BEÏIIOHT, Zij die zich met 1, octo b e r op het Kotterdamsch Nieuwsblad met de bij voegsels het Zondag s b 1 a d ca de Lectuur' voor de' Huiskamer abonneeréo, ontvangen de nog in deze maand verschijnende nummers gratis. Men abonneert aicït bij alle boekhandelaren, conraritiers en postdirecteuren , alsmede : aan on s bureau' Wijnstraat-73.f '! Abonnementen worden dagelijks aangenomen. DE DIRECTIE. --- Binnenland. ROTTERDAM, 29 September. Zaterdag werd in de zaal Zomerzon/ te Leidon de algemeene vergadering van deVereeniging voor Lijkverbranding gehouden. Vertegenwoordigd waren de afdeelingen Rotterdam, Nijmegen, 's-Hage, Schiedam, Leiden, Delft, Amsterdam en Haarlem. Niet vertegenwoordigd de. afdeelingen Dordrecht en Zutfan. Uit de op deze bijeenkomst medegedeelde bijzonderheden bleek, dat het ledental, einde 1883 712 bedroeg.' Het aantal afdeelingen bedraagt 10. Het voordeelig saldo bedraagt ƒ6510, het fonds voor lijkovens bedroeg einde December ƒ 15.400 nominaal. Ah leden van het hoofdbestuur* werden herkozen de heer A. L. H. Ising, dr. S. Hoogewerff en dr. L. J. Egelingy en: gekozen- de heeren C/De Groot, M. Sgmons,-dr. De Vrij en mr.C.T. Stork. .'.'•'"' - "': — Het Toordeelig saldo van ƒ 6510 wordt gestort in het fonds voor ljjkovens. Volgend voorstel; eenigszius. geamendeerd, werd aangenomen: „Ingeval r voor iemand eene door de algemeen© vergadering jaarlijks te bepalen som in het fonds is gestort, en hij daarna overljjdt' in Nederland, % wórden alle. kosten van het vervoer van zijn lijk naar den lijkoven binnen- of buitenslands en van de verbranding uit het fonds gekweten." Voor dit jaar werd de som vastgesteld op ƒ2OO. Ten slotte werd bepaald, dat de volgende vergadering zoude gehouden worden te Haarlem. Gisteravond bad in de Duitscho Opera alhier een onaangenaam incident plaats. Toen mej. Von Dötseher de aria in het tweede bedrijf zong werd nog gedurende het spel van het orkest geapplaudisseerd. Eenige bezoekers waren met dit >te vroege applaus niet gediend en begonnen- te sissen.' Mej. Von Dötsoher denkende, dat dit gesis haar gold, weigerde terug te komen. Na het trio'in het vierde bedrijf werd der zangeressen door krachtig applaus hulde gebracht, maar alleen de dames Jaïde en< Betaque | kwamen terug; en men bleef applaudiaseeren en de twee dames kwamen weer alleen terug, eindelgk, na aanhoudend: applaus kwam mej. Von Dötseher op het tooneel. Het publiek bracht haar nu door luide bravo's een warme ovatie, maar zij .verwijderde zich terstond weer en bleef gedurende het geheele .vierde bedrijf met den rug. naar het publiek gekeerd, Het programma der orgelbespeling in: de öroote Kerk, op Vrijdag 3 Ootober, des namiddags •te 2 uren, door den heer M. H. Van 't Kruijs (nieuwbenoemd - organist dier kerk),-luidt ;rn V"":.---"^ ! -1. sonate;no.-H,S;De Lange; '2. Praeludium on Fuga (Gdur), 2e Band, Peters-uitgave, J. S. Bach; 3. Fantasie op jMejjerbeer's „Prophète'V F. Liszt; 4. Orgelsonate in D, M. H.-Van 't Kruijs ;s.a.Consolation, b. Weimars volkslied, F. Liszt. , Naar wij verne men zal de Rotterdamsche Gymnastiek-etlScliermvereeniging, daartoe aangezocht, onder leiding van den heer S.Van Aken den 19den Ootober a. s. te Tilburg eene uitvoering geven, ten einde bierdoor mede te ] werken tot het oprichten eener gy mnastiekvereeniging aldaar. / - ! Dezer dagen ia door hetDopartentent van Waterstaat, Handel en if jjverheid uitgegeven eeno „Statistiek der philantropische spaar- en loenbanken in Nederland,'over 1880—1882." '** ' i-lDe opgaven,die in deze Statistiek worden gedaan, onderscheiden zich van die, welke vroeger in de Kjjksverslagen van bet Armwezen voorkwamen omtrent de zoogenoemde instellingen ; „ter voorkoming van armoede" in 't bijzonder bierdoor, dat terwjjl in deze laatste verslagen 'alleen de totaalcijfers voor elke provincie werden medegedeeld, thans voor elke spaarbank, i spaarkas, spaar- eu voorschotbank, hulpbank en bank van leening afzonderlijk een overzicht over 1881 en over 1882 wordtgegeven. Achtereenvolgens worden behandeld. ''.'