Het Sint Ignatius-College te VALKENBURG „Een haard van deugd en wetenschap” ENKELE INTERESSANTE BIJZONDERHEDEN „Een haard van deugd en wetenschap" noemde Prof. Dr. Féron het St. Ignatius-college toen aldaar voor enkele dagen de Zuid-Limburgsche Onderwijzers verzameld waren. En inderdaad, in enkele woorden gaf Prof. Féron toen een duidelijke en alleszeggende definitie van het Jesuïeten-klooster, gelegen onder de gemeente Hulsberg, even ten noorden van het station Valkenburg. Als één klooster in ons gewest kan bogen op een historie, vooral op wetenschappelijk gebied, dan is het wel dit. Deugd en wetenschap dat zijn steeds de goede eigenschappen Seweest, en ook nog van de vele bewoners. Wie kent niet den wereldvermaarden bioloog Pater Wasmann, den „Mierenpater"; den moraalphilosoof Pater Cathrein en den exegeet Pater Knabenbauer? Allen zijn eens bewoners geweest van het St. Ignatius-college, om anderen nog niet direct te noemen. We willen daarom de roemrijke historie van deze inrichting eens onder de aandacht van onze lezers brengen. Het Ignatius-college (terzijde). --- DE INTOCHT IN 1894. De werkzaamheden vlotten uitstekend en reeds in 1894 kon het College geopend worden voor de studeerenden in de philosofie die van Exaten over kwamen. In 1895 kwamen de studenten in de theologie van Ditton-Hall (Engeland) terwijl in Augustus 1896 de eerste Priesterwijding plaats had. Sinds dien zijn in het St. ignatiuscollege 911 Eerw. Paters tot Priester gewijd, waaronder de tegenwoordige ApostoUsch-vicaris van Hiroshima in Japan, Mgr. Joh. Bapt. Ross, verder de tegenwoordige Apostolische Administrateur van Estland Mgr. Profittlich. Ook waren er personen van vorstelijken bloede onder de kloostergemeenschap o.a. Pater George van Saksen, Pater Fr. v. Waldburg Wolfegg en oneerdere graven en hertogen.. Ofschoon het college van huis uit Duitsch is, zijn er toch doorloopend velen geweest van zeer uiteen loopende nationaliteiten die er hun studies in de philosofie en theologie kwamen voleinden. Ook bekende Nederlanders o.a. Pater Kleyntjes die later een reeks geschiedenisboeken heeft samengesteld, Pater Speekman en Pater Gielen, Professoren te N ij m e g en en Amsterdam. De vakken philosofie en theologie hebben altijd de eerste plaats ingenomen. Gedoceerd werd er verder; scholastieke philosofie, met de wetenschappen: Physica, Chemie, Astronomie, Mathematica, Biologie, Anthropologie, experimenteele psychologie, verder Sociologie, Paedagogie, geschiedenis der philosofie, historische methodenleer, Godsdienstwetenschappen, rhetorica en homiletlca, Christelijke archaeologie en kunst. Behalve in de beginsel- en hoogere theologie werd nog onderrcht gegeven in de dogmatische scholastieke theologie , exegese van het Oud- en Nieuw Testament met bijbelsche theologie, vaderlandsche en kerkelijke geschiedenis, de moraalleer, Oostersche theologie, bijbelsche philologie en liturgie. --- DE MEEST BEKENDE GELEERDEN. Van de professoren van het Ignatius-college zijn wegens hun wetenschappelijke werken wereldbekend o.a. de philosoof Pater Tilmann— Pesch; de dogmaticus Pater Christian Pesch.die een dogmatisch werk bestaande uit 9 banden heeft geschreven en een handleiding van 4 banden. Verder de exegeet Pater Knabenbauer, mede-oprichter van den curus „Scripturae Sacrae". Zelf heeft de geleerde schrijver 15 banden samengesteld; de moraal-theoloog Pater Lehmkuhl; de moraal-philosoof Pater Cathrein; in 't bijzonder de assyroloog en astronoom Pater Kugler; verder de theoloog Pater- Dieckmann; de dogmaticus Pater Lange; de natuurkundige Pater Wulf; de entomoloog paterHermann Schmitz medewerker en destijds uitgever van het „Natuurhistorisch Maandblad"; de astronoom Pater Michael Esch en de wereldbekende bioloog Pater Wasmann, de „Mierenpater". --- DE ZIELZORG. Ook voor de omliggende parochies zijn de Paters van het St. Ignatius-college altijd een zegen geweest. Nooit deden de ZeerEerw. Heeren Pastoors tevergeefs een beroep op hun medewerking. In de