MISSIE-ARBEID IN CHINA 1882 -- Bij een gouden jubileum -- 1932 SLACHTOFFERS VAN EEN VERHEVEN TAAK. eve?hJ?h_sf We ln onzen tUd al nle* te lezen sJn «V; Kh.er£lenken van gewichtige gebeurtenismlW Van 3ubtlea' Me° behoeft «eny^^e" courant open te slaan, en een JublLfelsfwf «I°P,de etn of andere Plaats onwhte «V u Jflaa,t 8- Zeker nlet ten Doch een missie-jubileum, en zelfs een gouden en lJ°°h wel tets- flat nlet «te* dag- gebeurt djicK* vertrouwen dus dat we er even de aanrv« wan onze lezers nw>_en op vestigen, sic in *,a,nda? :. Januarl a-s- boopt nl. de mlsou«£ Z_?d'BJantoenB' China, bestuurd door de van het Goddelijk Woord (Steylken. * ar s°-JariS stichttagsfeest te herden«nVT_SL!.a^n missie-arbeid in het heidensche schouwe elmghatende °bina? — Wat al been offïiSfen oTer zielenijver, zelfverloochening tus zn» oed der geloofsverkondigers van Chris- Hpf ~men daaraan kunnen vastknoopen. ook nnP echter nlet In ons bestek en het zou jy ondoenlijk wezen, om hier ai de persoon- PrestaMrdlenst€n der missionarissen, en hunne te *£zJLs' gedurende deze 50 Jaren geleverd, op «en iï_aen- WU len ons -leehts bepalen tot breidT«„ _pt overzicht van de wording en uitbel_rS."ir r missie. om hier en daar enkel de aan t* « feiten en gebeurtenissen ta t kort •eza tr> . ppen' en tot üot de resultaten van "■ w-larige missie-periode weer te geven. Boven in tiet midden: z. B. txe. Mgr. A. Henninohaua, Assistent by den Pauselüken Troon, en bisshop von Zutd-Sjantoeno. in 1930 herdacht fty _y„ *Uveren oisschops-jubüeum •n was toen omtrent vijl en veertig ittren mU_ «• werkzaam, Mgr. i, de eeni<"> missie-bisschop, vten. de hooge onderschei. Una „Aseistent by oen Pauselüken Troon" te beurt *» gevallen. Reeft tt: z. ff. Exc. Mgr. Joannes Baptipsta Amer, eerste bisschop, door den stichter van Steyl, den hoogeerw. pater Arnoldut Jansen, naar Zuid Sjantoeng uitgezonden. Mgr. Anzer toerd bisschop gewijd >iar Ah* k meer van naby te leeren bennen. STEyI * sP°edig.meer hulpkrachten vanuit *aaa », verwachten waren, scheen het raadde it'aiï,, een elgen missiedistrict uit te zien. w- Ano,? Franciscaner-bisschop, Mgr. Co- Jaarne bVmSfï van _sJantoeng, verklaarde zich *• groot t„d' ,het «"«kHJk gedeelte van zijn al **«• de «7, * Sjantoeng omvattende Vicariaat, Btaan Da ~!e.Steyler Missie-congregatie af te ?nder dVT wf L°,narlssen stonden voorloopig nog _ J«"»uartl,'ÏÏ|,Uctle_v,in ****• °°sl O- F- M. _ Tari driA „ilf werd pater Anzer to* Provicaris »uari ta PP,fs,?c ,uren benoemd en kwam 18 Ja-158 KathnHAV n Melne gemeente met ongeveer kofea aan la»* Wflke tot residentie was uitver?«. terwai' een priesterwoning was niet aanwe- d_e_ Tntn«amele leemen hut als kaPel nICUWe miSsl°" een uiterst moeilijk begin, waarbij de ____- sionarissen ontzaglijk veel te lijden hadden van den vreemdelingen- en geloofshaat der heidensche bevolking werd de missie 23 December 1885 tot zelfstandig Vicariaat verheven en pater Anzer tot Apost. Vicaris benoemd. 