Nagedacht Hoe is de dreun van het af ge- '•■ l dankt worden verwerkt? „Ik ben die zaterdag naar vrienden in Zwitserland gegaan met:\ wie ik al een hele tijd tevoren had afgesproken te zullen gaan . langlaufen. Ik heb daar erg veel nagedacht over hoe zaken in elkaar hebben gezeten. Je merkt • dan in de loop der tijd, dat er dingen hebben gespeeld, persoonlijke belangen van anderen ook, die niet tegen mij gezegd zijn. Wat zich in eireuitjes heeft afgespeeld En dat in een partij als de PvdA die juist stelt dat een openlijke en zakelijke discussie, die best hard kan zijn, een goede zaak is. Want ik daag iedereen uit om met welk stuk dan ook te komen, of met welke gebeurtenis dan ook, waaruit blijkt dat men mij in het verleden sterk bekritiseerd heeft in hetzij economisch beleid, danwei mijn persoonlijk functioneren." Buiter, van de gelijknamige groslijstcommissie, heeft daarover gezegd: „Maar het ontvangstvermogen van dat soort boodschappen ligt kennelijk moeilijk bij hem. En Jan Beijert scheef over jou: „Luisteren naar anderen is hem een gruwel... „Dat eerste, geen antenne hebben. Dat is, ik zou haast zeggen, een dooddoener. Als dat echt zo was, dan moet dat aangetoond kunnen worden. Dan moeten voorbeelden en gebeurtenissen worden genoemd, waaruit dat zou blijken. En verder wat Beijert over mij zegt, dat is de afgelopen 12 jaar nogal wisselend geweest. Kijk, Beijert is een columnist. En je mag Beijert niet serieus nemen wat zijn stukken betreft. Althans, zulke stukken hebben niet de pretentie dat je ze letterlijk moet nemen." „Beijert is geen heilige wiens uitspraken altijd waar zijn. Ik zou haast zeggen, noem mij één persoon die van Beijert een positieve analyse heeft gehad." Gedeputeerde Beukema? Een tikkeltje geprikkeld: „Goed, nou ik vind het eigenlijk niet de moeite er verder op door te gaan. Dat soort stukken lees ik, knip ze uit en dan denk ik: we hebben weer een bladzijde vol en dat is soms negatief en soms positief." --- Achterbaks Je hebt de manier waarop je werd gewipt ooit eens achterbaks genoemd, ï.. „Ja, dat is ook achterbaks. Ik heb twee jaar geleden een'tussen- tijdse beoordeling van het Ge- westelijk Bestuur gehad. Die mag je best zien en dan zeg je (trekt een tevreden gezicht). Maar moet dit allemaal? Je mag er best dver schrijven hoor, maar het is ge- woon passé; klaar, ik neb geprobeerd het te begrijpen/En dat is; * zo langzamerhand redelijk op zijn plaats gekomen."^:,"',i „jk had mij op zeer nadrukkelijk verzoek van Vos en Boekhoudt kandidaat gesteld. Zou er dan plotseling drie maanden later een vertrouwensbreuk zijn. Het enige wat ik kan bedenken wat er na die tijd is gekomen, is Lauwersoog, de geur van de visafslag zoals Buiter heeft gezegd." Het is natuurlijk wel zo dat de comissie Buiter heeft geoordeeld op basis van gesprekken met collega gedeputeerden en gewestelijk bestuursleden. «;. 7-. . „Vind je dit nou echt van belang? Dat is nou al wel een half jaar geleden. Ik vind het nauwelijks de moeite meer waard hoor. Echt kouwe koek zeg." „Maar goed, ik heb die zaak in de fractie aangekaart en een aantal mensen zei: ons is niks gevraagd over jou en we hebben ook niks over je gezegd. Op de een of andere manier heeft er een selectiemechanisme gewerkt." --- Strijdbaar Bé Bos maakte naam als zeer strijdbaar Statenlid. Toen Cees Hoogstraten nog Economische Zaken deed, kreeg hij er keer op keer van Bos van langs. Kabouter' Bé timmerde zelfs, é la Maarten Luther, tien stellingen op de deur van het provinciehuis zoals het in zijn ogen zou moeten. Toen Bé gedeputeerde Economische Zaken werd verwachtte iedereen dan ook de Grote Omwenteling. „Heb je die stellingen wel eens j gezien? Ik zou bijna zeggen, je had Buiter kunnen zijn. Beloofde ik met die stellingen de grote omwenteling? Nee, nee, nee, nee. Het waren geen