VAN WEEK TOT WEEK Trienken Daemen Markus de Bruin heeft, in 1938, bij de uit- Bevery van ~Vox Romana" te Schiedam den ■•roman van een kloosterstichting" laten verfijnen, dien hü „De Dochter van Neer Daemen" noemde. Naar den stijl is het een boek "Jt de school van Antoon Coolen, zeker niet de «techtste school voor iemand, die iets goed; *11 leeren! Maar de beste hoedanigheden van Coolen kan iemand niet „afkijken" in de school, en wat den stijl betreft, blijft Markus de Bruin öan ook een echte leerling, zij het van een Soede school. Hij vertelt vlot, met hart, met Stoed zelfs hier en daar; hij weet het landteVen pakkend te beschrijven, vooral in ver- met het 'zieleleven, ofschoon hij hierin ver beneden Coolen blijft, en zijn verhaal schiet ö°gal op, als wy dat zoo mogen zeggen. Het is ftaöielijk een verdienste van boeken over brave Menschen, wanneer ze niet treuzelachtig zijn. veel van dat soort boeken leest — door *elke belangstelling dan ook hiertoe aangedreven — weet bij ervaring, dat het tempo van de öeugd, altijd iets trager zijnde dan het tempo Va& de boosheid, dikwijls wordt opgevangen in rhythme, dat zoo langzaam is als stroop, *n daar dan ook nog naar smaakt! Markus de fcfuin heeft zijn best gedaan om deze euvels ** vermijden. Men zal hem niet begroeten als meester van het Nederlandsche proza •"aar men kan toch een zekere voldoening krij*etl bij de lectuur van zijn werk. Dit voor wat aen stijl betreft. Wat den titel moeten wij zeggen, dat de suggestie Va" erfelijkheid, gegeven doordat Trienken kiemen als de dochter van haar vader wordt v°orgesteld, zeker niet ongepast is'in een werk, *elks eerste deel zoo duidelijk de waarde laat Wkonien van een gezonde gezinsopvoeding ten Mattenlande. Maar de ondertitel „Roman van kloosterstichting" herinnert iets te zeer aan *6|i onvolprezen meesterwerk van de Europee- letterkunde, namelijk het „Boon ver kloosterstichtingen" van Sinte Teresia van Daarmee te concurreeren heeft de schrtJ- Ver niet bedoeld, maar zelfs het wekken vs.n öe herinnering is al een gevaarlijke uitdaging Van den critischen zin des lezers! Overigens Ve"haait Markus de Bruin inderdaad de ge- van een kloosterstichting, en het *°°id „roman" wordt tegenwoordig zoowat 0v«al voor gebruikt. Laten wij dit detail niet fceknibbelen, maar den lezer nog eens attent •«aken op het bestaan van Sinte Teresia's boek, waarover hier al eerder werd geschreven. Waar het ons om gaat, dat is de heldin van dezen roman, Maria Catharina Daemen, een Suid-Limburgsch meisje, dat op Sint Elisa"ethsdag van het jaar 1787 werd geboren tf "e Laak, tusschen Echt en Maeseijck. Haar vader, Neer Daemen, was land-arbeider; haar hoeder, Geertruida de Bree, geboren te Sint wordt ons in dit levensverhaal Vo°rgesteld als een vrome en werkzame boeenvrouw. Bijzondere menschen waren het 'Ükbaar ook in geestelijk opzicht niet; althans Markus de Bruin vertelt daar weinig van. Dat ** iederen Zondag een dik uur moesten loopen °tti te Echt naar de kerk te gaan, was in die dagen doodgewoon; dat ze dagelijks het rozenhoedje samen baden, en 's middags den Engel Heeren, waarna Neer dan placht te zeggen•■Zaligen middag", verzekert ook niet meer dan Plattelandsche trouwhartigheid, doch deze heeft naar groote waarde voor de opvoeding en dr Schrijver weet ons dit duidelijk te maken. Hij op zeer aannemelijke wijze het vrome waar de menschen elkander niet V6«l behoeven te zeggen om veel van elkaar te en waar de kinderen van jongsaf in gevestigde traditie worden opgenomen, die v°or het latere leven een steun wordt, wanneer ** tenminste een "waarlijk levende traditie bleef. In 1794, als Catharina Daemen zeven jaar °ud is en een zusje, Jenneken, heeft, dat vijf foren telt, komen de