."'■ a. Spaarbanken:; '.'; " .- In de 283 particuliere spaarbanken aan het einde ven 1882 waa eeno som van ruim 40 millioen galden geplaatst, -zijnde: per inwoner,/9 65.'Volgens ,eenoyerzioht over een aantal jaren terugloopende tot 1824, bedroeg de som der geplaatste gelden ongeveer SD millioen in 1577, 23 in 1875 J' 16 in 1876, 11 in 1870i;8in 1865,; 5V3: in 1860, 4 in 1855 en f/{ millioen gulden in 1824. i : = -j i In 't bijzonder wordt er op gewezen, dat eengroot' bedrag bezwaarlijk als spaarpenningen kan werden" aangemerkt. Volgons eene berekening is dit bet geval j niet.- minstens 1/4' van de bij de particuliere banken en 1/4 van de Rijks-postspaarbauk ingebrachte gelden. JDe reservefondsen '—'voor 't meerendeeV gevormd u'|t de betaalde winsten — - beloopen voor alle banken te, zamen 12/8 put. van het tegoed j dor inleggers. | Omtrent de bestemming bij ontbinding derspaarbanken aan die gelden te geven, bestaan zeer uiteenlo'opende bepalingen. Slechts bjj enkele banken is de eigendom van het reservefonds; door toekenning van* db. winst bjj nwt-opeisohbare inlagen, aan do inleggers - verzekerd. •£..*-.■',..';'• :. •?>'-,■■ , .:■■".■'-'; >-«-' ~ 'Het werk vermeldt voorts vele belangrijke bijzonderheden. omtrent de wjjze van administratie door sommige besturen van spaarbanken gevolgd. j Ib. !- '-■ ƒ' '•/">■"■"'. - ' iDeze instellingenhebben een zeer geringen om'v<>ng. De in den zomer ingebraohte gelden; in 182: bedragende ruim ƒ 70000.-,"worden verhoogd met eenige rente of. premie tegen of in den winter in geld of in 'levensmiddelen, brandstoffen enz. aan do deelhebbers uitgekeerd.' ' e. Hulpkantoren. 'De oudste opgaven omtrent deze instellingen > gedaian, dagfeekenen van 1553, in welk jaar door (6 hulp-: banken eene som van ongeveer , f 80,000, — werd voorgeschoten. Het getal instellingen is in den loop der jaren gestegen toe 52 in 1882, het totaal der verleende voorschotten tot ruim f 900.000 in de laa'ste jaren. Ook liet gemideld bedrag van elk voorschot klom trapsgewijze,' nl. van ruim / 50 in 1855 tot ongeveeer fSOia 1870,/"90 in 1875, f lOOm 1882.- Jd 1882 werd togen eeno som van f 900.000 die, op voorsobot werd verleend, ongeveer j f 10.000 door de borgen'afgelost en f 500 als oninbaar afgeschreven. | 'Als boeten werd door de hulpbnnken eene som van ruim f 850 in 1882 ontvangen;'daarentegen mode in: dat jaar ' als' restitutie van rente: of als premie * bjj vervroegde terugbetaling van-het voorsohot, een bedrag van ongeveer ƒ 1900 uitgekeerd. d. Banken van leening. . • .- .; > Omtrent de beide soorten dezer instellingen meentelijke en verpaohte -— worden uitvoerige op"gaven gedaan. Opmerkelijk is het groot verschil tus-' sohen hofgebruik in de eene en dat-in deandero provincie van deze instellingen gemaakt. Het in 1832 verleend; bedrag der voorschotten per inwoner is nl. voor Noord-Holland ƒ 4.4 !•/;,' voor Drente f 0.20, voor het geheele rjjk f. 1.99. •■ " In den loop der C 0 jaren, waarovrr do opgaven loopen', is de omvang der vorpaohte banken belangrijk verminderd. Het getal dezer instellingen daalde nl. van 80 in 1830 tot, 50; in 1860 en 23 in 1880. In. verband hiermede verminderde het ;bodr»g,der voorschotten, door de-e banken per inwoner verleend," ;van f 0.68 iv 1829 tot ƒ 0.08 in 1882. Daarentegen steeg het bedrag der voorsohotten door de gemeentelijl-e banken per 'inwoner, verhend, van f 1.03 in 1829 tot ƒ 1.91 in 1882: }:':; ,'r ' --.