Amsterdam, 6 Mei. Nederlands schuld jegens Indië. I Nu onlangs drie eeuwen waren .voorbijgegaan sinds de eerste holjlandache schepen koers zetten naar jïndiö, was het waarlijk niet te verwonderen, dat in de pers lofzangen werden aangeheven op den moed, den voor niets terugdeinzenden ondernemingsgeest en de taaie volharding Iran het voorgeslacht der XVIe en XVIIe eeuw. i - De vergelijking tusschen toen en nu poet de forsche en kloeke gestalten IDnzer zeevaarders en kooplieden nog peer uitkomen. Dit is in zooverre goed en nuttig, als het wellicht kan jbijdragen om het verweekelijkte en Iverzwakte nakroost tot eenige meerjdere krachtsinspanning aan te zetten. Evenwel is daaraan ook een geivaar verbonden: het gevaar namelijk, fdat men, door het licht alleen té Koen vallen op hetgeen er grootsch len bewonderenswaardigs in de dalden van het voorgeslacht werd jaangetroffen, een groot gedeelte van Ide historische waarheid in het duister jlaat. En dit is te meer bedenkelijk, jomdat het verleden geen afgesloten |rekening is, doch de schulden, vrooger [aangegaan, nog steeds drukken op rto schouders van hen die de vruchten van den arbeid en den roem der gi-oote daden van het voorgeslacht hebben en zich op die erfenis niet weinig laten voorstaan. De zedelijke schuldnu, welke Nederlaad legens Indië in vorige eeuwen leeft aangegaan, is ontzettend, is eeno die nooit met goud kan betaald worden, welke op geenerlei wijze kan worden goedgemaakt. Toch zal reeds veel bereikt wezen, ai* het bestaan van die schuld in het Moederland algemeen wordt erkend. Ofschoon het hieivan nog zeer ve af ISj mag tQch) als een _ aend verschijnsel, erop gewezen worden, dat het bewustzUTd" schud in steeds wijderen kring doordringt. Zoo de tijd al niet ge heel voorbij is, dat men onverdeelde bewondering vorderde voor den vermetelen moed en den stouten ondernemingsgeest, welke eenmaal een groot gedeelte der wereld aan Neder- Jand schatplichtig maakten, zonder te vragen door hoeveel en vaak hoe monsterachtige daden van wreedheid, bekeur en onrecht die verovert* n et S Ü! Werden' ~ hefc ™K Pn \1 °ntIkennen. een andere en betere beschouwingswijze meer en meer baan breekt. Dit nu achten wij een geluk. Zeer zeker niet omdat daardoor de glans van een tijdvak onzer geschiedenis, waarop gewoonlijk als het heldentyjdvak gewezen wordt, in niet ge«Qge mate wordt verduisterd; niet in haarll, Storie da^door -op dit Jul S,dathefc "P ent s„uk althans-watr^Kt J 2» Plaats inneemtdan zijn vet veSri„ °mdat <"e 0rk8»»i»8 tob aast, natuurlijk, tob L 'f f J» '«en, it „et £JS% **** van het „etalandsehe volt ■>wt met alle tracht zou behoor™ ■«•*> to werken, „m zoovJ™Z maken «tvroegeS. dreven werd). Immers, al werd in deze eeuw jegens Indië menig verzuim gepleegd, al geschiedt dit op den huidigen dag nog, handelingen van wraakroepend onrecht en onmenschelijke wreedheid, door het nederlandsche gezag bevolen of onder zijn bescherming genomen, gelijk vroeger niet zeldzaam waren, behooren thans, gelukkig,tot de onmogelijkheden.Waar thans nog misdreven wordt, is dit gewoonlijk het gevolg van vroegere, veel ellendiger toestanden. Daarbij dragen de onderdrukte en vervolgde nederlandsche Katholieken van de XVIe, XVIIe en XVIIIe eeuw geen schuld aan het allergrootste verzuim, het allerschandelijkste onrecht, jegens Indië gepleegd, namelijk: dat ter wille van de belangen van den handel, ter wille van geldelijke voordcelen de verspreiding van het Christendom onder de volken van den Archipel stelselmatig werd tegengehouden. Het waren de protestantsche bewindvoerders, gouverneurs en lagere bevelhebbers, aan welke!gedurende de dagen der calvinistische Republiek