Vrijheid , Ik heb het hier erg naar mijn zin gehad. Je bent jong, je bent bezig met onderzoek, je hebt veel;' vrijheid, je hoeft geen keuzes té L maken. Dat komt later. Het begon toen ik in Groningen arriveerde en zelf de weg moest vinden van. het station naar het instituut. Daar werd gezegd: *hier is je bureau en een lege boekenkast... dat is je baan.' De eerste drie maanden waren mijn spullen nog niet aangekomen, dus ik had helemaal niets, alleen wat kladpapier en een potlood. De omgeving was heel plezierig en het niveau van onderzoek in . Groningen was in die tijd heel hoog. Ik vind het soms frappant dat de gewone man 'Down Town Mepper, niet weet dat er bij Westerbork zon belangrijk !, instrument staat en ook niet dat Nederland op het gebied van sterrenkundig onderzoek nummer twee in de wereld is. Als je aan sterrenkundigen waar ook ter wereld vraagt: wie is 'Number One' op dat gebied, dan noemen:' de meesten Jan Oort uit Leiden, die is nu 88 jaar oud. Mijnj'} K« [ promotor was de Nederlander Maarten Smit, die is directeur van het Mount Palomar-observatorium in Californiëi En zo zijn er meer té noemen, allemaal leiders van de belangrijkste sterrenwachten in' Amerika. Een van de grootste exportitems van Nederland is dan ook: sterrenkundigen (lacht). En dat is niet zo bekend in '■!, . ' . '. Nederland, in Amerika wel.' 'Wat die computeranimatie ] betreft... ik heb 34 jaar lang films gemaakt, heel lange tijd als hobby. Voor mezelf maak ik altijd van die grappige films, maar daar is geen markt voor, vooral niet in Nederland. Humor, daar geloven ze hier niet in. De films waar anderen belangstelling voor hadden waren alleen wetenschappelijke films over sterrenkunde die nog steeds' vertoond worden. Ik kreeg • subsidié voor een film over sterrenkunde in 1976 voor de Nederlandse televisie. En later voor een Teleac-cursus • • sterrenkunde, vier, vijfjaar, ;,.-■; > geleden. Aan het eind van de cursus wilden ze het uitdijende heelal in beeld brengen] Ze hebben dat geprobeerd bij de NOS, maar dat lukte niet. Toen zei Chriet Titulaer: 'bel Seth Shostak in Groningen maar op,'dié bedenkt wel iets goedkoops.' Ik probeerde dat op te nemen met de technieken die we hadden hier in. de kelder in Paddepoel, maar dat. lukte bok niet. Ik had echter wel veel ervaring met een beeldverwerkinsgssysteem waar software voor geschreven wordt; De resultaten waren zó indrukwekkend voor mezelf — ik ■ weet niet of dat ook zo was vóór de gemiddelde kijker — dat ik dacht: hier kun je meer mee doen: beelden maken met een computer. Ik was nog heel onnozel op dat gebied. Er waren toen nog geen boeken over verschenen. Maar enkele sterrenkundigen wisten het wel, die zeiden: daar kun je riik mee worden.' . ï~",ï>. Met DIGIMA maakte Seth Shostak pas goed naam in Nederland. De omroepen bleken dermate geïnteresseerd in de computeranimatie en ~ ■ . computer-graphics dat de . . opdrachten binnenvlogen en ; j : Shosfak vergenoegd begon te i. spreken van 'Groningen, ' Hollywbód of Holland' ën 'Bëlieve itdr not, Groningen is gradually bécóming a name to recko'n with in Het Gooi' (Je kunt het geloven, of niet, Groningen is in toenemende mate een naam om' rekening mee te houden in Het:'V' Gooi). ; ■;"•■ --- Clever kids SethShostak: 'Kijk, iedereen weet dat Groningen door de mensen in de Randstad als het einde van de wereld gezien wordt. Je kunt dus niet verwachten dat tv-producers zich in hoog tempo naar deV':, winderige