Bombardement der zinnen tijdens Open Podium Het; Open Podium is een vast programma-onderdeel van het Grand Theatre met een uitermate losse formule. Mensen die menen dat ze iets aardigs kunnen vertonen, kunst of een kunstje, werken daar onder begeleiding een tijdje aan en voeren het dan uit of op. Zo hadden we de afgelopen maanden meer of minder geslaagde avonden rond de thema's ritme, jongleren en underground. Het gebodene van gisteravond week in zoverre af van de gangbare formule, dat de groep die de show voorbereidde niet echt 'open' was. Ruim twee maanden lang heeft een team van twaalf mensen gewerkt aan een aantal ideeën om die vervolgens in collage-vorm te presenteren, mensen met uiteenlopende. achtergronden: studenten van Akademie Minerva, Übbo' Emmius, Rijksuniversiteit, maar ook lieden uit de kraakscene. -~■: Een' Leitmotiv was er nauwelijks." LijdmotièflDe Zoon van Arme Frank, zo Jieette de avond. Maa»* veel meer dan een grote vlag voor een omvangrijke lading was dat niet. Er werd veel' Duitse muziek gespeeld en gedraaid en er werd behoorlijk de Drache gestoken met, bepaalde aspekten van het Déutschtum. De avond had watmij Sebeurtenls: Open Podium avond. Plaats: Grand Theatre te Groningen. Publiek: 140 betreft. evenwel ook . Geheel verzorgd/Non accettabile il Ricatto kunnen heten. Toch maar een greep uit het gebodene. Filosofische mompelpraat over, Samuel Beckett. Expressionistische kwekpowezie van Twan Kievits. De films Aagrunol 1 en 2, geschoten óp het schitterende terrein van de oude giffabriek. Vertraagd opgenomen-en hysterisch gemonteerd, zodat er een waar bombardement der zinnen ontstond. Die haar voor de lens paste precies. De Atemprobe, een concert voor saxofoon, trekharmonica en harmonium dat puur, Fluxus was." Licht, een performance met twee filmlampen die je in het gelaat schenen en die minutenlang cirkels en streepjes op je netvlies achterlieten. (Bijmij werden ze ;" tenslotte donkerblauw. mét een okerachtige aura). , ,'-'. > 'Toch was het Open Podium uiteindelijk nog wel een beetje open; Tijdens het pianostuk Liebestod klom een niet geprogrammeerde, leip naar het plafond om daar een huiveringwekkende wandeling temaken over de stangen die de lampen torsen. Hij viel niet, gelijk een leip betaamt.'; E.D. --- Delfdam en Saspel: goede afronding eenakterfestival De aantrekkelijk stukkeuze van Delfdam uit Delfzijl en Saspel uit Winsum, de amateurtoneelgroepen die tijdens de slotavond van het eenakterfestival in het Grand Theatre in Groningen optraden, gaf Stampijn toch nog gelijk..Op initiatief van provinciaal toneeladviseur Arent van den Wall Bake had Stampijn, nieuw' centrum voor het amateurtoneel in Groningen, dit eenakterfestival georganiseerd om de deelnemende verenigingen in staat te stellen ook eens wat minder gangbare stukken op het repertoire te nemen. Met name Saspel voldeed aan die verwachting mét vier groteskè~stukjes over actuele maatschappelijke (wantoestanden. Maar ook Delfdam had in Regenwormen van Yvonne Keuls een aardig miniatuurtje gevonden. Saspel speelde Tegenstelling van Joris Langman en Help, Ik had altijd een vriend en Jansen van Paul Ableman, stukken die met elkaar 'gemeen hebben dat de: werkelijkheid ér op een overtrokken en daardoor satirische manier in wordt geschetst. Zo gaat Tegenstelling over een moeder en haar twee zoons, van wie de een een actievoerder en de ander een doemdenker is. De dialoog van het stuk bestaat vrijwel volledig uit het jargon van het actier en therapie-wezen. Gebeurtenis: Slotavond eenakterfestival Plaats: Grand Theatre in Groningen/ Programma: Toneelvereniging Oelfdam met „Regenwormen" van Yvonne Keuls toneelgroep Saspel met „Tegenstelling" van Joris Langman en „Ik had altijd een vriend", „Help" en „Jansen" van Paul Ableman. Publiek: ruim 20. Bijzonderheid: Het festival wordt op 3,4 en 5 mei herhaald in De Menterne in Muntendam. Ook in de drie wel heel korte