ONZE PROVINCIE IN DE WERELDCRISIS WERKLOOSHEID EN WERKLOOZENZORG IN MAASTRICHT ONZE ALGEMEENE INDRUK Acht procent der Maastrichtsche bevolking geheel of ten deele zonder werk. GEEN REDEN TOT MOEDELOOSHEID De beste manier om eenig inzicht te krijgen to de kwestie: Hoe staat het met de crisis-gevolgen in Maastricht? is wel, dat men zijn licht opsteekt bij personen, die uit den aard van hun sociale of charitatieve functies dagelijks in aanraking komen met die groepen, waar zich de uit- w Cen StoOrnls in het economisch evenwicht het eerst doen gevoelen. Trouwe vnbben mannen en ruTdadigTweTerTna'L ï »"»*™W» vraagd op S_ puï hBaM meenlng «e" deSrZenTTf **"*■ dlen We daaru» ™- £< i ' men den met eenige IZXrT **«•«•» en noch in net T *.? vervallen dergenen, die zeggen welk derT. Crg. * * noch ln *i andere, heï */%! m°eilijke voor vormen van een zuive- *?* maar «edeeltelïkTS. van organisat* ___£ omtrent minder te üw.p« T ' valt daar" staande mag el * vast" Kringen t hedeTïn II ' dat juist ta dJe te bekomenTZerL^l™1 m°eUijk * werk rondloopen/mt "mSiï ïïï ***"»" buiten, wijl menschen val n&ar ÏÏS2k_ï? Wï hUn k°St ™*en°T.nve.l Wanten, al ls ook daar vaak de spoeling Sn kenden^aan D getaUen ™ Werkzoezake niets hüh • *' maar het bewüst ter ,tooei* van ÏIÏÏ?1* *"»»• *" men ** de tooedeloo_e oveSu tt " InSChr«VIn* *>**". in de *eb al zoo tóng: het baat *** ik «teerd en o«S_?ï en to alle ricntineen gesollieerder _.«_''™ fle ervaring opgedaan, dat men oneel ontslaat dan nieuw aanneemt. --- ONDER ONZE ARBEIDERS. °' gedeeftS ik _?Jd£rs Wer ter stede dat geheel hoofde van kIOOS ls - wel te verstaan: öuizendta? J*-f" ~ mag w» zoowat °P een *t n?et alhegt ?,aTd worden- Men onderschatte trtchtsche bevo?kweVeer 8 percent der Maas*>« nog niet ~™nJ_ en, we rekenen dan daars_^_ï_*_T^fs%^^ tarfD-^ ;£»«™»^ öenaan de/eraPderde omstandighe«evoanadnen%r4rdrook br°nnen ™ besfaan Aanvankelijk hebben de kassen der werkliezwa=° r!anisaties goed werk gedaan maar 't ook den i, verantwoorden gehad; en dan, ze konorénrvi n helpen de georganiseerden. Niet-gehuWn rden waren van den aanvang af in Dar+tJE ,werkloosheid op steun van publieke en der 7, e kassen aangewezen. Maar ook onand** georganiseerden raakte de een na den *ord? Van gemeentewege Beorea v,,l** b«gesprongen in den nood. Aan »ordt ? ioerden onder de werklooze huisvaders Per ktirf u per week met een toeslag van f 1.20 d.w, "a uitgekeerd. Voor ongeorganiseerden — °öi ttpJr00-. menschen, die in goede tijden zich de aS u bekommerden en anderen voor «jn dio IQersbeweging heten contribueeren — Tevens i onderscheidenlijk f 11 en f I.—. hooit h«g de oepaling, dat de gemeentesteun loon ïi08" kan ziin dan 65 Pet- van net weekone nZan georganiseerden en dan 60 pet. voor 'georganiseerden. Wendt.teUe dlt nlet te licht! Als iemand ge_Uj 2,A:S aan een weekverdienste van f 24.—, en Raat «o Jn ink°men teruggebracht tot de helft, uaarop een zware wijs! El lezer stelle zich maar eens voor, hoe hij t zou vinden, als hij plotseling eens de helft van zijn inkomen moest missen! --- DE HUURNOOD. Er zit aan deze kwestie nog iets vast, waarop de aandacht moge gericht worden. Laten we als voorbeeld nemen een man met vrouw en één kind, die vroeger f 24 verdiende en nu dns krijgt f 12.