24 Januari van het volgende jaar ontving hij in het moederhuis te Steyl uit de handen van Mgr. Boermans de bisschopswijding. — Toen hij in Juli van hetzelfde jaar wederom in zijn missie arriveerde, telde deze 14 priesters, 4 broeders, 634 gedoopten en 2150 catechumenen, Puoly was echter nlet de geschikte plaats om als centrum der missie gehandhaafd te kunnen worden, daarvoor was het te onbeduidend, en te zeer ongunstig gelegen. Wilde de missie bij het volk In aanzien komen, dan moest In Yenchowfoe, de hoofdstad der provincie, een nederzetting worden opgericht. Doch Yenchowfoe was de vaderstad van Confucius en het „Heilige Land- van China. — Groote moeilijkheden en bijna onoverkomelijke tegenstand bleven dan ook niet uit. Doch bisschop Anzer was er de man niet naar, om zich daardoor te laten afschrikken. Na verschillende vergeefsche pogingen gelukte het hem eindelijk in 1891 vasten voet te krijgen ta de groote handelsstad Tslntag, in de onmiddellijke nabijheid van Yenchowfoe gelegen. Groote onlusten, meestal veroorzaakt door roovers, bemoeilijkten het missiewerk ta sterke mate, en ta 1894 kwam het tot een waar bloedbad onder de christenen, waarbij er drie werden gedood en een groot aantal levensgevaarlijk gewond. In 1895 werd Tslntag tot voorloopige residentie van het Vicariaat verheven. — Intusschen was Mgr. Anzer reeds in 1893 door den keizer ▼an China met den rangknoop in den derden Braad onderscheiden. Twee jaar later werd hij door de onderscheiding van den rangknoop in den tweeden graad tot Vice-koning verheven. Dit vrijwaarde den energieken missiebisschop echter nlet voor beleedlgingen en verguizingen. Als genoegdoening voor de smadelijke behandeling van den bisschop moest Yenchowfoe op 8 September 1896 zijn poorten voor het kruis van Christus openen. Doch nieuwe onlusten bedreigden het missiewerk. De zoogenaamde .Partij van het Groote Mes" (Boksers), die aanvankelijk de roovers bestreed, maakte met dezen gemeene zaak en richtte haar front tegen de christenen en vreemdelingen. Vijf kerken en twintig bedehulzen werden in ruïnes herschapen. --- SLACHTOFFERS DER BOKSERS. Een vreeselijke slag trof de missie ta 1897 On Allerheillgenavond van dat Jaar vielen onder de lanssteken eener bende Boksers, twee missionarissen aan den vreemdelingen- en geloofshaat H?n£"er ni" Paler Frans Nies en Richard Henle. — Mgr. Anzer, die ter bijwoning van het PerSf KaPJttel V** ln Steyl verSefde reisde terstond, na de ontvangst van deze tlldine naar m&££°S£*?\ de Du«^TeerSederigngnom bescherming der missionarissen en van de geloovigen. (Sinds 24 Nov. 1890 stond nl. de missie Zu'.d-Sjantoeng onder Duitsche bescherming). Het gevolg hiervan was, dat de steden Kianchow en Tsingtao door Duitsche troepen werden bezet, en het district Tsirgtao op 14 Juli 1898 bij de missie werd Ingelijfd. Thans scheen er een betere tijd aan te breken. Het vergoten mar-telaarsbloed droeg rijke vruchten en het aantal doopleerlingen nam zoo geweldig toe, dat de missionarissen nlet in staat waren, zulk een rijken oogst binnen te halen. Doch helaas, was deze opleving van korten duur. In den herfst van 1898 nam de regeertag ta Peking een vijandige houding tegenover de vreemdelingen aan en plaatste zich aan de spits der Bokser-beweging. Een verschrikkelijke orkaan brak nu over geheel China uit. Alle missionarissen moesten ta de havensteden vluchten. Slechts 4 priesters en 1 broeder bleven heimelijk ta de missie achter. Gelukkig werd de Sjantoengi-missie niet zoo hard getroffen, als de overige Chineesche mlssievelden. Tegen t einde van het jaar konden de geloofsverkondigers wederom naar hun arbeidsveld terugkeeren, alwaar zij meestal slechts ruïnes aantroffen. --- EEN NIEUWE MISSIE-PERIODE. Als gevolg van dezen algemeenen opstand tegen de vreemdelingen werd Peking door buitenlandsche