avonds eenige minuten na 7 ure. is door de geheele Minahassa eene vrij zware en langdurige aardbeving waargenomen, die echter nergens schade aanrigtte. De aanplanting van padi op natte en drooge velden werd overal met kracht voortgezet. Op enkele plaatsen was het planten op drooge velden reeds afgeloopen. In sommige districten weid veel rijpe miloe geoogst, terwijl dit product overal elders veel belovend stond. De klapper kultuur erlangde weder belangrijke uitbreiding. In verband met andere werkzaamheden werd in november weinig koffij aangeplant. De oogst van padi in de geheele Minahassa bedroeg in 1860 2,078,165 gantang's van 40 Ainst. pd. Aan de binnenlandsche koffij pakhuizen werden in dat zelfde tijdsbestek afgeleverd 14,08716/22 3 picols koffij. De verpachting van 's Lands middelen over 1861 bragt ƒ 3,930 minder op dan voor het jaar 1860. De aanslag van de hazil-belasting over 1861 bedroeg/ 100,350. De harde zuid-westelijke winden, die in de maand october soms aan de noordkust en aan de westerstranden heerschten, liepen aan de oosterstranden meer naar het zuiden, doch lieten zich niet minder hevig gelden. Gedurige ontgronding en afneming van het strand te Kema heeft daardoor plaat 9. De weg langs het strand aldaar is zwaar door de zee beschadigd en op stmmige phatsen geheel weggeslagen. Men was! bezig een nieuwen weg, verder van het strand verwijderd, aan te leggen. Sedert de laatste drie jaren i zijn de overweldigingen der zee op het stran-i te Kema meer en meer toegenomen, zonder dat men de oor-| zaak daarvan kan ontdekken. De Radja van Gorontalo bragt eenige dagen in dei Minahassa door en bezocht met twee mantri's-koffiji van Gorontalo, de afdeeling Tondano en de districten Sonder. Kawan Kowan en Tompaso, afdeeling Amoerang. Hij was gekomen op het voorbeeld van den Radja van Limboto, die in de maand augustus de Minahassa bezocht, en niet minder verwonderd dan deze, over alles wat hij zag. Even als de Radja van Limboto gevoelde hij zich aangespoord en geprikkeld tot liet verrigten van het mogelijke om nok zijn Land eenmaal dien trap van welvaart en bloei te doen bereiken, .vaarop thans de Minahassa staat. Gorontalo. — In het district Kwandang, behoorende tot het rijk van Limboto, heeft groot gebrek aan voedsel bestaan ten gevolge van luiheid en onverschilligheid der bevolking en wanbestuur der hoofden. Door tegemoetkoming van elders en tijdige aanplant van miloe en andere tweede gewassen, is die ramp zooveel mogelijk gelenigd. Sangir-Eilanden. — Op deze eilanden zijn ruim 4000 menschen aan de pokken overleden. Een derwaarts gezonden vaccinateur en een doctor djawa hebben ruim 14,000 personen ingeënt, zijnde ter naauwernood hit derde gedeelte der bevolking. Ofschoon de Sangirsche Radja's en Rijks grooten zelve hulp hadden ingeroepen en dringend om vaccinateurs hadden verzocht, klagen deze, dat zij juist van de aanzienlijken en hoofden zoo weinig medewerking ondervonden hebben, dat zij in hunne zending nimmer zouden zijn geslaagd zonder den invloed der op de Sangir-eilanden gevestigde zendelingen op den geringen man. Vroeger heeft de bevolking zich nimmer aan de vaccine willen onderwerpen. Talaut-Eilanden. — Ook hier heerschen de pokken. Een zendeling werkman heeft vaccine-stof derwaarts overgevoerd. Den 26 october zijn vijftien groote rooverspraauwen in het gezigt van de negorij Belang geweest, zuidwaarts koers houdende, zonder echter de kusten aan te doen. De strandbevolking was oj) hare hoede. Den 17 november zijn acht rooverspraauwen nabij Tadjong Flesko ontmoet door eene olongia van Gorontalo, dieeenigen tijd door hen gejaagd, doch door de invallende duisternis hun ontkomen is. Zr. Ms. stoomschip Etna bezocht te vergeefs Boalemo, de Tomini baai en Gorontalo. Palembano. — Op den 22 november is de postpraauw, welke den 20 te voren van Palembang naar Djambi vertrokken was, nabij Poeioe Benoe door zeeroovers, vermoedelijk afkomstig van het eiland Sekana (Lingga), aangevallen, bij welke gelegenheid twee der opvarenden kogelwonden bekwamen, die echter bij onderzoek bleken niet doodelijk te z:jn. De tegenwoordigheid van eenige militairen en de moedige verdediging der opvarenden zelven , deden de zeeroovers na een gev'cht van drie uren terugdeinzen. De noodige maatregelen zijn genomen om de rivieren en kreken te doorzoeken en van slecht volk te zuiveren. De staat van * zaken in de Lematatg Oeloe werd dagelijks gunstiger. De kwaadwilligen verliezen hoe langer hoe meer hunnen invloed en de bevolking komt over het algemeen tot de overtuigiug, dat haar wezenlijk belang medebrengt om zich aan het bestuur aan te sluiten en geen gehoor te verleenen aan diegenen, die haar tot verzet of tot het plegen ven ongeregeldheden mogten aansporen. In de Kikim werd nu en dan nog roof gepleegd door kleine benden, waaraan zich soms ook aansluiten. Verscheidene der in verzet geweest zijnde personen kwamen zich langzamerhand vrijwillig onderwerpen. Latere berigten loopende tot 18 december 11. deelen ons mede de plaats gehad hebbende overmeest'rinfr in de Kikim van 24 muite.ingen , eenig geld , 4 geweren , 2 lilla's, 5 pieken en 3 krissen, terwijl 4 hunner schuren , waarin padi geborgen was , aan de vlammen zijn prijs gegeven. — Als passagiers zijn van Java naar Nederland vertrokken : per Toniu , kapt. Zeeman, de heer Beijer, echtg. en vijf kinderen, de officier van gezondheid Honig en A. Polleman, wed. G. Scheepers. — Per Stad Gouda , kapit. desßuelles, de heer R. Adler en echtg. — Per Doelwijk, kapit. van dePutte.de heer W. Dormaar|, echtg., kinderen en bediende. — Per Ortelius, kapit. Groote, de heer Cocq. — Per Dionysia Catharina, kapit. Berkelbach van der Sprenkel. de heer H. J. van Spanje. Door Zijne Exc. den Gouverneur-Generaal van Nederl. Indië zijn de volgende beschikkingen genomen :
---