— plus f 1-20, alzoo f 13.20. Dit gezin bewoont krachtens zijn vroegere verdienste een nette woning, zeg van f 24 per maand. Het is duidelijk, dat de man nu niet meer die ongeveer f 6 per week voor de huur kan opbrengen. Hij zou dus naar een bouw of krotwoning moeten verhulzen? Hetgeen een ernstig sociaal euvel ware. Gelukkig laten de bepalingen, die voor de steunverleening gelden, eenige ruimte. De man, als hij tot de georganiseerden behoort, kan desnoods met tot 65 pet. van zijn loon, d.i. f 15.60, gesteund worden. Men kan hem dus boven zijn toelage van f 13.20 per week nog f 2.40 huurtoeslag geven. En dit is inderdaad een goed van sociale beteekenis: voorkomen, dat de arbeidersgezinnen van het beschaafde type door een terugduwen in krotwoningen en sloppen neergedrukt worden tot het niveau, waarboven ze zich uitgewerkt hadden. Maar er zit ook een andere kant aan de kwestie. En 't was de aalmoezenier van sociale werken, de Z.Eerw. heer Steegmans, die er ons opmerkzaam op maakte: de vaders van groote gezinnen worden van deze regeling de dupen.Neem hetzelfde voorbeeld als hierboven, maar neem aan, dat de man vier kleine kinderen heeft; dan krijgt hij als steun f 12.— plus viermaal f 1.20, is f 4.80, alzoo f 16.80...? Neen, want hij kan niet meer dan 65 pet. van zijn loon uitgekeerd krijgen, alzoo ƒ 15.60. En van huurtoeslag is dan heelemaal geen sprake meer. Zulke gezinnen moeten onvermijdelijk terug naar slechter woongelegenheden. En dat komt in de practijk van tegenwoordig helaas maar al te vaak voor. Men moet niet zeggen : waarom maakt de Gemeente dan geen ruimere bepalingen ? Die hééft ze gemaakt, en ze zijn gedurende 9 maanden heilzaam in toepassing geweest. Maar het Rijk heeft, in zijn angst voor de financiën des lands, de Gemeente gedwongen, die bepalingen tot de tegenwoordigen omvang te besnoeien, onder bedreiging dat ze anders de voor haren werkloozensteun onmisbare Rijks-subsidie niet meer zou ontvangen. Gelukkig wordt er op dit gebied ook wel aanvullend opgetreden van particuliere zijde: Vincentius-vg., Dames de Charité, — en doet o.a. de Coöperatieve Verbruiksvg. „De Ster" veel goeds met behulp van haar Fonds voor Arbeldersbelangen. --- PAROOL: ZICH BEKRIMPEN! Het behoeft geen huisvader of huisvrouw gezegd te worden, dat wie in omstandigheden verkeert als de bovengeschetste, zich en de zijnen niet alleen al wat maar naar verzet of vermaak zweemt, moet ontzeggen, doch dat ook hetnoodige vaak niet eens bereikbaar is. Ook al is er voor de huur gezorgd, en al kan men er met soberen kost juist komen, — van aanschaffing of vernieuwing van kleeren, schoeisel, lijf- en beddegoed is geen sprake meer. Dit zet, ook al zijn de prijzen der winkelwaren thans nog zoo laag, de menschen "n heel eind achteruit en doet hen hun schamelen voorraad Interen. — Dit verschijnsel, dat we reeds van andere zijde hoorden, werd ons bevestigd door de presidente der Charité. En daarom is 't zoo prachtig sociaalcharitatief gezien van een belangrijke firma Wer ter stede, die niet minder dan 400 bons schonk ter verdeeling onder daarvoor in aanmerking komende gezinnen, en op eiken waarvan tot een bedrag van f 2.50 aan lijf- en beddegoed kan ingekocht worden. Deze toestanden doen zich niet enkel voor in werkloos geraakte arbeidersgezinnen; ze openbaren zich ook, en in sterker mate dan nog het geval was, In den ondersten rand der kleine burgerij, waar men vaak nlet voor steunverleening in aanmerking komt, en waar in feite de veelbesproken „stille armoe" geleden wordt, vaak Pijnlijker nog dan in de als armlastig te boek staande gezinnen. Dit Is een veeg teeken; het toont, dat er een geleidelijke afbrokkeling begint van de economisch-zwaksten onder den