JONGSTE REGIMENT VAN HET LEGER VIJF EN TWINTIG JAAR Het bataljon stoottroepen neemt een aparte plaats in in het Nederlandse leger. Het past niet in het rijtje regimentsnamen, die herinneren aan achterlader en musketgeweer. De sfeer, die opkomt bij het lezen van de geschiedenis van de ~stoters" is grimmig. Zij ademt de geest van verzet, van ontzetting en bezetting. Met de standrechtelijke kogel op een gore lusilladeplaats voor ogen, saboteerden kraakten en overvielen ze: de mannen die de kern zouden vormen van de stoottroepen. Twintig september dit jaar viert het regiment zijn 25-jarig bestaan. Enkele duizenden oud-verzetsstrijders en oudgedienden komen die dag naar Ermelo, waar in de Generaal Spoorkazerne iWt 41« stoottroepen is gelegerd. De geschiedenis van de stoottroepen speelt zich voornamelijk af in de zuidelijke provincies Brabant en Limburg. Direct na de capitulatie van Nederland op 15 mei 1940 ontstonden er verzetsgroepen en ondergrondse blaadjes. Soldatenmoeder tus$en haar soldaten. --- Blueszanger Josh White overleden De bekende Amerikaanse blueszanger Josh White is gisteren tijdens een hartoperatie op 61-jarige leeftijd overleden. Enkele van zijn beroemdste nummers zijn: One meatball, Outskirts of Town, Hard time blues en John Henry. De zanger is tijdens de Tweede Wereldoorlog drie keer opgetreden in het Witte Huis. --- NA ROERIGE NACHT Britten doorbreken barricaden in Belfast Britse lroepen hebben vanmorgen M)or de eerste maal de barricades van het door de katholieken beheerste „vrije Belfast" doorbroken. Het Britse machtsvertoon moet de toestand die vannacht door onlusten verslechterd was in de stad weer tot het normale terugbrengen. Om 0900 uur vanmorgen begaven infanteristen met automatische wapens zich binnen de barricades aan het zuidelijke einde van de Albert Road, de sterkste verdediging van het katholieke bolwerk Falls Road. De soldaten schreeuwden tegen een menigte mensen, die trachtte hen tegen te houden: „Het is eerst traangas, en dan schieten we." Vannacht was het in Belfast bijzonder onrustig. Enkele honderden protestantse extremisten gooiden kort na middernacht in een katholieke wijk mot flessen en stenen. Ook naar andere katholieke wijken trokken drommen protestanten op. Op verschillende plaatsen werd brand gesticht en barricaden opgeworpen. Tegen vijf uur vanmorgen keerde de rust weer terug. --- Hevige brand in olietanks aan Italiaanse kust In een raffinaderij in Fiumicino, 30 km ten zuiden van Home aan de kust, is, vermoedelijk door blikseminslag, brand uitgebroken in drie olietanks. Ongeveer 4 miljoen liter ruwe olie zou venoren zijn gegaan. Drie tanks brandden geheel uit. Veertien andere bleven gespaard. De vlammen sloegen 15 meter hoog de lucht in en konden in de verre omtrek worden gezien. De brand werd na vijf uur geblust door een honderdtal brandweerlieden. Er zijn geen slachtoffers gemeld. Huizen en een weeshuis in de omgeving van de raffinaderij zijn ontruimd. Hoewel de raffinaderij dicht bij het Romeinse vliegveld Fiumicino ligt, vindt het vliegverkeer normaal doorgang. --- Auschwitz-comité fel tegen vrijlating „drie van Breda" (Van onze correspondent in Amsterdam) Het Nederlands Auschwitz-comité acht de vrijlating van de drie Duitse oorlogsmisdadigers in Breda verwerpelijk. „Automatisch op jaren stellen — het spelletje dat nu wordt opgezet —werkt even verderfelijk als de zogenaamde strafonderbreking van de zogenaamd doodzieke Lages. Vrijlating van deze oud-SS-ers moedigt hun soortgenoten en vrienden aan en is koren op de molen van de NPD, de neo-nazipartij, die amnestie voor hen eist", aldus het Auschwitz-comité in een brief aan minister Polak. De brief besluit met: „ledereen is verantwoordelijk, elke burger, elk Kamerlid, maar allereerst de minister van Justitie. Een minister die deze verantwoordelijkheid ontwijkt maakt de kreet „nooit meer Auschwitz" tot een aanfluiting". --- Studie De huidige majoor E. J. Feenstra