wildernis van het • Noorden begeven zodra het woord 'animatie' in hun hoofd opkomt. V: Het resultaat is, dat ik twee keer in dé week naar het Westen afreis. Geen probleem, want hier in Paddepoel lopen een paar 'clever young kids' rond, die je beslist niet aantreft op de Gravelandseweg in Hilversum.V Zon Groninger DIGIMA-produktie is de nieuwe TROS-leadermet dat World Trade Center van tien. j seconden. Shostak: 'Daar hebben we een maand aan gewerkt, want we wilden al die duizenden ramen van het gebouw invoeren in de computer, want die moesten die ••' kunstmatige wolkenlucht reflecteren. Dat werd hoofdzakelijk gedaan door enkele van mijn medewerkers, Ronald Kiel en Redmer Alma. En Herman Paassen, die op de kunstacademie van Minerva i studeer*., deed de achtergrond, de kleur en de belichting. De ; ] vormgeving van de deur van dat gebouw is bijvoorbeeld geïnspireerd op de ingang van v&D aan de Ebbingestraat in, Groningen.' Shostaks enthousiasme voor alles wat hij onder handen heeft is I bijna spreekwoordelijk te noemen. Hij straalt die vrolijk positivistische houding uit die voor óns typisch Amerikaans --- Slechte namaak 'Ik heb wel ervaring met films, maar ik ben geen kunstenaar of vormgever. Toen dacht ik aan de kunstacademie Minerva. Ik heb contact met ze gezocht,' het was wel amusant en ik weet ook" eigenlijk niet waar het initiatief lag, in ieder geval is Jules van de Vijver daar docent. Die had wel belangstelling. We hebben hem „ toen een videoband laten zien en er was één docent die zei: Ja, maar dit is allemaal slechte , namaak. Deze Nederlandse woorden waren voor mij niet bekend, maar ik ging er van uit dat het geen compliment was. In ■; zekere zin had hij gelijk want qua vormgeving was het niet veel.1 Maar hij zag niet de mogelijkheden van de techniek en daar ging het immers om. Hij vond dat je het nét zo goed of zelfs beter met potlood kon doen.' En i;! dat vond ik bijziendheid, want dat konden schilders 150 jaar geleden ook zeggen toen ze met de fotografie kennis maakten. Het • was gewoon weerstand tegen onbekende technologie. Maar . anderen, zoals Jules van de Vijver, waren heel enthousiast. Die vond bovendien dat we moesten kunnen concurreren met de andere kunstacademies in het land. Die draad werd opgepikt,' ik heb er een korte cursus gegeven en toen kwam het tot een voorstel aan Economische Zaken om hier.: een stichting op te richten die '::Jl cursussen gaf in kennis: de stichting SCAN (Stichting Computer ANimatie), een - samenwerkingsverband tussen Minerva," dé Rijkshogeschool en . . ÖIGIMA. De subsidie is begin dit jaar toegekend, een bedrag van gemeente, provincie en rijk van rond de twee miljoen gulden. De bedoeling is om er een National . Centre of Excellence van te '■ , maken op het gebied van: :*;/;, compütergraphics, en animatie als de ingewikkeldste vorm' '; daarvan.' ; Met grote spijt verlaat Seth '■'. Shostak met zijn vrouw dit • voorjaar Groningen. 