•■. , >-i ~' De rentetax varioert van; 8 —16 „%, behoudens eenige vermindering voor beleonlngen van hoog bedrag.' Bij de gemeentelijke banken'werd'ongeveer de helft: der voorschotten verleend tegen oen rente van 10% ot lager; bjj de verpachte bedroeg de rente van 2/3 der voorsohotten 15 % of meor. Deze percentcjjfers zijn op zichzelvcn hoog, doch men moet hierbij niet-uit het oog verliezen ,';jdat de kostenvan administratie dezer instellingen; uit den aard der zaak zeer hoog zijn. Ka aftrek,; der" kosten ; bedroeg de winst of rente der kapitalen, waarmede de gemeentelijke banken werken, in de laatste jaren niet meer dan gemiddeld 41/2%. ? ■ " ?^r''.:•*!:; net wvric bevat voorts omtrent elke der bovengenoemde categorieën van instellingen vele belangrijke bijzonderheden; t.rwjjl In een elftal bijlagen, achter: het werk geplaatst, opgaven! omtrent de werking van iedere instelling in-18S1 en 1882 zjjn opgenomen. 'Door de"'mededeeling .van|hét bovenstaande'wordt 1 slechts beoogd de aandaobt van belanghebbenden en ' belangstellenden te veßtigen óp dó uitgaven dezer statistiek, waarvan volgens de.lnleiding, het doel is de . beoordeeling mogelijk te maken- cf de inrichting der instellingen in f haar tegenwoordigen - toestand genoegzamen waarborg opleveren voor de behartiging van de belangen van heti,vöor wie zij bestemd zijn, en tevens om bijdragen' te verstrekken voor de kennis van ' maatsobappelgke' toestat'den,": ten; dienste van ' hen, die verbetering dier toestanden zich tot levenstaak hebben 'gesteld.-;. -: '.' ;->,v;,;.,';;V-'-=-:'■';'-- , Het werk is voor f 1 te verkrijgen bjj de Gebroe- Van' Cl'-ef te 'sQravonhage of kan bg deze' door tussehenkomßt van HH. boekhandelaren worden a;tngevfaagd.''-^ïT?»s-% :Vj ''• - . Volgens den schrijver van de Residentiebrie ven in hét Zeeuwsch DW., zou, het ontwerp des Ministers van Financiën tot; , belasting de. tabak beoogen de heffing, van een accijns. De correspondent meent er bjj - te vkunnen; voegen,' dat de Minister, zich daarbij; zou gronden op adviezen van voor-, name handelaren en teßotterdam, Ter voorbereiding van de tariefsherzieniDg zou een commissie worden benoemd, waarin nevens fiscale leden ook een paar deskundigen uit den handel en de nij verheid zouden worden opgenomen. / -: ÏV Voorts verzekert de correspondent, dat de; Ministér groote sympathie heeft voor indirecteheffingen, maar dat de traditie aan zijn Departement dien wég niet op wil. Dit zon zeker voor den Minister een laßtige belemmering opleveren; icaar als de Minister een gevestigde overtuiging bezit en weet hoe hij daarop zijn plannen kan bouwen, dan zal tegenstand van ambtenaren toch I wel gebroken dienen; DeNederla ndscheleder-industrie belooft flink 'té zullen optreden op de wereldtentoonstelling te Antwerpen in 1885, daar men trachten zal voor gezamenlijke rekening ' een' salon in te richten,' waarin de' Nederlandsohe leerlooiers,riemen- en schoenenfabrikanten en zadelmakers hunne producten kunnen tentoonstellen. De luit. ter zee Ie kl La mi e, de bekendePoolvaarder, dienende als Ie offie. aan boord van Zr. Ms. schroefstoorasohip Sommelsdijk,' dat te Hellevoetsluis ligt, gaat naar Oost-Indië, om to Batavia den tot overste bevorderden luit. t/ü W.' F.' Blaauw aan het Hydrografisch 'bureau te vervangen.'!