van het 41e pantserinfanteriebatal.jon stooltroepen heeft twee jaar besteed aan het verzamelen van gegevens over het ontstaan van de stoottroepen. Het was hem gebleken, dat de waarheid over het ontstaan en de verhalen eromheen nogal eens sterk geromantiseerd waren. Zijn studie, die in de vorm van een boekwerkje wordt toegezonden aan reünisten van 20 september, is dan ook ontdaan van alle franje. Alle prachtige verhalen zijn „gezuiverd" van het moois dat in de loop der jaren rond de stoottroepen is geweven. Het is juist daarom dat hij een — zij het dor — in ieder geval uiterst feitelijk beeld van het ontstaan in 1944 heeft geschetst. De hoop in de harten der verzetsstrijder* leefde op toen zij uit de luidsprekers van hun illegale radio's het nieuws hoorden van de invasie in Normandië. De opmars van de geallieerden vorderde snel. Maar vier maanden na de grootscheepse landing op de kust van Normandië viel de vaart uit de opmars van de geallieerden. --- Organisatie Het onverwachte oponthoud, dat een winter zou duren, is van grote betekenis geweest voor de vorming van de stoottroepen. Noordbrabant en Limburg kenden wel verzetsgroepen, maar de naam stoottroepen zou pas later worden genoemd. Over de juiste datum wil men nog wel eens van mening verschillen. De data in allerlei koninklijke besluiten, ministeriële beschikkingen en brieven variëren van 19 tot 22 september 1944. Maar majoor Feenstra kan het officiële document tonen, waarmee majoor Van Houten — de gevolmachtigde van prins Bernhard, in verzetskringen bekend als majoor „Melanie" — op 22 september naar Eindhoven was vertrokken voor besprekingen met leiders van het zuidelijke verzet. Tijdens dat gesprek, werd besloten dat de verzetseenheden de naam „stoottroepen" zouden dragen. De beslissing vloeide voort uit een opdracht, die Peter Zuid — sabotageleider van Brabant en Limburg, werkelijke naam J. J. F. Borghouts (van 1965 tot zijn dood in '66 staatssecretaris van Defensie) — na een bespreking met de prins had gekregen. Hij moest de leden van de drie grote verzetsgroepen, de landelijke knokploegen, de raad van verzet en het strijdbare deel van de ordedienst, die bereid waren gewapenderhand aan de bevrijding van het overige deel van Nederland deel te nemen, tot militaire eenheden verenigen. Het commando over de stoottroepen kwam in handen van Peter Zuid. Hij droeg zijn sabotageleider in Brabant „Sjef" de Groot (een 28-jarige bureaubeambte bij de mijnen) op zijn knokploegen te verenigen en compagnieën op te richten. Kort hierop kwam het commando Limbur» gevestigd in Maastricht, later in Valkenburg, onder ..Bcp" van Kootcn, een 30-jarige jeugdleider van de mijnen en sergeant in het leger. Het commando Noord-Brabant (in Vehe1, later in Den Bosch) werd opgedragen aan Sjef de Groot. --- Erkenning De mannen, die gewapend met de stengun verzet boden, wisten wat hun te wachten stond bij gevangenneming. Speciaal voor hen, die er op uit trokken om sabotage te plegen of bonkaartenbureaus te overvallen betekende dat een zekere dood op de fusilladeplaats. Toen de geallieerde troepen de zuidgrens van Nederland naderden en de activiteiten tegen de bezetter verhevigden drongen verschillende groeperingen van het ondergronds verzet er bij de geallieerden op aan als organisatie officieel erkend te worden. Dit was reeds gebeurd in Frankrijk, België, Griekenland, Polen, Zuid-Slavië en Noorwegen. De Nederlandse regering willigde het verzoek in. Zo werden op 5 september 1944 bij koninklijk besluit de binnenlandse strijdkrachten opgericht. Ze bestonden uit vrijwilligers en zouden worden beschouwd als militairen van de koninklijke landmacht. Dat de Duitse officieren de maatregelen erkenden, blijkt uit de buitgemaakte Duitse order van 30 september 1944. Hierin stond dat de leden van de Nederlandse verzetsbeweging, mits ze optraden in gesloten eenheden samen met geallieerden in de frontlijn en duidelijk herkenbaar waren aan