'Ik moét ' zeggen: dit is"de moeilijkste beslissing van mijn leven geweest. Ik kan er de laatste : maanden bijna niet van slapen.';; Op het moment dat het bedrijf hier gaat lopen en Groningen op' ; dat gebied een naam krijgt in Nederland èn SCAN zich begint te ontwikkelen denk ik steeds: dit;' kan ik niet doen.'"' i:'. Terug in Amerika ga ik bij mijn • broer.werkeh. Die heeft in i Californië een software bussmess. Nu is hij bezig met software voor • compütergraphics in samenhang mét database technologie, waar ik nog niet veel over mag zeggen. Maar je moetje dat zo voorstellen: bij jullie op het Nieuwsblad heb je ontelbare foto's in het archief '." waar gegevens bij of achterop staan. Die móeten jullie nu opzoeken in mappen, neem ik > aan! Maar wat er nu zit aan te komen is de mogelijkheid om in - de computer die foto's op te slaan ■'. '— terwijl je natuurlijk de originelen en negatieven wel bewaart — waardoor je véél sneller toegang hebt tot dat materiaal. Je zit achter je ; beeldscherm en je hebt die foto van Vonhoff nodig. Nou heb je 5->', ontelbaar veel foto's van Vonhoff, maar'op je scherm kun je die dan '. in 'no time' op je scherm oproepen' en bekijken met de bijbehorende; broer en ik willen;, dat verder ontwikkelen. Binnen ;' driejaar zal dat in Amerika een ' doodgewone zaak zijn," in :. :P? ? Nederland zal dat wel een stuk trager gaani Of het een groot. .. commercieel succes wordt weet ik niet. Dat kan me ook niet veel . schelen, hét onderzoek zelf, het samenwerken met mijn broer én San Francisco vlakbij,' datis voor" mij het belangrijkste.' .f"s -fSS .Aar"? --- Ervaringen 'Mijn ervaringen in Ik heb gemerkt dat de verschillen ■■. niet zo groot zijn, Nederland is ook een westers land. Als je in Mexico woont heb je te maken ' met échte verschillen. Maar' verschillen; zijn er natuurlijk wel, zowel positieve als negatieve. Het grote voordeel van Nederland is ; de vriendelijkheid. Alles is aangepast aan de 'hümari seize', ',•• de~ menselijke maat. De steden zijn hier leefbaar. In Amerika ■■ verkeren de steden in een heel ,*-'. £ moeilijke positie, ze zijn niet aantrekkelijk om in te wonen, onpersoonlijk. Het is hier heel 'relaxed. En het is hier een echte 'carihg society', dat wil zeggen: het gaat hier om de mensen. Een * Braziliaan die ik hier laatst ';...' f' ontmoette zei: Nederland is 'thé' most domestic society Fd ever . sèen' (de huiselijkste samenleving die ik ooit gezien heb). In . Nederlandse films zie je dat ook weerspiegeld: daarin is altijd je' '• dochter'punk' geworden en ze is j heel boos op moeder en ze dreigt. het hondje te doden, dat soort huiselijke problemen of sexuele . moeilijkheden bij bejaarden... prachtig, prachtig. En omdat je als Amerikaan ook een beetje/;.I', mens bent begin je dat wel fijn te vinden (lacht). Nadelen weet ik V ; niet zo op te noemen. Maar mijn vrouw stoort het wel dat de Nederlanders haast niet op hun manieren letten. Als je op zaterdag bij v&D boodschappen doet wordt je al snel uit de weg • geduwd door mensen die nooit.,.' zeggen: pardon, of mag ik even ; passeren. Je wordt hier soms heel bot behandeld. Het gekke is, dat de Nederlanders dat ook' •; toegeven. Wat dat betreft is het hier het minst chauvinistische .volk dat ik ken. Als je ze dat zegt» over die botheid antwoorden ze ' eerst: ja, dat is zo. En vervolgens::. Nve kunnen nog wel botter zyn.' Echt heel merkwaardig. Maar in Groningen is in zoverre een ■, \i\ Vnegatieve ontwikkeling gaande,'. dat ik dertien jaar geleden by v-v.s\ '■: wijze van spreken de deur van mijn flat kon laten openstaan en dat is snel veranderd. Je moet nu . voortdurend op je hoede zijn en ook mij mij zijn ontelbare fietsen gestolen. Er is iets veranderd in de maatschappij, dat vind ik een . beetje triest. Want deze stad is -: verder zo leefbaar als je maar kunt bedenken.' Ericßos --- Stuurman aan wal Kinderporno was 'Medisch Centrum Oost' Oude Pekela revisited Op uitnodiging van de