'Weer een echte communistische partij' CPN Groningen strijdlustig naar congres Van een onzer verslaggevers GRONINGEN - De CPN moet weer een zelfstandige, revolutionaire, communistische partij worden die keihard vecht tegen het kapitalisme en de uitbuiting door ondernemers. Dit zegt partijsecretaris Geert Lameris van de CPN in Groningen over de strijdlust waarmee morgen naar het landelijk congres wordt gereisd. De Groninger communisten zullen voorstellen indienen die de CPN en haar bestuur weer op de oorspronkelijke koers moeten brengen. Lameris ontkent dat het Groninger district aanstuurt op een bestuurlijke breuk. Vorige week dreigde Groningen nog wel uit het landelijk bestuur te stappen. Dit leidde tot onenigheid en de beslissing het congres te schorsen en morgen voort te zetten. Lameris zegt dat de Groninger actie wordt ingegeven door de overtuiging dat de 'nieuwe lijn' van het nu afgetreden partijbestuur schuld heeft aan de slechte verkiezingsuitslag. De CPN verloor haar. kamerzetel en leed ook fors verlies bij de gemeenteraadsverkiezing. "We hebben een signaal willen afgeven dat er toe leidt dat er een goed partijbestuur komt en er weer een echte CPN ontstaat. Geen communistische partij van: vijftig jaar geleden; maar aangepast aan de tijd," aldus Lameris. "' "' Het Groninger district, dat wordt gesteund door 'Drenthe, Noord-Holland en de Marxistische groepering in Amsterdam wil ook geen volledige samenwerking met Klein Links of de PvdA. "Alleen als er valt samen te werken op punten in het belang van de strijd voor de bevolking en concrete actiepunten." --- Eis: drie maanden en f 122.000 boete 'Winkelier maakt goede sier met geld fiscus' Van onze Jüstitieverslaggever Jan van Dijk LEEUWARDEN - Een boete van 122.000 gulden en een gevangenisstraf van drie maanden. Dit heeft de procureur-generaal bij het gerechtshof in Leeuwarden geëist tegen de 60-jarige winkelier Wiebren S. uit Zevenhuizen. De man heeft in de jaren 1980 tot 1982 een zelfde bedrag als de boete niet opgegeven voor de inkomstenbelasting.. Dat gold ook voor een spaarbedrag bij een bank in Breda. Verder betaalde hij personeel dat in deeltijd voor hem werkte zwart uit. S., die inmiddels zijn schuld aan de fiscus hééft terugbetaald, is eerder door de rechtbank in Groningen veroordeeld tot een gevangenisstraf van twee maanden èn een boete vaalo.ooo gulden."; a ï-Proeureur-gëhëraal mr. j R.D.E. Daverschot rekende de man de belastingontduiking zwaar aah.'~De winkelier maakte er een gewoonte van op drukke dagen een aantal kassabonnen niet te boeken. Op de zitting verklaarde hij de belastingontduiking uit zijn onvrede over het overheidsbeleid ten aanzien van de textielbranche: „Noodlijdende fabrieken worden gesubsidieerd, maar voor de hardwerkende middenstander wordt niets gedaan." De procureur-generaal had geen enkel begrip voor die houding. Mr. Daverschot zei dat de man dure vakantiereizen heeft gemaakt naar Florida (kosten 12 mille), de Canarische Eilanden (kosten 9 mille), Joegoslavië, Israël en Tunesië. Mr..Daverschot zei verder dat S. ook 160.000 gulden aan vier van zijn kinderen had geschonken. Daarover was overigens wel: schenkingsrecht betaald. V '!"4'- ii ]■■;: Raadsman mr. F.R. Vermeer bepleitte voor zijn hevig geëmotioneerde cliënt, die op de zitting verschillende malen in huilen uitbarsttte, een voorwaardelijke gevangenisstraf, een hoge boete en