oranje armbanden of andere insignes, behandeld moesten worden overeenkomstig de Haagse conventie als krijgsgevangenen en niet als „franc tirwurs": gewone verzetslieden. --- Volbracht Na de Duitse capitulatie in mei 1945 verviel het bevrijdingsideaal. De stoottroepers werd echter een ander ideaal voorgesteld: meehelpen aan de wederopbouw van het Nederlandse Leger, maar velen verlieten de dienst. Zij hadden hun doel bereikt: Nederland was vrij. Zij hoefden niet meer. Op 8 augustus kondigde prins Bernhard per dagorder aan, dat het officiële verband van de binnenlandse strijdkrachten ten einde was. Zij hadden hun taak volbracht. Het regiment stoottroepen bleef wèl. Hun prestaties waren ook koningin Wilhelmina niet voorbijgegaan. Tijdens de parade van het He bataljon stoottroepen in Tilburg op 11 maart 1945 sprak ze de bekende woorden: „En dit regiment zal blijven voortbestaan". Hetgeen betekende dat de reeds bestaande bataljons voorgoed deel zouden uitmaken van de koninklijke landmacht. Op het ogenblik telt het Nederlandse leger nog één bataljon stoottroepen. --- RAM IN RUINEN HEET NU OFFICIEEL BRAM (Van onze redactie Jn Hoogeveen) De Commissaris der Koningin in Drenthe mr. K. H. Gaarlandt heeft gistermiddag in Ruinen samen met de 11-jarige Froukje Koster de naam onthuld van de (bronzen) Drentse ram die op de Brink nabij het gemeentehuis is geplaatst. Froukje heeft de naam bedacht voor dit geschenk van de provincie Drenthe aan de gemeente Ruinen in verband met de ingebruikneming van het nieuwe gemeentehuis. Zij heeft enige tijd geleden twee moederloze schapen verzorgd. Een ervan, die zij Bram noemde, is overleden en dat was voor Froukje aanleiding om burgemeester mr. K. de Boer van Ruinen te vragen of de ram op de Brink naar hem mocht worden genoemd. Het was gisteren dan ook een hoog- tijdag, in het nog ;onge leven van Froukje toen iedereen kon zien wat de doopnaam van de ram is geworden. Hoofdonderwijzer S. G. v. d. Zee had er zelfs een lied op gemaakt dat de leerlingen van de openbare lagere school na de onthulling van de naam ten gehore brachten. Op de wijs van „Piet Hein" zongen de kinderen uit volle borst: „Hoera voor Bram de Ram in Ruinen..." Voorafgaande aan de feestelijke gebeurtenis hield de heer Gaarlandt een rede in het gemeentehuis. Hij gaf blijk een regelmatig luisteraar te zijn naar wat Jacob de Uil iedere avond uit de Fabeltjeskrant voorleest. De commissaris suggereerde zelfs om Bram de Ram ook een plaats te geven in de „Grote Dierenboswereld " De gemeenteraad toonde zich bijzonder dankbaar voor het geschenk van het provinciaal bestuur van Ruinen en aanvaardde dit dan ook met grote blijdschap. De ram is vervaardigd door beeldhouwer J. Sterenberg uit Marum (Gr.). „Bram" is de naam die Froukje Koster bedacht voor het bronzen schaap in Ruinen, dat onmiddellijk in de grote belangstelling van de jeugd stond. --- INSPRAAK „Bij iedere nieuwe lichting die we hier in Ermelo om het halfjaar erbij krijgen, proberen we ze „in" te maken voor de geest van de stoottroepen. Zonder te veel geschreeuw, zonder de verouderde drill. De discipline moet op een menselijke benadering zijn gericht". Met het geratel van AMX-tanks op de achtergrond, tanks, die de mechanisering van het bijna zwaarste infanteriekorps illustreren, vertelt de commandant van het 41e pantser-infanteriebataljon stoottroepen luitenant-kolonel L. P. van Oppen hoe de tegenwoordige dienstplichtigen hun diensttijd bij de stoters ondergaan. Overste Van Oppen was al eerder in het nieuws. Kind november, ten tijde van de begrotingsbehandeling in het parlement kondigde luitenant-generaal W. van Rijn aan dat er in alle legerplaatsen en kazernes contactcommissies voor dienstplichtigen zouden worden ingesteld. De generaal wist zich gesteund door zijn eigen ervaring maar bovenal door die van bataljonscommandant Van Oppen. Half oktober reeds stelde deze een contactcommissie in in de Ermelose kazerne. Hij was