ONS VLEESCH. dat de hulp van. het andere deel noodig ia om zeex velen voor nood te bewaren; nu de kooppraclrb van zoovele anderen zeer is verminderd en dus op alle mogelijke wijzen wordt bezuinigd — is er nu geen reden om den vleeschrijkdom dien wij bezitten binnen het bereik te brengen \§n de kleinere beurzen? Eu, zoo vraagt, men. is liet niet verstandiger ons goode voedsel binnen liet land te houden dan het uit Ie voeren in deze benarde en wie weet hoe lang nog aanhoudende dure tijden? Nu is het beantwi lezer vragen niet zoo gemakkelijk als het stellen ervan, te meer omdat men telkens met tegenvragen kan aankomen die :x>k beteekenis hebben. Toch mag, dunkt ons, wel eens in hel openbaar worden gehoord, wat zoo algemeen wordt gevraagd. Nu de schaarschtc der tarwe en hel in prijs stijgen van vele levensmiddelen aan de fantasie van ons volk tafercelen maalt van Schraalkans' optreden ais keukpn;i t men ook van vele kaaien de vraag: waarom worden "de grenzen niet gesloten voor den uitvoer van vee. onze boter, onze eieren enz. Men zegt: nu door de oorlogswerkeloosheid een deel van ons volk zoozeer in zijn gelaelijk inkomen wordt'benadeeïd, --- De groote Europeesche Oorlog. 1)6 Vfll Vflfl AfltWCfDÊll '. Hoe het er in Antwei"Pen uitziet. — Een procla„.,„ j. R . ■ , , , 1KVI1'matie van den burgemeester van Antwerpen dTe Gent bezetteï"chtelmgen- ~ De gevechten der Belgen tegen de Duitschers De Strijd in Frankrijk: de slag aan de Aisne; De Franschen" WA»nenHee og terrein- — Een Taube boven Parijs. _ Aan de Russische grenzen : Gevechten op den linker Weichseloever. — Frzemysl ontzet. — Duitsche onderzeeërs in de Oostzee Het proces te Serajewo. --- De Oorlog in België. België's onzijdigheid. ficS? nJNV, 12 OcL (Wolff-bureau). Ofsolirrri Allgemeine Ztg. ken Al °vnunfe-r M hoofd „Het verbrlgeTande BBeg °nziJdigheid door En- Grܰ?r de verklaringen vaa Sir Edward «eertn* t»t h™eri?ë der Engelsche re-0117*1 h&i de scoending der Belgische erit Ü ,glieid d,oor Duitschland tot het inoori ,? Vai? in den huidigen onhomn?"1161*111* heeft gegeven, reeds Het paUios van den Suftltr°a^waardigiiig, waarmee van Se Ai L^a lnval i" België van Engel-11Ü1* «gebruik gemaakt om stemdeon,i,,i WeHken tegca Duitschland bij en p«'ge aten> ikomt onder een nieuw mentP?fnaar,dig licht door zekere docuin dl n' Kelke het Duitsche legerbestuur ralen ï&ï*!? Van deu Belgischen geneden Bl'Ussel heeft gevonden8 Uit het opschriften 6in ,P°rtefeuille, welke se „Intervenlion anglaijaar 1 i? b,U kt> dat reeds in het expediSlo ZnaïnBP?Q- En?lSCh een n„;itni,v . België m geval van SchtlChgeSChen &lo« in 'l V°°r- BeV?k8oiUS een- gevonden brief aan den \n,- ~ie mil»'ster van oorlog van 10 £PUt 19(j6 heelt de chef van den Belgi»uieii generalen staf met den toenmaligen militairen attaché te Brussel, den luitenant-kolonel Barnardislon, °P diens aandringen in herhaalde bespres ngen een uitvoerig plan voor gemecnp JlaPl)el'Jke krijgsverrichtingen van een mèf» ? « expeditiekorps van 100.000 man uilßewi Belgische leger tegen Duitschland den rif1? plan is goedgekeurd door staf o Van den Engelschen generalen BêlAil,fiUeraal"maJoor Grierson. Aan den de KnlV u sterkte en de indeeüng van mens ton ;„„ e troepenmacht, over de saph'atsfn g vau het expeditiekorps, de gé ti dshIal°ntscheP"4 eeQ nauwkeuriferstrekt ekenm« voorliet transport e.d. gen evanUhnbeVai voorls enkele opmerkin">»: luitlniWd,er BewichL Zoo staat er er op k°Jone* Barnardiston heeft NederC «®n*' dat men °P den steun van der ver ro„«St-Haa