dienstverlening. Mr. Daverschot voelde daar niets voor. Uitspraak over twee weken. --- MUSSELKANAAL — Op de jaarvergadering in zaal Veenlust besloot de landbouwvereniging Musselkanaal en omstreken het bestuur van vijf naar drie terug te brengen. De aftredende bestuursleden J. Wieehertjes en L. Mulder, stelden zich daarom niet herkiesbaar. ,*ïfcii«£**»r;: ■ --- Noorder Rondblik J. Mooibroek bezig met historie filmgebeuren in de Veenkoloniën De heer J. Mooibroek (Voorstekamp 84, 9502 RP) in Stadskanaal (tel. na 5 uur: 05990-15511) is bezig om de geschiedenis van het tilmgebeuren in de Veenkoloniën vast te leggen. Als verzamelaar van alles wat met bioscoop te maken heeft, bezit hij uiteraard al het nodige, maar juist aangaande de vroegere bioscopen in de Veenkoloniën ontbreekt hem nog heel wat informatie. Misschien kunt u hem een handje helpen, wanl als er voldoende gegevens boven water komen, wil hij er een boek over manen. Over de begintijd van de bioscoop in Veendam vertelde ik u al eens in de Rondblik van 7 febr. 1986, naar aanleiding van een artikel van R. L. de Graaf in „Omzien naar het museum" (4e jaargang, nrs. 2 en 3). Het is moeilijk om de bioscoopontwikkeling in de Veenkoloniën op een rijtje te krijgen. Er schijnt niet zo veel van en over bewaard te zijn. «in»» fl: Jan Mooibroek: „Ik zou bijvoorbeeld graag willen weten wanneer de eerste film in Hotel de Boer vertoond werd. Dat het hotel met filmzaal is afgebrand in 1939, is mij bekend. Maar wellicht zijn er lezers, die van dat gebeuren toentertijd foto's hebben gemaakt, stukken uit de krant hebben geknipt, eventueel advertenties hebben bewaard. Dat geldt ook voor de latere Bioscoop De IJzeren Klap. Enkele mensen, die bij de bouw betrokken waren, heb ik inmiddels gesproken. Maar ook in dit geval zou ik graag in het bezit komen van foto's en advertenties uit de beginperiode.-..-; Het lijkt me boeiend om in gesprek te komen met mensen, die er gewerkt hebben. Dat geldt verder ook voor Luxor in Stadskanaal, want dat facet is voor mij helemaal een onbeschreven blad. Ik zou graag in contact komen met mensen, die mij kunnen vertellen waar de eerste film in Stadskanaal voor Luxor werd vertoond en wanneer Luxor geopend is. Mogelijk zijn daar dan ook nog tastbare herinneringen aan overgebleven, foto's en mogelijk advertenties. ••.-.. Als we het hebben over de vroegere Veenkoloniën, wat nu Kanaalstreek genoemd wordt, dan hoort daar ook de Bioscoop Flora in Ter Apel en City Veendam en Veenlust bij. Mensen die iets weten te vertellen, of foto's hebben van deze theaters, kunnen mij helpen, door mij te bellen (05990-15511, na 5 uur), of schrijven. Desgewenst worden toto's, brieven, advertenties of bouwtekeningen teruggestuurd, nadat ik ze gecopieëerd heb." Jan Mooibroek is nu graficus op de repro-afdeling van het gemeentehuis in Stadskanaal. Hij was als kind al erg geïnteresseerd in film en bioscoop. Als kleine jongen zat hij als het maar even kon in de bioscoop. Zón filmvoorstelling kostte toen nog twee kwartjes. Op een gegeven moment trok hij de stoute schoenen aan en vroeg of hij zon filmcabine eens van binnen mocht zien. Nou dat mocht en dat contact leidde er toe dat hij operateur werd van De IJzeren KLap. Dat werk was voor hem eigenlijk ook hobby en vanzelfsprekend deed hij het met veel zorg en plezier. Daarnaast verzamelde hij van alles op het terrein van film en bioscoop. In