onrealistische stellingen. Een heel groot deel ervan is gewoon uitgevoerd. Maar het beeld, en dat is ook een kwestie van het papegaaiecircuit, is dat Bos de revolutie predikte. Bos is altijd econoom geweest. En ik daag je uit, zoals ik Johan Remkes heb uitgedaagd, mij te wijzen op -wat Johati noemde- rt dikkeiaal In mijn geschreven of ::w gesproken tekst. Zaken die ik heb beloofd maarniet ben hageko- rta men. Lukt je niet." --- De geest Toch was jij als Statenlid een zeer actief 'Sturm und Dranger' en dat verminderde allengs toen je gedeputeerde werd. „Daar heb je volstrekt gelijk in. Het strijdbare, het speelse, het ludieke. Klaas Wybo van der Hoek noemde het de geest van Bos. En die verdween. Maar als gedeputeerde heb je een heel andere rol te spelen. Een rol van het bindend element, degene die in laatste instantie de beslissing neemt, iemand die een koers aangeeft. Dat verdraagt zich niet goed met een ludieke houding. Stel nou dat ik als gedeputeerde had gezegd: er hangt weer veel praat in de Statenzaal. Dan kun je er vergif op innemen, net als met die scheepsbouwers (Bos zei eens dat de noordelijke scheepsbouwers met de koppen tegen elkaar moesten worden geslagen-g. b.) dat er vragen komen. Dan komt er geklier van het CDA, de PSP. Dat is een oeverloos gezeik. Waarom zou je al die ellende in de Statenzaal over je heen halen. En dat de geest van Bos weg was, moetje niet Bos verwijten. De Statenleden haddden er voor moeten zorgen dat het duo Vos- Bos door anderen in de Statenzaal zouden worden opgevolgd." Je zei net dat een groot deel van je stellingen is gerealiseerd. Wat voor concreets is er in jouw periode allemaal tot stand gebracht? , „Ach nee hoor, lees mijn afscheidsinterviews maar. Ik heb ze al zo vaak moeten opsommen. Er wordt al veel te veel over mijn verleden geluld. Als je mijn heldendaden wilt zien zeg ik: bekijk ze maar." " Je hebt dus wel heldendaden? „Waarom die vraag nou? Ik heb echt geen zin in weer dat hakketakke-tak. Je verzint maar wat anders.^'.'.. ": --- Computer In de nieuwe, anderhalf jaar durende, studie van Bé staat de computer centraal. Bos ziet enorme toekomstmogelijkheden in de informatica. Maar het is ook zijn Grote Zorg. „Ik ben bang dat Groningen, of eigenlijk het Noorden, de boot gaat missen bij de moderne informatiekunde. En dat is een ernstige . zaak. Op zich kun je in het Noorden zien dat de informatica, het omgaan met computers zich vrij tbrëed heeft verspreid. Er zijn ook j heel wat cursussen en opleidin--f: gen. Je ziet twee terreinen waar de computer fors wordt gebruikt. Dat is in de produktie. Wat je bijvoorbeeld bij Akzo op de werkvloer ziet, of het EGD. En ik noem standaardtoepassingen als financiële administratiepakketten. Mijn angst is dat een nieuwe ontwikkeling wordt gemist, het toepassen van informatica in het management. Bijvoorbeeld de zogenaamde expertsystemen." „Bij zon systeem heb je de know-how van experts vertaald in begrippen die de computer kan hanteren. Dat is in Amerika al heel goed ingevoerd. In Nederland gebeurt dat ook al. Maar het valt mij op dat de interesse vooral komt uit het Westen, het Zuiden en uit Twente." „Dergelijke systemen worden hier al gebruikt, bijvoorbeeld op het terrein van de medische wetenschap. Er is een systeem onder andere in het AZ in Leiden waar de kennis van medici vertaald is in computertaal. Een specialist, geconfronteerd met een patiënt, kan in dialoog met de computer, die vol zit met kennis van andere deskundigen, tot een diagnose komen. De Universiteit in Groningen heeft als enige in Nederland een door Deetman erkende en van financiën voorziene opleiding op dat terrein. Een opleiding ten aanzien van de toepassing van informatica voor stafmensen, managers, leidinggevenden op het gebied van financiën, personeelsbeleid, juristerij. Een opleiding