rekenen. Hij heeft vergdsche Z!llJ meegedeeld, dat de Ende geis|]^ring Plan ueeft de basis voor werpen Ie veVf PproViandeering naar Antyan alle Diiift^ggen' zo°dra de Noordzee gezuiverd. sclle oorlogsschepen zal zijn de Engelsche militaire *en BelgischTl^??611 °5 de instelling van Plgvincfe' in deliynfiev«ldndoorirelnb^Cheiden w°rden aan■» SYfèneens bfl. de geheime stukken gevonden rapport van baron Greind!, die -jarenlang Belgisch gezant te Berlijn is geweest, aan den Belgischen minister van buitenlandsche zaken, waarin met groote scherpzinnigheid de aan het Engelsche aanbod ten grondslag liggende bijgedachte wordt onthuld. Üe gezant wijst n.l. op het bedenkelijke van den toestand, waarin België is gebracht door zijn partijkiezen ten gunste van de entente-mogeuiiheden. In het zeer uitvoerige rapport van 23 Dec. 1911 gedagteekend, en welks geheele openbaarmaking voorbehouden blijft, zei baron Greindl uiteen, dat het hein meegedeelde plan van den Belgischen generalen staf* staf ter verdediging vau de onzijdigheid. van België in een Fransch-Duilschen oorlog zich slechts bezig houdt met de vraag, welke militaire maatregelen genomen moeten worden voor het geval dat Duitschland de Belgische onzijdigheid mocht schenden. De onderstelling van een Franschen aanval op Duitschland door België heen was z.i. echter even waarschijnlijk. De gezant schrijft daarover woordelijk het volgende: „Van Fransche zijde dreigt het gevaar niet alleen in het Zuiden van Luxemburg, het bedreigt ons op onze geheele gemeenschappelijke grens. Voor deze bewering spreken niet alleen veronderstellingen, wij hebben er stellige aanwijzingen voor. De gedachte aan een omtrekkende beweging van het Noorden uit behoort zonder twijfel tot de plannen van de Entente Cordiale. Wanneer dit niet het geval was, zou het voornemen om Vlissingen té' versterken niet zulk een geschreeuw te Parijs en Londen hebben veroorzaakt Men heeft er daar geen geheim vaii gemaakt, waarom men wenschte dat de Schelde onverdedigd bleef. Men wilde namelijk onbelemmerd een Engelsch garnizoen naar Antwerpen kunnen overbrengen en streefde er tevens naar, in ons land een operatiebasis voor een offensief in de richting vau den Beneden-Rijn en Westfalen te vestigen, om ons dan mede in een oorlog te betrekken, hetgeen niet moeilijk zou zijn geweest. Immers na het prijsgeven van ons nationaal toevluchtsoord zouden wij door onze eigen schuld het mogelijk hebben gemaakt ons naar de eischen van onze z.g. beschermers te moeten schikken, als wij zoo onverstandig waren, hen daar toe te laten. De even trouwelooze als naieve voorstellen van luit -kolonel Barnardiston hebben ons ten tijde van het sluiten der Entente Cordiale duidelijk aangetoond waarom' 't ging. Toen het bleek dat wy ons door het z.g. dreigende gevaar van een sluiting der Schelde niet bang leten maken, is het plan wel niet opgegeven, maar zoodanig gewijzigd, dat het Engelsche hulpleger niet aan de Belgische kust maar in de naastby" gelegen Eransche havens zou worden ontscheept DaapvopE pleiten eejg da oalhnilijden van kapitein Faber. Het Fngelsche hulpleger zou te Calais en Duinkerken worden geland en bij nacht langs onze grens naar Lougwy marcheeren om Duilschland te bereiken. Het zou dadelijk ons land van het noordwesten uit biimendringen. Daardoor zou het 't voordeel iiebben, dadelijk in actie te kunnen komen en het Belgische leger te treffen in een streek, waarin wij op geen vestingen konden steunen ingeval wij een slag wilden wagen. De Engelschen