stukken van Ableman heeft de taal voornamelijk een „doorprik-functie": het zyn bijna gespeelde cartoons, spotprenten. Saspel speelde de vier stukken overigens niet echt overtuigend, de voor dit repertoire noodzakelijke puntigheid ontbrak, alsmede vindingrijkheid in de regie van Ger de Groot. Diezelfde De Groot zorgde overigens 'voor een fraai pauzenummer als een de tijd dodende inspiciënt. Regenwormen van Yvonne Keuls gaat over een' zieke intellectueel en een hem verzorgende vrouw. Het uitwisselen van herinneringen lijkt r?,n ÏÏ&n,te brengen, maar uiteindelijk blijft de afstands tussen hen onoverbrugbaar. Met name Hilda Riesebos had als de vrouw mooie momenten, Ab Bolhuis speelde de man iets te een- rmgu?et\W?S jammer dat de regie (Ger Wiers) het spanningsverloop in de eenakter te weinig had benadrukt. De durf die spreekt uit het kiezen voor zo n stuk, miste ik in de voorstelline HENKSCHOLTEN Foto: Jelte Homburg • Hilda Riesebos en Ab Bolhuis van Delfdam in ,\Regenwormen" van Yvonne Keuls. --- Componisten protesteren tegen prijsvraag Groningen Manifest Van onze kunstredactie : Twee Groninger componisten, Frans Vuursteen en Jacob ter Veldhuis, hebben geprotesteerd tegen de prijsvraag voor componisten die is uitgeschreven door de Projektgroep Groningen Manifest '84. Volgens een kortgeleden geplaatste advertentie in deze krant kunnen composities worden ingediend voor mannenkoor of gemengd a capella-koor, voor kamermuziek of voor harmonie- of fan- In een brief aan het bureau van Groningen Manifest '84 zeggen de beide componisten dat door een dergelijke prijsvraag "het beroep van componist wordt gedegradeerd tot het niveau ;'van kruiswoordpuzzelaars en' wedstrijdhengelaars." Uit hun tekst blijkt dat de briefschrijvers vooral bezwaar hebben tegen de in het vooruitzicht gestelde beloning van 2500 gulden per bekroonde compositie — een bedrag dat zij een fooi noemen. Voor de soort en omvang van in de prijsvraag bedoelde werken staan bij het Genootschap van Nederlandse Componisten honoraria genoteerd van tussen de 4500 en de 9000 gulden. ."Het ontduiken van deze geoogmerkte tarieven ontkracht een serieus compositie-opdrachtenbeleid én .werkt concurrentievervalsing in de hand," aldus de brief. Verder achten Vuursteen en Ter Veldhuis het niet waarschijnlijk dat dè ingezonden partituren,. mochten zij worden bekroond, nog zullen worden uitgevoerd in het kader van de culturele manifestatie GM '84. De korte spanne tijds tussen uitloving van de prijsvraag en uiterste inzenddatum (31 juli) maakt dat • volgens hen praktisch onmogelijk. Kor Konstapel van Groningen Manifest merkt desgevraagd op dat hièt iedereen op zijn wenken bediend kan worden. Uit het hele land heeft men overigens positieve reacties van belangstellende componisten ontvangen. Verder heeft de prijsvraag volgens Konstapel weinig te maken met een opdrachtenbeleid. Het doel is de benadering van een brede groep componisten. --- Spelcentrum reconstrueert eerste schouwburg-voorstelling 'Ga heen, schoft' met de linkerarm Van onze kunstredacteur Peter Blom GRONINGEN — Bij het Groninger Spelcentrum denkt men aan boze opzet, maar waarschijnlijk is het een grillige speling van het lot: als woensdagavond het Spelcentrum in de Stadsschouwburg de reconstructie van het eerste in die schouwburg gespeelde toneelstuk brengt, beslist de Groninger gemeenteraad in een extra vergadering ondertussen waarschijnlijk over het lot van de spelers. Sommige bestuurders menen' immers dat het Spelcentrum best gemist kan worden. Die reconstructie van de openingsvoörstelling van maandag 8 oktober 1883 komt er in elk geval. Dus in originele stijl, taal en aankleding met komisch drama „Onze Jongens" van de allang . vergeten Engelse schrijver Henry. James Byron. Bij het Spelcentrum overweegt men wel er een actueel staartje aan te breien. Joop Leertouwer: „Bijvoorbeeld kunnen we tijdens het slotapplaus zwarte