troepen veroverd. Een nieuwe tijd brak aan en daarmede ook een bloeiend missie-tijdperk niet alleen voor Zuid-Sjantoeng, maar voor geheel China. Temidden van bloelende ontwikkeling en vooruitgang trof de missie een nieuwe slag. Bisschop Anzer, die zich voor de regeling van gewichtige aangelegenheden zijner missie in Rome ophield werd 24 November 1903 door een plotsellngen dood aan zijn werkkring ontrukt, en aldaar op het kerkhof van Campo Santo begraven. Voorloopig nam nu Pater Freidenametz de leiding op zich der missie, totdat in October 1904 pater Aug. Henninghaus tot Apost. Vicaris werd benoemd en na korten tijd ln Yenchowfoe tot bisschop werd gewijd. In 1905 arriveerden de eerste missiezusters, Dienaressen van den H. Geest, in Zuid-Sjantoeng. Het veld harer werkzaamheid breidde zich snel uit over geheel Zuid-S jantoeng in scholen, weeshuizen, ziekenhuizen enz. Noodlottiger voor de missie was echter het uitbreken van den wereldoorlog in 1914, Tsingtao moest eenige maanden lang de verschrikkingen van dezen oorlog ondervinden, in nog ergere mate werd de missie getroffen door het feit, dat vanaf 1914 tot 1921 geen nieuwe missionarissen meer uit Europa konden vertrekken. Bovendien verklaarde het Chineesche rijk ln 1917 nog aan Duitschïand den oorlog, met als gevolg, dat de missionarissen zeer sterk ln hun bewegingsvrijheid werden belemmerd. Na net sluiten van den vrede zouden de Duitsche geloofsverkondigers uit China worden verbannen. Zij werden gevankelijk naar Yenchowfoe overgebracht, om van daaruit naar Europa getransporteerd te worden. In 't laatste oogenblik kon echter door medewerking van machtige missievrienden in China en Amerika vooral van kardinaal Gibbons, de zwaar te van dezen vernietigenden slag gedeeltelijk worden afgewend. Toch moesten 10 priesters en 2 broeders hun missleveld verlaten (1919). Dit was wel sinds den Bokseropstand in 1897 het bitterste leed, dat de missie had te doorstaan. In 1921 mochten wederom nieuwe arbeidskrachten uit Europa worden afgezonden en de verbannen missionarissen keerden bijna allen terug. --- DE RESULTATEN. Tengevolge van het sterk toenemend aantal bekeeringen tot het christendom en de groote uitgestrektheid van het missiegebied, werd op verzoek van Mgr. Hennlnghaus ta 1925 het oostelijk gedeelte van het Vicariaat afgescheiden en door de Propaganda tot Apost. Prefectuur Tsingtao verheven. Pater Georg Weig werd benoemd tot Apost. Prefect en de verheffing van Tsingtao tot Apost. Vicariaat, bisschop en eerste Apost. Vicaris. Werden de Vicariaten tot nu toe genoemd naar de provincie of hun geografische ligging; na het Concilie van Schanghai kregen zij de namen der residentie-steden, zoodat Zuid-Sjantoeng werd omgedoopt in Vicariaat Yenchowfoe. Het geheele Vicariaat is ingedeeld in 9 dekenaten en rond 50 rectoraten, en omvat 42 hoofdstaties met kerken, 138 staties met kapellen en priesterwoning, en 1258 gemeenten met bedehuis Naast de 71 Europeesche priesters S V. D. en 21 broeders arbeiden er 33 Chineesche priesters; de 71 missiezusters uit Steyl worden door 95 Chineesche zusters van de H. Familie, en 17 lnlandsche zusters Dienaressen van den H. Geest, terzijde gestaan. Buitendien telt het Vicariaat 1 priesterseminarie, 1 klein seminarie en 234 hoogere en lagere scholen, talrijke wees. en ziekenhuizen, 1 tehuis voor ouden van dagen en een voor melaatschen. Sinds de