zouden verder in slaat zijn, de aan hulpbronnen van allerlei aard rijkste provincies te bezetten in elk geval echter onze mobilisatie te belemmeren of ze slechts toe te laten nadat wij ons formeel verplicht hadden mobilisatie alleen in 't belang van Engeland en zijn bondgenoot te voltrekken. IleL is dringend noodig tevoren een veldtochtplan voor hel Belgische leger ook met het oog op die mogelijkheid vast Le stellen. Dat gebiedt zoowel het belang van onze militaire verdediging als ook de leiding van onze buiteniandsche politiek in 't geval van een oorlog tusschen tschland en Frankrijk." Deze uiteenzettingen van een onbevooroordeelde zijde stellen dus op overtuigende wijze vast dat hetzelfde Engeland, dat zich thans heeft gebaard als beschermcr der tic onzijdigheid, België gebracht heeft tol ecu eenzijdig partijkiezen ten gunste van de mogendheden der Drievoudige Entente en dat Engeland op een gegeven oogenblik zelf aan een schending van de Nederlandsche onzijdigheid heeft gedacht. Er volgt verder uit dal de Belgische Regeering door gehoor le geven aan hetgeen Engeland haar influisterde, zich schuldig iieefl gemaakt aan een «ras! inbreuk op de plichten, welke op haar, als neutrale mogendheid, rustten. De vervulling van die plichten zou hebben nood takt, dat de Belgische Regeering bij haar verdedigingsplannen ook rekening had gehouden met de schending van de Belgische onzijdigheid door Frank rijk en dal zij voor dit geval overeenkomen met Duilschland had gemaakt als met Frankrijk en Engeland. De gevonden schrifturen vormen het afdoende bewijs voor het bij ingewijde Duitschers voor het uitbreken van den oorlog reeds lang bekende feit van een Belgische overeenkomst met de mogendheden der entente. Zij dienen als een teening allerminst, Red. N. T. C.) voor ons müiiair open en ais eenbevestingvandedoorde Duitsche legeraanvoering verkregen mii over de Fransche plannen. Zij mogen liet Belgische voik de oogen openen, eu het leeren aan wien het den rampspoed te wijten heelt, welke thans tgelukkige land is gekomen. --- DE TOESTAND TE ANTWERPEN. PUTTE, 12 Oct (Msbde.) Wij zijn de laatste twee dagen in Antwerpen geweest en hebben daar kunnen constateeren, dal (ie stemming der Duitsche troepen zeer i en hun houding uiterst correct is te>ver liet publiek, dat echter nog zeer irzaam op straat loopt. Ook vandaag waren er nog geen winkels en eaië's geopend. Wij woonden vanmiddag voor het hotel Wener een concert bij van de JJuilschers. Het trok nogal belangstelling, maar het waren meest Duitsche soldaten. Hedenmiddag waren wij op het stadhuis, waar groole drukte heerschte. Tal van Antwerpenaren kwamen om een Duitsch paspoort vragen. Eigenaardig. Aan de eeue zijde, in de zaal der schepenen, vergaderde de gemeenteraad, aan den anderen kant vlak er tegenover, zetelde de Duitsche commandant. Wij spraken een der gemeenteraadsleden en vroegen hem, hoe de toestand was. „Heel goed," was zijn antwoord. „Zend de vluchtelingen maar weer naar huis. Vooral hebben wij hier noodig slachters, bakkers enz. Ook de gemeentebeambten en politiemannen moeten zoo spoedig mogelijk terugkeeren, willen zij niet ontslagen worden." Een ander gemeenteraadslid, de heer Stroum, deelde ons mede, dat de som van de te betalen corlcgfcschatting nog niet was bepaald. Alle cijfers, tot nu toe opgegeven, zijn onjuist iWij vroegen den heer Stroum, hoe de inneming der stad haid plaats gehad. Hij zelf was getuige van de inneming geweest en vertelde ons het volgende: Toen de Duitsche