veel albums en mappen bewaart hij alle mogelijke foto's/' kranteberichten, foldermateriaal van filmpaleizen en paleisjes over de hele wereld. Maar merkwaardig genoeg heeft hij weinig van en over de bioscoop waarvan hij zelf twaalf jaar operateur is geweest. Van 1958 tot 1970 was Mooibroek de man die de films draaide. In de bioscoop De IJzeren Klap werd in 1980 de laatste filmvoorstelling gegeven. Van het interieur van die bioscoop heeft hij tot zijn spijt geen foto's. „Ik heb er zelf nooit aan gedacht er foto's van te maken en nu kan het niet meer." In de bioscoopzaal is nu een discotheek en ook van het balkon zijn alle stoelen verwijderd. Ondanks naarstig speuren heeft Mooibroek weinig materiaal kunnen vinden over deze bioscoop. Dat is wel merkwaardig, want in feite was „De IJzeren Klap" voor een plaats als Musselkanaal een imponerend bioscoop- en theatercomplex. "; :X- Ook de geschiedenis van deze bioscoop is niet duidelijk, meent Jan Mooibroek. In de archiefstukken die hij boven water heeft kunnen halen, ontbreekt de periode 1941 tot oktober 1944, toen de Duitse Wehrmacht er in trok. Zijn er in die periode wel of geen films gedraaid, zo vraagt Mooibroek zich af. Ook na de oorlog waren er de nodige problemen. De oorspronkelijke eigenaar, de Hagenees Bosscher, bleek in de oorlog „fout" te zijn geweest. De huur en exploitatie gingen van de een naar de ander.. Blijkens de stukken moet De IJzeren Klap van 1948 tot 1950 niet als bioscoop gedraaid hebben. De Nederlandse Bioscoop Bond weigerde Bosscher een lidmaatschap, dat nodig was voor het krijgen van films. Na 1952 is er helemaal geen corresponoentie meer over het reilen en zeilen van De IJzeren Klap, stelt Mooibroek. Hij vindt dat een vreemde zaak, want als schouwburg fungeerde De IJzeren Klap toen teyens als cultureel centrum van de Kanaalstreek, alwaar belangrijke voorstellingen en evenementen plaats vonden. Niettemin heeft Mooibroek een tastbare herinnering aan De IJzeren Klap. Op zijn zolderkamer, waar alle materiaal uit zijn bioscoop-collectie bewaard wordt, hangt een projectievenster, dat afkomstig is uit De IJzeren Klap. Als je dan het luikje aan een touwtje omhoog trekt, zie je een immense bioscoopzaal. In het IJzeren Klap-venster zit een foto van de hoofdzaal van Tuschinski. Zegt Jan Mooibroek: „Tuschinski in Amsterdam is verreweg de mooiste bioscoop." Hij heeft geprobeerd die liefde. voor deze „bioscoopkathedraal" verder uit te dragen. Hij heeft zelf een ontwerp gemaakt voor. een postzegel van 75 cent met daarop de monumentale voorgevel van Tuschinski, zulks bij gelegenheid van het 65-jarig bestaan van Tuschinski. Maar het ontwerp, hóewel tijdig genoeg ingediend, werd niet als zodanig geaccepteerd. Abraham Tuschinski werd een eeuw geleden in Polen geboren, Als kleermaker kwam hij naar Nederland en stichtte in Rotterdam zijn eerste theaters. Vertelt Mooibroek: „Telkens wanneer ik • Tuschinski bezoek ben ik er minstens een kwart* voordat de voorstelling begint, of dat immense theater goed opn* in te laten werken. Ik vind het»/ weldig om die sfeer te proeven? te ondergaan hoe de lichten * ven en de rode velours gordijn? open schuiven." De bioscoop-verzameling v* Mooibroek groeide van jaar.l" jaar. Foto's, bioscoopkaartjes,*' de programmaboekjes/folders? ander materiaal van stoelen,'f jectoren, doeken en nog v* meer. Hij schreef over de hele»* reld fabrikanten en theaters 'a* steeds in het Nederlands eni*j wel altijd kwam er, eèn| keu" briefje terug. Hij heeft brieven1' Amerika en zelfs uit Japan. 