nieuwe verdeeling van het missiegebied hebben nog herhaaldelijk onlusten en roofovervallen plaats gehad, doch ondanks dit gaat het missiewerk steeds crescendo. Het aantal christenen bedraagt thans (1931) 95715, en het aantal doopleerlingen 8000. Het Vicariaat Tsingtao onder de herderlijke leiding van Mgr. Weig wordt gemissioneerd door 34 Europeesche priesters S. V. D. °n 6 inlandsche 5 broeders, 12 zusters Dienaressen van den H. Geest uit Steyl en 40 zusters Franclscafterinnen, van Maria. Ingedeeld ta 22 hoofdstaties met kerken en kapellen bedraagt het aantal christenen 30512 en dat der doopleerlingen 5694 (1931). --- NABESCHOUWINGEN. Z. H. Exc. Mgr. A. Henninghaus, die voor enkele jaren zijn zilveren bisschopsjubilé mocht herdenken en reeds 45 jaar in de missie van Zuid- Sjantoeng werkzaam is, werd bij gelegenheid van het gouden jubilé zijner missie door Z. H. den Paus benoemd tot Assistent bij den Pauselijken troon. In een begeleidend schrijven uitte de H. Vader ta warme bewoordingen Zijne hooge waardeering en erkentelijkheid voor het vele goede, dat de onderscheiden kerkvorst persoonlijk, alsmede de Missiecongregatie van Steyl in het algemeen, gedurende deze 50 Jaren voor de uitbreiding van de H. Kerk ta China hebben gedaan. — Mgr. Henninghaus is tot nu toe de eenlgste missie-bisschop, die tot deze waardigheid werd verheven. De eenige nog levende missionaris, die kort na de opening van de Zuld-SJantoeng-missie ta China arriveerde en al de 50 jaren door onafgebroken trouw en offervaardig aldaar is werkzaam geweest, is de ZeerEerw. pater Antoon Wewel, die In December van 't vorig jaar zijn gouden priesterfeest mocht herdenken en thans dan ook zijn gouden missie-jubileum met dat der Zuid-SJantoeng-mlssie zal vereenigen. Ook de 64-jarige Nederlandsche missionaris, pater Joannes Buis, geboortig uit Werpershoeve (Z.-H.), is reeds bijna 40 Jaren onafgebroken ta de missie werkzaam. In de eerste plaats mag dan wel genoemd worden de onvergetelijke heldenfiguur van den sympathleken China, en Indië-missionaris, Mgr. Petrus Noyen. In 1870 te Helmond geboren, vertrok hij in 1894 als priester-missionaris naar China, alwaar hij 15 jaar lang, temidden der hevigste vreemdeltagenvervolgingen moedig en onversaagd heeft gewerkt en gezwoegd en ontelbare Chlneezen-zleltjes voor het rijk van Christus heeft weten te winnen. Aan pater Noyen ls het hoofdzakelijk te danken, dat de kleederen van paters Henle en pater Nies werden verzameld en naar Steyl overgebracht, alwaar se ta het Missie-Museum nog worden bewaard als martelaars-reliquleèn. In 1811 werd pater Noyen benoemd'tot rector van het Missiehuis te Uden en het volgend Jaar belast met de missloneertag der Klelne-Soenda-Ellanden. In 1913 benoemd tot Apost. Prefect werd hij de grondlegger der schoolorganisatie, waaraan het hoofdzakelijk te danken is, dat thans deze missie ta vollen bloei staat. Kort voor zijn bisschopsbenoeming overleed deze heldhaftige Nederlandsche geloofspionier te Steyl op 24 Febr. 1921, en werd op het kloosterkerkhof aldaar begraven. Een ander op den voorgrond tredend Chtaamissionarls ls de Zeer Eerw. pater Theod. Vilsterman. In 1857 te Berküm bij Zwolle geboren, werd lüj in 1886 naar China gezonden, alwaar hij na een zegenrijke werkzaamheid van ruim 30 jaar als provicaris der Zuid-SJantoeng-mlssie ta December 1916 overleed. Van de talrijke Duitsche China-missionarissen