'Mijn land wil mij vermoorden' 'Onbekende' Rosario in wurggreep van de angst Van een onzer verslaggevers : LEEUWARDEN — „Mijn vrouw en kind zijn vermoord. Ik ben gemarteld en met hulp van vrienden naar Nederland gevlucht. En hier ben ik opgesloten in een politiecel, 14 dagen in een isoleercel gestopt in Veenhuizen en sinds drie weken opgesloten in het huis van bewaring in Leeuwarden." Dat zegt de 'grote onbekende' David Rosario, de man die weigert zijn ware identiteit prijs te geven en asiel aanvroeg in Nederland uit angst te worden vermoord door de regering van zijn land. Over de behandeling die hem in Nederland te beurt valt, is hij allerminst te spreken. Dat Justitie hem van de ene cel naar de andere sleepte bracht hem er tien dagen geleden zelfs toe in hongerstaking te gaan. Hij leeft op koffie en thee. Op eten spuwt hij met evenveel walging als op de Nederlandse regering. Hem wordt onrecht aangedaan, vindt hij. „Ik ben bang, ontzettend bang. Waarom begrijpt niemand dat tóch? De regering van mijn'land wil mij afmaken. Ik hunker naar asiel in een land waar -ik veilig ben. Maar wat ik ontmoet is louter onbegrip." De man, waar Justitie zo mee in de maag zit, trekt wit weg bij het zien van een camera. „Geen foto," zegtvHij"geschrokken! „Wannqer" dè"agentëri van mijn" land êeri foto van mij zien, komen ze mij'kapot schieten*"... ■ - ;;'Rosario■ ƒ261 is voor Nederlandse begrippen klein en heeft zwart kort kroeshaar. Hij praat vrij vlot Engels, terwijl zijn moedertaal Spaans is, en maakt een zelfverzekerde indruk. Met diepe verachting bekijkt hij de tralies voor de ramen van de spreekkamer van de gevangenis. Hij is diep teleurgesteld in Nederland na verhalen van vrienden, die hem zeiden dat ons land het enige is waar iedereen vrij rond kan lopen. Hij heeft schoon genoeg van Nederland. Wanneer Justitie er niet snel in slaagt, hem zijn echte naam te ontfutselen, moet Rosario over twee weken worden vrijgelaten. Hoewel hij dan zou worden 'gedoogd', voelt hij er niets voor te blijven. „Zodra ik vrijkom verlaat ik dit land. Ik kan niet in een huis blijven waarin ik niet welkom ben. Kijk maar naar de Tamils, ze geven hier niets om vreemdelingen." ' Rosario werkte volgens j eigen zeggen in zijn land in een psychiatrisch ziekenhuis. Daar ontdekte hij dat het door de regering misbruikt werd om politieke tegenstanders door marteling te breken. „Ik moest verkeerde medicijnen en elektrische schokken toedienen," zegt hij. „Er zijn daar in de loop der jaren duizenden mensen vermoord." ■. Zelf werd hij na de ontdekking in een politiebureau gemarteld. Littekens op zijn rug, benen, neus en armen zijn de stille getuigen daarvan. Met een boot wist hij ten slotte naar Nederland te vluchten, waar hij in Roosendaal werd aangehouden: '■■■■ • MhtA De enige die weet hoe Rosario werkelijk heet en waar hij vandaan komt is de dominee van de Pauluskerk in Rotterdam.' Hij is bang dat de predikant onder druk wordt gezet en vreest voor uitwijzing, hoewel hij als politiek vluchteling recht zou hebben op asiel. „Nederland heeft mooie regeltjes, maar die staan haaks op de praktijk," aldus Rosario. • De grote onbekende die zich David Rosario noemt en weigert zijn identiteit prijs te geven zucht in een Leeuwarder gevangeniscel. (Foto: Archief NvhN) --- Langs snelweg Hoogeveen-Assen Mes in wildgroei van verkeersborden Van een onzer verslaggevers ASSEN/BEILEN - Borden-inflatie, noemde de Drentse gedeputeerde A. J. Eshuis ooit de steeds toenemende wir-war van verkeersborden langs' Neerlands autowegen. Wie als autombilist ooit geprobeerd heeft om gedurende een aantal kilometers op de autoweg alle gepasseerde verkeersborden te tellen, raakt of de tel kwijt of ziet de cijferreeks razendsnel oplopen. Maar als Nederlanders mogen we alles graag zo veel mogelijk regelen en... vooral niets aan onduidelijkheid over laten. In onze regel- en bemoeizucht ontaardde de bebording bij werkzaamheden op Rijksautowegen zo langzamerhand in een