voornamelijk de demoralisatie van Indië en de mishandeling in geestelijken en lichamelijken zin der aan het nederlandsche gezag onderworpen volken te wijten waren. Daar het ona te doen is om de grootte van Nederlands schuld jegens Indië duidelijk te maken, willen wij het woord geven aan een blad, hetwelk een richting vertegenwoordigt, die gewoon is de dagen der Republiek' te verheerlijken als het glorie-tijdvak onzer nationale geschiedenis. Dat blad, De Protestantsdie Noord- Brabanter, anti-revoluiionnair Weekblad, schrijft: Al is het volkomen waar, dat »e voor een juiste beschouwing op een oostersch en een westersch element hebben te letten, waarvan het eerste de kleinste en nog niet eens een zuiver nederlandsche maatschappij uitmaakten, te ontkennen is het niet, dat de meeste Europeanen kwamen om „de Indianen te onderdrukken, te plunderen, te vermoorden". En dat „van de tien, die rijk terugkwamen, er negen waren, die op deze wijze hun buit verkregen hadden". De oorzaak van dien deemiswaardigen toestand, die niet na kon laten zyn heilloozen invloed op de inlandsche bevolking te doen gelden, moet gezocht worden in de onzedelijke staatkunde der 0.-I. Compagnie, Koninginne van het verre Westen, zooals de bevolking van den Archipel haar noemde. Want ontegenzeggelijk hebben de gereformeerde Kerken in haar bloeitijd veel voor de uitbreiding van het Christendom in de buitenbezittingen gedaan. Het was een reuzentaak, die op de classis Walcheren, vooral die van Amsterdam, en namens haar op de „Gedeputeerden tot de mdische zaken" rustte. Aan haar was die toestand niet te wijten. De Compagnie draagt zoo niet al de, dan toch de voornaamste schuld. Was het haar, die met meer dan honderd natiën handel dreef, alleen om handelsvoordeel te doen geweest, en «act zij, in goeden zin opgevat, den Keizer gegeven wat des Keizers, en Code wat Gods was, m. a. w.had zij en Staat en Kerk eigen terrein vrijelijk gegund, dan zou ongetwijfeld de toestand een veel gunstiger geweest zijn immers, nu moest de Kerk haar* ondanks, aan haren leiband loopen; da predikanten werden niet zelden, en dat naar waarheid, „dienaars en suppoosten van de Compagnie" genoemd. Met alle vrijheid der Kerk was het gedaan en zoo ver ging de brutale overheer' sching der Overheid, dat zelfs de briefwisseling met de vaderlandsche Kerk onder controle der Compagnie stond. En of men al jammerde over „onderdrukking der Kerk", zelfs de gedeouteerde predikanten werden door de Heer en Zeventiene zoo hooghartig behandeld, dat ze dikwijls opzettelijk lan» moesten „buyten staan" eer ze in de vergadering dier verwaande bewindhebbers werden toegelaten. Te verwonderen is het dan ook niet, dat de indische predikanten, nu twee eeuwen geleden, unaniem ontslag wilden nemen, •wnni pam de ComPaSnie de houding ïhnoi voorziening in de geestelijke behoeften der Europeanen en bekeering '"f0116 en mahomedaansche landzaten haar hoogste doel was. Het Christendom was haar echter slechts S?' fen.waar hgt te veel geld kostte of niet in haar kraam te pas kwam werd het nagelaten of tegengewerkt. ö De geldzucht, de Mammondienst gold haar oneindig hooger dan de godsdienst de eerevan dien G od, die o p zoo ver h„ r,%WÜZe het volk hulpe had geboden. Evenwel hadden die mannen te helder staatkundig dooi" zicht om, gelijk het thans geschiedt, den Islam onbeperkt te beschermen en de verbreiding des Christendoms onder de Mahomedanen te belemmeren. Men ziet het, de fout is reeds dadelijk gemaakt, en moet aan het stelsel van bestuur geweten worden, en de uitspraak van iemand, die erover oordcelen kon: „elke beschuldiging tegen den toestand der Christenen op Java is een beschuldiging