TOON HERMANS Maar nu Toon Hermans! Die had natuurlijk al enige naambekendheid voordat hij ging publiceren, maar als auteur' debuteerde hij toch pas op 18 november 1978 met 'Liggen in 't gras. Geen proza, maar gedichtjes, versjes als uwilt, rijmpjes voor mijn part, een genre dat bij de kopersover het algemeen minder hoge ogen gooit dan proza. Er zijn grotey uitzonderingen (Bertus Aafjes in het verleden, Neeltje. Maria Min en Nel Benschop in het heden), maar over het algemeen kun je rustig stellen dat gedichtjes minder hard lopen dan romans ennovellen. --- PREVERT Nu is 'Ik heb het leven liefgeen bundel met versjes, maar een mengvorm vanstukjes proza, tekeningen en versjes die blijkbaar goed aanslaat bij het publiek, dat bezig is de clown Toon Hermans in zijn voorstellingsvermogen te vervangen- door de schrijver Toon Hermans. Want wat verwacht zijn uitgever Elsevier begin of half. maart van dit jaar? Dat dan het miljoenste exemplaar van Toons boeken zal worden verkocht. Is. dat een wereldrecord? Nee, dat. nu 'ook weer niet. Laat ik als tegenvoorbeeld de Franse dichter Jacques Prévert nemen,: wiens gedichten door Yves Montand ('Les feuilles mortes', Barbara') beroemd zijn gemaakt als chansons. Van Préverts dichtbundel Paroles' waren vijf jaar geleden 1.382.800 verkocht, van 'Spectacle' 566.800 en van 'La Pluie et Ie beau temps' 499.500. --- TIENMAAL Dat. is'nog even\andere koek (autre gateau) zult u zeggen, maar u moet daarbij wel bedenken dat Frankrijk en Wallonië samen ruim vier maal zoveel potentiële lezers hebben, en dat het Franse taalgebied, met Canada en Afrika en Zwitserland mee, toch minimaal vijf keer zo groot is. Delen we dat getal van de meest verkochte dichtbundel van Prévert, 1.382.800, door 5, dan blijft er 276.560 over, wat minder is dan de 300.000 die er van 'Liggen in 't gras' werden verkocht. Bovendien (en dat doet voor Prévert de deur dicht) verscheen 'Paroles' al in 1945, over die reuzenverkoop is dus ruim 30 jaar gedaan, tegen ruim driejaar over de verkoop van 'Liggen in 't gras'!. Tien maal korter! .' ' •/< --- FENOMEEN , We hebben, dus wel degelijk, met een ongekend 'te maken, dat waarschijnlijk ook in het buitenland zijn weerga niet kent. Ik hou me althans aanbevolen voor vergelijkbare verkoopsuccessen 'van buitenlandse dichters c.g. versjesmakers! Die miljoen exemplaren die half maart verkocht zullen zijn van respectievelijk 'Liggen in 't gras', .'Fluiten naar de overkant', 'Alles is heimwee', 'Waar ben je', Clownerietjes' en 'Ik heb het leven lief', betekenen dat er gedurende ruim driejaar iedere dag bijna 1000 exemplaren van de boeken van Toon Herman verkocht zijn, te beginnen bij 18 november 1978. Rekent u maar even met me mee. Van 18 november 1978 tot zeg 18 maart 1982 is 1216 dagen. Dat gedeeld op 1.000.000 is 822. Maar 's zondags zijn de boekwinkels gesloten, dat scheelt 173 verkoopdagen, waardoor het gemiddelde op 977 per dag komt! Daar moet van te leven zijn... ... SV;ivi3££& '.•; --- Niet genoeg „Ik denk niet dat het genoeg is om de zaak uit het slop te helpen. Moet u eens kijken wat er nu nog allemaal wordt afgepraat over loonmatiging en dat soort zaken. Den Uyl komt nu weer met een loonmaatregel. Ingrijpende maatregelen worden niet genomen. Terwijl het toch een keihard feit is dat de centen op zijn. En de regering verdomt het om te bezuinigen". Wat moet ze dan doen? „Ze moet op de een of andere manier geld beschikbaar stellen om een nieuwe impuls te geven aan de economie. Ze moeten die loonkosten op de een of andere manier naar beneden brengen. Ze moeten Nederland weer wat meer concurrerend maken". Er zijn tal van economen die zeggen, dat er natuurlijk moet wordenbezui nigd, maardat mag niet ten koste gaan van de koopkracht, want dat leidt tot afzetproblemen. „Maar het is wel een feit dat de regeringsuitgaven veel en veel te hoog zijn. Daarover zijn, dacht ik, vriend en vijand het