onherkenbaar metalen bordénwoud, constateerde Rijkswaterstaat. Het mes moest er in: met veel minder borden [ moest de weggebruiker op de autosnelwegen het» zelfde duidelijk gemaakt kunnen worden, besloten de verkeersdekundigen bij deze Rijksdienst. Op de Noordelijke autosnelwegen is het eerste resultaat daarvan te zien op de vierbaansweg Hoogeveen-Assen (A2BK 'Wie .vanuit uit het zuiden richting Drentse hoofdstad rijdt,' passeert hier bij wegwerkzaamheden te Spier en Beilen eerst twee situaties, waar de nieuwe, versimpelde bebording staat en even onder Assen - ter hoogte van Graswijk - is "de bebording nog volgens het oude principe aangebracht. [ De nieuwe wegbebakening is veel eenvoudiger - er resteert slechts nog ongeveer een kwart van het aantal borden en hekken - en daardoor ook veel sneller te verplaatsen. Wel is geprobeerd om de automobilist 'dwingend' op de borden te wijzen door deze aan de rechterkant van de weg in een rood-wit raamwerk te plaatsen. Daarnaast is bij het begin van de wegversmalling in plaats.van"de bekende fuik (bestaande uit een vloeiende geleiding door middel van oranjekegels of , geleidebakens) nu gekozen voor een zogenaamde mobiele actie wagen met een blauw-wit pijlbord en lichten. Trouwens op de A2B ter hoogte van Beilen is momenteel nóg een noordelijk nieuwtje te zien. Op de borden, die attenderen op het hier aanwezige, tankstation de Smalhorst, staat naast het reguliere, zwarte silhouet van een benzinepomp sinds kort ook het silhouet van een groene benzinepomp, aangevend dat hier loodvrije benzine getankt kan worden. Door Rijkswaterstaat 'en de benzinemaatschappijen is overeen gekomen dat dit de voorlopig de enige plaats is langs de vierbaanswegen in het noorden waar loodvrije benzine getankt kan worden. 9''De nieuwe borden van Rijkswaterstaat. (Foto: JanAnningd') • Oude borden Rijkswaterstaat bij reconstructie. (Foto: Jan Anninga) --- Steeds meer Nederlanders met vakantie naar buitenland Van onze Haagse redactie |DEN HAAG (GPD) — Steeds meer Nederlanders kiezen voor een buitenlandse vakantie. De grote touroperators spreken van een spectaculaire groei: Vliegreizen naar vooral Griekenland en Spanje nemen een hoge vlucht. Arke Reizen spreekt wat * dat betreft zelfs van „het beste seizoen in óns 51-jarige bestaan". Directeur G. J. N. Couvreur van de Algemene Nederlandse Vereniging van Reisbureaus drukt zich wat voorzichtiger uit: „1984 was een goed jaar en het ziet er naar uit dat we over dit jaar ook tevreden kunnen zijn". Algemeen-directeur R. Klawer van "Neckermann "-. Reizen verklaart dat zijn organisatie dit jaar 45 procent meer vliegreizen heeft geboekt dan in '84. Opvallend vindt hij de enorme belangstelling voor een vakantiereis • naar de Griekse eilanden. Griekenland heeft echter Spanje als vakantieland niet van de koppositie verdreven. Volgens Klawer zal dat bok in dn nabije toe- komst niet gebeuren,"' omdat Spanje nog steeds de.beste accomodatie biedt. Verder liggen trips naar de Canarische Eilanden, Tunesië, Marokko en Joegoslavië goed in de markt. Ook .Holland International heeft in 1985 meer reizen naar het buitenland verkocht dan vorig jaar. Ook daar blijkt dat Griekenland dit jaar populairder is dan Spanje. „Een vakantie in Griekenland is weer eens iets nieuws", zo luidt zijn verklaring voor het toenemend enthousiasme voor Rhodos en Kreta. Arke Reizen meldt dat dit jaar 12 procent meer busreizen zijn geboekt dan in 1984. De interesse voor pendeltrips naar Spanje en rondreizen door Noorwegen en Italië is groeiend, terwijl busreizen naar Oostenrijk minder worden verkocht. Neckermann-directeur Klawer meent dat de „behoorlijke teruggang" in het aantal verzorgde treinreizen wordt veroorzaakt door de georganiseerde busvakanties. --- Initiatief Buro voor Rechtshulp Groningen Sneller rechtsbijstand psychische gestoorden Van onze verslaggeefster Hedwigjjeeren GRONINGEN - Psychisch gestoorde mensen die wegens gevaar voor henzelf of hun omgeving onvrijwillig