tegen de Regeering", moge eenigszins overdreven zijn, ze bevat niettemin een harde waarheid. Nu hadden juist de schromelijke gevolgen dier onzedelijke staatkunde de mannen, die in deze eeuw het beleid in handen hadden, ertoe moeten leiden, om te vragen wat eisch deirechtvaardigheid was, en doen inzien, dat alleen invoering van een christelijke staatkunde in onze koloniën aan die „onderdrukking, uitzuiging en dwingelandij", aan die „lange reeks van jammeren", aan dien „nacht van onderdrukking en geweld" een einde kon maken. Immers, het was duidelijk gebleken dat we, Portugals staatkunde volgende, wel rijk en machtig werden, doch ook straks de waarheid moesten ondervinden van het treffend woord, dat, naar verluid wordt, bij den val van Malakka in 1641 reeds door een portugeeschen geestelijke den Hollanders was toegevoegd: „dat ook zij (Jost-Indië zouden verliezen, als eenmaal hun zonden zoo hoog waren gestegen als die der Fortugeezen." En nog geldt het, wat in de voorrede van het maleische N. Testament van 1758 geschreven staat: „De verwaarloosing der bekeering van 0.-Indië door de Hollanders zal eens de ooreaak zijn van hun val." Omtrent het voorbeeld, door de Nederlanders in Indië gegeven, wordt door hetzelfde blad iets vroeger gezegd: Indië werd niet zelden het verbannings en toevluchtsoord tevens van de schipbreukelingen der maatschappij. Reeds op den eersten tocht bevonden zich aan boord een aantal adelborsten van goeden huize, „brooddronken kinderen, die de ouders op de verre reis gestuurd hadden, om getemd te worden of uit te bln'ven''. Insulinde werd „liet rasphuis van Europa", waarheen het schuim en 't uitvaagsel van het menschdom gezonden werden met de stereotype boodschap: „Zorg, dat ze nooit terugkomen !" En werkelijk werd in vroeger dagen voor het leger het ontbrekende getal soms uit de rasphuizen aangevuld. In Koen's tijd sprak men reeds van de europeesche bevolking van Batavia als van een „bandeloozen troep", en weinig later werd op de Synode van Noord-Holland over de „krijtende sonden tot Batavia" geklaagd. In de hoogere standen was het niet veel beter. Niet alleen werd door enkele goedgezinden geklaagd over den toon in het gezellig verkeer, waar niet op waarheid en degelijkheid, maar op bevalligheid en spitsvondigheid gelet werd, doch ook weelde en praal, spel en weddenschappen, ruwheid en barbaarschheid, veelwijverij en concubinaat waren de mode van den dag, zoodat van sommige predikanten, op straffe van verbanning en erger, gevergd werd, dat ze de eisenen der zedenwet zouden verplooien en verschikken, en er zelfs gevonden werden, die verboden de tien geboden voor te lezen, als de gouverneur ter kerk kwam om zijn gemoed niet te verontrusten. Een alleszins bevoegd beoordeelaar als wijlen prof. Millies zegt dan ook dat onder al de opperlandvoogden slechts een tweetal mannen van karakter kunnen genoemd worden. Veel hieraan toe te voegen, achten wij onnoodig. Indien de erkenning van de zonden van het voorgeslacht het thans levend geslacht ertoe brengen moge, ten minste een poging te doen om goed te maken wat nog te herstellen is; indien zij de overheid hier en in Indië moge bewegen den weg eener rechtvaardige en inderdaad christelijke staatkunde in' te slaan; indien zij ook den nederlandschen Katholieken tot aansporing moge strekken, om hun belangstelling en steun in steeds meerdere mate te wijden aan het groote werk der christelijke mis' siën, - dan zullen wij er niet over treuren, dat de meer juiste en nauwkeurige kennis der historische waarheid ons eenige iilusiën omtrent de zedelijke grootheid en hooggeprezen deugden van het voorgeslacht ontnomen