eens. Laat er in elk geval maar iets gebeuren. Ik zie dat nu nog niet. Het is nog steeds een kwestie van touwtrekken en steggelen". Maar stel, de loonkosten worden inderdaad kunstmatig laag gehouden, bij' voorbeeld door een forse loonmaatregel. Dat betekent achteruitgang in koopkracht. Dat heeft nadelige gevolgen voor uw bedrijf in Nederland. „Ja, maar het betekent ook dat de export, dus de concurrentiepositie, zal verbeteren. En het betekent dat er van hoog tot laag verandering komt in de mentaliteit van aanpakken. Ik gelooi dat je op een dergelijke manier een aanzet geeft tot verbetering. Ik; geef geen al: tematief. Maar zoals het'nu gaat, gaat het- verkeêrd-.'Dus jé.móét"iets'anders doen .• ■ ....- . .: ■..-- . ,-• - ;.j *.«, Bent u voorstander van een loonmaatregel? - ■■ • '* • „Ik zou liever zien dat de regering in het overleg met werkgevers en werknemers zou zeggen: Luister eens, de lonen mogen niet meer stijgen dan zus en zo gemiddeld; we laten het'verder aan de bedrijven en de vakverenigingen over om dat in te vullen. Als men zich daaraan niet wenst te houden; dan. denk ik dat de regering geen andere keuze overblijft dan een loonmaatregel. Maar zon loonmaatregel is aan de andere kant zo fnuikend, omdat je. daarmee de middengroepen, waaruit dus het management en het talent naar voren moet ko•men, over het algemeen het hardst aanpakt". Het wordt dan wel moeilijk voor een regering? „Onzettend moeilijk, ontzettend moeilijk. Ik denk ook dat je het uiterste moet doen om te proberen over de loonvorming tot overeenstemming te komen. Maar kennelijk lukt dat niet. Ik heb me niet precies in de details verdiept en ik weet ook niet precies waar het aan ligt dat de vakbonden en de ondernemers het niet eens waren. Maar het is inderdaad hoogst betreurenswaardig, omdat je de regering dan dwingt tot maatregelen die niet gezond zijn". Denkt u dat werknemers nog verder kunnen matigen, als u kijkt naar de voorzieningen waarvoor ze moeten betalen en naar de prijzen ? „Niemand wil graag alleen water drinken. Maar naar mijn idee kan er met een aantal sociale voorzieningen nog wel het een en ander gebeuren zonder dat het daadwerkelijk een ramp wordt". --- DIERENLEED YHeer Bommel is> 'v met vakantie tot A-t" "22 maart: .;.'-■ •;.':.'■■ ■■ •". o 1'- iS»is*s< ,/Zijn plaats wordt mm zolang ingenomen^ Nederlandse v #$& ::dierenstripvarir,/- v jWill-Raymakërsen., ;>Thijs Wilms.; --- Philips-president dr. W. Dekker: 'Een keihard feit, de centen zijn op' (Van een onzer correspondenten) „Mobiliteit, produktiviteit, geld verdienen', winst maken. Dat is allemaal nodig. Maar dat kon je een aantal jaren geleden niet uitspreken. Ja, je kon het wel doen, maar dan werd je toch al gauw gekwalificeerd als de kapitalist, als je al niet een fascist was". Dr. W. Dekker, sinds 1 januari president van Philips Gloeilampenfabrieken, spreekt deze woorden met enig cynisme uit. De tijden zijn veranderd. Het mag nu weer. Vertrouwde begrippen uit de wereld van de ondernemingsgewijze produktie komen weer op tafel: ruim baan voor: het bedrijfsleven, exportbevordering, innovatie. En zijn stokpaardje: het genereren van geld (in eenvoudig Nederlands: meer centjes in het laadje brengen). . . „We zitten", zegt hij, „in een geweldige recessie. Je kunt praten wat je wilt, maar dat is nu eenmaal zo. Dat komt nu wat minder hard aan, omdat onze sociale voorzieningen natuurlijk toch zo zijn, dat die een heel stuk opvangen. Ik verwacht dat die recessie nog wel even doorzet. Ik denk dat men toch wel inziet dat het uiteindelijk de'industrie moet zijn, die ons op de een of andere manier weer geld moet gaan geven. "Het belangrijkste vind ik, < dat die industrie weer geld gaat genereren. Dan komen de dingen weer aan de gang". Denkt u dat de politiek daar een bijdrage aan kan geven? „Ik denk het wel. Als er in de Kamer èn in de regering maar eens de nadruk op werd gelegd, dat het