hiermee de eerste commandant van de landmacht, die een dergelijke inspraak- en uitlaatklep voor verbeteringen en klachten had. Bataljonscommandant overste L. P. van Oppen --- Bond van Gemeente-ambtenaren: „We moeten af van te eng begrip gemeente" (Van onze Drentse redactie) „Veel van wat de gemeenten vroeger afzonderlijk hebben gedaan, zal voortaan gezamenlijk of in een nieuw verband gebeuren. Dit betekent dat we af moeten van een te eng begrip gemeente en daarmee ook van een te eng begrip gemeente-ambtenaar. De grens kan ruimer getrokken worden, in het bijzonder ten aanzien van de ambtenaren die in dienst zijn van de nieuwe bestuursorganen". Dit staat in een rapport over de Nederlandse Bond van Gemeente-ambtenaren, gebaseerd op een sociologisch onderzoek dat is verricht onder auspiciën van het Sociologisch Instituut van de Rijksuniversiteit te Utrecht. Het rapport Inzicht en uitzicht, werd gisteren uitgebracht op het congres van gemeente-ambtenaren in Assen- In het rapport wordt voorts opgemerkt dat niet het standpunt wordt verdedigd dat kleine gemeenten in groten getale moeten worden opgeheven, om plaats te maken voor streekgemeenten en stads- en streekgewesten, maar veeleer is gedacht aan een regionale bestuursvorm die er op gericht is de kleine gemeenten in stand te houden voor die taken die zij best zelf kunnen verrichten. Uit het onderzoek is onder meer gebleken dat men liever gemeentewerklieden als lid accepteert dan administratieve of technische ambtenaren van andere publiekrechtelijke organen. Vooral in de hoek van de gemeentesecretarissen wordt de onafhankelijke organisatievorm van de bond hoog aangeslagen. Toch is tweederde van alle categorieën leden voor een organisatorisch nauwer samenwerken met andere ambtenarenorganisaties. — Meer dan 100.000 mer.scn zijn dusver dakloos geworden door de overstromingen in de Mexicaanse deelstaat Veracruz. Het zwaarst getroffen is de bevolking in het stroomgeoied van de Rio Papaloapan. die ver buiten de oevers is getreden. De hevige regens duren nog voort. Met boten worden ingesloten mensen geëvacueerd. --- Mr. J. J. Prins: Grote bezwaren tegen centrale Borgsweer bij Delfzijl (Van een onzer verslaggevers) Het bestuur van het EGD heeft de directie van dit bedrijf opdracht gegeven enkele alternatieven te ontwikkelen in geval de bouw van de elektriciteitscentrale aan het Bergumermeer in Friesland geen doorgang mocht vinden. Zoals bekend zijn er van Friese zijde bezwaren gerezen tegen dit plan. Momenteel is de bouw van de centrale bij het Bergumermeer een ■ beroepskwestie bij de Raad van State geworden. Mr. J. J. Prins, voorzitter van het bestuur van het EGD, zegt over deze kwestie: „Mocht onverhoopt de bouw van de centrale bij het Bergumermeer niet doorgaan dan zou dit de elektriciteitsvoorziening in de war sturen Wij hebben daarom de directie verzocht een aantal alternatieve mogelijkheden aan te geven. Dit moet echter in landelijk verband worden bekeken Een van de mogelijkheden zou zijn een betere aansluiting op het koppefnet. De andere mogelijkheid is een versnelde bouw van de elektrische centrale in het Eemshavengebied. Het laatste alernatief is dan het bouwen van een centrale bij Borgsweer bij Delfzijl Tegen dit laatste plan hebben wij echter grote bezwaren. Liever zouden we zien dat de centrale in het Eemshavengebied versneld zou worden uitgevoerd". — De politie van Luik heeft gisterochtend vroeg de hand kunnen leggen op drie inbrekers, die op het punt stonden een gestolen brandkast op cen auto te laden. Het dricial was er nel met veel moeite in geslaagd het zware geval uit een kantoorgebouw naar uuiten te slepen toen zij gesnapt werden — De Griekse regering beeft gisteren de vrijlating bekengemaakt van 33 vrouwen, die sinds de militaire staatsgreep van april 1967 in de gevangenis zaten. De vrijlating geschiedde op aanbeveling van een drie leden tellende commissie van rechters, die hun zaken nog eem ---