heeft. --- BUITENLAND. ALGEMEEN OVERZICHT. Japan heeft geantwoord: juist van pas en zoo verstandig mogelijk. Zoolang het tractaat van Simonoseki niet door den keizer van China, zoowel als door den Mikado, geratificeerd was, ca dus alles nog op losse schroeven stond, liet Japan de nota's van Rusland, Duitschlaad en Frankrijk onbeantwoord; maar nauwelijks was bekend dat de chineesche Keizer Donderdag het gewichtig document onderteekend had en Li-Hoeng-Tsjang er mede naar Tsjifoe was afgereisd om met graaf Ito de ratificatiën uit te wisselen — hetgeen morgen of uiterlijk overmorgen zal geschieden —, of de japansche gezanten te Petersburg, Berlijn en Parijs kregen telegraphisch last tot de verklaring, dat Japan bereidjis, het bezit van het pas verworven zuidelijk deel der provincie Liao-toeng tegen een verhooging der oorlogsschatting op te offeren, maar niet Port- Arthur (het „Gibraltar" van Azië) met de naaste omgeving tot en met Talienwan 1 Dus noch bufferstaat, noch japansch terrein van eenige uitgebreidheid tusschen China en Korea; maar de vesting Port-Arthur en onmiddellijke onderhoorigheden, noodig om de Golf van Petsjili te beheerschen en zich dus bij voortduring een zeer sterke positie tegenover China te verzekeren, dat laat Japan niet los! Maar wat het prijsgeeft, heeft het van China feitelijk bij tractaat verkregen, en nu dit eenmaal geratificeerd is, moet China het opgeofferde grondgebied door verhooging der oorlogsschatting terugkoopen. En dit zal dus het onderwerp van nieuwe onderhandelingen kunnen uitmaken, waarbij China misschien den wissel zal endosseeren op Rusland, d. i. op zijn beurt het betwiste terrein (desnoods met nog een brok van Mantsjoerije erbij) aan Rusland zal verkoopen, welke Mogendheid dan ook zijn ijsvrije haven zou kunnen krijgen, maar.... in het gezicht der japansche kanonnen van Port-Arthur ! - Dit alles moet echter nog nader blijken; voorshands staat enkel vast dat Japan aan de protesten der drie bovengenoemde europeesche Mogendheden tegen anexatie van grondgebied op het vasteland van China tegemoet komt en dus het gevaar voor een nieuwen oorlog afwendt, mits Rusland nu maar niet verder tegen het bezit van Port- Arthur protesteert, en China nog eenige millioentjes in de japansche schatkist wil, starten. Op het eiland Pormosa zullen de Japanners nog heel wat te doen hebben, eer zij van die aanwinst pleizier krijgen. De chineesche Zwartvlaggen zijn allerwegen aan het muiten en willen van geen overgave aan de Japanners hooren: liever schieten zij hun eigen generaals dood. Via Sjanghai wordt bericht dat de Clüneezen, in hun angst voor een aanval der Japanners op de hoofdstad Peking, onlangs verscheiden dijken hadden doorgestoken om de omstreken onder water te zetten; bij die operatie moeten noodeloos honderden menschen zijn omgekomen 1 Volgens een correspondent van de Frankf. Ztg hebben engeische officieren, die te Wei-hai-wei de uitwerking van het vuur der chineesche vloot kwamen opnemen, geconstateerd dat de aangerichte beschadiging zoo goed als niets te beduiden heeft. De granaten der Chineezen waren niet ontploft, omdat zij, in stede van met kruit, gevuld waren met zand en keitjes I Es kriselt! Zoo ooit, dan kan men dit thans in Oostenrijk-Hongarije zeggen : het cisleithaansche ministerie-Windischgratz sukkelt misschien nog den zomer door, om eerst in den herfst — maar dan ook heel secuur, meent men - te bezwijken ; maar het hongaarsche ministerie- Banffy, dat bij zijn chronisch lijden ook nog een acuten aanval heeft gekregen, kan het zóó lang onmogelijk uithouden, en het gemeenschappelijk of rijksministerie-Kalnóky kan het almede ieder oogenblik afleggen! Het