van ongelofelijk groot belang is dat we die industrie weer snel op poten krijgen, dat we de onderneming zn gang laten gaan, dat we winst moeten maken. Kortom, dat er dingen moeten gebeuren die je,nu weer een beetje mag uitspreken maar die toch jarenlang verdomde moeilijk waren . - •; • Dr. W. Dekker --- Geen werk; geen geld Vindt u dat de politiek de plicht heeft om Nederlanders een bepaald basisinkomen te garanderen? „Ik denk dat het in deze tijd nog wel kan. En ik vind ook wel dat wij een sociale verplichting hebben ten opzichte van de medemens om voor een'leef - waardig bestaan te zorgen. Maar ik wil er toch ook de nadruk op leggen (want dat is natuurlijk jarenlang niet gebeurd) dat je alleen maar kunt verdienen als je werkt;' Goed," de'"rieken of gehandicapten, die groepen sluit ik allemaal» uit. Maar voor de rest geldt dat als je kunt werken, je moet werken. Kijk, als er een structurele werkloosheid is, dan vind ik ook wel dat er uitgekeerd moet worden. Maar ergens geloof ik dat er toch ook discipline moet zijn en dat je in principe moet zeggen: geen werk, geen geld. U weet toch net zo goed als ik dat er van de hele sociale situatie nu op een grandioze manier misbruik wordt ge» maakt?". * .* . Maar als je een baan wilt, dan heb je niet meteen morgen een baan: .'„lk wil ook niet zeggen dat het in het algemeen gemakkelijk is. Maar ik denk wel dat ér door degenen die echt willen werken, meer banen vervuld kunnen worden dan er vandaag de dag vervuld zijn". V:: ' U dringt aan op meer begrip en op een beter klimaat \ voor de ondernemers. Kunt u zich voorstellen dat werknemers, gezien de enorme werkloosheid; daar nu wat wantrouwender tegenover staan? „Als werknemer ben je tegenwoordig natuurlijk ontzettend kwetsbaar. Maar als, bedrijven gezonder moeten worden gemaakt -en dat merken we hier in ons bedrijf- dan is de goede werknemer de vent die meewerkt om dat stuk gezond te krijgen. Want die weet dat zn eigen belang ermee gemoeid is". ; Maar de werknemer heeft geen garanties. Daarom wil de vakbeweging dat er iets loonmatiging komt te staan. Investeringsloon bijvoorbeeld. Wat vindt u daarvan? ! „Ik vind elke aanmoediging op zn plaats. Alles wat,- het' investeringsklimaat kan verbeteren,vind ik op zn plaats. En als ik op, een goedkope manier investeringskapitaal kan aantrekken, dan ben ik tamelijk kortzichtig en dan zeg ik: waarom niet?". Als er via het investeringsloon geld van de werknemers in het bedrijf zit; zal dat dan zijn betrokkenheid bij de onderneming vergroten, denkt u? -. „Ik vraag me dat af. Voor een klein bedrijf zal dat meer opgaan dan voor een groot bedrijf als het onze. Want ik dénk'dafhet vooreen werknemer ineen groot.bedrijf moeilijker;zal zijn het geheel van investeringen te overzien. Daarom denk ik dat er bij ons bedrijf voorjde werknemer niet zon grote prikkel van' het investeringsloon zal uitgaan". --- Niet tornen aan streekplan FRYSK VAN DE LEVER door Pieter Terpstra Het concept-streekplan voor Friesland heeft heel wat weerstanden opgeroepen. Tot kort ,voor de datum waarop het werd vastgesteld was er reden om te verwachten dat de leden van de Provinciale Staten in een langdurige vergadering (een dag of drie) wel eens met hete hoofden tegenover elkaar zouden kunnen komen te staan. Het is echter uitgelopen op een tweedaagse vergadering, die een zeer rustig en soms tam verloop had. Met slechts vier tegenstemmen werd het plan vastgesteld,' nadat van drie moties en dertien amendementen het grootste deel was verworpen. De eensgezindheid is te danken aan het feit, dat in het definietieve voorstel van Gedeputeerde Staten nogal wat bezwaren uit de weg waren geruimd. De hoorzittingen hadden geleerd, dat men zich vooral in Jandbouwkringen niet met het plan kon verenigen..Verder waren meerderen van mening, dat de recreatie te veel zou worden afgeremd. De pogingen om de verschillen in ontwikkeling tussen het