Franschen naar ons land er» bezetten ook Zuid-Limburg. Ze trekken ove: •fe Maas. Ze stallen hier en daar hun paarden lft de kerk. Ze verwijderen de kruisbeelden e•k Lieve-vrouwe-beelden van den landweg. Ze dwingen de priesters een eed van trouw1 af te kggen. Pastoor Gheysen en kapelaan Heijligers Van Echt, leggen dien eed niet af; de kerk van *-cht wordt gesloten. Zulk een tijd is er een, waarin zielen worden uitverkoren door de genade. De menschen den- dan, dat zij iets nieuws tot stand brengen G°d doet altijd iets ouds, dat reeds is vastgel Sd in tal van Bijbelwoorden. Het komt er op aan, daar niet van af te wijken, dar» regelt de rest zich van zelf. De familie Daemer 6aat voortaan in Susteren naar de kerk. Dat 18 wat langer loopen dan naar Echt, maar — ZeSt Markus de Bruin —: „Wij stappen bij- Hids op wij praten wat met elkander. Wij "'dden den rozenkrans. Dan valt de weg zoo- Ve«l korter. En als wij gezond blijven, kunnen Mi dat lang volhouden, Langer wellicht dan "en Franschen lief is. Want als het er op aan k°mt, hebben wij harde koppen. Zooveel te har"er, wanneer het om ons geloof gaat " Met de Franschen duurt het lang, maar God fceeft den tijd. Onderwijl blijkt Trienken Daemen een goede scholiere, die vooral den catechismus voortreffelijk kent. Ze ö°et op haar dertiende jaar haar eerste Communie, en de auteur stelt zichzelf, doch bovenal aJn lezer voor de vraag, wfat er in de laatste Waanden, die hieraan voorafgingen, zich afgespeeld heeft in de ziel van het meisje. Hij ant boordt: „Dit kind gaat zoo stil en zoo onopgemerkt zijnen gang.- Het uit zich heelemaai Wet". Als psychologische ontraadseling van een Vl-oom gemoed is dit antwoord niet bevredigend Waar toch zit er meer in dan zoo oppervlakkig Temidden van de onzekerheid, waarin **et onbewust deelde, werd dit karakter gearmd tot een gave, standvastige beslotenheid Neer Daemen is in dit boek al niet iemand, die '•zijn mond voorbij praat", maar de dochter w°rdt in haar jeugd wel opvallend duidelijk Voorbestemd voor het kloosterlijk silentium. De '■zachte glans in haar vriendelijke oogen" geeft °hs de vroomheid te vermoeden, die zij door *e zwijgen verbergt. „Het is een gezegend kind" Geertruida de Bree. — „Dat is het," zegt Neer Daemen. Zooiets kan men gerust een simpelen dialoog noemen! Het hindert ons tenminste niet, dat de schrijver in een biografie, die goeddeels met dit soort wetenswaardigheden werd gevuld, tien levensjaren van zijn heldin overslaat. Maar ons critische geweten vraagt: „Bestaan er documenten uit die jaren?" Want dit verhaal is samengesteld uit historische gegevens. De fantasie heeft er alleen beschrijvingen en zoo aan toegevoegd. Wij missen aldus iets essentieels: de schildering van den gemoedstoestand, waarin een vroom Limburgsch plattelandskind werd gebracht door de omstandigheden, die haar eerste ontwikkeling tijdens de Pransche periode begeleidden. Raden moeten wij, en aanvullen, tot wij op een gegeven oogenblik vernemen, dat Cathrien naar een klooster wil. Haar vader if dan zestig jaar, haar moeder bijna. Zou het niet beter zijn, bij de oude menschen te blijven ? De auteur heeft deze problematiek, die zich in Roomsche gezinnen toch zoo dikwijls voordoet, weliswaar aangeduid, maar helaas niet uitgewerkt. Hij verhaalt alleen, ook aanduidenderwijze, hoe onmogelijk het was in den Franschen tijd, naar een klooster te gaan. Het duurt dan ook tot 1816, voordat Cathrien haar roeping, althans gedeeltelijk, kan volgen. „Zij was voor kloosterzuster in de wieg gelegd". Maar er bestond geen klooster! Ook het begin van haar geestelijk leven kenmerkt zich niet door groote bewogenheid; men krijgt den indruk, dat Cathrien een beetje langs de wereld heen leeft bij