Martha de Vries stopt lessen Met naald, draad, schaar en machine 35 jaar actief Van een onzer verslaggevers GLIMMEN — Juffrouw M. M. G. de Vries uit Glimmen heeft gisteren haar laatste naailes voor de stichting Huishoudelijke en Consumentenvoorlichting gegeven. Dat gebeurde in het dorpshuis in Dalerveen, waar de Plattelandsvrouwen nog één keer adviezen kregen over het gebruik van naald, draad, schaar en naaimachine. ' ■ r - Na ruim 35 jaar bij de regio noord in dienst te zijn geweest, heeft de 59-jarige Martha de Vries de kans aangegrepen om met de VUT, te gaan. De scheidende lerares was druk bezig een patroon te knippen, toen regiodirecteur van de Stichting Huishoudelijke en Consumentenvoorlichting Henk Rotteveel, alsmede een groot aantal collega-leerkrachten onverwacht, binnenkwamen om haar in de bloemetjes te zetten. Met een lied werd de carrière van juffrouw De Vries belicht. Dat zij in die 35 jaar veel heeft meegemaakt, bleek toen de spontane naaijuf herinneringen ophaalde. "In die beginjaren moest ik overal op de fiets en met de bus heen", aldus Martha de Vries. "De fiets reisde vaak mee bovenop de bus, maar als je dan een stel laag hangende takken passeerde, bleef de fiets daarin hangen. Ik roepen naar de chauffeur en wij dan samen dat ding ophijsen. Dat dat niet goed was voor je fiets kan je je voorstellen. En dat terwijl we een kilometervergoeding van een cent kregen". En verder: "Ik moest ook vaak 's avonds laat op pad en om de mannen dan om de tuin te leiden zette ik een pet op en stak een sigaar in mijn mond. Met een hele diepe stem groette ik dan "moi". Trouwens, ik sliep door de week nooit thuis. Je moest vaak in de kleinste gehuchten zijn en omdat het openbaar vervoer heel slecht was, sliep ik vaak op de zolder van het plaatselijk café met een jeneverkruik gevuld met heet water in bed tegen de kou". • Juffrouw De Vries knipt haar laatste patroon uit. --- Boeken Juffrouw De Vries zou er boeken over kunnen schrijven. Over de zó zware fietstassen dat dè fiets ging steigeren, de muizen op de zolders, het zich wassen op de koestal en hoe ze in plaats van op het gat van de poepdoos in het gat terechtkwam. "Een van de oude garde", noemt Henk Rotteveel haar. "In al die jaren heeft ze nog nooit één dag verzuimd". Zelf zegt ze het werk met verschrikkelijk veel plezier te hebben gedaan. "En nog steeds vind ik het heerlijk. Alleen de entourage staat me tegenwoordig tegen. Daarom grijp ik de kans om vervroegd met pensioen te gaan met beide handen aan. Al die formulieren en papieren tegenwoordig. Het is bij mij thuis gewoon een papierwinkel. Dat ingewikkelde gedoe hoef ik niet. En dan die emancipatie. Mijn meeste cursisten zijn boven de 40. Die mensen zijn hun hele leven gelukkig geweest in hun huwelijk en met de gang van zaken rond hun gezin. Ze vinden het gewoon gezellig om een middagje te naaien. Dat in groepsverband werken stimuleert trouwens enorm, weet u dat? Maar goed, tegenwoordig wordt die vrouwen verteld dat ze het eigenlijk helemaal niet zo naar hun zin moeten hebben. Dat ze zich moeten ontwikkelen en niet meer van alles van hun echtgenoot moeten pikken. Nou, dat hoeft dus niet voor mij. Nee, ik ga nu lekker met m 'n zuster Truus in de tuin werken en op reis naar allerlei vriendinnen, die overal in Nederland wonen. Want ik ken verschrikkelijk veel mensen". Dat laatste kan ook niet anders als je hoort dat Henk Rotteveel heeft uit- gerekend dat Martha de Vries in de loop van de jaren in Groningen en Drenthe 50 a 60.000 vrouwen wegwijs heeft gemaakt met naald en draad. Al deze cursisten krijgen in september tijdens een receptie de gelegenheid om afscheid te nemen. --- Nieuwe slijt-en slemlaag GRONINGEN — Het wegenbouwbedrijf Gruno BV is gisteren begonnen met de aanleg van een nieuwe slijt- en slemlaag op diverse straten en wegen in de stad Groningen. Op de : ; — —— Paterswoldseweg {foto) werd een begin gemaakt met de operatie — kosten een half miljoen — die een week gaat duren. Op de meeste trajecten worden de bovenste lagen eens in de vijfjaar vernieuwd, maar op sommige weggedeelten moet het wat vaker in verband met bijvoorbeeld zwaar vrachtverkeer. Het verkeer moet gedurende ongeveer twee dagen rekening houden met opspattend grint; daarna ligt de slemlaag er op en komen de steentjes vast te liggen. Het wegenbouwbedrijf heeft de bewoners van betreffende straten verzocht hun voertuigen tijdelijk elders te parkeren, om teervlekken en dergelijke te vermijden. .'