worden overgebracht naar een psychiatrische inrichting, kunnen vanaf 1 juni in de provincie Groningen rekenen op snelle rechtskundige bijstand. Op initiatief van het Groninger Buró voor Rechtshulp is een piketdienst van start gegaan met het doel deze groep psychiatrische patiënten van begin tot eind te begeleiden op hun weg door de verschillende fasen die de Krankzinningenwet aan een dergelijke gedwongen opname verbindt. Een landelijk uniek project. : Acute 'probleemgevallen' die, al dan niet na tussenkomst van de politie, door een psychiater zowel gek als gevaarlijk worden bevonden kunnen in Nederland tegen hun wil worden opgesloten in een inrichting. Deze inbewaringstelling wordt formeel opgelegd door de burgemeester en moet zo snel mogelijk door de rechter worden bekrachtigd, wat in de praktijk een dag of vijf duurt. De rechter mag voor hij een besluit neemt de betrokken patiënt zijn zegje laten doen, maar verplicht is dat niet. Een advocaat wordt alleen ingeschakeld als de patiënt daar zelf om vraagt. "En daarmee'zit deze groep mensen in een uitzonderlijk slecht geregelde situatie," vindt Bert Dolle van .het. Buro voor Rechtshulp. ' ' Voor verdachten die ; langere tijd op het politieburau zullen worden vastgehouden en vreemdelingen bestaat al heel lang een piketdienst van. advocaten, wat inhoudt dat ze worden opgeroepen als ze nodig zijn. En hetzelfde gebeurt nu' in het geval van 'gedwongen patiënten. "Het moment waarop wij worden ingeschakeld is natuurlijk afhankelijk van het tijdstip waarop we weten dat er een opname heeft plaatsgehad," zegt Dolle, "maar bij ons gebeurt dat door de griffie. Het mooiste • zou zijn dat de burgemeester zou bellen, want die weet er als eerste van. We hebben dan ook in de voorbereidingsperiode een brief geschreven aan alle gemeentebesturen in de provincie en over het algemeen waren de reacties positief. Maar de Stad liet het afweten: De procedure is verder 'dat de burgemeester het Openbaar Ministerie inlicht, het OM een vordering tot inbewaringstelling indient bij de griffie en de: rechter de datum van Ide uitspraak bepaalt. In mei hebben wé proefgedraaid metde, piketdient en toen ris gebleken dat we via de griffie redelijk op tijd konden inspringen." ' .De eerste vraag die/de dienstdoende advocaat -er zitten er elf in de poule- stelt, blijft natuurlijk of er-prijs wordt gesteld op zijn hulp.1 Maar de elf patiënten die daar tot nu |, toe ,op moesten antwoorden reageerden '-'. zonder uitzondering positief. Zoals ook de advocatuur in zn algemeen, de rechterlijke macht en de Inspectie voor de Volksgezondheid positief reageerden. De instellingen, voor de provincie Groningen de psychiatrische afdeling van het Academisch Ziekenhuis en de inrichting in Wagenborgen, kijken de kat nog een beetje uit de boom. "Maar er is beslist geen sprake van onwil - het is alleen dat de advocatuur nog een vreemde eend in de psychiatrische bijt is," benadrukt Dolle. ' ; • ■'■ ■■'■:■■■ïi*' Wat het Groninger project uniek in zijn soort maakt is dat de advocaat de patiënt gedurende zijn hele opname blijft volgen en er op beslissingsmomenten bij is: als na drie weken sprake is van een verlenging van de inbewaringstelling, als er ëen rechterlijke machtiging wordt gevraagd om de opname langer dan zes weken te continueren en als een verlening van dé machtiging aan de orde komt. Voor de patiënt betekent dat in ieder geval dat zijn mening gevraagd zal worden, want het is een ; ongeschreven regel dat de rechter bij aanwezigheid van een advocaat ook de patiënt om zijn oordeel vraagt. Hoofdtaak van de raadsman is in eerste instantie toetsing van de procedures rond de opname en het verloop daarvan, maar daarnaast kan hij (indien mogelijk) zoeken naar alternatieve hulpverlening en kwesties rond bijvoorbeeld uitkeringen en huursubsidies regelen. De bijstand is gratis: "Want tenslotte hebben de mensen er niet zelf om gevraagd," vindt Dolle. --- Kinderelpee vult leemte Nieuwe liedjes en Groninger dialect Van onze verslaggever Henk Kuipers' MIDDELSTUM ' — \k Traauw mit die. Traauwst rriit mie? 