gebrek aan werkelijkheidszin of aan levensbesef. Haar bewustzijnsinhoud wordt door Markus de Bruin voorgesteld als ondoorgrondelijk van eenvoud. Wii weigeren dit te gelooven. Het lijkt ons, bij alle goede bedoelingen, een beetje te suf. Een kind. dat op haar Communiedag een preek over Sint Franciscus van Assisi heeft gehoord en dat zwijgzaam en ingetogen heeft verder geleefd in een kleine wereld, maar die voor haar nog te groot lijkt, gaat, omdat ze er voor in de wieg werd gelegd, teruggetrokken leven en zal strak1-: stichteres van een religieuze congregatie wor den. Ons ontsnapt van dit geval het specifiekromantische en daarmede de innerlijke samenhang. Het is allemaal tè doodgewoon, tè liefelijk Limburgsch, bijna te popperig. Waar blijkt datgene, waarom de Heilige Schriftuur spreekt van een „afgunstigen" God? Het moet er geweest zijn! Mogen wij het werkelijk zoeken bij de aantrekkingskracht der levensgeschiedenis van Sint Pranciscus? De schrijver insinueert het, klaarblijkelijk zonder te bevroeden wat dit beteekent in de dagen van Napoleon! De vereering van Sint Franciscus, door het volk bewaard, met name in de Derde Orde, was in de dagen van het Jansenisme en de Verlichting zeker niet verbreid onder de theologen en predikanten. Teksten uit het einde van de achttiende' eeuw waarin Sint Franciscus tot voorbeeld wordt gesteld, zal men in onze taal niet talrijk kunnen aanwijzen. In de verhandeling van Pater Maximilianus oevr „Sint Franciscus en zijn donna in onze letteren" (Rotterdam, 1930) wordt er niet één genoemd. In de litteratuur was „de armoede-gedachte uitgestorven" zegt deze schrijver. En hij vervolgt: „Het geloovige volk, hoofdzakelijk buiten d; decadente weeldekringen, vond niets in de litteratuur aan godsdienstige motieven van aarde-onthechting en uitzicht op een beter leven dan wat er restte in de oude liederen". ■ Om de „roeping" van Trienken Daemcn te begrijpen, moet men zich hiervan rekenschap geven, dan ziet men in dit Limburgsche plattelandsmeisje ineens het bijzondere, waardoo» zij zich, in armoede opgevoed, vertrouwd maakt met het kloosterlijk armoede-ideaal en zich boven haar tijdgenooten verheft. Zij heeft Sint Fianciscus begrepen op een oogenblik, waarop bijna geen mensen meer aan hem dacht. A. v. D. --- Mgr. Hamer-herdenking Interessante tentoonstelling te Nijmegen geopend Ter inleiding van de officieele Mgr. Hamerherdenking, Zondagmiddag in de „Vereeniging" te Nijmegen, waarvoor de belangstelling zeer groot is en welke bijeenkomst ook door Z. H. Exc. den Bisschop van Den Bosch, Mgr. A. Diepen, zal worden bijgewoond, is Zaterdagmiddag in de Openbare Leeszaal aldaar een tentoonstelling geopend, bevattende kostbare herinneringen aan het leven van den Bisschopmartelaar Mgr. F. Hamer. Deze tentoonstelling werd door den hoogeerwaarden Deken van Nijmegen, dr. Jos. Teulings, geopend. Hierbij waren tegenwoordig verscheidene professoren, een deputatie van het gemeentebestuur, het bestuur van het Nijmeegsch missiecomité. bestuursleden van de V.V.V. ..Nijmegen Vooruit" en van den Kath. Onderwijzersbond, verschillende pastoors der stad en afgevaardigden van missiecongregaties. In een korte toespraak wees dr. Jos. Teulings erop, dat het volk zijn groote mannen eert uit piëteit en uit dankbaarheid. Vooral dan, wanneer Bij geleden en gestreden hebben voor hooge idealen zooals een St. Wïllibrord, een Petrus Canisius en een Mgr. Hamer. De laatste heeft zijn leven gegeven voor het hooge ideaal: de verspreiding van het Rijk Gods onder de volkeren. Nijmegen, zijn vaderstad, had een grootsch feest voorbereid ter viering van zijn honderdsten geboortedag. De tijdsomstandigheden lieten echter geen officieele viern»D toe. Toch wilde Nijmesen