kleinen middenstand naar het pauperisme ... Een vraagstuk, dat wellicht eerlang nader onder de oogen zal moeten worden gezien. --- MENSCHEN VAN BUITEN. De malaise-crisis woedt overal. In ons gewest misschien niet zóó nijpend als elders. En dat is juist de oorzaak, dat zoovelen hierheen komen, in de hoop misschien 'n vleugje meer kans op arbeid te vinden dan in hunne woonplaats. Met name uit Duitschïand en België, waar ze tot voor kort een geregeld levensonderhoud hadden gevonden, komen er landgenooten naar hier afzakken; het geldt dan, in het belang onzer eigen werkloozen, die vreemde .asten zoodra mogelijk naar hun eigen vroegere woon- of geboorteplaatsen af te voeren. Een typisch verschijnsel is, dat er nogal eens landgenooten uit de Noordelijke provinciën, die tevergeefs In de Mijnstreek werk zochten, over Maastricht komen aandrijven. Daar, zijn n.l. vele protestanten onder, en wijl in de Mijnstreek slechts kleinere en onbemiddelde protestantsche kerkgemeenten bestaan, komen zij bij die te Maastricht om reisgeld enz. verzoeken. Overigens heeft de Herv. gem., naar het lid van den Kerkeraad, dhr. Boerma, oud-diaken, ons mededeelde, geen buitengewone crisislasten; het aantal Protestanten hier ter stede is niet zoo groot, het aantal armen is er naar verhouding gering onder, en voor de hulpbehoevende ouderen wordt sinds lang gezorgd door de stichting van het tehuis „Avondvrede" te Houthem, waar de menschen zich door het optreden van voorgangers, bijbellezing, enz. in hun eigen milieu bevinden. Stadhuis te Maastricht. --- AFNEMENDE WERKGELEGENHEID Jonge werkkrachten zonder emplooi. In 't leger der niet geregistreerden Wie de getallen wel eens krijgt te zien van het aantal arbeiders, dat er vroeger, en nog niet eens zoo lang geleden in onze fabrieken werkzaam was, die zal zich met ontzetting afvragen, waar al de anderen gebleven zijn, als hij die cijfers vergelijkt met die van thans. Van de laatste twintig' jaren is het jaar 1914 het tijdperk, waarin met name in de keramische industrieën in Maastricht, het meeste arbeiders te werk waren gesteld. Toen bedroeg het aantal arbeiders van de Sphinx ruim 2600, van de Céraniique bijna 2000 en van de Mosa bijna 600. Gedurende de oorlogsjaren liepen deze cijfers reeds terug en daalden in de na-oorlogsche periode schrikbarend. Tien Jaren na het bovengenoemde tijdstip, waren deze cijfers dan ook respectievelijk: ruim 1500, ruim 1100 en bijna 500. En op het einde van 1931 kon men tellen: 800 arbeiders aan de Sphinx, bijna 700 aan de Céramique en aan de Mosa ruim 300 (De arbeiders aan de sanitair-afdeeling werkzaam, buiten beschouwing gelaten). Gelukkig behoeft men echter niet te veronderstellen, dat al die arbeiders, die de fabrieken verloren, thans tot de werkloozen behooren. Verschillende factoren hebben immers invloed gehad op het werkloozencijfer, zooals dat thans valt vast te stellen. --- ONZE GRAFIEK. Wij drukken hierbij een grafische voorstelling af, die een overzicht geeft van den loop der werkzoekenden, geheel werkloozen en gedeeltelijk werkloozen gedurende de laatste twee jaren. Daarbij valt op te merken, dat pas van midden 1930 af het noteeren van de werkloozen aan de Adbeidsbeurzen door het RUk verplichtend werd gesteld. De grafiek spreekt voor zich zelf, doch de eindstand daarvan, de stand van nu voor een halve maand verdiend eenige toelichting. Er blijkt uit deze gegevens, dat er momenteel 1430 werkzoekenden ten arbeidsbeurze zijn ingeschreven, waarvan 1262 geheel werkloos zijn. De voornaamste getallen tot het bereiken van dit eindgetal worden geleverd door de Glas- en Aardewerkfabrieken, diverse fabrieken, losse arbeiders, zlnkwit, Rubberfabriek, metaalbewerkers, Papierfabriek en transportarbeiders. Voor deze vakken is een overzicht als volgt samen te stellen. Geheel werkl. Gedeelt. werkl. Glas- en aardewerkers 183 967 Divers» fabrieksarb. 