noemen we nog pater Erlemann, pater Pieper, pater Bücker en pater Stenz. die resp., 31, 23, 29 en 35 jaren ta Zuld-SJantoeng tot hun laatste oogenblik zijn werkzaam geweest. De dag van 18 Januari a.s. zal dus voor de Zuid-SJantoeng-missle terecht een Jubeldag zijn, waarop de meer dan 160 priesters- en broedersmissionarissen ta vereeniging met de duizenden en duizenden christenen een vreugdevol Te Deum zullen opzenden naar den Hemel, om God te danken voor de overvloedige zegeningen en genaden, waaonede gedurende deze halve eeuw hun missie-arbeid werd ondersteund, en waaraan dan ook deze prachtige resultaten zijn te danken. Tevens zullen zij echter met bange zorg een blik in de toekomst werpen. Wat mag zij brengen voor het land van altijddurende burgeroorlogen, roofovervallen, water- en hongersnood? — In vertrouwen echter op de Goddelijke Voorzienigheid en op de hulp van het achter hen staande katholieke vaderland zullen zij zich met nieuwen moed en nieuwen missionarisoffergeest gaan wijden aan de uitbreiding van Christus Kerk in het „Hemelsche Rijk" tot heil en redding van de onsterfelijke zielen. T. W. --- DERTIG JUBILARISSEN! Dertig Missionarissen van UDEN-STEIJL (waaronder Mgr. Verstraelen en Mgr. Weig) vieren 2 Febr. e.k. hun Zilveren Priesterfeest; de meesten hunner, reeds min- of meer vergeten, ta de verre Missielanden. Wie geeft hun, ter herinnering aan dezen schoonen dag... géén luxe-artikelen, geen kostbaar cadeau!... Slechts een bijdrage voor een nieuw brevier, of een altaar-missaal? De naam der gevers zal — ter blijvende herinnering voor de Missionarissen bij hun dagelij ksch breviergebed of H. Mis — in elk der boeken worden vermeld. — Bijdjagen of informaties: Missiehuis Uden. --- ONZE MUNTENWEDSTRIJD Uit Midden-Limburg. Over de heele provincie, ook in Midden Limburg, wordt op het oogenblik over de L. K. munten gesproken. De aanbiedingen van twee en drie cent voor een munt worden reeds met minachting voorbijgezien: de koers is al veel hooger. Zelfs is er te Grathem een beurs geopend, waar voorloopig tegen de vaste noteering van vijf cent munten worden opgekocht: dat lijkt er al beter op. De handel is echter zoo levendig en de vraag zoo geanimeerd, dat de koers intusschen blijft stijgen. Van verschillende kanten heeft men ons al gevraagd hoe er op de meest succesvolle manier tegen den koers van den dag kan worden gekocht. Het is heel eenvoudig: nemen we het voorbeeld van Grathem: in plaats van een vaste noteering, dient men eiken dag de slotnoteertag van den vorigen dag, welke bepaald werd door de verhouding van vraag en aanbod, te publiceeren. Nu Grathem reeds een middelpunt van belangstelling is geworden met zijn ruilkantoor voor L. K penningen, daar profiteert deze gemeente ongetwijfeld van een intens handelsverkeer, wanneer direct de hierboven gegeven raad omtrent bekend maken van de dag-koersen wordt opgevolgd. Want vijf cent, we verklappen hier eigenlijk een beursgeheim, is op het oogenblik een kunstmatig laag gehouden noteering in deze streek. Er heeft zich nl. al een soort consortium gevormd, dat tegen den vasten Grathemschen prijs de L. K. munten opkoopt tot elke hoeveelheid om ze later als de vraag gestegen is, tegen misschien wel dubbele noteeringen van de hand te doen. We willen er in dezen benarden tijd geen beurscrisis bij maken, en daarom offreeren we deze tip aan onze geachte lezers, opdat leder er tijdig zijn profijt van kan nemen. Trouwens, er is ai een tegen-actie begonnen, uit Weert, maar deze onderneming is, dank zij de vérstrekkende relaties van het consortium, de kop ingedrukt: men heeft al gelezen van de aanbieding om één L.K.