niet versagen en organiseerde een grootsche Mgr. Hamer-herdenking. De tentoonstelling werd den eersten dag reeds druk bezocht. Zij geeft een merkwaardig beeld van het leven en werken van Mgr. Hamer. Men vindt er tal van brieven en waarciigheidsteekenen van den Bisschop-martelaar. Blijkens officieele gegevens verbleef de familie Hamer reeds in 1661 in Nijmegen. --- DE UITBREIDING VAN HELMOND Onze HelmOndsche correspondent schrijft ons: Wü vernemen uit goede bron, dat de uitbreiding van onze stad met de gemeenten Mierlo en gedeelten der gemeente Stiphout, Aarle- Rixtel en Bakel met ingang van 1 Februari a.s. zal worden doorgevoerd. Van de oorspronkelijke plannen zijn ten aanzien van Aarle-Rixtel en Stiphout eenige wijzigingen gekomen. Eerstgenoemde gemeente za 1 het landelijk gedeelte „Overbrug" behouden en alleen een strook aan weerszijden van het kanaal de Zuid-Willemsvaart behoeven af te staan. Van de gemeente Stiphout, welke wordt opgeheven, komt het oude kasteel-klooster Croy met omgeving bij Aarle-Rixtel; de rest by Helmond. --- ZIJ DURFDE NIET NAAR HET ZIEKENHUIS Vrouw in Zutphen vluchtte op gevaarlijk ijs en geraakte te water Op het ijs van de Vischpoortgracht te Zutphen heeft zich Vrijdag een reeks opwindende gebeurtenissen afgespeeld, waaraan zelfs politie en brandweer te pas moesten komen. Een 23-jarige vrouw, die in het ziekenhuis zou worden opgenomen, nam in de hal van het ziekenhuis tusschen de verpleegsters een roekeloos besluit. De vrees voor den dokter greep haar zóó aan, dat zij het ziekenhuis uitholde en het dunne ijslaagje op de Vischpoortgracht opliep. Van alle kanten riep men haar waarschuwend toe, doch zij was er niet toe te brengen, weer op den vasten wal te komen. Politie en brandweer werden geroepen, men poogde haar met een roeit f ">t te bereiken, doch zonder succes. Tenslotte begaf de heer A. Kok, schrijver op het parket van het kantongerecht te Zutphen, zich met twee ladders op het ijs. De vrouw ontliep hem, maar zakte even later door het ijs. De heer Kok wist haar te bereiken. Bij zijn reddingspogingen zakte hij echter ook door het üs. Andere slaagden er gelukkig in met behulp van ladders de drenkelingen, die inmiddels een klein half uur te water lagen, op het droge te brengen. Een en ander echter had tot gevolg, dat de vrouw toch in het ziekenhuis moest 'worden opgenomen. Drie anderen, onder wie de heer Kok, konden daar weer op verhaal komen. --- LOONBELASTING EN GEPENSIONNEERDEN De Pensiöenraad deelt mede, dat in verband met de ingevoerde loonbelasting alle ten laste van het algemeen Burgerlijk Pensioenfonds gepensionneerden van dien raad een formulier thuis ontvangen, dat zij moeten invullen en zoo spoedig mogelijk, althans binnen twee dagen, aan 'den Pensioenraad moeten terugzenden. --- Jubileum L.Arts Maandag 23 December zal het 40 jaar geleden zijn, dat de heer Leo J. J. Arts verbonden werd aan de „Nieuwe Tilburgsche Courant" te Tilburg, aanvankelijk als adjunct-directeur, later als direoteur. De heer Arts, die, in verband met de tijdsomstandigheden, dit jubileum niet feestelijk zal herdenken, is Maandag afwezig. --- Het knapenkoor van Haarlems Kathedraal De oude Schola Cantorum herleeft in ons land Het is op hoogtijdagen als Kerstmis, dat wij ons volkomen de waarde van onze kerk- koren bewust worden. De vreugde om de geboorte van den Christus, de jubel om Zijn verrijzenis, dat alles uit zich in den kerkzang. De koren zetten luister bij de groote kerkelijke plechtigheden. Meer nog dan wij beseften dat onze voorouders. De grootere kerken in Nederland kenden in de eeuwen voor de reformatie de scholae cantorurn, de knapenkoren, die recht deden wedervaren aan alle kerkmuziek. Zij werden gevormd door