'k Hol van die: Holst ook van mie? , Ale doagen kiek ik stiekem nodrdienhoar. En plagst mie, ik ploag die, roak ik die, lopst mie véurbie, alle doagen stoa ik, stiekem veur die kloar. Deze trefzeker opgeschreven zieleroerselen van verliefde kinderen van een jaar of twaalf vormen het refrein van een serie splinternieuwe Groninger kinderliedjes die alle 151 kinderen plus de leerkrachten van de Wieher Zitsemaschool voor christelijk basisonderwijs in'Middelstum langspeelplaat.hebbén gezet, waarvan;Aojp"tvrijdagv2,lj juni ,thet eerste - 'exemplaar wbrdtoverhahdigd aan dé Groninger comm\ssajis;der;Konint 3 gin, H.J.L. Vónhoff4 „* "Der is meziek ien 't dorp" heet de; elpee, waarop uitsluitend Groninger kinderliedjes voorkomen die Fré Schreiber, het hoofd van de Wieher Zitsemaschool, heeft geschreven en waarvan de vaak prachtige, swingende muziek is gecomponeerd door de muziekleraar/organist Kees Steketee uit Middelstum. Steketee begeleidt de kinderen op synthesizer, piano en het beroemde Hemony-carillon van de hervormde kerk in Middelstum. Medewerking verlenen de christelijke muziekvereniging Concordia, slagwerker Henk Smit en trombonist Dick Bolt. Wie het genoegen . smaakt om alvast kennis te nemen van de bijzondere langspeelplaat uit Middelstum moet onwillekeurig denken aan de landelijk bekende liedjes van "Kinderen voor' kinderen". " Fré Schreiber en Kees Steketee zijn er namelijk in geslaagd, liedjes te maken die muzikaal en inhoudelijk | zonder twijfel veel kinderen en hun ouders zullen aanspreken. Het grote verschil'met "Kinderen voor kinderen" zit 'm uiteraard in het feit dat alle liedjes in het Gronings zijn en dat er niet zo erg op zangkwaliteit is gelet. : Fré Schreiber, notabene Fries van geboorte, praat'met' zijn schoolkinderen zoveel,mogelijk Gronings en doet dat tijdens het interview ook.. Hij vindt het erg belangrijk dat het Groninger dialekt bewaard blijft. Verder heeft hij vastgesteld dat er zo goed als geen nieuwe kinderliedjes in het Gronings zijn.. Vandaar dat Schreiber, die ook regelmatig kinderverhalen .en gedichten schrijft, een serie Groninger kinderliedjes heeft gemaakt. Over verliefd zijn, over moeilijke , sommen, over . schelden ( "Flapoor, swienepuut, dikkop, loezebos, schelden dut liait zeer"), over kinderdromen en over later ("As 'kloater groot bin, koop ik 'n auto, 'n nije race fiets en 'n dikpeerd"). "Die liedjes hebben we niet alleen gemaakt omdat we denken dat er behoefte is aan modern. Grijnings kinderrepertoire; JWe, nebben, het ook gedaan omdat er, j door de" overgang naar het basisonderwijs zo verschrikkelijk veel school. Verwarring,' onzekerheid, erg veel vergaderingen. Daarom wilden we'nu ook eens iets leuks met elkaar doen", Fré Schreiber.;: Zang en muziek zijn opgenomen met een professionele acht sporehrecorder; De elpee wordt in eigen beheer'uitgegeven, wordt voorzien van alle teksten en kost vijftien gulden. In eerste instantie worden er slechts vijfhonderd \ exemplaren van geperst. Dat zou wel eens veel te weinig kunnen zijn.' Want "Der is meziek ien 't dorp" verdient gewoon" een veel ruimere verspreiding. Oud-Groninger liedjes over de snikke die van Stad komt, zijn wel aardig, maar het is de hoogste tijd voor nieuw repertoire. Leuk voor op school, leuk voor thuis. Aan die behoefte voldoet de plaat zeker, i Geen wonder dus dat Radio Noord alvast een paar liedjes heeft laten horen. Wie in'het bezit wil komen van de elpee'uit Middelstum kan contact opnemen met de school (tel. (' .;" "Tof met Fré Schreiber (tel. . ' ; " ; Hoé het straks met de verzending van alle bestelde1 platen móet, weet Schreiber nog niet. "Misschien kunnen de mensen hier langs komen. Dan zien ze gelijk hoe mooi het hier is". '''■■.', De 151 leerlingen van ..de WicherZitsemaschool in Middelstum zetten een serie Groninger kinderliedjes op de plaat. (Foto: Studio P.Postma) --- KORREL ---