parlementair .Vrijdag op het stadhuis kwam, waren er slechts vijf schepenen en enkele gemeenteraadsleden aanwezig: De burgemeester! en de anderen waren den parlementair tegemoet gegaan, doch hadden den joeckeewga we& gwmm. Toen de parlementair de gemeenteraads leden zag, verklaarde'hij, dat 'hij niet met burgers wilde onderhandelen. Hij moest den militairen gouverneur hebben. Deze was noch trilden burgerlijken gouverneur .noch by het gebouw van het loodswezen te vinden, De parlementair verklaarde daarop: „Daar schiet dan niets anders over dan een zwaai- bombardement Toch is er misschien nog één middel te vinden, n.l, dat onze troepen de stad binnenrukken. Dit geschiedde dan ook. Aan het hoofd der troepen reed Von Mallinckrodt, io Antwerpen meer dan bekend. Hij reed langs zijn eigen huis, waar het dienstsje aan de deur stond, dut niet weinig schrok toen ze haar „mijnheer" zoo zag passeeren. Von JMailinckrodt zag verder ook een hein bekend pastoor in burgerkleeding. Hij liet zijn troepen hall houden en zeide: „Diag, mijnheer pastoor, trek gerust uw priesterklecding aan; u zal geen leed geschieden." En dan commandeerde hij: „Voorwaarts marsch." Zoo werd de stad genomen. Eén der zwaarst getroffen gebouwen in de stad is het bureau van de „Métropole." Naai- Duitsche officieren mij verklaarden hebben zij met opzet op het gebouw der Ux>pole,'" die zoon heftige campagne Legen de Duitschers gevoerd heeft, gemikt. Het is dan ook nagenoeg geheel vernield. Dat de toestand in Antwerpen goed is blijkt ook wel uit het feit, dat de heer Stroum — gemeenteraadslid — mij een telegraam meegaf voor zijn familie, in Nederland gevlucht, waarin hij seint dat zijn familie zoo spoedig mogelijk moet terugkeereu, daar de toestand in Antwerpen goed is. De proclamatie van den majoor-commandant Vogel te Putte, welke wij reeds publiceerden, heeft eenige uitwerking gehad. Verschillende families zijn reeds naai' Antwerpen vertrokken, doch de meesten durven nog niet naar de stad lemgkeeren. --- De Koningin van België in Engeland. De directeur van de Belgische strafkolonie te Hoogstraten heeft, naar men ons uit Breda schrijft, bericht ontvangen, dat de Belgische regeering reeds van Ostende naar Bordeaux is vertrokken, terwijl de Koningin in Engeland moet zijn. Dit wordt bevestigd in een bericht in de Londensche Observer, die meldt dat de reeds Vrijdagavond te Folkestoné is aangekomen op weg naar Londen. --- Een bezoek aan Antwerpen. ROOZENDAAL, 12 October. Ik heb heden een bezoek aan Antwerpen gebracht. Wat de vernieling van het bombardement betreft, het .volgende : Van de Schoenmarkt is de rechterzijde geheel vernield en op de Place Verte, het café Royal en het hotel de I'Europe. De huizen in de Van Breestraat op den hoek van de Volks en Geuzestraat, hebben hetzelfde iot ondergaan. In de Brederodestraat en Paleisstraat, liggen eenige huizen in puin, evenals het klooster en een huis in de St. Josephstraat. Verder zijn vernield, drie huizen in de Hertoginnestraat, twee in de Breidelstraat, te Bercheni, het weeshuis voor meisje*, negen huizen in de Lambertstraat, hoek Meohelsche steenweg, en in de Groote Handstraat een school en drie huizen. Te Cogelslei zijn veel huizen gebombardeerd. Te Borgerhout hebben vooral geleden de Eonteinstraat, de Beukestraat en de Hoogeweg Het Zuidkwartier is bijna geheel verwoest. In tegenspraak met vroegere berichten, zij gemeld, dat op de Nationale Bank, het Paleis van Justitie, het Centraal Station en den Dierentuin, geen bommen zijn gevallen. Totaal