parochiekerk te Valkenburg dragen zij lederen Zondag enkele H.H. Missen op en in de zomer-maanden de Mis voor de logé's om 11 uur altijd, terwijl te Broekhem, de jonge parochie tusschen Houthem en Valkenburg ook eiken Zondag en of meerdere Paters aanwezig zijn. En dan de Sacramentsproce?ssie's! Altijd zijn de Duitsche Paters aanwezig met een groote, stichtende groep. De tijdsomstandigheden hebben echter ook op het St. Ignatius-college hun stempel gedrukt. Waren er vroeger doorloopend 350 bewoners, thans is dit aantal noodgedwongen teruggebracht op 130. Een groote vleugel van het prachtige gebouw is gesloten en ligt er stil en verlaten. Zal het nog erger worden? Laten we hopen van niet. Het zou niet alleen voor Valkenburg en omgeving, maar voor heel ons gewest een groot verlies zijn, als de Jesuïeten onze streelt zouden moeten verlaten. Mgr. Lemmens heeft aan het St. Ignatiuscollege toestemming verleend om in het najaar hier in Limburg weer een inzameling te houden van aardappelen. De Paters vragen niet veel! Ze zijn reeds tevreden als ze weer zoo welwillend worden ontvangen als verleden jaar. Zij kennen den nood waarin ook vele bewoners van ons gewest verkeeren. Daarom willen wij Hier een beroep doen op allen om de Paters Jesïueten in deze moeilijke tijdsomstandigheden te willen gedenken in het gebed en een beroep enkel op degenen die het missen kunnen, om bij gelegenheid ook eens te denken aan het St. Ignatius-college, de inrichting van gebed en studie! Het Ig-natius-college (front). --- DE Jongste Letteren LIMBURGS AANDEEL Limburgs aandeel. In de Egelantier-reeks — een nieuwe serie van kleine boekjes, door Vox Romana te Rotterdam uitgegeven, — zijn drie deeltjes tegelijk verschenen, van welke er" twee opmerkelijke publicaties zijn. Het derde is „Prinses Turandot" van Jan Engelman, dat reeds eerder bekend werd, toen het in gedeelten, als tijdschrift-bijdrage, verscheen. Deze chinoiserie in vijf acten is een amusant en goed geschreven stuk. „Gymnasium en Liefde" 2) is in deze reeks een merkwaardige uitgave. Een jong auteur, C. C S. Crone, die op een heel aparte manier op de litteratuur afkomt, zonder eenige poging, om welken kunstenaar ook na te volgen, wat bij jonge auteurs anders nogal eens veel gebeurt en niet altijd onvergeeflijk hoeft te zijn. Het boekje bevat een interessante proeve van het vastleggen eener levens-episode, waarhi verschillende menschen: leeraren, leerlingen en huisgenooten, eikaars wegen kruisen. Deze schets is daarbij in een zeer nuchter proza geschreven. Dat geeft een humoristisch effect, zoodra een dergelijke beschrijvings-trant dingen raakt, waarover gemeenlijk, — uit conventie of uit den aard der zaak — niet nuchter gesproken wordt. Dat is een voornaam element in den zuiver-Hollandschen humor, die doorgaans het doen en laten van anderen pleegt te hekelen. Soms lijkt zulke humor wel wat hard en harteloos, maar het lijkt altijd, of deze hardheid de gêne over het sentiment wil verbergen. Of dit boekje nu ook iets belooft voor een eventueele litteraire carrière van den schrijver, is een andere vraag. Er valt op zulke smalle basis geen conclusie te bouwen. Het is echter een van de opvallendste geschriften van jonge auteurs uit de laatste jaren. Van belang vooral voor wie de ontwikkeling van het hoofdstuk „humor" in de Nederlandsche letteren wil volgen. Het derde boekje is van een jongen Limburger: Paul Haimon. Deze, zijn eerste bundel bevat verzen, waarvan de meeste reeds hier en daar verschenen. Zij verraden een groot gemak in het dichten van verzen. Dat is niet iedereen gegeven. Het talent vindt echter zijn hoogste uiting in de beheersching van het vele, dat een gemakkelijke keuze des woords binnen zijn bereik brengt. De bundel ~Trophee"3) is niet het resultaat van een dergelijke beheersching, wat ook wel een wonder zijn zou. Maar men vindt er toch wel de sporen van den wil tot die beheersching in. Dat is voor een jong dichter een gelukkig verschijnsel. Er zijn immers dichtende