jongens, die in een bij de kerk behoorend instituut een zoo volledig mogelijke muzikale opleiding kregen. En zooals het voor eeuwen was, moet het ook in de toekomst worden. Dat is de wensch van den bisschop van Haarlem, Mgr. J. P. Huibers. En zoo luidde de opdracht die dr. A. J. M. Kat drie jaar geleden te vervullen kreeg. Haarlems kathedraal zou een knapenkoor krijgen, dat traditie schept. Haar geloovigen zouden het liturgisch leven niet alleen intens, maar ook met allen luister, welken de liturgie biedt, kunnen beleven. Die opdracht beteekende arbeid voor jaren, meer jaren waarschijnlijk, dan een menschenleven telt. Men vormt geen traditioneele schola in een handomdraai. En dr. Kat denkt dan ook niet de verwezenlijking van al zijn idealen nog zelf te kunnen aanschouwen. Hij legt de fundamenten. En anderen zullen later op zijn werk voortbouwen, zooals in enkele oude kerken in het buitenland nog steeds wordt voortgebouwd op den arbeid van eeuwen. Want Rome en Regensburg en Trier en enkele andere steden in de wereld kennen nog de oude scholae, die een voortzetting zijn van hetgeen in de eerste eeuwen van het Christendom werd begonnen. Daar leefde de oude traditie voort. Geslacht na geslacht leerde zingen onder leiding van bekwame leermeesters. En uit de leerlingen kwamen de leermeesters voort van het volgend geslacht. Palestrina, de groote componist van kerkelijke muziek, was als jongen zangknaap in de Sancta Maria Maggiore te Rome. Refige kreeg als knaapje les van Perosi. „Het is mijn ideaal," zoo vertelde ons dr. Kat, „hier een traditioneele schola te stichten. Aan de kathedraal verbonden een eigen instituut met internen, waar de zangknapen hun muzikale opvoeding krijgen." Dat ideaal zal vooreerst nog geen werkelijkheid worden, maar in de drie jaren, dat dr. Kat zich aan dezen arbeid heeft gegeven, is een stevige grondslag gelegd en volgens een vast systeem wordt verder gewerkt aan de voltooiing. De jongens worden onderwezen in de kennis van de Gregoriaansche, klassieke en moderne muziek. En naast hun muzikale opleiding genieten zij eveneens een behoorlijke liturgische opvoeding. Want het een is niet mogelijk zonder het ander. „In het eerste studiejaar krijgen de adspirantjes — kereltjes van nauwelijks zeven jaar — alleen maar spraaklessen", vertelde dr. Kat. „En in clubjes leeren zij de eerste beginselen van Gregoriaansche muzieknoten. Hun muzikale zin moet ontwikkeld worden en dat eischt goed een jaar. De „tweede-jaars" zijn ook weer in clubs verdeeld. Zij komen met de ouderen driemaal in de week om zeven uur in de H. Mis en leeren daar misdienen. Gezamenlijk zeggen de jongens, die een kindermissaal en later een echt missaal ontvangen, de Latijnsche antwoorden. Zoo krijgen zij kennis van de liturgie. Na deze missen gaat de Schola naar het repetitiegebouw, om daar, verdeeld in verschillende groepen, een half uur les te ontvangen. Zij leeren er notenlezen, treffen, zij krijgen er rhythme-oefeningen en de ouderen van tijd tot tijd repertoirezingen. Dr. Kat gaat daarbij te werk volgens een eigen systeem, opgebouwd aan de hand van zijn studie, ook in de psychologie, en een thans driejarige ervaring. Vier andere malen in de week is er des middags les. Dan wordt den jongens, die op die middagen verdeeld zijn in alten en sopranen, onderricht gegeven in de beginselen van het moderne notenschrift, zij krijgen muziekdictee's en zelfs huiswerk. Het moge misschien vreemd klinken, maar de jongens maken dit extra-huiswerk graag. Zij offeren met liefde vele van hun vrije uurtjes op voor het koor. zy gaan erin op. Hoe blij zij zijn met hun uitverkiezing tot | koorknaap moge wel blijken uit het feit dat in den barren winter van net vorige jaar geen