zijn een paar honderd huizen totaal vernield. De toestand in de stad is kalm. Veel menechen keereu reeds terug en eenige zaken zijn weer geopend. --- Wat er in Antwerpen verwoest is. De straten iv Antwerpen, die het meest geleden van het bombardement, zijn volgens een córrerpondent van de Tijd de i'lantaanlaan, Jordaanstraat, Boulevard Leopold, flertoginnestraat, Mechelsche Steenweg. De van Breestraat staat voor een deel in brand, de Lange Leemstraat tot aan den Mechelsohen Steenweg staat in volle vlam en is niet te blusschen, daar er geen water is, Er wordt gespoten met water uit de Schelde Dit water is zout en vernielt de stoommachines De Volkstraat Kronenburgerstraat, Zuiderlei Frieschestraat, Verbondstraat, Kloosterrtraat, Beggijnenstraat, Justitiestraat, Kammersiraat, tot aan de R. K. kerk zijn gespaard gebleven. Ook zijn afgebrand de bureaux van het dagblad «la Métropole*. Middenstraat, Beddestraat drukkerij Bellemans op de Eiereumarkt. De Antwerpsche brandweer kan geen water krijgaa, Duitsche ingenieurs zijn nivt op de hoosfe van het blusschen. Duitscho offcieren hebben aan de brandweer gewezen, hoe zij den vioed van de Schelde uit de riolen water kunnen oppompen met een stoompomp. --- Proclamatie van Burgemeester en Schepenen van Antwerpen. Gisterenochtend is te Putte de volgende proclamatie aangeplakt: De majoor kantonnements-commandant te Putte maakt het volgende bekeb De heeren Burgemeester en Schepenen van de stad Antwerpen verklaren, dat de vluchtelingen van Antwerpen veilig kunnen teru»- keeren in de stad, alsook in de voorsteden en dat met uitdrukkelijke goedkeuring der Duitsche krijgsoverheid, die verklaart .- dat privaat-eigendom geëerbiedigd zal worden, alsook dat de personen, DIE ZICH VAN ALLE VIJANDELIJKHEDEN ZULLEN ONTHOUDEN niet verontrust zullen worden ; dat de ontwapende burgerwachten onverlet worden gelaten, alsmede dat er geen spraak ia van jonge mannen naar Uuitschland te vervoeren of tot legerdienst te dwin Bakkers, beenhouwers, kruideniers en andere neringdoenerB en ambachten alsook de gasten daarvan en al wat betrekking heeft op vpeding, alsmede de apothekers, letteraetters, glazenmakers, worden dringend aangezocht DA LIJK terug te keeren. Winkels voor voedingstoffen, die binnen 5 dagen uiet heropend zijn, stellen zich bloot aan strenge maatregelen, dit volgens instructie der militaire overheid Volgens deze ook worden "alleen zulke personen toegelaten, die in ADtwerpen regelmatige huisvesting en broodwinning hebben. De terugkomst moet in goede orde geschieden. Bij de onschatbare diensten . door de overheid in Nederland aan onze vluchtelingen bewezen en waarvoor wy ze hartelijk danken, zouden wij het zeer e-p prys stellen, indien zij er de hand aan hield, dat de terugkeer geleidelijk en trapsgewijze geschiedde. Het college van burgemeester en schepene (get.) J. ÜE VOS. V. DESGUIN. A. COOLS, L. 8TRAUSS. De voorzitter der intercommunale commissie: (get) L. FKANCK. De majoor voornoemd: (get.) VOGEL. --- De Kolonie Hoogstraten. lemand die aan de administratie van da Belgische strafkolonie te Hoogstraten, vlak bij de lirabantsobe grens gelegen, verbonden is en gistermorgen uit Hoogstraten vertrok, vertrok, verhaalt dat in het eind van de afgeloopen week de te Hoogstraten en Weelde-llerxplat gedetineerden uit vrees voor de in aantocht zijnde Duitechers, aan het muiten sloegen en hunne vrijlating eischten. De directeur vroeg te Antwerpen om orders en kreeg ten antwoord, dat hij te Antwerpen geld kon