_.'.■■"-• --- Jubileum stichting Rommelmarkt Haren HAREN - Met een jubileumproject ten behoeve van de Stichting SOS Kinderdorpen in India viert de Harener stichting Rommelmarkt in oktober haar twaalf eneenhalf jarig bestaan. De stichting wil proberen voor 28 oktober, als het jubileum wordt gevierd, ƒ 10.000 bij elkaar te krijgen. Het geld is bestemd voor de inrichting van een landgoed in India tot vakantieverblijf voor kinderen uit de kinderdorpen. --- NOORDER RONDBLIK VAN DE DRAIT TOT DRACHTEN Midden in een nieuwbouwwijk „De Drait" te Drachten staat een in 1980 gebouwde gereformeerde kerk op een terrein dat vanouds bekend staat als het „Oude Kerkhof". Dit gebied is het oudste plekje van Drachten, een regionaal centrum dat momenteel ruim 40.000 inwoners telt. Marian van Dijk ( Wimerts 102) uit Drachten (tel. 05120-13250) heeft de geschiedenis van deze plaats nagetrokken en mij de gegevens verstrekt, die zij heeft opgediept. Op verzoek van het gemeentebestuur van Smallingerland werden hier enkele jaren geleden de fundamenten blootgelegd van een 13e eeuwse Romaanse kerk. Een kerkraam in de gereformeerde kerk herinnert aan die middeleeuwse kerk en voorts een gedenkteken op een grondvlak. Dit grondvlak bestaat uit twee steensoorten, aangebracht in verschillende steenhoogtes. Op het gedenkteken staat als opschrift: „Hier stond van rond 1300 tot 1500 een bakstenen kerk midden in een ommuurde dodenakker". Uit de onderzoekingen is gebleken dat het bak- en/of tufstenen kerkje vroeger verschillende bouwfases heeft gehad. In de eerste fase ontstonden schip en .koor, verder het westwerk en uiteindelijk. een verlenging van het schip en de toren. Het koor van de kerk mat binnenwerks 12.50 x 5.30 m. Op de scheiding van koor en schip waren in de fundamentsleuven aan de noord- en zuidzijde openingen zichtbaar, vermoedelijk van toegangen. Wellicht was een van die toegangen een „vrouwenpoortje", zoals in het kerkje van Kortehemmen. Ook aan de noordzijde van het koor zelf was nog een opening aangebracht. Uit de opgravingskaart is ook te zien, dat het koor niet gelijktijdig met het schip is gebouwd. Verder dat er twee torens op zijn te herkennen als twee vierkantjes naar het westen toe. Het ene vierkant ligt als een stenen matje binnen in de kerk. Het andere vierkant ligt pal voor het westwerk. Koor en torens liggen volgens de oost-west-as. Het schip van deze kerk mat binnenwerks 12.50 x 6.40 m. en vertoonde in het westen een tweede bouwfase, mogelijk voor een dikke westmuur. Uit onderzoekingen valt af te leiden, dat de stichtingsdatum van de kerk vermoedelijk ligt tussen 1000 en 1250, evenals zulks het geval is geweest met kerkjes in de omgeving. Het kerkje van Opeinde dateert uit 1200; de kerkjes van Noord- en Zuid Drachten werden gebouwd tussen 1250 en 1300 en het vrij goed bewaard gebleven kerkje te' Kortehemmen in ongeveer 1300. Bij de vergraving heeft men ook nog stenen doodkisten aangetroffen, vervaardigd van zgn. Bentheimer zandsteen. Van twee kistgraven was er één gemetseld van zware bakstenen, het andere van tufsteen. Beide graven waren van boven plat afgedekt door een laag stenen. Dergelijke stenen graven werden waarschijnlijk plm. de 12e of 13e eeuw in gebruik genomen. Friesland werd in die tijd onveilig gemaakt door rondzwervende wolven, die de houten kisten openscheurden. Daarom begroeven weigestelden hun familieleden onder stenen zerken of buiten de kerk in stenen graven. Op sommige losse bakstenen, die in de buurt van de kerk werden aangetroffen, schijnt men afdrukken van wolvepoten gevonden te hebben. Toen kort na 1100 de wateroverlast in het lage midden van de