Fremdenblatt meldt zelfs, dat graaf Kalnóky Donderdag, terstond na den in ons vorig nummer beschreven uitval van Banffy tegen den nuntius Mgr Agliardi, formeel zijn ontslag heeft ingediend; echter gelijktijdig zorgdragende, naarmen weet, Banffy in de Pol. Korr. zoo kras mogelijk te desavoueren. Overjdat merkwaardig communiqué werd baron Banffy Zaterdag in de hongaarsche Kamer door graaf Appónyi geïnterpelleerd: vooral betreffende 's ministers eigenlijke grief tegen den nuntius en aangaande de tusschen hem en Kalnóky gewisselde correspondentie over diplomatieke stappen by den H. Stoel om over de houding van den nuntius te klagen. - De telegraaf meldt niet juist wat de minister heeft geantwoord, maar geeft te verstaan, dat hij de tusschen hem en den kanselier gewisselde nota's heeft overgelegd, ten bewijze dat ook Kalnóky de reis van den nuntius afkeurde. Banffy's eigenlijke grief was, dat Mgr Agliardi had geijverd voor een herziening der eenmaal gesanctionneerde wetten, want dit achtte hij een ongeoorloofde inmenging in Hongarije's binnenlandsche aangelegenheden. Overigens was zijn Donderdag betreffende den nuntius afgelegde verklaring vooraf in den ministerraad opgesteld, zoodat dus het heele Kabinet zich met Banffy solidair steltf Intusschen was Banffy door den Keizer-Koning naar Weenen ontboden, waar hij gisteren in audiëntie ontvangen werd. Een gerucht, dat de Keizer het ontslag van Kalnóky reeds heeft aangenomen, is natuurlijk voorbarig. Dat blijkt reeds uit de verwoedheid, waarmee de liberale pers van Hongarije nog tegen den Kanselier uitvaart om hem ten val te. brengen en Banffy te redden : niet om de voortreffelijkheid van den onbeduidenden hakkelaar-zelven, maar om der wille van den „kultuurkamp". — De kans op een schikking tusschen Kalnóky en Banffy schijnt uiterst gering. Wat het ministerie-Windischgratz betreft, hetwelk geheel buiten deze qusestie staat, maar onder den last der nieuwe kieswet bezwijkt, dit tobt nog steeds voort met de commissie ad hoc, welke nu o. a. heeft toegegeven dat 50 nieuwe zetels zullen worden opengesteld en twee nieuwe curiën worden gevormd, een uit werklieden en een uit censuskiezers, die meer dan vijf florijnen .belasting betalen, en uit capaciteiten. De laatste curie zal verdeeld worden in twee groepen — de stedelijke en de plattelandskiezers, die elk afzonderlijk zullen stemmen. Het is niet waarschijnlijk dat dit ontwerp in den Rijksraad een meerderheid van 2/3 der stemmen verkrijgt, En dan zal het kabinet-Windischgratz genoodzaakt zijn af te treden. Reeds wordt graaf Thun, de stadhouder van Bohemen, als de toekomstige premier aangewezen. In strüd met een bericht der Neuesten Nachr., behelzende dat het uitnoodigingsschrijven der duitsche Regeering aan de buitenlandsche Mogendheden betreffende het bijwonen van een internationale muntconferentie gereed is, meldt de Nordd. Allg. Ztg dat het nog volstrekt niet zeker is dat de onderhandelingen der Bondsregeeringen reeds geleid hebben tot opstelling van het uitnoodigingsschrijven. De wurtemburgsche Landdag heeft Zaterdag de tegen de Umsturz- Vorlage gerichte motie der Volkspartij met 56 tegen 24 stemmen verworpen. De minister-president Von Mittcacht verklaarde dat de wurtembergsche Regeering zich niet verbinden kan in den Bondsraad tegen het Ontwerp te stemmen doch verzekerde, dat zij ernstige bezwaren heeft tegen het Ontwerp, zooals het door de Commissie is gewijzigd. Omtrent den gisteren te Berlijn gehouden Stadtetag zwijgt de telegraaf nog, hetgeen aan fiasco doet denken, want bescheidenheid valt bij zulk een Tendens-beweging heelemaal niet te veronderstellen 1 De vrijzinnige groep van den