450 — losse arbeiders plm. 360 — Zlnkwitfabriek 10 147 Rubberfabriek 55 5 Metaalbewerkers 3 101 Papierfabrieken enkele- 138 Transportarbeiders 65 — Een dergelijk overzicht, zal voor menigeen toch wel een verrassing medebrengen, Zoo zal men allicht vragen: zijn er dan zoo weinig werkloozen van de groote fabrieken van keramische productie? Men houde daarbij echter enkele factoren in het oog. Vooreerst is zeker ongeveer 90 procent van het aantal buitenlandsche (meest Belgische) arbeiders, die vroeger aan fabrieken als de Sphinx werkzaam waren, naar hun eigen land vertrokken en drukken dus nlet op onze stad. Anderzijds ook, omdat de werkloosheid een verschijnsel is, dat reeds langer duurt, hebben verschillende arbeiders van die fabrieken tusschentrjds emplooi gevonden in een ander bedrijf. Raakten zij ook daar werkloos, dan werden zij ingeschreven als werkloozen in het bedrijf, waar zij het laatst waren werkzaam geweest. Ook zijn er op de Maastrichtsche fabrieken steeds veel werklieden doende geweest ,die niet in de Gemeente Maastricht woonachtig waren en dus ook niet ter Maastrichtsche Arbeidsbeurze werden ingeschreven. Zoo ziet men, dat men het feitelijke gevolg van personeelsinkrimping beter kan vermoeden, wanneer men de personeelssterkte vergelijkt tusschen vroegere jaren en nu, dan wanneer men alleen afgaat op de cijfers eener arbeidsbeurs. In het staatje van geheel en gedeeltelijk werkloozen zal men dus onder het getal 450 voor de geheel werklooze arbeiders van diverse fabrieken, er velen kunnen vinden, die oorspronkelijk werkzaam waren in de keramische industrie. Het volgende grootere getal in dit staatje is dat van 360 voor de losse arbeiders. Deze soort arbeiders Is er altijd geweest en ook waren er altijd wel een paar honderd. Maar Dehalve, dat het er nu wat meer zijn, staan zij er thans, gezamenlijk genomen, veel minder goed voor dan vroeger. Waar er voor dezen vroeger nu en dan wel een of ander was op te knappen, zal tegenwoordig iemand, die iets moet laten uitvoeren, eerder een „man-van-het-vak" vragen, dit voor hem te doen, dan een los-arbeider. Voor de rest ziet men, dat vooral de cijfers der gedeeltelijk werkloozen het grootst zijn. Inderdaad is het ook meer het spook van de gedeeltelijke werkloosheid dat ernstig drukt dan dat van de totale werkloosheid. Men vergete immers nlet. dat de hier gegeven cijfers bij lange na niet de Juiste getalssterkte van de gedeeltelijk werkloozen aangeven. Voor gedeeltelijk werkloozen immers, die niet zijn aangesloten bij een organisatie en die ook nog niet behooren tot degenen, die krachtens behoeftigheid op steunverleening aanspraak zouden kunnen maken, heeft het weinig zin zich te laten inschrijven. Dat daaronder vele Jongere gezinsleden geteld kunnen worden, spreekt welhaast vanzelf. Jonge mannen, waar thuis nog net genoeg verdiend wordt uit anderen hoofde, om niet bij steunverleening te hoeven aan te kloppen. Deze zijn het, die het leger van de nlet-geregistreerde werkloozen uitbreiden. Telt men hen bij de 1430 werkzoekenden, dan komt men toch reeds tot een aantal dat