halen om da strafkolonisten hun uitgangskas te betalen en hen daarna los te laten. De directeur vond het ministerie te Antwerpen reeds naar Ostendo en teruggekomen liet hij te Hoogstraten 300 en te Weelee-Merxplas 2000 man los, die hij uit de in kas aanwezige gelden vijf trans per hoofd kon uitbetalen. Het overschot verlangde niet te vertrekken en bleef in de gestichten. Velen van de ontslagenen «werven nu op onze grens rond, dooh hun wordt belet de grens te overschrijden. In de strafkolonie te Hoogstraten zijn sedert eenige tijd een paar honderd vrouwelijke krankzinnigen uit Duffel gehuisvest. --- De droeve uittocht uit Antwerpen. De correspondent van de TeL vertelt het volgende: 'k Heb gefietst, langs de zuidergrens, van Nieuw-Namen tot Sas van Gent en overal, op eiken weg, die van België naar Nederland leidde, ontmoette ik dien cavalerie-et Ten Zuiden der Schelde ligt het wijde polderland en een strook zandgrond, beheerscht door den hoogen, slanken toren van Huist, waarop men van verre de Nederlandsche vlag ziet hangen. En de toren met die vlag wenkte de verjaagde, moede, angstige, ontzenuwde scharen De vlag; van gastvrijheid, beveiliging, rust, liefde. En in mijn verneeiding was het of die vlag reusachtige afmetingen i en over gansch Nederland woei, en onder liaar heerlijke banen, rood, wit en blauw, dat zoo menigmaal eervol in den vreemde schitterde, nu een rustoord bood voor al die verdreven mensehen van Antwerpen, de Kempen, V> land, Kieen, Brabant, 't land van JJendernionue en Aaiót. Nederland, een stipje op Europas kaart o mocht het blijven de welige indesehrikbare woesiijn, waar ac dood waart en da oorlogsgeesel alles nederslaat. Eere en hulde aan de Nederlandsohe soldaten. Ja, helden hebben gestreden op de slagvelden. Maar sciioon waart ge, Neerla-.idseh militairen, toen gij aan boot» treiu oi tram, ue pakken, valiezen koffers sleurdet van afgesloofde, ultgepntte vrouwen. Schoon waart ge, toen ge de dorstigen kwaamt laven en brood verdeeld et, uw eigen brood soms. Schoon waart ge, soldaat te Vlissingen, die een moegetobde moeder haar kind ontnam en het naar den trein droeg, vertroostend de vrouw door dat mooie woord : De kleinen mogen niet ■verloren raken, hè,... ik heb er ook twee Kom, wat moed, er zal wel weer een betere tijd komen.* En gij dacht aan uw lievelingen, toen het kindje u nog een handje moest geven en gij het zoo vriendelijk op de wang tikte. Ik heb u bewondert, flinke soldaat, die ik reken te behooren tot hen, waarvan men zeggen mag: j,Dapper als een leeuw en zacht als een lam." Schoon waart ge, Nederlandsche soldaten, toen ge bejaarden en kranken zoo teeder vervoerdet en den moed opbeurdet door zoon hartelijk, ongekunsteld Nederlansch woord. Schoon waart ge, soldaat, die al helpend en sjouwend, een traan liet rollen over uw ruige wang, een traan, welke getuigde hoe goed uw hart is en nu schreide over al dit oorlogswee ! Eere en hulde ook aan Neerlands burgers. Ik kwam op een der avonden te middernacht van St. Nicolaas te Hulst aan. Aan het station stonden heeren met een oranjeband om den arm. Hoe troostvol klonk reeds hun vriendelijke vraag aan de vluchtelingen : .