gemeenteraad van Karlsruhe heeft aan dr Langerhans gemeld, dat ze tegen het Umsturz-ontweip is, in welken vorm ook. Ook de nationaal-liberale groep heeft den voorzitter van den gemeenteraad van Berlijn een schrijven gezonden, waarin zij zich tegen het Umsturz-ontwerp in den gewijzigden d.i. „geclericaliseerden" vorm verklaart. De Köln. Ztg spreekt het bericht tegen, dat graaf Hoensbroech benoemd zou worden tot assessor bij de rechtbank te Frankfort a/O. Bij de behandeling van het aanvul* lingskrediet voor de opening van het Noord-Oostzeekanaal deelde minister Van Boetticher in den Rijksdag mede, dat een vloot van 50 vreemde schepen met 800 officieren en 16,000 zeelieden verwacht wordt. De gasten der Regeering zullen gedurende de feestdagen logies vinden op schepen van den Nordd. Lloyd en de Hamburgsche Paketvaartmaatschappü, die tot dat doel gehuurd zijn. De minister deelde voorts mede, dat bij de uitvoering van het werk 700,000 mark bepaard is, ofschoon het kanaal om het bruikbaar te maken voor de allergrootste schepen, een halven meter dieper is uitgebaggerd dan het departement van Marine verlangde. De gravin van Parijs is met haar dochter prinses Hélène van Orleans en dezer zuster naar Sevilla vertrokken, waar haar zoon, de hertog van Orleans, ziek ligt. Het huwelijk van prinses Hélène met den hertog van Aosta is voor onbopaalden tijd uitgesteld. De Franschen hebben zich op Madagascar meester gemaakt van de gewichtige stelling der Hova's, Marevay, die op 14 uur afstands van Majunga is gelegen. Vele gevangenen vielen hun in handen, en zij maakten een grooten voorraad ammunitie buit. Het verlies aan hun zijde was onbeduidend. De houding der soldaten is voortreffelijk, en de gezondheidstoestand der troepen is goed. g§De laatste officieele berichten uit Cuba doen verwachten, dat aan den opstand weldra een einde zal komen. Maarschalk Campos seint, dat hij zeker is van een spoedige zegepraal. Telkens worden kleine benden dooide spaanscho troepen verslagen; in een dier gevechten sneuvelden hun aanvoerders Domenguez en Ramirez. Daarentegen zou hun bekende aanvoerder Maceo erin geslaagd zijn, een spaansch officier, kolonel Santocildes, gevangen te nemen. De Senaat van den staat New-York heeft een motie aangenomen, waarin sympathie wordt betuigd met de opstandelingen en den President wordt verzocht, hen als oorlogvoerende party te erkennen. Volgens een telegram uit Corinto heeft Nicaragua het engelsche ultimamum aangenomen. Het engelsche eskader, uitgezonderd de Royal Arthur, heeft de haven van Corinto verlaten. --- VERSCHEIDENHEDEN. Onder de metselaars te Bazel is een werkstaking uitgebroken, waaraan 800 metselaars deelnemen. De werkstakers zijn in optocht door do stad getrokken, met roode vlaggen voorop. De orde werd niet verstoord. De metselaars eisenen een loonsverhooging van ten minste 5 frank en een werkdag van tien uren. Binnenkort zullen in Engeland terugkeeren v|jf dames, die met een protest tegen den verkoop van alcoholische dranken en bedwelmende middelen als opium de wereld zijn rondgereisd, om handteekeningen te verzamelen. De dames hebben 50 natiën bezocht en 7,500,000 handteekeninsren gekregen. Het protest zal in Juni aan de engelsche Eejeering worden overhandigd. --- BINNENLAND. Amsterdam, 6 Mei. „DE YOLKSSTEM.” Wij weten niet al te best, hoe wj het hebben met De Volksstern. In de drie maanden van zijn bestaan heeft het blad bij uitstek ijverig er naar gestreefd, met andere organen, grootere en kleinere, in polemiek te geraken. In het laatste nummer bjj voorbeeld richt het zijn aanvallen tegen vijf nederlandsche en één fransen blad, tegen de diamantslijperspatroons, de ministers