volkomen valt in het kader van deze ernstige tijden. Onder dit getal van 1430 bevinden zich 1309 mannen, 42 vrouwen, 59 jongens en een twintigtal meisjes. Daartegenover staan de verschillende regelingen van steunverleening en werkverschaffing, die door de Gemeente zijn ingesteld. Wij behoeven daarover niet nader te spreken. Deze staan zoo zeer In het brandpunt van de belangstelling, niet het minst van het Stadsbestuur dat voortdurend confereert en naar-den-Haag-reist, dat men er geregeld opnieuw van hoort gewagen en de veranderingen, cLe er in gebracht worden, ook even regelmatig verneemt. Dat naast deze otficieele maatregelen het werk van andere lichamen, tot leniging en delging van den nood, zooals wij dat op andere plaatsen en tijden geregeld hebben beschreven, hoog en zeer hoog noodig is, hoeft geen betoog. Het moge voor allen, die (nog) niet ten slachtoffer vielen aan de dreiging van dezen tijd een aansporing zijn, om mede te helpen zooveel en zooals men kan aan het werk, dat èn door officiëele lichamen én door particulier initiatief ter hand werd genomen. 8? Servaaskerk, --- GRAUWE DAGEN. Zonder werk... Dagen en dagen niets verdienen, afhankelijk zijn van steun... Zwerven langs de randgebieden van de armoe... En dan de verveling! Het niets omhanden hebben! Het thuis in den weg loopen en dan de straat opgaan, waar vertier is en leven, slenteren langs werkplaatsen en winkels, waar gewerkt wordt, waar werk is, maar niet voor hen! Dat is t lot van honderden Maastrichtenaars, van stoere kerels, die iets kunnen, die iets willen en die jaren aaneen getoond hebben, iets te willen en te kunnen. Ze zwerven rond door 't mooie Maastricht zonder ander doel dan dat vage: werk zoeken! Met jaloersche belangstelling zien ze nieuwe gebouwen verrijzen, aan welker tot standkoming ze geen deel hebben. Voor de winkelruiten kijken ze naar de verleidelijk goedkoope artikelen, die ze niet koopen kunnen en voor de ramen van ons blad worden met gretige oogen de annonces verslonden, die werk beloven en vol verwachting doen ze hun brieven, soms op drie of vier annonces tegelijk In de bus glippen. Ja, grauwe dagen zrjn het voor de werkloozen te Maastricht en elders. Grauw, als 't water, dat breed en bruisend door de Maasbrug-bogen kolkt. Grauw als 't weder in dezen laten winter, En grauw, als de armoe, die dreigt... Maar de crisis is een leed, dat gelenigd kan worden en gelenigd wordt. En na een grauwen winter daagt langzaam maar met de zekerheid van een verwachting, die gerechtvaardigd en dus niet te beschamen is, de lente. De lente met t nieuwe, voor velen weer nieuwe geluid van een door sirenes en fabrieksfluiten begroete alomme bedrijvigheid. --- VERMINDERDE KOOPKRACHT Middenstandszorgen. De verminderde koopkracht is, dat i_ duidelijk, in steeds breeder kringen doorgedrongen. Waar de malaise ruw en meedoogenloos haar stramme knokkels geklemd houdt om het bedrijfsleven schieten de geldmiddelen heel gauw tekort. Wie zal daarvan spoediger den terugslag ondervinden dan de handeldrijvende middenstand. Werkloosheid en prijsval hebben een onzekeren toestand geschapen, waarin het voor eiken middenstander een moeilijke taak is gebleken, het stuur zijner zaak met vaste hand een doelbewuste richting t_ geven. Het achterland van de hoofdstad dat al evenzeer over minder geldmiddelen beschikt als de stad, beïnvloedt in niet geringe mate de bedrijfsuitkomsten van den middenstand. Is er dan nood in dezen stand ? Laten we het zoo zeggen: het