waarmee het Noorden een stevige voorsprong kan krijgen op de rest van Neder- --- Nota Gedeputeerde Roel Vos heeft deze week een nota over het nieuwe economisch beleid van de provincie gepresenteerd. Kan, heel zwart wit geredeneerd, een provincie zonder geld wel aart economisch beleid doen? „Laat ik het zo zeggen. Op een aantal terreinen had en heeft de provincie invloed. Maar ik zie dat de komende jaren nog verder verminderen. Het geld wordt minder. In 1980 hadden we veel meer dan nu. In de tweede plaats zie je dat projekten, die veel geld kosten, makkelijker de financiën van elders halen. Dat geldt voor de marktsector. De NOM zal het steeds moeilijker krijgen de twintig miljoen te verspijkeren die ze jaarlijks te verspijkeren heeft. Want er opereren sinds een dik half jaar twee nieuwe particuliere maatschappijen die wat makkelijker zijn en ook veel geld hebben. Bovendien, banken gaan de noordelijke markt ook steeds meer bewerken. Men heeft de provincie, de NOM, kredietgaranties in de toekomst minder nodig." „Ten derde de infrastructuur. Ook daarvoor zal men buiten de overheid om meer gedwongen zijn steeds creatievere oplossingen te vinden. Ik zag die bui enkele jaren geleden al hangen. Bij de aanleg van de bananenkade in de Eemshaven heb ik gesprekken gevoerd met het bedrijfsleven omdat er over een paar jaar toch weer een nieuw stuk kade bij zal moeten. En dan is er geen geld ■ ■ van het ministerie want: Rotterdam, Rotterdam! Dus toen zat ik al te kijken of het met geld van het bedrijfsleven kan." --- Nieuw klimaat „Op de vierde plaats: de benadering van de economie door de overheid. Als PvdA'er en als eceonoom heb ik gevonden dat de overheid een sturende rol moet hebben. Dat was onder Den Uyl en ook de eerste jaren van Van Agt zo. Maar op een gegeven moment komt er een nieuw klimaaat. No nonsense, overheid op afstand." „Hoe heet dat nieuwe verhaal van Vos ook alweer? De provincie meer als coördinator? Maar dat betekent ook minder invloed. Als je alleen maar coördineert en bemiddelt moet je je meerwaarde bewijzen. Als je beleid ontwikkelt moet je ook goede medewerkers hebben. Wat de laatste jaren is * I gebeurd, is dat een aantal goede ambtenaren is weggegaan omdater elders betere perspectieven' waren." --- Zware belasting „Er zijn bij de provincie nog wel een paar echt goede mensen. Maar die worden steeds zwaarder belast. Door die coördinerende rol komen er steeds meer overlegstructuren, allerlei poespas van overlegcircuits. Terwijl je de produktieve krachten beter kunt inzetten om projekten te ontwikkelen. Er laten zijn voor bedrijven waar het fout dreigt te gaan." Omstreeks het middernachtelijk uur maakt Bé Bos zich echt boos. Al noemt hij het zelf „licht opgewonden". Hij slaat er in ieder geval bij op de tafel. Onderwerp is de visfraude. Bos is, als oud voorzitter van de visafslag Lauwersoog, in de ogen van justitie een verdachte. De Tweede kamer heeft de hoofd verantwoordelijke, minister Braks; politiek vrijgesproken. „Er ligt de constatering dat de naleving van de quoteringen bij de minister van landbouw ligt. Nu loopt er een gerechtelijk vooronderzoek tegen gedeputeerden en niet tegen Braks. In de processtukken komen wij regelmatig Braks, staatssecretaris Ploeg en de AID tegen. Wij vinden Braks en Ploeg als getuigen heel interessant, maar dan doet zon rechtercommissaris daar erg moeilijk over. Braks hoort zeer nadrukkelijk ook in ons proces. En waarom duurt het allemaal zo lang?" „En wat gebeurt er allemaal later nog? Ik stel er prijs op dat er echt juridisch duidelijkheid komt voor de bestuursleden. Of een echte rechtszaak, of in het geval van een seponering een hele heldere openbare uitspraak. Zodat men niet kan denken: waar rook was,' was vuur." --- Zonnige toekomst Bé Bos ziet zijn toekomst zonnig tegemoet. Maar hoe gaat