in Griekenland, tegen allen, die het Mei-feest hebben gevierd, tegen John Buil, den directeur van de Mij tot Expl. van SS., ds Ter Haar en ds Smit te Nymegen, mr Treub en — het zg met bescheidenheid gezegd —, ook tegen De Tijd. Ditmaal niet tegen de politie. Zooveel bedrijvigheid is aan den dag gelegd van begin Februari af, zonder dat er veel notitie van werd genomen. Er bestond bij degenen, die tot een tweegevecht werden uitgedaagd, reden voor zekere vrees. De toon van De Volksstern had een niet wel-klinkenda overeenstemming met die, welke vroeger in een ander hoofdorgaan eener sedert verdwenen radicale partij vaak gehoord werd. (1) „ Steeds werd daar hoog opgegeven van de goede manieren in de Pers, en tegelijk werden er in gevechten tegen dezen en genen, — om een paar namen te noemen : tegen mrs Kerdh'k en Treub — allerlei verdachtmaking neergeschreven over beginselloosheid en stelselloosheid, over onzuivere tactiek, over onders-onsje's e. t. g. Juist, als nu in De Volksstern o. a. over prof. d'Aulnis is verklaard, dat hij zelf niet gelooft wat hij zegt. Ook wordt in De Volltsstem, zooals vroeger in dat andere hoofdorgaan nog al eens gebeurde, over de tegenstanders verkondigd, dat zij dom zijn, dat zij niets weten, dat zij „maar toeflodderen". Ten derd6 werden door dat eenmaal bestaan hebbend radicaal blad, als het polemiek voerde tegen couranten, spotternijen en bitterheden geslingerd tegen de hoofden van depirsonen der redacteuren, of met de pen geteekend of met namen genoemd. Dit alles nu is tamelijk onaangenaam. Om te bewijzen echter, dat wij, tegen wie thans De Volksstern met alle hier genoemde middelen strijd voert, daarom toch niet vertoornd zijn geworden, willen wij De Volksstern een genoegen doen. Het scherpste van de tegen ons gerichte verwijten is wel, dat wü niet in details hebben geantwoord op hetgeen in een vroeger nummer van De Volksstern over ons werd gezegd. Wij vonden het niet noodig. Nog vinden wij het niet noodzakelijk. Uit louter welwillendheid komen wij thans even terug op twee punten. Niet om den heer Gerritsen te bestrijden, alleen om De Volksstern ter wille te zijn. Ons werd — zoo bij wijze van spre ken! — toegevoegd, dat, — als de heer Gerritsen in de Gemeenteraadszitting waarin de telephoonquaestie behandeld werd, zou zijn tegenwoordig geweest en Burg. en Welh. zou hebben gekapitteld, — wij dan hem zouden hebben verweten, dat hij de schuld droeg van de bekende verwaarloozing der Gemeente-belangen. In ons Overzicht van de Eaadsvergadering van 17 April hebben wij meegedeeld, dat o. a. de heer Gerritsen vroeger, vóór jaren reeds, had aangedrongen op voorziening tegen den tijd van de beëindiging der Telephoonconcessie. Eere wien eere toekomt; en in volle oprechtheid gaven wij den heer Gerritsen de eer, die hij heeft verdiend. Nadat dit geschied was, richtte De Volksstern tegen ons haar even looze als booze insinuatie, die boven is weergegeven. Moesten wij nu daarop antwoorden ? En ten tweede : Door ons was gezegd, dat bij de behandeling van het Arbeidscontract in den Gemeenteraad de redevoeringen van den heer Gerritsen allen indruk op den Raad hebben gemist, uit gebrek aan ernst. Hiertegen merkte Be Vólksstem met groote verbolgenheid op, dat deze uitspraak getuigde van grove onwetendheid, want het ontstaan van het contract was Toornamelijk aan den heer G. te danken. Dit willen wij niet ontkennen. Met anderen heeft óók de heer Gerritsen Teel bijgedragen tot de verwezenlijking ▼an het denkbeeld, dat er een arbeidscontract moest worden ontworpen. Toen nu het ontwerp van de Raadscommissie in den Raad in behandeling was, heeft de heer G. er hevige oppositie tegen