mannetjes met 'PvdA' op de rug laten binnenstormen die met een mitrailleur de spelers neermaaieni : ...De heropvoering, van "Onze Jongens" is een idee van voormalig chemi: cus Evert Ruhwandl die met zijn regie voorgoed afscheid neemt als medewerker van het Spelcentrum. Zijn werkzaamheden daar stonden al op een wat lager pitje,V want eigenlijk is Ruhwandl al VUT'er.' Zijn reconstructie-i--dee — in dankbaarheid ontvangen door schouwburgdirecteur Ton Post — betekent een aantrekkelijke afronding voor Ruhwandl die eerder al heel wat amateurvoorstellingen in Groningen regisseerde, vooral voor De Scheeps- • EVERTRUHWANDL . . idee heropvoering .t. • Het openingsprogramma „van den nieuwen schouwburg", ruim honderd jaargeleden. --- Verkeerd Een grappige bijkomstigheid is dat Ruhwandl aanvankelijk het verkeerde stuk'uit de archieven had,opgediept. Hij; achterhaalde > hetj in dezelfde * tyd gespeelde stuk V.Ohze'Jongen" — het scheelt inderdaad maar één letter.—, geschreven door ene Fuchs. Dit was een simpele eenakter met een rolletje of zes, gemakkelijk té behappen. De Spelcentrum-medewerkèrs zetten zich rond de vorige jaarwisseling al aan de tekststudie. Gelukkig kreeg; Ruhwandl echter het programma van de eerste' schouwbürgavond onder ogen, zodat hij kon constateren dat hèt roer om moest. De Koninklijke Bibliotheek wist hem de Engelse versie van het goede stuk te leveren. Vier man — Ruhwandl zelf incluis — zijn vervolgens aan het vertalen geslagen, want de Nederlandse versie was niet meer te achterhalen. Die vertaling heeft heel wat voeten in de aarde gehad: er moest getracht worden het Nederlands van honderd jaar geleden op papier te krijgen. Oude drukken van Hildebrands „Camera Obscura" dienden ruggesteun te geven. ,:.-,-,!.?., . . „Onze Jongens" van H. J. Byrori — in het verleden ook in de Verenigde Staten kassucces — is een volwassen stuk vandrie bedrijven voor tien spelers. Door al het vertaalgedoe kon men pas laat met instuderen beginnen. Niet erg, want Ruhwandl heeft door zijn bronnenstudie ontdekt dat men vroeger ook bepaald niet rolvast was. Joop Leertouwer die één van de hoofdrollen heeft, wandelt niettemin de hele dag met een walkman op.. Die bronnenstudie van Ruhwandl bleek op zich een bron van vermaak. Vroeger werd heel anders toneel gemaakt, daaris de regisseur inmiddels wel achter gekomen. Smakelijk weet hij te vertekllen over, de strikte scheiding tussen eerste-, tweede- en derdeplans acteurs. Deze drie categorieën werden in 1883 nog streng gehandhaafd. De acteurs van het eerste -plan bevonden zich vóór op het toneel, die van • het tweede ergens in het. midden eh'dié van het derde moesten achterin blijven. ..r..^ir7l --- Onderrigting Een grote steun had Ruhwandl aan het in 1830 verschenen standaardwerkje „Theoretische lessen over de Gesticulatie en Mimiek, gegeven aan kweekelingen van het fonds ter opleiding en onderrigting van toneel-kunstenaars aan den schouwburg te Amsterdam", geschreven door-J. Jelgerhuis Rz. Dit boek deed ook rond 1880 nog opgeld en bevat adviezen die nu als baarlijke nonsens beschouwd kunnen worden. .. Zo mocht de 19e eeuwse acteur niet in een rechte lijn van het ene naar het andere punt lopen. Dat moest met een boog, want dat was" elegant. Verboden was bovendien symmetrie van armen en benen. De linker arm moest in een andere positie dan de rechter, want anders werd het „Egyptisch". Heel bijzonder was'verder het voorschrift.de rechter arm te gebruiken voor gebaren met een positieve inhoud en de linker voor afkeurende gesticulatie. Wie woensdagavond; de claus „Ga. heen, schoft" moét uitspreken dient de nch'V ting van vertrek met de linker arm aan te geven...