provincie Friesland steeds groter werd, zochten de mensen het hogerop en trokken vanuit westelijk Smallingerland steeds meer in oostelijke richting, om langs het riviertje de Drait de grond te gaan ontginnen. Bij toename van de bevolking zal er behoefte zijn geweest aan een eigen kerkje. Naderhand werd de kerk te klein en derhalve uitgebreid met een koorgedeelte en werd er een toren bijgebouwd Op oude kaarten is te zien, dat het kerkeland zich steeds meer in oostelijke richting heeft verspreid. Het kerkje van het Zuid en het oude Draitkerkje liggen namelijk precies in eikaars verlengde, in één en dezelfde kavel genaamd „Pastorie-wijk". Volgens een oude overlevering gingen bij afbraak van het „Oude Kerkhof" de bakstenen, die nogal kostbaar waren in die tijd, van hand tot hand in een lange rij, gevormd door de Zuid-Drachtster bewoners, voor opbouw van het nieuwe Zuider kerkje. Maar soortgelijke verhalen komen in meer plaatsen in Friesland voor. Ook de klokken van het oude kerkje zouden zijn verplaatst. Deze zouden door maagden zijn opgepoetst voor ze in de klokkestoel bij het Zuiderkerkje werden opgehangen. Of het Draitkerkje nog een binding had met Klusewier of het klooster te Smalle Ee is niet bekend. Wel staat er in oude geschriften dat men nog in 1826 aan het einde van de zuidelijke Slingeweg eiken palen over sommige sloten kon zien liggen in de richting van het „Oude Kerkhof". Die palen zouden dan duiden op een oud pad. Het Draitkerkje werd overbodig, toen de bewoners vertrokken waren. Omstreeks 1300 moet het „Oude Kerkhof" rigoureus zijn gesloopt. Alle nog bruikbare bakstenen werden afgevoerd voor hergebruik elders. Wel is zeker dat het „Oude Kerkhof" of „Ommuurde Dodenakker" de eerste aanzet is geweest voor Dragten en de huidige bloeiende plaats Drachten, centraal gelegen voor de provincies Friesland, Groningen en Drenthe. Kerkraam voor de ingang van de gereformeerde kerk in de nieuwe wijk De Drait te Drachten. Dit kerkvenster herinnert er aan dat er ten westen van het nieuwe gebouw in de middeleeuwen een kerk heeft gestaan... —„ , .., ,_vaß ,V|ViV,V.\V,',' Gedenkteken op het oudste plekje van Drachten. n h ; ;4 De gereformeerde kerk „De Arke", een kerkelijk centrum in de nieuwe wijk De Drait in Drachten. De foto's werden gemaakt door Wladimir van derßurgh. Dit U een zeer oude foto van de christelijke lagere school in Middelstum, met woning, vermoedelijk nog vóór 1900. In 1892 werd besloten kastanjebomen te „poten". In mei 1894 werd de gracht aan weerszijden van de dam een eindje gedempt. In 1897 kwam er een „richel" om het schoolplein. De foto is ontleend aan het onlangs verschenen fotogedenkboek over 125 jaar christelijk onderwijs te Middelstum (Uitgeverij Profiel, BedumJ 27,50). Voor de betrokkenen is dat geen nieuws, na de druk bezochte reünie van oud-leerkrachten en oud-leerlingen in Middelstum. Over de voorbereidingen voor dit gedenkboek heb ik u al eens uitvoerig verteld. Het boek dat nu tot stand is gekomen, ziet er kloek uit en bevat in geschrift en in 250 foto's een fraaie documentatie over het wel en wee van het christelijke onderwijs in Middelstum. Er staan in het boek uiteraard veel klassefoto's en verder foto's van feesten en documenten. Het streven was er op gericht zoveel mogelijk oud-leerlingen in het boek op te nemen en dat is aardig gelukt. --- Bestrijding muskusratten wordt provinciale zaak Van een onzer verslaggevers GRONINGEN/ASSEN — Minister Smit-Kroes vindt dat de bestrijding van de muskusratten straks in eerste instantie onder verantwoordelijkheid van de provincies moet geschieden. De kosten moeten vooral door de pro- vincies en de waterschappen worden gedragen. De mate waarin het Rijk wil meebetalen hangt af van bovenprovinciale en nationale belangen. Dit schrijft de minister mede namens haar ambtsgenoot van Landbouw in een brief aan het interprovinciaal overleg voor waterbeheer. Als mevrouw Smit-Kroes haar zin krijgt zal het Rijk verantwoordelijk blijven voor de eisen die aan de muskusrattenbestrijding worden gesteld en voor de methoden