jongelieden, die, eenmaal „veelbelovend" geheeten, zich verplicht achten, de vele beloften binnen de veertien dagen met een heuschen bundel te moeten inlossen. Bij Paul Haimon is dat zeker niet het geval. Zijn bundel bevat een selectie uit een productie van eenige jaren. Opvallend zijn: eenige luidruchtigheid, weelderigheid en warmte van woorden, die wel bekorend zijn, maar niet op het eerste gehoor de overtuiging schenken, dat men met een gedicht te doen heeft en niet aleen met een woord-muzikale exclamatie. Pas bij nadere betrachting komt men tot de kern dezer verzen. Die kern is niet altijd even bevredigend en soms te persoonlijk gevoeld, om door iedereen naar behooren gewaardeerd te kunnen worden. Al moge Haimon echter niet overal een dichter zijn, hij is toch wel steeds, wat men „een zanger van zijn land" pleegt te noemen. Dit te zijn is een beperkte opgaaf. Méér te zijn stelt de voorwaarden van bijzondere geestelijke structuur, eruditie en levenservaring. Naar aanleiding van Trophee mag men niet zeggen, dat Haimon het op dien moeizamen weg niet een ver eind brengen kan. Naast de zuiverder poëzie van Jac. Schreurs heeft Trophee een eigen waarde. --- De Engelsche staatsman Lloyd George vertoeft sinds eenige dagen in het Derde Rijk. In gezelschap van Joachim von Kibbentrop (rechts) bracht Lloyd George een bezoek aan het monument voor de oorlogsdooden te München t --- DE VESTIGING. 9e plannen tot vestiging te Valkenburg dateeren ongeveer van 't jaar 1890. De Jesuïeten war fi toen in Holland reeds gehuisvest te Exa**n (bij Roermond), Blijenbeek (bij Nijmegen) en te Wijnandsrade. Overal was evenwel plaats- Sebrek. Exaten en Blijenbeek konden zich door uitbreiding nog eenigszins behelpen, echter te Wijnandsrade bleek dit onmogelijk, vandaar dat *0 September 1892 voor den Notaris te Valkenburg de acte gesloten werd tot aankoop van de knderijen waarop het klooster is tot stand gekomen. Als vertegenwoordiger van de talrijke eigenaren was hierbij tegenwoordig dhr. H. Hafcets te Valkenburg, terwijl Pater Johannes Prink — Rector van Exaten — het „Collegium canisianum" vei-tegenwoordigde. De plannen van 't klooster werden gemaakt door den archi- H. Hürth te Aken die o.a. ook de kloosters van de Eerw. Zusters van „Het Arme Kindje Je- zUs" te Aken en Simpelveld gebouwd heeft. De Uitvoering werd opgedragen aan de firma H, Habets te Valkenburg. Zoo werd op 1 Mei 1893 de eerste steen gelegd van de ongeveer 7 millioen die noodig waren om het destijds grootste gebouw van Limburg te voltooien. PATER FRINK de eerste Rector. --- DE BESTUURDERS. Het College heeft sinds 1894 tien Rectors gehad en wel van 18 September 1894 tot 19 September 1897 Pater Frink; van 19 September 1897 tot 2 September 1903 Pater Frick; van 2 September 1903 tot 13 Dec. 1906 Pater Nilkes; van 13 December 1906 tot 14 Juli 1912 Pater Schmidt; van 14 Juli 1912 tot 25 November 1915 Pater Kosters; van 25 November 1915 tot 8 Jan. 1918 Pater Chastonay; van 8 Jan. 1918 tot 26 Februari 1924 Pater Kempf; van 26 Febr. 1924 tot 13 November 1927 Pater Lauer; van 13 No- vember 1927 tot April >34 pater Brust, die thans sedert 6 April 1934 Duitsch assistent is bij den Generaal-Overste te Rome. Van 7 Aug. 1934 tot op heden is Rector: Pater Keiler. Het Ignatius-college (in de ziekenafdeeling). P. KNABENBAUER beroemd Exegeet. P. KUGLER Assyroloog en Astronoom, P. VICTOB CATHREIN Moraal-philosoof. P. CHRISTIAN PESCH Dogmaticus. PATER WAS'MANN t wereldvermaard bioloog. (de Mierenpater). P. TILMANN PESCH Philosoof. --- DE INRICHTING. De bezittingen van het klooster beslaan een oppervlakte van ongeveer 18 H.A., terwijl het geheel gekost heeft een bedrag van om en hij 1 millioen goud Mark. Het gebouw bevat 350 kamers en zalen, terwijl er 31 altaren zijn waar gelijktijdig de H. Mis kan worden opgedragen. In de bibliotheek zijn ongeveer 200.000 banden aanwezig. Zij is de grootste privaat bibliotheek van Duitschland en Holland. Speciaal op het gebied van de scholastiek is ze zeer