is niet alles goud, wat daar blinkt. Maar ze doen toch als raakte de malaise hun kou'e kleeren niet! Wie dit beweert, kent de situatie niet. Zeker, er hebben in Maastricht vele moderniseeringen plaats gevonden. Ondernemende middenstanders hebben hun uiterste krachten ingespannen, om hun zaak konkurrenzfahig te houden. Ze hebben uitgebreid, gemoderniseerd. De toenemende concurrentie dwong daar veelvuldig toe. Maar de inkomsten gaan achteruit. Over de geheel linie. Ook in de levensmiddelenbranche ; er wordt minder gegeten Lijkt dat onaannemelijk? De verklaring ligt toch voor de hand. Er zijn vele menschen, die met verminderde inkomsten, reeds lang op zich genomen verplichtingen hebben na tekoznen. Danl: zij 't oreed verspreide afbetalinessysteem Nu de tijden moeilijker worden denkt men er nlet aan, het op afbetaling gekochte luxemeubel af te schaffen; men bezuinigt om althans te kunnen voldoen aan wat contractueele plicht ls. En dan bezuinigt men ook — de boeken wijzen het uit — op het broodverbruik en andere levensmiddelen. Er is verder een tendens van afwachten te bespeuren. Het koopend publiek voorzoover 't minder van de ongunst der tijden te lijden heeft, Is genegen tot uitstel bij het doen van inkoopen. Daaraan doen velen mee, die zelf niet over financieele zorgen hebben te tobben. Zij verwachten, dat is wel de reden, nog lager prijzen; maar in 't algemeen is het voor de samenleving — ook binnen de enge grenzen der gemeente — fataal, als het geld dat immers rollen moet. wordt vastgehouden. Een belangrijk middel om de moeilijkheden voor den middenstand te verlichten, is in de betaling van rekeningen gelegen. We hebben ons laten inlichten, dat het daarmee dikwijls nog allertreurigst ls gesteld. De winkelier, die vele maanden, tot een vol jaar toe, crediet verleende, moet maar geduld hebben, ook al hebben zij n crediteuren, waaronder de fiscus, geen geduld. Laat nu ieder daarmee eens breken. Vooral nu ls vlotte afdoening van zaken een punt van groot gewicht. Ook het uitstellen van werkzaamheden, die gevoegelijk in den winter kunnen geschieden dient zooveel mogelijk vermeden. De gemeente zelf geve daarin een voorbeeld. Zij kan onzen schilders en anderen ambachten tegemoet komen door de noodzakelijke werkzaamheden niet te verschuiven tot den a.s zomer. Hoeveel te meer de ambachten en fabrieksarbeiders door werkverruiming geholpen worden, des te meer ook zal de middenstand daarvan Indirect de gunstige gevolgen ondervinden. We praatten dezer dagen over deze vraagstukken met een onzer middenstanders, die vele jaren in de sociale actie van zijn stand mee voorop heeft gemarcheerd. We vroegen hem, of de middelmatige en kleinere bedrijven in Maastricht zich sterk hebben gemaakt tegen de opdringende concurrentie door het vormen van een of meer inkoopscombinaties, zooals deze In zooveel andere steden bestaan. In Maastricht ls het zoover nog niet kunnen komen. Dit ls, in 't algemeen te betreuren om den middenstand zelf, die uit een goed opgezette Inkoopcombinatie frissche levenssappen zou kunnen trekken. Kan de nood overigens in bepaalde middenstandszaken groot zijn? Wij, de verbruikers kijken slechts tegen den gevel van het gebouw en kunnen niet weten, hoe de toestand daarachter ls Ingewijden weten, waar de uiterlijke schijn van welvarendheid niet beantwoordt aan de ware om standigheden. Maar men ga niet bij de pakken neer zitten Betere tijden zullen volgen; dit besef ls gelukkig levendig bij zeer velen 6^ukki_ ---