>•/?: ei -. Pr of. - A., G. Van Ham c 1 >h cc ft heden ; bij j het aanvaarden van zgn leerstoel te Groningen, een j oratie : gehouden in het Fransch, getiteld: „La chaire de frangais dans ünel Université Néerlandaise." : IndeVrijdagdoordeKon. A o ademie van Wétenschappen te Amsterdam gehouden zitting, bracht prof. Buijs Ballot een woord van waardeérende hulde aan de nagedachtenis van wijlen den staatsraad J. W. L. VanOordt. '" ■"■'"■'*';;r"S, . '\ De heer K. Van de Sande Bakhujjzen deed mededeelingen omtrent de tijdsbepaling der groote uitbarsting van de Erakatau op 2 7 Aug. 1883.Evenals bjj de Santorm-groep de eilanden Thora, Therasia en Aspronisi tot de oudere gesteenten bebooren en bij latere uitbarstingen de drie :Kaimeni'sl 'ontstonden, is bij. de Krakatau de krater bij latere, uitbarstingen gevormd en 'bestaat er overeenkomst tusschen de beide vulkanen. Krakatau ligt aan het punt van samen treffing van drie vulkanische spleten, waarvan de eene de lengte-as van Sumatra, de andere die van Java is en de derde dwars door straat Soenda loopt. De Java- en Sumatra-spleten ontmoeten elkaar 'ónder;een hoek van 33°.\Krakatau' ligt dus op een zwak punt der aardkorst; dé diepten in straat Sunda wjjzen óp verschuivingen van den bodem ' — he t Zuid westelij k gedeelte van straat Soenda is dieper dan haar overige dealen. Met behulp van de aanwijzingen van den indicateur der gasfabriek te Batavia, is men eenigermate in staat gesteld de momenten der hevige uitbarstingen te bepalen, en'wel op den 29 Aug. te 5 uur: 43, 6 uur 57;!10 uur, 10 uur 15 en te 11. uur 5/ Die te 10 uur was'de hevigstej'Dè" luohtbeweging doorliep in 8 minuten de 153 KM. afstand van Krakatau tot Batavia. Uit de barogrammen van verschillende waarne- ; mingsplaatson, blijkt dat de luohtgolven resp. eene * snelheid " hadden , van1;..605,6,615.1," ,606.7 en 602.5 minuutwijlen per uur is gelijk 312.05,316;91,;;;312.66 en, 310.48_ seconde;'-; zjj alle leveren het bewijs dat de grootste explosie-te '10 uur plaats had. Er zijn drie zee-(bevings-) golven waargenomen. De eerste' twee ontstonden door het in zee storten der groote steenmassa's.' Ook uit de'tijden van aankomst der golven te Tandjohg-Priók en bij Vlakkenhoek zijn, volgens de formule van Russell en met behulp van de kennis der zeediepten, de momenten der explosies bepaald.' Daar de voortplantïngssnélheid ook van de diepten afhankelijk is, verschillen natuurlijk de opgaven der snelheden van verschillende plaatsen onderling.' Uit dé snelheden zjjn intusschen' weder enkele zeediepten'afgeleid, o. a. eenige van den Indischen Oceaan. De heer Van; Diessen'deed opgaven omtrent eenige schommelingen, welke 18Meijl. aan het niveau der Zuiderzee zjjn waargenomen en dr.' Hugo De Vries deelde een en ander mede omtrent de ziekten van hyacinthen en andere bolgewassen. Onder wij s i n de fraseologi e. Het voornemen bestaat, bij voldoende deelneming, in de aanstaande winteravonden te 's-Hage onderwijs te geven aan de kinderen van socialisten, hoofdzakelijk in de geschiedenis en in de beginselen dor Staatsinrichting en Staathuishoudkunde. De bedoelde kinderen moeten de school hebben verlaten, -of althans den! leeftijd -van 13' jaar hebben bereikt.:;: .'.■■' -.1' - - < I Het 'door de.;Algem.;Rekénkamer uitgeschreven examen voor 2den klerk bjj dat college (zie ons vorig nummer) zal over de volgende, onderwerpen, loopen: o. de aardrijkskunde,'./ in ": hoofdtrekken die van Europa en der andere werddeelen, meer in het bjjzonder van ' Nederland ;". b.