oosten en westen van de provincie te verkleinen riepen (in het oosten uiteraard, want het hemd is nader dan de rok) weerstanden op. En zo waren er nog wel meer tegenkantingen. Er is, ook op deze plaats, wel eens gezegd, dat vele hoorzittingen met betrekking tot landelijke,l provinciale en gemeentelijke zaken over het algemeen tot weinig resultaten voor de tegenkanters leiden.' Ddarom is het verheugend, dat dit streekplan tot stand gekomen is onder een duidelijke invloed van degenen, die zich met het .concept niet konden verenigen. . Een week voor de behandeling van het plan door de Provinciale Staten hebben Gedeputeerden hun. definitief voorstel ingediend. Dit gebeurde naar aanleiding van de ontvangen reacties en hetgeen besproken werd in de Statencommissie voor ruimtelijke ordening en recreatie. Gedeputeerden kwamen "tot de conclusie, dat de wijze, waarop het provinciaal ruimtelijk beleid aangaande de verhouding tussen landbouw en natuur geformuleerd was, niet voldoende duidelijkheid verschafte en daarom besloten zij, met een nieuw voorstel te komen. • In dat voorstel werd tegemoet gekomen aan de wensen, die uit landbouwkringen naar voren werden gebracht. Een van de belangrijkste veranderingen was, dat in zogenaamde wervingsgebieden geen vergunningen meer nodig zijn voor grondbewerking en waterbeheersingen. De boeren* hebben een grotere vrijheid gekregen wat betreft de regeling van het waterpeil in lager gelegen gebieden. In het streekplan wordt buiten de gereserveerde 13.000 hectare relatienotagebied een beperkter aanlegvergunningsstelsel gehanteerd dan aanvankelijk in de bedoeling lag. In Friese landbouwkringen heeft men op deze veranderingen, zodra ze werden voorgesteld, gunstig gereageerd. Men voelde zich wel niet voor de volle honderd procent tevreden gesteld, maar de grootste bezwaren waren weggenomen ] In natuurbeschermingsorganisaties denkt men er anders over. De Friese Milieuraad vindt het onjuist, dat buiten de 13.000 hectare natuurgebieden er voor de boeren geen beperkingen in de bedrijfsvoering komen, zelfs niet in het beheersen van het waterpeil. Volgens de raad is dat in strijd met het Rijksbeleid, zoals de ministeries van CRM en Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening het hebben beschreven in de Nota Relatiegebieden en de Nota Landelijke Gebieden. Daarom gaat men proberen, dit verbod op een aanlegvergunningssysteem door de ministeries uit het streekplan te laten halen. Dat is jammer. Het streekplan is vastgesteld na een lange fase van voorbereiding. Er is bijna acht jaar gewerkt. De inspraakmogelijkheden zijn groot geweest en ieder heeft vanuit zijn eigen gezichtshoek het ontwerp-plan kunnen benaderen. De Staten hebben nu een plan aanvaard, dat periodiek kan worden bijgesteld. Ze hebben dat gedaan met een zeer grote meerderheid. Moet er nu nóg eens aan getornd wórden? A's het plan het rijksbeleid had moeten afspiegelen dan was men er op dit onderdeel snel mee klaar geweest. Er hadden dan geen voorstudies behoeven te worden' verricht en inspraak was ook overbodig geweest, want de ministeries hadden immers al gezegd hoe het moest?. Gelukkig is het zo niet. gegaan. Friesland heeft op dit ogenblik een eigen streekplan, waarin de verschillende belangen tegen elkaar zijn afgewogen,' maar waaruit ook een duidelijke visie spreekt. Het is de visie van Gedeputeerde Staten en op vier na alle leden van de Provinciale Staten. De vraag in hoeverre een Provinciaal Bestuur baas in eigen huis is, is al meermalen gesteld. Toen een grote meerderheid van "de Staten zich uitsprak voor een plan met betrekking, tot indijking van een landaanwinningsgebied aan de Waddenkust heeft de regering dat besluit niet aanvaard. Wil men nu opnieuw zoiets laten gebeuren? ■ ■. Ik dacht, dat ondanks bezwaren, die er van verschillende zijden nu eenmaal altijd overblijven, een plari is ontstaan, waarin ook met de belangen