0" heeft hij materiaal van het wêré* beroemde Grauman ; Theatre in Hollywood. der dat, waar hij ook maar Mooibroek altijd aandacht .t$ voor een bioscoop en als |* maar even kan er eenfoto* maakt. Maar de informatie de bioscopen van eigen strt» vertoont nog een grote leef18 Vandaar die oproep. De veemarkt bij De IJzeren Klap, op een oude foto uit omstreeks 1915. De foto is ontleend aan „Musselkanaal, een dorp aan het Stadskanaal" van H. Schuurman (uitgave Drukkerij Roorda, Stadskanaal, 1983). Stadskanaal:' hotel Dopper in 1906, op eenoude, sfeervok afbeelding. Di\' hotel is het ge-' boortehuis van componisten l dirigent Comèlis Dopper. --- Negentien promoties aan RUG deze maand Van onze redacteur wetenschappen Kees Wiese GRONINGEN — Negentien doctorandussen promoveren deze maand aan de Groninger universiteit. Zes van hen promoveren tot doctor in de wiskunde en natuurwetenschappen, vijf tot doctor in de geneeskunde, vier tot doctor in de sociale wetenschappen, drie tot doctor in de letteren en een tot doctor in de rechtsgeleerdheid. Tot doctor in de wiskunde en natuurwetenschappen • promoveren maandag drs. J. Zaanen (29) uit Groningen, op 12 december drs. P.J. Teuben (28) uit Princetown, New Jersey (V.S.) en drs. A.H.I.M. van der Linden (25) uit Groningen, op 15 december drs. G.J. ter Horst (31) en drs. E. de Josselin de Jong (35), beiden uit Groningen en op 22 december drs. O.J.W.F. Kardaun (32) uit Groningen \ ;;. Drs>aZaanen ontwikkelde' een niéuwetheorie* VöófJ'id?, elektronenstructuur van bvërgangsme- Lt&alvêrbindingën.'' Drs.';.Teiiben dééd onderzoek naar dë dynamica van melkwegstelsels met eën zogenaamde " balkstructuur. Drs. Van der Linden beschrijft in zijn proefschrift de wisselwerking tussen eiwit en mineralen in tandglazuur, dat door bacterieën is aangetast. Drs. ter Horst ondërzocht de processen die een rol spelen in de geleiding van informatie van de hypothalamus naar dè alvleesklier en de bijnieren. Drs. De Josselin de Jong vergeleek en combineerde ,-> ; verschillende methoden voor het meten van natuurkundige en chemische eigenschappen van tandbederf. Drs. Kardaun beschreef de problemen die optreden bij het statisch verwerken van levensduuranalyses van bijvoorbeeld patiënten. • Tot doctor in de geneeskunde promoveren op 10 december drs. J.G.R. De Monchy (37) uit Roden en drs. M.J. Dyxhoorn (36) uit Vlissingen,: op 16 december drs. W.B. Goudswaard (41) uit Harlingen, op 17 december drs. ■ R.N. Laun (41) üït het'ZwitsëriétEpalihges'èn"drs: T.' Brantsma - van Wülfftën*Palthe'(3B)WGrönin- Drs. Dë Mohchy beschrijft één aantal onderzoeken naar het mechanisme van late allergische reactie in de longen. Drs. Dyxhoorn onderzocht de gevolgen van zuurstofgebrek bij de geboorte. Drs. Goudswaard onderzocht de ziekte. Organisch Hyperinsulinisme waarbij het lichaam een teveel aan insuline maakt. Drs. Laurini beschrijft in zijn proefschrift methoden, waarmee oorzaken van sterfte en afwijkingen van nog ongeboren of pasgeboren kinderen kunnen worden vastgesteld. Drs. Brantsma onderzocht veranderingen in het gedrag van kinderen gedurende de eerste vijf maanden van hun leven en in het gedrag van hun moeders. -- ;- Tot doctor in de sociale wetenschappen promoveerden op 4 december drs. J.A.' Harbers (32) uit Groningen en drs. 