en middelen bij de bestrijding alsmede het onderzoek daarnaar. Het overgrote deel van de kosten wordt nu betaald door het ministerie van Verkeer en Waterstaat, dat dit jaar 7,4 miljoen gulden heeft uitgetrokken voor de bestrijding van de muskusrat. De minister vindt het redelijk dat provincies en waterschappen een grotere bijdrage gaan leveren. In de voor muskusratten kwetsbare gebieden zouden provincies en waterschappen tweederde van de kosten moeten dragen en het Rijk eenderde. In de weinig kwetsbare gebieden moet, evenals in de grensgebieden, meer bestrijdingscapaciteit worden ingezet dan uit een oogpunt van regionaal belang nodig is. Immers, alle muskusratten die daar worden gevangen komen niet in de kwetsbare gebieden terecht. Dus vindt de minister dat de kosten van de muskusrattenbestrijding in die minder kwetsbare gebieden vrijwel geheel voor rekening van haar departement moeten komen. • c^ Zowel de provincie Groningen als de provincie Drenthe worden beschouwd als een minder kwetsbaar gebied. Vandaar ook dat ir. M. Tamminga, adjunct-directeur van Provinciale Waterstaat Drenthe en de heer F.K. Oosterhuis, coördinator muskusrattenbestrijding van provinciale Waterstaat Groningen, zich (nog) niet al te veel zorgen maken over de beleidsvoornemens van minister Smit-Kroes. In Groningen zijn elf rijksvangers en vier : provinciale vangers. Daarnaast worden in het kader van werkverruimende maatregelen tijdelijk nog eens vier mensen ingezet bij de muskusrattenbestrijding. De indruk bestaat dat de bestrijding van muskusratten (die met hun gegraaf gevaar kunnen opleveren voor dijkdoorbraken) in Nederland zo langzamerhand goed is geregeld. In Groningen bijvoorbeeld is, terwijl de jacht steeds beter wordt georganiseerd, het aantal gevangen muskusratten (24.245) vorig jaar voor het eerst gedaald. • De herinrichting van het Paalkoepelgebied dan de Meerweg in Haren is in volle gang. Nog deze zomer zal ook het gebouw zelf worden aangepakt." y!"S --- Paalkoepel wordt café Van een onzer verslaggeefsters HAREN - De Paalkoepel, het voormalige theehuis van de familie Scholten \ aan het Paterswoldse Meer, wordt een café-restaurant. Om dit mogelijk te maken wordt de koepel geheel in oude stijl hersteld, compleet met glazen wanden. De kosten bedragen ƒ 350.000. ;r Zoals gemeld wordt het terrein rond de Paalkoepel aan de Meerweg momenteel opgeknapt voor dagrecreatie. Over de koepel zelf moest voor de voltooiing van dit werk een oplossing worden gevonden, omdat het bouwvallige bouwwerk gevaar voor de recreanten zou opleveren. Woordvoerster mevrouw S. van Koeveringe van de Stichting de" Paalkoepel in oprichting verwacht dat nog deze zomer met de restauratie kan; worden begonnen. De grootste kosten worden veroorzaakt doordat het gebouw van nieuwe fundamenten moet worden voorzien. Onder het gebouw komt een kelder; waarin een keuken en openbare toiletten worden gemaakt. Het gebouw zal worden verwarmd, zodat men er ook 's winters terecht kan. Bij het ministerie" van WVC is subsidie aangevraagd. Het Scholtenfonds stelt verder ƒ 10.000 bc],' schikbaar en een nog onbekende particuliere instelling heeft ƒ60.000 toegezegd. Voor het nog niet gedekte bedrag van ƒ 45.000 wil de stichting een beroep doen op de gemeente Haren. Het Meerschap Paterswolde blijft eigenaar var\ de Paalkoepel. Er zijn onderhandelingen gaande met drie horeca-, ondernemers over de exploitatie van het1 café. De restauratie van de koepel wordt volgens mevrouw Van Koeveringe een hele klus. Het dak wordt van het gebouw gelicht, waarna de houten wand-, delen elders zullen worden gerestaureerd. Bij het werk zullen verschillende Harener aannemers worden betrokken. --- Fatale inhaligheid Van een onzer verslaggevers GRONINGEN - Zijn inhaligheid brak de 20-jarige H.R.B, uit Groningen vannacht op. De man brak in bij slijterij Beeres aan de Korreweg in Groningen en nam acht flessen drank mee. Toen hij thuis was vond B. dat de buit eigenlijk nog groter moest zijn en ging terug. De politie was inmiddels ter plaatse en hield B. aan. ---