èe algemeene geschiedenis in hoofdtrekken.en de vaderlandsohe. geschiedenis meer in bijzonder» heden; c. de Nederlandsche taal, spelling, spraakkunst :en stijl; hierbij zal er vooral op gelet worden 'of de oandidaten ■ zich mondeling en schriftelijk ordelijk en duidelijk weten, uit te drukken; df.de beginselen der Fransche taal en van een andere levende taal ter keuze van den caudidaat; e. de rekenkunde, en wel de ; bewerking mét gewone en tiendeeligë breuken en de evenredigheden; f. algemeene beginselen Van burgerlijk en handelsrecht en kennis van de organieke wetten] des'Rijks. Het schrijven van een goede hand is een volstrekte vereischte.V 1 Bljj kens mededeel ing van den consul-generaal der Nederlanden te Athene, heeft de Grieksche Regeering een waarnemings-quarantaine van vijf dagen voorgeschreven voor alle vaartuigen, afkomstig uit de ha vensvan Tunis. Déze termjjn wordt gerekend Van \ den dag," waaróp \ het onderzoek' haar de gezondheid en het verhoor der reizigers zal hebben'plaats gehad.s '*' !. D eait s 1 ag vand en t e Goud a gehouden ylieger-wedstrjjd is als >ólgt: ~;,. : I. Hoogst staande vlieger, gewoon model: Prijzen : JO. Prince,' J.\ Kerkhoff,.H. Tor», L. Dè Vrind,' H. \ 0, Kwakerhaat. Premiën: J. De Bruin," F. Maas, ■ J. Frie, J. Van Vlaardingeri, D. Donckermann en o.' Nieveld. |~ . 111. Hoogst staande'vlieger, buitengewoon model: Prgs: J. Van der Sanden". Premie':" Fred. A. Jong én'W. De Bruijn Jr. ■•': ~ . : 111. Grootste .vlieger. Prijs:; J.;Kerkhoff. J.'; De Gruijl," H. B. Lambert, A. Ö. Van Doornik en de jongens uit het Weeshuis. ] Het féést mag in alle opzichten uitstekend geslaagd heeten. Het .wits de eerste .vlieger; wedstrijd in Nederland, maar hét j lijdt geen twijfel of het denkbeeld zal navolging vinden. ■ iDe Utrechtsohe Volks-Zangsohool, daartoe door een stedelijk subsidie in staat gesteld, zal zich uitbreiden. Er wordt ' nu een hoogere zangklasse gevormd, bestaand* uit vroegere> leerlingen der Zangsohool !of anderen, die een examen kunnen afleggen.' De Ie klaßse omvat nu leerlingen van 10—13,' !dè 2evvaa!l3—l7gaar. ' : ; |In de Zaterdag te Amsterdam gehouden', buitengewone algemeene .vergadering, van aandeelhouders der Noord-Zuidhollandsche Stoomtram-Maatschappg is ,de liquidatie-balans 'goedgekeurd en de Maatschappij dus feitelijk ontbonden, nu meer dan .75 pot.; van het kapitaal verloren is. ' Na breedvoerige discussie bleken de bekende voor-, stellen niet in aanmerking te kunnen komen wegens wetteljjke bezwaren; wel verdienden ze overweging als liquidatie-middelen; een liquidatie-oommissie . werd benoemd uit alle categorieën van schuldeisohers. Benoemd: tot hoofd der openbare school te Kromvoort de heer Buys ts Dordrecht; tot onderwijzeres te Papendreoht mej. De Jongh te Dordrecht; tot onderwijzer te Hekelingen de heer 0. H. -Bakkes te Schiedam; tot gemeentelijk geneesheer te Randwijk, 'dr. A. Van IJsendljk, v arts te Mantgum, in Friesland; tot onderwijzer te Schoonhoven de heer G. O Vredendaal te Krimpen a/d. Lek. — Beroepen: bij de Ned. Herv. gem. te Schelluinen (cl. Dordrecht) de heer F. W.JÏ Wolff, cand. te Utrecht; bij, de Ned.'-Herv. gem. te Oude wetering (cl. Leiden) de heer G. Bouthoorn, cand. te Utrecht; bij de Ned. Herv. gem. te Leiden ds. F. H.Herfkens te Reenen; bij de Ned. Herv. gem. te Groote Lindt de heer F. A. Van Schaik, cand. te Amsterdam; bij de Ned. Herv. gem. te Klaaswaal de heer C. Bonthom, cand. te Utrecht; bjj de Ned. Herv. gem. te Soherpenisse ds. W. C. Barbas te Dubbeldam. — Bedankt: voor het beroep bij de Ned. Herv. gem. te Oudewater door ds. J. F. De Klerk te Nieuwpoort a/d. Lek; voor het beroep bij de Ned. Herv. gem. te Ameide en Tienhoven door ds. O. Hattink J. Pz., te Nieuw- Vennep; voor het beroep bij de Ned. Herv. gem. te Oosterwijk (cl. Gouda) door ds. H. Koudenburg te Erichem ; voor het beroep bij de Ned. Herv. gem. te Stellendam (cl. Brielle) door den heer D.Cladder, cand. te Amsterdam; voor het beroep bij de Ned. Herv. gem. te Valkenburg door ds. A. S. F.TalmateNichtevecht. — Aangenomen: het beroep bjj de Ned.Herv. gem. te Schoonhoven door dr. G E. K. A. Roskott te Hendrik-Ido-Ambacht; het beroep, bij de Chr. Ger. gem. te Halfweg door den heer K. De Groot, cand. te Helder. .'