van de natuurbescherming terdege rekening wordt gehouden. Als ieder, die niet helemaal aan zijn trekken is gekomen een mogelijkheid zoekt om een hogere instantie te laten ingrijpen, in de hoop dat hij dan tóch nog helemaal zijn zin krijgt, dan zou dat niet best zijn. De tijd om het in de plannen vastgestelde beleid, op langere en kortere termijn, te gaan volgen en daarmee de verdere ontwikkeling van deze provincie te dienen op een wijze, die de grote meerderheid wenst, is gekomen. leder heeft zn woordje kunnen zeggen. Het is te hopen, dat doordrammers geen enkel gehoor vinden. . --- Chin A Sen trok zijn consequentie (Van onze correspondent .... in Paramaribo) - De Surinaamse president Henk Q. A Sen heeft uiteindelijk' de'conseqn, ties getrokken van de militaire opposjtegen zijn beleid. Op dringend vent, van de militairen, in de persoon van. Nationale ' Militaire Raad-Voorzin Iwan Graanoogst, is de regering-Chin Sen donderdag afgetreden en heeft \ militair gezag, onder leiding van bevj hebber luitenant-kolonel Desi Bouten, alle macht naar zich toe getrokken. Met de verdwijning van Chin A Si en zijn regering is er een einde gekom, aan een periode van twee jaanvaaij Suriname, mede door.de persoon'vi zijn president, voor de net balanceerde op het randje !van( democratie. Opvl5 maart 1980,"drie«j ken na de ingreep van de militaijj verscheen de medicus Chin A Sen j premier van een toen nog als'intens aangeduide regering in het politieke\ ven van Suriname. Tot dat momèntm hij politiek nooit op de voorgrond gets den en werd zijn naam in ieder geq niet gekoppeld aan het corrupte vt; leden van de politici van de oude orde In de eerste periode van de militair staatsgreep in Paramaribo.gold ij persoon ook voor Nederland als een p rantie dat het met de democratie in §; riname.nog niet zo slecht gesteldw Het uitroepen van de noodtoestand» 13 augustus 1980 en het gedwonge aftreden van president Ferrier, die i de staatsgreep aanvankelijk nóg tg blijven zitten, vergrootte in schijn d macht van Chin A Sen. Hij werd naai premier ook president. Hoewel er, van radicale linkse zijt kritiek op zijn persoon was, omdat hij; veel met de oude politiek zóuheule kon hij door zijn. aimabele houding e zijn onmiskenbare populariteit ondera bevolking uitgroeien tot een niet mee weg te cijferen factor in de onstatt Surinaamse politiek. . Toch circuleerden al ruim een jaarp nichten over een al dan niet vrijwil verdwijnen van Chin A Sen uit,hetpé tieke leven. Zijn controverse met Haai mat, voormalig adviseur en ministeil zijn kabinet — die duidelijk 'steil nam tegen de zijns inziens gebrekkig capaciteiten van Chin A Sen als rep ringsleider — zijn ambivalente hoüdini ten opzichte van de militairen, en int name Bouterse, die hem dan wel aaiui positie had geholpen maar niet aan i feitelijke macht, en zijn bufferfuncti tussen de gevestigde orde en de linb radicale krachten, hebben hem uiteit delijk ook zelf kapot gemaakt., In feite is Chin A Sen voor de" miliüi ren sinds februari van het vorig 'm toen Bouterse c.s. vrij eigen socialistische i koers voor Suriname, een sta-in-de-weg ft worden. Steeds meer werd hij .voor 1 als. 'rechts ' aangeduide oppösiti bestaande uit conservatieve, religie»* leiders, bedrijfsleven, financiële kring? en vertegenwoordigers van dé oude pv tieke partijen, gezien als dé: pers* waarin het verzet tegen de uiting kon komen. Dit verzet kreeg vooral gestalte in» discussie rond de nieuwe grondig Chin A Seneiste een direct gekozen p* sident met grote bevoegdheden, wete», de dat hiermee de rol van de militair* .uitgespeeld zou zijn. Zover wilde B* terse het niet laten komen. Deze Wj] nog verklaarde hij dat hij de hele* cussie over de nieuwe grondwet op (*, laag pitje wenste te zetten en voorlopi geen verkiezingen zou toelaten. Tekenend voor de huidige situatie' ook dat de behoudende krachten in " rinamé de verjaardag van Chin A S