lerarenopleiding Übbo Emmius heeft de Amsterdamse hoogleraar in de massapsychologie èn openbare mening, prof. dr. M. Brouwer, zich deze week naar Groningen begeven voor een lezing over Oude Pekela. De veronderstelling van gastheer Sol dat Brouwer zich op de afstand had verkeken, •. bleek ongegrond. De professor onthulde dat hij zes jaar lang in de stad Groningen het gymnasium heeft bezocht. Hij is een geboren en getogen noorderling èn deelt in het klassieke beeld van deze bevolkingsgroep: nuchter, betrouwbaar, solide, maar van huis uit wel een tikje achterdochtig tegenover fantastische vertellingen en praarjesmakerij. Op grond van officiële cijfers uit de Verenigde Staten maakte Brouwer korte metten met de beschuldiging dat Nederland een produktiebron van kinderporno zou zijn. Het verhaal over een overval van de kinderporno-industrie op een Gronings dorp verwees hifresoluut naar het rijk der fabelen. Voorzover er in Oude Pekela kinderen sexueel zijn misbruikt, zijn daar waarschijnlijk mensen uit hun vertrouwde omgeving bij betrokken geweest, vermoedt .'• hij. 'Mishandeling en sexueel misbruik van kinderen is een eeuwenoud verschijnsel en\ komt ook nu nog op vrij grote schaal voor. De daders blijken vrijwel altijd bekenden j van de kinderen te zijn. Ook de hysterie die in sommige gevallen over sexueel misbruik van kinderen ontstaat, is zo oud als de wereld', aldus de professor. In de zaak-Oude Pekela zou sprake zijn geweest van video-opnamen in studio's met felle lampen en er zou voor het transport van de kinderen gebruik zijn gemaakt van ziekenauto's. Het weekblad Vrij Nederland wist onlangs te melden dat dank zij de onvermoeibare speurzin van een aantal. Pekelder ouders in een leegstaande villa te ; Bellingwolde de bewijzen waren r aangetroffen dat déze inderdaad als filmstudio gebezigd was. Onder het gehucht Vriescheloo, nabij De Hongerige Wolf, ontdekten zij bovendien tussen sloopauto's op een caféterrein twee oude ambulances. De foto van een halfvergaan autowrak illustreerde het artikel op de voorpagina van VN. Intussen heeft de politie deze 'nieuwe gegevens' grondig onderzocht, maar hoegenaamd niets gevonden dat op enige relatie met de zogenaamde 'ontuchtzaak' wees. ' Het door massaal abonneeverlies geteisterde Vrij Nederland bedreef 'journalistiek' van een allooi, waarvoor de Duitse Bildzeitung , zich nog te goed zou achten. Wat is de waarschijnlijke gang van zaken geweest? De peuters van Oude Pekela zijn, als schakel in een lange keten van verhoren en ondervragingen, collectief in busjes naar het streekziekenhuis in Winschoten vervoerd. Daar zijn zij van binnen en van buiten op mogelijke geweldsporen en geslachtsziekten onderzocht. Zij werden op behandeltafels gelegd en onder het licht van felle medische schijnwerpers vaginaal en anaal betast. De wachtende kindertjes keken ondertussen hun ogen uit: zij zagen ziekenauto's af en aan, rijden. Weken later werden dezelfde kleintjes voor de zoveelste keer ondervraagd, ditmaal door een vriendelijke opa die namens het Openbaar Ministerie nog eens het naadje van de kous wenste te weten. 'Het was pikdonker', zei opa. 'Nee hoor,' riepen de kinderen, 'er was een schelle lamp.' En vervolgens kwamen dan na aandringende 'bekentenissen' los dat een meneer, of een mevrouw, aan hun piemeltje of hun bibsje Wat moet doorgaan voor kinderporno, was in werkelijkheid de tv-serie 'Medisch .' Centrum Oost-Groningen'. - Peter Hofstede ---