~ i ~ v 'rssssccr~z^ss:, De reconstructie van „Onze Jongens" kost maar liefst f 10.000, erg veel voor één voorstelling vindt ook Ruhwandl. Maar ja, de huur van het dekor alleen al bedraagt f 3600. De voorstelling is echter een unieke kans op een blik in het theaterverleden. De leden van de Groninger amateurverenigingen kunnen via hun club gratis naar binnen. Ruhwandl hoopt dat vele bezoekers zich door de gelegenheid laten inspireren en in avondtoilet blijk van hun belangstelling zullen geven. Door .dé. vele taalgrappen is „Onze Jongens" niet alleen curieus, maar ook leuk: Dé jongens die centraal staan zijn twee zoons die in de ogen van hun respectievelijke.; vaders verkeerde vriendinnen; hebben gekozen. De afloop van dit conflict moet u zelf gaan bekijken! --- Jazzmarathon rond Van onze kunstredactie - Max Roach, een slagwerktrio met Andrew Cyrille, Don Moye en Fodé Youla en het 29th Street Saxophone Quartet zijn de grote attracties van de komende Jazzmarathon, op 9 en 10 juni in de Groninger Oosterpoort. Zoals gemeld komt de traditionele openingsavond met bluesmuziek dit jaar wegens geldgebrek te vervallen.' Er zijn twee Groninger formaties gecontracteerd: de TamTamFanFare en Umbo Stamp. Dat eerste gezelschap waakt zijn debuut op de Marathon en jjal gedurende de zomerperiode her en der in de stad en daarbuiten van zich gten horen. De TamTamFanFare bestaat uit koper- en rietblazers plus aantal handtrommelaars en speelt j&uziek die gebaseerd is op Westafrisaanse ritmen.*TT." jUit Europa komen voorts Moiré Mu?k van saxofonist Trevor Watts en het JJidier Levallet Quintet. Het Eastasia Urchestra van altist Yoshiaki Fujika- ws brengt de Japanse visie op geïmproviseerde muziek. Dit dertien*°Ppige gezelschap is enigszins te verp»jken met het ICP Orkest uit ons 'and. Het oudste lid van de band is de zestigjarige avant garde saxofonist "UueKeizo. oorf?** R°ach, het percussietrio en het *3th St Sax Quartet zijn niet de enige Amerikaanse acts: de Verenigde Sta- Het Beeldende Kunstenaars Docuentatiecentrum organiseert op vrijdag 4 "ei a.s. van 15.00 tot 17.00 uur een infor- middag met het thema "Beleid en Kunstopdrachten". Wethouder A. J. Berger ex ? gedeputeerde Beukema het eerste nin » ar van "Kunst en omgeving in Groy "gen aanbieden. Deze publikatie met l eurenf°to's laat mogelijkheden zien van vi nstopdrachten in de dagelykse omgeten worden ook vertegenwoordigd door het Paul Smoker Trio en het New Orleans Saxophone ensemble. Bovendien zal het duo Rhodessa Jones-Idris Ackamoor beide dagen performances verzorgen. Outwave, Meditations on Modern Life en The Legend of Lilly Overstreet, zo luiden de titels van de scetches van dit miniatuur-theaterge- David Chertok's Swingfilmsirkus draait eveneens beide dagen. Het is alweer een aantal jaren geleden, dat deze Newyorkse verzamelaar zijn jazzfilms op het Groninger festival draaide. Hy neemt een grote hoeveelheid materiaal mee dat hier nog nimmer vertoond is. Daarbij zitten registraties van Bvd Powell, de Charles Mingus Workshop met EricDolphy en het John Coltrane Quintet, eveneens met Dolphy. v. . • Max Roach en saxofonist Odean Pope: straks in 'deJazzmarathon --- Zoon Ashkenazy in de fout Gebeurtenis: pfanorecital door Vovka Ashkenazy. Programma:: Chopin, Nocturne op. 15/2; Mazurka's op. 56/1,2,3; Ballade no. 2 In F; Barcarolle op. 60; Berceuse op. 57; Sonate no. 3. Plaats: Oosterpoort te Gro. nlngen. Publiek: 400. Wat voor iedere musicus een nachtmerrie moet zijn overkwam de pianist Vovka Ashkenazy in werkelijkheid: hij raakte zijn concentratie kwijt en kon niet verder spelen. Het gebeurde na de pauzeTin de Derde pianosonate van Chopin, het slotstuk. Het publiek applaudiseerde na het eerste deel en toen trad een lange stilte in waarin de pianist enkele malen bijna het klavier beroerde, nog een klinkende poging deed om aan het scherzo te beginnen en toen dat niet lukte van het podium verdween. Even later werd aangekondigd dat hij van de sonate wel het derde deel zou spelen en wellicht ook de finale. Ze werden beide gedaan, maar opnieuw met een forse stilte ertussen. Voor de 23-jarige zoon ,van de illustere Wladimir Ashkenazy zal het een