uitgebreid. Aan het College is een wereld-bekende Sterrenwacht verbonden die staat onder toezicht van den astronoom Pater Mchael Esch. De professoren van het college geven sedert 1926 het philosofisch-theologlsch tijdschrift: „Scholastik" uit. Aan de inrichting zijn verbonden 'n natuurkundig, scheikundig, biologisch en experimenteel-psychologisch laboratorium. ~ We aouden kunnen, vei|te gaan en wijzen op de moderne bijenkasten. Door een speciale technische vinding zijn de Jesuïeten in staat uit deze kasten de allerzuiverste bijenhoning te halen. Thans bevinden de bijen zich in België op de heide waarheen ze 's nachts worden vervoerd. De productie aan honing bedroeg verleden jaar 800 pond. --- EEN BLOEMLEZING Ook Rob. Franquinet is een jonge Limburgsche dichter. Wij konden in den loop der laatste jaren reeds verscheidene bundels van hem bespreken. Die waren niet alle even goed, maar zij waren allemaal beter, dan de inleiding, die hij thans voor een bloemlezing geschreven heeft. Deze vergelijking gaat natuurlijk niet op. Doch de vrijheid, die wij ons ermede permitteeren is niet eens zoo groot, als die welke Franquinet zich permitteert, als hij, zeggend: „Poëzie heeft als dusdanig met katholicisme, evenmin te maken als met bolsjewisme, evenmin met bloemen als met machines, enz." — nog afgezien van dat „enz." — vijf begrippen, die alle tot een andere gedachten-orde behooren, naast elkander stelt. Gelukkig is het genoemde citaat niet kenmerkend voor deze inleiding. Het is slechts een opmerking terloops. De inleiding wil voornamelijk een historisch overzicht, geven en is misschien wel heel goed, maar vreeselijk moeilijk om te lezen. Er heerscht in onze dagen een ongeregelde liefde voor het woord en, den laatsten tijd doorbrengend met de lectuur van veel jong werk, óók met gedichten uit deze bloemlezing, hebben wij meermalen aan een wijs woord — één van de vele wijze woorden — van Frederik van Eeden moeten denken. Hij zegt in een van zijn Studies: „Onrijpe geesten, hoorend, dat extase de leuze is voor kunstenaars, en extase begrijpend, als een soort roes, zullen beginnen te denken, dat men, als kunstenaar, ook vrijgesteld is van de moeilijke taak der zelf-overwinning en zelfbeheersching. Hierdoor werpen ze niet alleen koren op den molen van den filister, maar ontheiligen kunst en vernielen de eigen kracht." Van Eeden heeft het niet behoeven mee te maken, dat in een der Europeesche landen een jongelingschap ontstond, die menschen als hem „Intelligenzbestien" noemden en die bereid waren hun revolver te trekken, als zij het woord „cultuur" hoorden. Gewis hangt er overal zooiets in de lucht. Huizinga en Berdjajew zullen ons kunnen verklaren, hoe dat komt. Maar het is eens goed, zich ervan bewust te worden, dat wij weliswaar in een zeer geciviliseerden, maar ook in een zeer ruwen tijd leven. Een te groote aandacht voor de cultuur van het lichaam en een wellicht door economische omstandigheden veroorzaakte afgekeerdheid van de behoeften van den geest, hebben een geestelijke rauwheid in het leven geroepen, die onzegbaar leelijk is. Dit wqrdt slechts gezegd „naar aanleiding van" Franquinet's bloemlezing. Zijn boekje zelf biedt, buiten de inleiding, werkelijk een interessant overzicht van een klein dertigtal dichters uit Vlaanderen en Nederland, van wie dichters als Gabriël Smit en Jan Vercammen het meest bevrediging geven en iemand, als Lub van Hoek het helderst is. Het is een zeer interessante collectie dichters, waarvan veel bijzonderheden verteld worden en als samensteller komt Franquinet ongetwijfeld veel lof toe. 1) „Turandot" door Jan Engelman, Egelantier-reeks. Uitg. Vox Bomana, Rotterdam. 2) „Gymnasium en Liefde", door C. C. S. Crone. Egelantier-reeks. Uitg. Vox Romana, Rotterdam. 3) „Trophee", verzen van Paul Haimon. Egelantierreeks. Uitg. Vox Romana, Rotterdam. 4) „Nieuwere Klanken". Bloemlezing uit de jongste letteren, samengesteld en ingeleid door Rob. Franquinet. Uitg. N.V. Leiter-Nypels, Maastricht. ---