gevoerd. Hoe weinig indruk zjjn redevoeringen toen hebben gemaakt op den Raad, kan blijken uit het volgend lijstje: De heer Gerritsen heeft zijn amendement op art. 1 strekkende om de bepalingen van het contract van toepassing te verklaren op méér takken van dienst dan de commissie wilde, ingetrokken, wegens „de geringen steun dien het bij de leden heeft mogen ondervinden", zooals de voorsteller zeide. Zie officieel verslag, Gemeenteblad 111 pag. 565. Het amendement-Gerritsen op art. 11, strekkende om het aantal werkuren per week te verminderen van 60 op 55, is verworpen met 23 tegen 7 stemmen. Zie pag. 583. Het amendement-Gerritsen op art. 12, strekkende om overwerk hooger te laten betalen dan de Commissie ■voorstelde, is verworpen met 21 tegen 9 stemmen. Zie pag. 587. Het amendement-Gerritsen op art. 16, strekkende om een minimum-loon te bepalen, is verworpen met 22 tegen 7 stemmen, nadat de heer Gerritsen het sub-amendement-Kouveld had overgenomen, nadat het amendement dus minder onaannemelijk was gemaakt door een ander. Zie pag. 614. Het amendement-Gerritsen, strekkende om verandering te brengen in de bepalingen door de Commissie voorgesteld tot regeling der loonbetaling bij ziekte, is verworpen met 20 tegen 8 stemmen. Zie pag. 631. Op pag. 642 zegt de heer Gerritsen — bn' de indiening van een amendement, dat in de verwarring schijnt zoekgeraakt te zijn, waarover althans niet is gestemd — letterlijk: „Ik vlei mij [hy vleit zich] met de hoop, dat dit nu eens een amendement zal zijn, dat kans zal hebben van te worden aangenomen." Al die amendementen werden ingediend met redevoeringen over beginselen en later verdedigd in scherpe replieken. De indruk, door die redevoeringen gemaakt op den Raad, is te peilen bij de stemming, welke over de amendementen gehouden werd. De vijf a zeven medestemmers zijn radicalen en radicaal-gezinden, die zonder oraties toch al waren gewonnen. Er is 6 en 7 Juni niet één amendement van den heer Gerritsen aangenomen. Mochten wij niet zeggen wat wij hebben gezegd? Was het nu bepaald in het nadeel van onzen tegenstander en in ons voordeel, dat wij in ona vorig antwoord aan De Vólksstem niet in uitvoerige weerlegging zijn getreden ? Het was mildheid van ons! Wij hebben, omdat De Vólksstem het hoofdorgaan, het eenige blad, is van een partij, — de anti-Treubiaansche radicalen — en omdat het blad in goeden stn'l wordt geschreven, nog eens willen beproeven, bedaard met de redactie te praten. Waarom niet? De Vólksstem is jong en kan nog veel leeren. Wn' willen hopen, dat wij ons in onze boven geschetste vrees hebben vergist, dat door De Vólksstem het vroeger bestaan hebbend hoofdorgaan der vroegere radicale partij, met de in het begin van dit opstel aangeduide eigenschappen, niet meer tot voorbeeld zal worden genomen. Valt dit tegen, dan zal De Vólksstem bij al haar vele pogingen om polemieken te voeren, — zoo vermoeden wij —, altijd een stem zijn, die niet wordt gehoord. Dat zou te betreuren wezen! (1) In het hoofdartikel van het jongste nummer van De Vólksstem wordt meegadeeld, dat de Amsterdammer, Dagblad voor Nederland, waaraan wy hier denken, niet radicaal is, wel geavanceerd-liberaal. Na een verhaal over de catastrophe, die in October jl. op het bureau van dit blad werd afgespeeld, wordt in het hoofdartikel van De Volksslem gezegd : „Het resultaat intusschen was, dat sinds liet begin van dit jaar voor de radicalen geen dagblad meer bestaat". Het Dagblad, dat in October werd opgericht, ging in Januari onder. Voigens het zelfde artikel van de Volks: stem „verloopt de grootste kiesvereoniging van de partij Amsterdam „geheel". Dit trouwens was al bekend. ---