-'-^ — De heer K. G. F. W. Ham, te Boskoop, herdenkt den 16 Octobèr a. s. den dag, waarop hij vóór 25 jaar te Berkenwoude het predikambt aanvaardde. — Aan de gemeente-inrichting te Leiden voor de" opleiding van Oost-Indische "ambtenaren hebben zich een 19-tal personen doen inschrjjven. ' — Van af 28 dezer zijn do artt.il, 3, 4, 5, 6 en: 7' van het Kon. besluit betreffende de veeziekte niet langer van toepassing op de in die beschikking genoemde gedeelten van de gemeente Kethel, in gebruik bjj J.G. De Kok en A. Vermeulen. — Te Hellevoetsluis is eenbare vaccinogène geopend. Voor de eerste maal zijn de vrouwen en kinderen van officieren en minderen in de gelegenheid gesteld zich te laten inenten van bet kalf. ,: j'; ;'. — Ten gevolge van eene beschikking van den onlangs te Brielle overleden heer Kraijenhof van de Leur hebben diens erven aan de diaconie van de Herv. gem. aldaar eene som gegeven van circa ƒllOO. — De begrooting der gemeente Schoonhoven bedraagt in ontvangst en uitgaaf ƒ39.866.315. — Te Breda is een afdeeling der Nederl. Vereeniging tot Dierenbescherming opgericht, aanvankelijk 22 leden tellende. — Tot wethouder te Maasdam is benoemd de heer A. Bestebroer. *KJ;':S — Te Montfoort is de hoofdelijke omslag over de kerkelijke gemeente afgeschaft. — Naar de St.-Ot. verneemt zal de,heer B. Brinkman, pastoor te Den Helder, worden benoemd tot pastoor der O. L. V. Kerk te Sohiedam, in de plaats van den heer G. F. Drabbe, wiens vertrek naar Den Haag zeer wordt betreurd. / — Prof. Buys Ballot is tot eerelid der Duitsche Meteorologische Vereeniging benoemd. — De- IJsclub te Groningen verkeert in welvarenden toestand. Het actief der kas bedraagt ƒ10.600, tegen een passief van ƒ6500. De club telt 940 leden. ...<.'.. — Naar men weet, herdenkt de Chr. Ger. kerk 13 en 14 October a. s. haar 50-jarig bestaan. Het is niet zeker, dat het feit in al de omstreeks 400 gemeenten dier kerk in Nederland juist op die dagen zal herdacht worden^'V;* — Door wjjlen W. J. Brujjnis, geboren De Hoog, is aan de diaconie-armen der Hervormde gemeente te Gorinchem eene som van ƒ 3000 gelegateerd. L'^'J— Er hebben zich ditmaal, 14 nieuwe studenten aangemeld, om de lessen aan de Vrije Universiteit te Amsterdam te volgen. — De telephonisohe verbinding van de werf des heeren P. Smit jr. .te Slikkerveer met het, centraal bureau te Rotterdam is tot stand gekomen. I&^kSS — De begrooting der gemeente Barendrecht is vastgesteld op een uitgave van ƒ 19.319.50 en een ontvangst van ƒ19.320.27. --- Feuilleton. EEN STAATSGEHEIM. Roman door JULIUS ROGE. 43) ( Vervolg.) Hot ,verraad -van - het < geheime verdrag kon reeds', morgen beschouwd worden als een verdienstelijke ■■ daad ~->-waardoor jï het land voor noodlottige verwikkelingen was bewaard; indien Stolpen die daad openlijk had begaan,,dan zon hij zich hebben kunnen beroemen; het ministerie; te hebben doen vallen, dan ware zijn eer vlekkeloos gebleven — maar dan zou hij ook niet in staat zijn geweest zioh van zijn schuldeischers af te maken. Ofschoon deze gedachte óp zyn stemming een blijvende schaduw wierp, scheen zijn daad hem tooh niet meer zoo verachtelijk als gisteren, en thans,; nu hij herademde, gevoelde hij behoefte zich mét Koenraad te verzoenen. ''.;'.' ' Dr. Kleber bad den geheimraad reeds met ongeduld' verwacht. De gerechtelijke genees- j heer kon elk oogenblik verschijnen, en dan was het van belang, dat de vader van den patiënt de redenen opgaf, die hem hadden bewogen, zijn zoon naar. een krankzinnigengesticht te brengen." . De geheimraad Yoh Stolpen was de man, niet om iemand in den steek te laten, die naar zijn wil had gehandeld; toen Kleber hem verhaalde wat de politiebeambte had gedaan, zag hij daarin eene beleediging van zichzelven, en in de overtuiging,".