-.Hebt u onderdak ? Weet u waarheen ?" En de meesten wisten niet waarheen, maar hier wachtten helpers, die de menschenmassa in stroomen wegleidde, naar slaapplaatsen in verschillende gebouwen. Zelfs in de door zeildoek beschutte muziektent op de Markt, of naar gehuchten en dorpen in den omtrek. Ik ook kreeg een «onderdak", want aan een bed in een hotel viel niet te denken. En 'k heb goed geslapen op 't stroo, zoo vriendelijk voor de bannelingen gespreid. En ik zou andere plaatsen moeten noemen. Nieuw Namen, Axel, Sluis, ia, alle gemeenten, waar Jseerlands vlag waair, als een symbool vau veiligheid en lietde. Dagen en nachten duurue de uittocht. Aan de oevers van de zoo schilderachtige kreek vau Kieldrccht, in de schaduw der hooge, lommerrijke boomen, zaten of lagen er duizenden te rusten, Vrijdagmorgen, poozênd op hun langen moeilijken tocht. 'k Hoor me bij mijn naam roepen en berken een jonge vrouw uit mijn dorp. Daar zit ze met vier kinderkens. Vader is bij 't leger, de vrouw weet niet waar. O, boe heerlijk als ge dan raati en hulp kunt bieden. Maar ge zcudt se allen willen fcelpec Daar een aannemer, die verschillende hnizen bezit en nu in zijn werkkleeren gevlucht is uit een dorp van den Antwerpschen vestinggordel. ,'t'i -&Ï&* ***&.„. ik -va* «e* ier laajaten gebleven,* verteld hij mij. «Maar ik zag, hoe Duitsche soldaten een buurman met de dreigende revolver dwongen zijn deuren te openen.... Ik snelde door den tuin en klom over de haag. Een kogel vloog me rakelings voorby. Goddank dat ik nog kon ontsnappen, maar ik heb niets mee, niets.... nauwelijks eenigc franken. En waar nu heen i* Och, een uit dien eindeloozen stoet 1 Er zijn al droeviger geschiedenissen I Een vrouw weende over haar twee kinderen, in 't gedrang van haar gescheiden. Eb aoek maar onder de duizenden en duizenden menschen. Het dorp B. is geheel „Gisteren is mijn broeder gestorven," vertelde me een boerin, van daar gevlucht. „Nauwelijks had ik hem afgelegd, of de kreet ging, dat de Duitschers nabij waren. Wat moest ik doen? Ik kon toch dat lijk niet meedragen Mijn overleden broeder ligt nog op zijn bed,...." Veel, o, veel zieken heb ik gezien; sommigen lagen stervend op een wagen. In de tram Westkapelle-Sluis beviel een vrouw.... Elders werd een vluchtelinge weggedragen, die pas twee dagen geleden moeder was geworgen. Denk dan aan een rustige kraamkamer, aan den raad van den dokter, alle ontroering te vermijden. Duizenden en duizenden menschen nebben Antwerpen verlaten per boot Maar hoe. „Wij zaten met 1500 vluchtelingen in een Engelsche kolenboot*, vertelde me een mij bekende dame. Om 3 uur van Antwerpen vertrokken, Woensdag- bleven we van zonsondergang tot Donderdagmorgen op de Schelde liggen. Donderdag traagskens verder; dan weer halt op de Vlissingsche reede. Tegen den avond voeren we binnen. Aan boord geen voedsel. We dronken met honderden uit hetzelfde kommetje. Water was er gelukkig genoeg. Ook op die zwarte, volgepropte boot werd een kindje geboren. Gelukkig bevond sich onder de passagiers een dokter. Een boot met driehonderd vluchtelingen moet op de Schelde omgeslagen zijn; de meeste opvarenden verdronken. Aan de kade gedrom, geworetel om aan boord te geraken, waardoor onvermijdelijk gezinnen werden gescheiden. Ge ontmoet dan ook telkens en telkens weer ouders, die naar hun kinderen zoeken, mannen naar hun vrouwen. En zoo werd de Antwerpsche bevolking uiteengerukt! En ik begrijp het, dat er burgers zyn, die hier in Nederland nog omhoog staren en 't gezoef en gehuil van bommen meenen te hooren. Ik heb vrienden ontmoet, welke me in de eerste oogenblikken zwijgend de hand drukten en zich goed wilden houden, maar de tranen niet konden terugdringen. We hebben in een vesting verkeerd, maar nooit aan bommen gedacht, en nu zijn ze gekomen, geweldig, onmeedoogend, onheil, verwoesting en dood brengend. ---