'A.C. Rutges (43) uit Tinallinge. Op 11 december promoveert drs. F.E. Zegers (37) uit'AmërsfóUt'efr öpe IfiPdecember'drs?F;j?£er Héidè (35)-uit Zwöiie."*;"'*—: «w «jw ' ;,Drs. Fwöïi^^^m^llerellp^fet proefschrift ;,Socialë wetenschappen en hun speelruimte". . Drs. Rutges deed een simulatie-onderzoek naar het benoemingsbeleid van directeuren en commissarissen. Drs. Zegers bestudeerde associatiecoëfficiënten ' en drs. Ter Heide beschreef de totstandkoming van sociaal-economische politiek in de periode 1949—1958. Tot doctor in de letteren promoveren op 11 december drs. P.H. Deckers (42) uit Middelstum, op 16 december drs. O. de Vries (39) uit Westergeest en op 18 december drs. H. van Zon (46) uit Steenbergen. Drs. Deckers onderzocht de problemen, die optreden bij het gebruik van vuurstenen voorwerpen als chronologische, indicatoren, drs. De, Vries promoveert op het proefschrift „Het Heilige Roomse Rijk en de Friese vrijheid"," drs. Van Zon gaf zijn proefschrift over de niet-industriële vervuiling in Nederland tussen 1850 en 1920 de titel „Een zeer onfrisse geschiedenis" mee.; Tot doctor in de rechtsgeleerdheid promoveert op 11 december drs. F. Keverling Buisman (41) uit Assen, rijksarchivaris in de provincie Drenthe: 'Hij schreef en inleiding5; op' de van meer dan 5600, uitspraken van de 1 'belangrijkste -rechterlijk" en bestuurlijk orgaan ih;de vijftiendeeeuw. Hij beschrijft voorgeschiedenis, samenstelling, vergaderingen en taken van de Etstoel en de handschriften, waarin de teksten van de uitspraken van de Etstoel bewaard zijn gebleven. --- Hoogste punt bouw Akzo • Het hoogste punt is bereikt i de nieuwbouw van het locatitU toor van Akzo Zout.Chemk Delfzijl. Het nieuwe 'kantoor 6, kent een uitbreiding van kante meter en kan over lagen honderd derbrengen. De kosten van ] pand dat gelijktijdig de_tóo/dl gang herbergt, bedragen vijf % joen gulden: Een van de multinational geeft foe( het veel geld is: Maar de achtei{ gende gedachte is ddtreëii\ groot complex een gezicht \ hebben. Een soort visitekar dus. Daarom zal worden besteed aan de vorir, ving. Een aardige bijkomstig is de plaatsing van een zónn® zer voor het een van de medewerkers aan &, rectie. Het werk dat door Akzo Engineering in Aih en waarvan de uitvoering l Dirk Verstoep uit Zuidbroek « zorgt wordt, moet voor de< 20% 1987 klaar zijn. Ook het bêstaitu kantorencomplex zaldekornty jaren gerenoveerd worden.-.". De Akzo-locatié in Delfzijl ( hectare) heeft de laatste tiehjtm miljard gulden 'g'einvestetn Daaronder vallen nieuwe fain ken als Arami, Delesto; en j stoomkrachtcentrale, maar"'» voorzieningen aan de infrastr* tuur. Het terrein van 90 hectam bijna volgebouwd. (Foto: Han de Grut --- Dubbel pech voor Niekerker Van een onzer verslaggever GRONINGEN - De 26-fr rige R.B.J. uit NiekerkQ gisteravond dubbel peel Eerst wilde zijn auto'na, starten. Toen hij zijn ivqn in de Peperstraat liet aarépen, haalde de politie hm achter het stuur vandaan,Hl bleek te diep in het glaasje k hebben gekeken. De':ïnm werd zijn rijbewijs afgèw men. . --- Navo-vloot in Delfzij .Van een onzer verslaggeefsters r StandirigW Fórce'Chiahnel (Stariavforcjai{ een zevental mijnenvegers vanè Navo - brengen van 5 tot en mêtf december een bezoek aan de kj ven van Delfzijl. Het publieks de vloot vandaag en zondag l zichtigen van twee tot vier uu middags. ■J'S!. ---