-munt te geven voor een peren visite in den aanstaanden zomer: realiseer maar eens de waarde van zulk een aanbieding, als U, geachte lezer. Je twee bengels van b.v. elf Jaar en dertien of misschien wat ouder zooveel pere laat eten als ze lusten, of liever... op kunnen. Een waardevol aanbod Inderdaad voor de Jongens alsook voor den dokter, die na zulk een bezoek ongetwijfeld voor de peren-eters noodig zal zijn. Het consortium zag dat ook in en heeft een bravoure-stukje uitgehaald door het gerucht te verspreiden, dat dit aanbod alleen papieren waarde heeft, wijl de peren-oogst dit Jaar volgens de meteorologische verwachtingen zal... mislukken. Vandaar, dat de aanbieding aan den Weerter peren-meneer alleen in de eerste dagen belangstelling had; toen was het uit. lemand uit Valkenburg, die blijkbaar plezier heeft ta andermans leed, stuurde op de advertentie met de door het consortium als slechts papieren-waarde hebbende gewraakte aanbieding een groot aantal uit de krant geknipte munt-afbeeldtagen voor evenzoovele peren-visites. Verschillende heftige Ingezonden stukken over deze onverkwikkelijke zaak zijn door ons aan de hand van de wedstrijd-reglementen geweigerd moeten worden. Intusschen blijft de navraag naar L. K. munten voortgaan en de noteertag stijgen. We hopen onze lezers op de hoogte te blijven houden van het beurs-nieuws. Wij, als buitenstaanders blijven tegenover den feilen, heftigen ruilhandel onpartijdig en dienen iedereen graag van raad. Deze konsekwentte hebben we onder de oogen gezien, toen tot den munten-wedstrijd werd besloten; dat er zoon belangstelling zich voor dit geval zou qpenbaren, hebben we niet bevroed! Maar enfin, dat heb je voor de goede zaak en voor het belang van den lezer over. Als we weer belangrijke mededeellngen hebben, — er ia voor dit doel een geheel zelfstandige inlichtingen-dienst van met beurszaken volkomen vertrouwde menschen Ingericht! — dan kunnen de lezers publicatie daarvan verwachten. Volgende week is er nog gelegenheid munten bijeen te brengen, hoe dan ook (behalve dan door diefstal, inbraak, roof of bankoverval, want zulke Inzendingen zullen onherroepelijk worden geweigerd). Maandag 25 Januari om vijf uur moeten de munten te Roermond zijn ingeleverd uit midden-LimbuTg. --- Kolekonzer. Zwart wie de kole, zoe zien oug te tije Duustver en trirtig, wie of me ze Bert, Mè euze mood deit eus leve verMje Dat heet dat zwarte nog neet vs verïiera. Zwart wie de kole, 't gruus en de klotte Lik aug te toukoms nog wiet veur u_ oet, Mè door dat duuster vs laote bespotte ? Neinj Mèt Gods hölp koume Vr d'roet l Hel wie de klotte, de bunk, ai de kole Zien oug de tije veur meniüg gezin, Daoruny dat heJe mer d'roet zien te hok», Maak 't get zachter jao, boe 't oug kin Vuur vaan de kole, 't gruus en de klotte Brinkt aug de leefde weer, brik te mizèr, Kamp taan, allo noe, laot neet mét uug spotte Dalik "n kaart veur t koiekonzér. Brens taodoor ieech, doot 't zwarte veniwijne Brenk taocoor hölp, en "t helle geit weg Dink, al zou duuster en zwart nog zoe grijne, Wee dn erreme gief, toert, dcc geit t neet sech! Rmd. 11 Jan. 1931. HARTE. ---