[dat hjj weldra zijn vorigen invloed • bij de regeering terug zou hebben, verzekerde hij den dokter, dat hij er zich op kon verlaten, dat hem eene volkomen voldoening zou geworden. J - . De geheimraad was nog gewoon, ondergeschikte ambtenaren als werktuigen van hunne superieuren; en zichzelven als gelijk in rang met den directeur van politie te beschouwen; hij was vergeten, dat hg niet meer in actieven dienst was; in gedachten zag hij zich reeds weer als lid der regeering,en machtiger,invloedrjjker dan ooit. >..,- .Hij trad daarom den commissaris te gemoet mét het voorkomen van een rechter en superieur; -. ; Laurar wilde hij met geen blik verwaardigen,' maar'haar eenvoudig door Kleber laten verwij deren, doch haar aanblik deed hem ver baasd staan.' Kleber. had den naam van den geheimraad genoemd ; Laura ,was verschrikt j opgesprongen,' toen zij'gehoord had, dat de man; voor haar stond, die haar vader in het onge-, luk bad gestort, en die zijn eigen zoon in de handen van Kleber had overgegeven; het bloed 1 kookte haar' in de aderen,' hare oogen schoten | 1 vuur, hare; polsen 'sloegen' in koortsachtige 'opgewondenheid, het;was haar alsof zghaar, heiligste' recht tegen een dóodvijaid móest" verdedigeni^^bp^^MK^^nßKSn Zij zag den geheimraad aan met een blik waaruit deze gevoelensstraalden;zij had het. hoofd hoog opgericht,'en"was op dezen bögèn- . blik niet alleen betooverend schoon, maar ook als geadeld door den trotsohen moed van het < zelfgevoel,s*"5*" Zoo had Koenraad haar gezien, toen zij, had blootgestaan aan den belèedigenden overmoed van den jongen Hoogveld, nadat hij reeds • vroeger door dè zachte bekoorlijkheid van haar, trekken was geboeid — haar aanblik had hem aangespoord * haar ridder té worden, ofschoon hij door verachting van eene laaggeborene tegen den indruk gewapend had kunnen zijn. / De geheimraad was getroffen, verrast; doch dit duurde slechts kort; reeds in het volgende oogenblik schaamde hij zich, dat hij zich tegen. zijn wil had laten meeslepen om van deze persoon eenige notitie te nemen. Maar hij waagde het toch niet, in hare tegenwoordigheid een minachtende aanmerking over haar te maken ;■ hij wendde' zich'tot den commissaris, wien deze kleine ■ scène, die slechts weinige j seconden' had geduurd, niet was ontgaan,' en zijn toon was nog trotsoher en scherper, door | dat hg '- zijn - oogenblikkeljjke i verlegenheidJ trachtte te verbergen.'' :, .. r , — Wie heeft u last gegeven, beet hij den commissaris-toe/ hier onderzoekingen te doen, en dat op een voor ëen ziekeninrichting zeer ongepaite'wjjzo ?;Wie- heeft u veroorloofd inhet vertrek van- mijn zoon binnen te dringen,1 ofschoon Dr. Kleber u had gezegd, dat den' zieke iedere aandoening nadeelig was 't "'s — Heer geheimraad; hernam de commissaris, ik zal: mijne handelwijze voor mijn chef verantwoorden, vergeef mij, maar ik kan u thans geen rekenschap geven. — Ik beveel het,; ik eisch het; Ik zal niet dulden, dat de gerechtelijke; geneesheer, dien gij' ontboden hebt, • mijn zoon lastig valt." Ik - verbied'- u; • u iv de zaken\van mijn\zoon • te mengen. '-<>- ■ : ':■ — Heer ben.: slechts ■' van' hunne onmiddellijke; supe- • ■ rieuren bevelen te = ontvangen,;en ieder,zelfs een; zoo hoog ■ geplaatst persoon als gij, Heer geheimraad,1 moet hun gehoorzamen als