enkele maal de ochtendrepetitie werd verzuimd. En door aan alles wat met de Schola verband houdt zooveel mogelijk een eigen sfeer te geven voelen de jongens zich werkelijk een deel van het koor. In dit verband noemen wij de door een der dames-assistenten. — zonder deze assistentie zouden de resultaten van thans in zoon korten tijd niet bereikt zijn — vervaan groote koorboeken. „Zij zijn mijn trots", verklaarde dr. Kat, toen hij ons de nu nog in carton gebonden boeken toonde. „Zij zullen worden gebonden in een leeren band en bewaard blijven voor het nageslacht. De Schola za! koorboeken hebben, een kathedraal waard. De Schola Cantorurn van Haarlems kathedraal treedt reeds op bij alle feestelijke gebeurtenissen, hoewel feitelijk in drie jaar nog geen volkomen goed koor kan worden gevormd. Daar zijn minstens vier jaar voor noodig. Vier jaar van een persoonlijk onderwijs. Dit koor beoefent geen „papegaaienzang" het is niet zoo. dat de onderwijzer maar net zoo lang voor blijft zingen tot het koor op de juiste toonhoogte nazingt. ledere zangknaap leert de muziek zelf kennen, hij krijgt afzonderlijk onderricht. Tot het ideaal van dr. Kat verwezenlijkt zal zijn, geschiedt de opleiding improvisorisch Er is ruimte noodig voor deze klassikale opleiding En die ontbreekt. De outillage laat nog veel te wenschen over. En de verduistering vergrootte nog deze moeilijkheden De ochtendmissen moesten daardoor vervallen. Maar desondanks groeit de door den bisschop gewenschte Schola. Zjj telt thans reeds dertig koorknapen dertig „tweede-jaars" en bijna dertig adspiranten. Vroeger, in de eeuwen voor de reformatie, werd voor de leerlingen van de Schola geld vastgezet, er werden fondsen gevormd door leeken uit de parochie en uit het bisdom en daaruit bekostigde men de scholing. Dit moge een idee zijn voor hen die de kerk iets willen schenken. Een fonds voor de kerkmuziek! Het ideaal van dr. Kat zou er eerder door verwezenlijkt kunnen worden. Aan den voet van het altaar studeert 't knapenkoor van Haarlems kathedraal, onder leiding van dr. Kat, de kerkelijke gezangen in (foto Stevens) --- Zondag in de Liturgie Oordeeli niet vóór den trjd, vóórdal de Heer komt. Hij zal aan hei lichi brengen wat in hei duisier verborgen was, en de gezindheid des harten openbaren. En dan zal aan eenieder zijn lof van God ien deel vallen. Epistel --- Begrafenis Deken Packbier † Onder buitengewoon groote belangstelling van heel de Mijnstreek en ver daarbuiten, had Vrijdag te Schinnen de lijkdienst voor en de begrafenis van Deken Packbier plaats. Zoo goed als alle Dekens van het geheele bisdom Roermond waren aanwezig. De lijkstoet telde bijna honderd geestelijken. De plechtige H. Mis werd opgedragen door Deken Nicolaye van Heerlen met assistentie van Deken de Hesselle van Kerkrade en pastoor Salden van Sevenum. De groote kerk was geheel met geloovigen gevuld. Het plotseling overlijden van den beminden Deken had allen getroffen. In enkele gevoelvolle woorden vroeg Deken Nicolaye de gebeden der geloovigen .R.I.P. --- GRAAN EN VET GESTOLEN Te Groningen zijn verdacht van diefstal van een groote partij graan uit een pakhuis aangehouden de dertigjarige slager G. V. en de 24- jarige metselaar Van der V. Eerstgenoemde bleek óok vet te hebben gestolen in het slachthuis. --- A.A.C. de Vries Robbé overleden Te Gorcum is in den leeftijd van 43 jaren overleden de heer A. A. C. de Vries Robbé, president-directeur van de Constructiewerkplaatsen „De Vries Robbé en Co. N.V." --- Het wijst niet op wij» beleid als de richtingaanwijzer nog wijst hoewel er na de bocht niets meer te wijzen is. Wijst uw vergeetachtige medeautomobilisten daar eens opi KcaSS 'n Richtingaanwijzer l3§nE 's een nuttige helper Ég£