die er uitzien? „Dat zal volgend jaar blijken. Een combinatie van econometrist en toegepast infodeskundige heeft, naar geluiden die ik heb vernomen, nogal wat marktwaarde." De politiek is definitief voltooid verleden tijd? „Je hoort mij nooit nooit en nimmer nimmer zeggen. Maar de behoefte om politiek bezig te zijn is niet zo sterk meer." GER BLOKZIJL --- Stuurman aan wal Hoogstandje I A goensdagjongstleden , I Vl Mwerd de nieuwe elpee 1/ 1/ van MichaelJackson, w ■." getiteld "Bad", in het popprogramma "Countdown"op de televisiekijkers losgelaten. Met veel poeha en faldera. De promotieclip die drie miljoen gulden had gekost, duurde ruim een kwartier. Dat een omroep als Veronica zo veel reclame maakt voor een produkt dat klaar ligt in de platenwin-, kels, hoeft ons van een zendgemachtigde die hijgerig naar "commercieel gaan" dorst niet te verwonderen. Wat echter ervan te denken dat in het NOS -Journaal van half zes het verschijnen van deze lawaaischijf werd aangekondigd als ware het een gebeurtenis waarde Nederlandse samenleving jarenlang met afgebeten nagels op had zitten wachten? De Hilversumse televisie hangt aan elkaar van stiekeme reclame, sluikpromotie en andere vormen van verkapte handel, opgediend onder het mom van "objectiviteit" en "in de bevolking levende geestelijke en culturele stromingen". Een stroom van inbreuken op de Mediawet overbrugt thans alle voormalige tegenstellingen. Daar ligt allang niemand meer wakker van. In een land waarde kroonprins de nationale ijspret verhoogt door op de televisie reclame te maken voor een sigarettenmerk, wie zal daar nog de eerstesteen werpen ?Bovendien, wie op elke slak zout wil leggen, kan zich bij de buis de armen aan flarden turven zonder van :, welke kant dan ook een dankje-1 wel te oogsten. De onschuld en: de integriteit hebben Nederland] met onbekende bestemming verlaten en ik zie ze voorlopig nog niet repatriëren: Van tijd tot tijd evenwel kan het geen kwaad, een alarmbelletje te luiden. Het hoort tot de taak van een columnist om steekproefsgewijs op verloedering te attenderen. Ik ben van mening dat het NOS-Journaal niet de aangewezen instantie is om elpee 's te promoten. Daartoe dient immers de STER-reclame, waarvan de opbrengst mede gebruikt wordt om het Journaal te financieren. Door gratis reclame te maken voor een nieuwe grammofoonplaat, een puur commercieel object, is de NOS een dief van eigen portemonnee. De platenpluggers die er van de week in geslaagd zijn tot het Journaal door te dringen, kunnen zich voldaan op de borst kloppen. In hun vak, een moderne , media-vorm van met stofzuigers langs de deur lopen, hebben zij onbetwistbaar gezorgd voor een "produktioneel hoogstandje". "Produktioneel hoogstandje". Deze beeldspraak verwijst zowel naarde bevrediging van behoeften als naar de ochtendgymnastiek. Nadat de nieuwslezeres het wereldschokkende feit had onthuld en het Journaal alvast een voorschot nam op de beelden van Jackson die anderhalf uur later door Veronica zouden worden getoond, wendde zij zich tot een deskundige, zoals dat doorgaans gebeurt. Eerder had zij meegedeeld dat de nieuwe elpee door de media enorm werd gepousseerd. Een ogenblik kon de kijker nu de illusie koesteren dat zij zich zou wenden tot de verantwoordelijke NOS-programmachef, met de vraag waarom dit Amerikaanse produkt ook nog per se moest worden verkocht in het NOS-Journaal. ;,' ■-,■ ■';•;..'■ De' 'expert bleek daarentegen een diskjockey van Veronica te wezen. Op de vraag of "Bad" echt zo goed was, antwoordde hij: "Ja, heel goed. Het is een produktioneelhoogstandje". Verdere uitleg bleef achterwege, doch de vragenstelster vond dit kennelijk voldoende ter informatie van de kijkers thuis. Wat het Journaal aangaat, ligt de kwalificatie voor de hand: een produktioneel dieptepuntje. PETER HOFSTEDE ---