zij in dienstzaken optreden. * / Stolpen « erd; rood'van toorn;; hij de commissaris i slechts zijn recht handhaafde," ; maar ''hg *was\ woedend,' datfdeze-dit tegen-0 over. hem durfde - doen,: en;nog, wél S in' dei! tegenwoordigheid" van '• de dochter van*f Holm. -■ Gij behoeft mjj dat niet te vertellen] hernam ? hij op een trotschen, driftigen toon, ik ken de instructies van alle ondergeschikten, het is zeer aanmatigend mij te spreken over hetgeen gjj u in uw dienst moogt veroorloven. Maar gij hebt geen recht om uwe ambtelijke bevoegdheid te misbruiken* om eenverboden minnehandel te begunstigen; om die persoon daar bij mijn zoon te brengen. Ik verzoek üé daarvan af r te zien,; en zal er mij bij bij uw j chef o ver, beklagen; i, - \'y?;fï> &tó — Heer geheimraad, zei nu de oommis- '■ saris op een vasten toon, toen Stolpen na deze verklaring hem den rug wilde toekeeren, ik moet u' verzoeken: dit | huis' te verlaten, en \ zoo al niet mijn persoon, dan ten minste; mjjn ambt ; te 'respecteèrén.' Ik 'ben ,het,■ die hier • thans heb te bevelen, en niemand, andera !"' >"' ! •-.'_;— Heer—[>•: — Heer geheimraad,'gij vergeet, dat gij u in een openbare inriohtiug bevindt, die onder het toezicht der politiestaat. Indien gjj wilt verhinderen, dat uw zoon bezoeken ontvangt, I die) hij; wensoht, dan: hadt gjj \ hem niet bier moeten. brengen. •. - — Dan,: zal «hij ■■, terstondbdeze ■ inrichting verlaten. ; .; — Ook daartegen moet ik mij verzetten, heer geheimraad. Uw zoon heeft mjjne hulp, ' de hulp der politie ingeroepen. Er bestaat 'Vermoeden,xdat/ hem.geweld• is'aangedaan;i 'uw zoon is meerderjarig, zelfstandig; gij hebt geen récht, haar willekeur over hem te beschikken.., — Dat zullen, wij toch eens zien! riep de, 'geheimraad,,, sohuimbekkend van woede; 1 en - nauwelijks i zichzelven..-meer Mjjn ''zoon' is krankzinnig, of ten minste in gevaar a Mhette wordeni \. "ï-f 7;. v ~ Dat 'zal' de 'gereohtelgké • * geneesheer be: ' slissen. Heer geheimraad, gjj. vergeet in uwé onberaden drift, dat het toch slecht» in uw belang , kan zijn, indien nog een andera dokter uw zoon onderzoekt, al ware het slechts om de geruchten te weerleggen,,die op u en op Dr. Kleber een zware verdenking werpen. Uw zoon heeft van mij geëisoht, dit onderzoek te bewerken; wie mij sou willen hinderen in mijn plicht om aan dezen eisen te voldoen,'die laadt het vermoeden op zioh,. dat", hjj er belang bij heeft, den : heer Eoenraad Von Stolpen voor krankzinnig te doen doorgaan. ■, De geheimraad zag in, dat hij een groote dwaasheidhadbegaan.—Gij wordt beleedigend, .hernam hij; gij schijnt niet te willen begrijpen, dat ik alleen uwe tussohonkomst afwijs, ik r had s' reeds lang met Dr. Kleber afgesproken, andere dokters te consulteeren; wjj wilden slechts wachten tot de wondkoorts geweken is. Ik neem het u ook niet kwalijk, dat gy u voor den toestand van mjjn 'zoon,bijzonder sohijnt te interesseeren, maar wel, dat gij iemand bij hem brengt, die hem - in' haar net heeft gelokt, die — Bevende van drift viel Laura' hem in de ■ rede. — Heer geheimraad, ik verzoek u mjj niet te beleedigen. Tegenover u ben ik weerloos,-want in u eerbiedig ik den vader van •■• een - man voor wiens geluk: ik [ bid. ■ Gij, weet "Van mg sleohts, dat ik een arm meisje ben, en dat uw zoon mij zijn hart heeft geschonken. Jlk kan begrijpen, dat gij! voor, uwl zoon een i betere, aanzienlijker' echtgenoote wenscht; die verdient hjj ook,' en als hij mg morgen ver- I liet, zou ik mijn lot moeten dragen, Beleedig mij daarom rniet. Maaréén ding moet iklu nog ' zeggen: Deze heer heeft mij niet hier gebracht, oik ben; zelre hier binnengeslopen. (Wordt vervolgd.) ---