hoogst onaangename ervaring zijn geweest en de luisteraar kon zich eventueel afvragen of de mogelijkheid van deze black-out al niet in het voorafgaande deel van hét recital besloten had gelegen:' ■•'- ■ - ' Over kan- men* vruchteloos speculeren en er allerhande antwoorden op vinden, maar een feit was wel dat Ashkenazy in zijn Chopinprogramma maar zelden emotionaliteit of bevlogenheid had kunnen overbrengen. Veel van wat hij deed klonk heel afstandelijk, althans, dat besef kreeg men geleidelijk aan: Bij het eerste werk, de Nocturne in Fis zou men nog van "zoekend" hebben kunnen.spreken, maar dat zoeken veranderde tijdens de rest van het concert maar zelden in vinden. .Wel klonk enige glans soms door: in de Ballade, en de Barcarolle bij het begin, en ook in de Berceuse. Moesten er echter grote contrasten in de muziek komen, zoals in de Ballade dan kwam er wei flink wat geluid. Maar de indruk dat dè pianist macht over zijn materie had kreeg men daarbij niet onmiddellijk. Ook in het kleine was de richting waarin Ashkenazy de muziek stuurde niet heel duidelijk: het rubato had iets aangeleerds en miste de natuurlijke adem en er waren pauzes, bijvoorbeeld tussen akkoorden, die eigenlijk te lang duurden. ''.'/.'. Hoe het ook zij; of deze inzinking nu toevallig, was of een signaalvoor het feit dat Vovka Ashkenazy 'zijn draai nog moet vinden; als hij eens terugkomt zou dat wellicht wel op een béter geïntoneerde vleugel moeten.. . PAULHERRUER • VOVKA ASHKENAZY . . .forse stilte ... --- Geslaagd huwelijk contrabas en piano Hoewel er bij nader inzien eigenlijk een uitgebreide literatuur bestaat voor een solorol van de contrabas, levert die toch te weinig boeiende stukken óp voor een «interessant recital. Dat is de reden waarom bassisten vaak voor cëllopartijeri kiezen. Zo ook de Schotse bassist Duncan MeTier die met de Koreaanse pianist Wonmi Kim in' Winschoten optrad. Beide ■ musici wonen en werken al geruime tijd in Nederland.' Het programma bevatte,' hoe kan het ook anders, muziek van de contrabascomponist Bottesini, wiens operafantasie Somnabula werd uitgevoerd: Het virtuoze stuk werd bijzonder soepel en genuanceerd uitgevoerd en met de juiste attaquerende benadering van de pianiste, die zich ontplooide als een kernachtige vertolkster van de gevarieerde sferen in de-werken op het programma. Overigens leverde de keuze voor Bottesini dé enige originele contrabaspartij bp.Zowel'deÈlégieals cello en piano geschreven. De „transpositie" ,van cello naar contrabas viel \h Fauré's Elegie gelukkiger uit dan in de Sonate van Brahms. De bassist liet bij Fauré een fijnzinnige lyriek en een subtiele, dromerige benadering horen die eën goede cello-uitvoering naar de kroon stak. Gebeurtenis: Recital door Duncan MeTier, contrabas en Wonmi Kim, piano. Plaats: Muziekschool in Winschoten. Programma: Fantasia Somnabula van G. Bottesini (1821-1889)/Elégie van G. Fauré (1845-1924)/Sonetto del Petrarca van F. Liszt (1811-1886)/Sonate in e op. 38 van J. Brahms (1833-1897). Publiek: 11. Het probleem, dat het verschil in timbre, vooral in de lagere registers, tussen cello en bas oplevert werd daarin niet hoorbaar. Maar wel bij Brahms. Diens cellopartij heeft een nogal lage ligging gekregen en lijkt dus ogenschijnlijk zeer geschikt voor een vertolking door 'de bas. Maar waar bij de cello de lage snaren nog kunnen zingen, ontstaat bij de bas al snel een onderaards gerommel wat ten koste gaat van toonvorming en expressie. Zo ook in deze uitvoe- De pianiste soleerde in één van de Pélerinages van, Liszt. Zij . pakte het stuk uitbundig en helder aan en èxcellegrde Tiinphet- dromerige pianissimo, maar uiteindelijk miste de vertolking toch het belangrijke vleugje extravagantie '• dat deze muziek kenmerkt. Niet alleen speelden de begrenzingen van de kleine salonvleugel hierbij een rol, een ruimer gebruik van het rubato bijvoorbeeld had wonderen verricht. • ERICBOS ---