BOOMCHIRURG JAN COPIJN: „Alsjeblieft, zaag de kapotte bomen niet aan kachelhout"
De schade die in de orkaannacht aan het Nederlandse bomenbestand is toegebracht, is verbijsterend, maar technisch gezien Is voor 10 a 20 procent van de omgewaaide bomen redding nog mogelijk. Landschappelijk is boomredding vooral van belang voor bomen die langs wegen staan of als solitair op een andere plaats bepalend zijn voor het landschap. Aangenomen dat dat geldt voor 20 procent van de zes tot zeven miljoen omgewaaide bomen, kan boomredding betekenen dat voor 100.000 tot 200.000 bomen in beginsel kans bestaat op een betere toekomst dan de zaag. Dat is de mening van boomchirnrg Jan Copijn uit Groenekan bij Utrecht, die stelt: „Vooral solitaire bomen waar kruin en wortelkluit intact zijn kunnen nog vertuid worden." Hij zou iedereen die met omgewaaide, landschapsvormende bomen te maken heeft willen toeroepen: alsjeblieft, zaag ze niet zo maar aan kachelhoutjes. Het duurt 100 jaar voor je weer een mooie, volle boom hebt.
„Meestal", zegt hij, „wordt in een paniekreactie direct de zaag er maar ingezet. Het is begrijpelijk als het om bomen gaat die in de weg liggen. Dan kan het ook moeilijk anders; maar in heel veel gevallen is er geen haast bij en dan is het de moeite waard te bekijken of andere maatregelen mogelijk zijn".
Voor bomen in bossen is overeindzetten en vertuien vaak een onhaalbare zaak; bij afzonderlijk of in singels staande bomen is het dikwijls wel degelijk mogelijk ze weer overeind te zetten en juist die solitairen zijn voor het landschap zo belangrijk.
Een van de gebroeders Copijn bezig met het opereren van een boom
---

Uitsnijden
Boomredding is bij de orkaanslachtoffers alleen mogelijk als de wortelkluit in zijn geheel bewaard is gebleven bij het omvallen en als de kruin niet kapot geslagen is. Door uitsnijden van de kruin (vormsnoeien, zegt boomchirurg Copijn) moet dan een stuk gewicht weggenomen worden uit de top van de boom, waarna hij door een kraan met een telescopisch uitschuifbare arm overeind wordt gezet. Om de stam niet af te worgen, moeten op de hoogte waar hij wordt beetgepakt voorzieningen worden getroffen.
Is de boom te zwak, dan zijn dikke zwachtels om de stam noodzakelijk om te voorkomen dat de kabel de cambriumlaag, de levenslaag van de boom, beschadigt. Staat de boom overeind dan is het vaak mogelijk hem te verankeren aan andere bomen. In het landschap ziet niemand daar iets van, zegt de boomchirurg. Kan dat niet, dan moet hij met kabels vastgezet worden aan in de grond aangebrachte tuiblokken. In ieder geval moet hij een jaar of vijf extra steun hebben voor hij voldoende beworteld is om weer uit zichzelf overeind te staan. Om de beworteling zo snel mogelijk te laten verlopen zijn injecties nodig met organische meststoffen.
Met het overeind zetten van een flinke boom is gemiddeld een paar honderd gulden gemoeid, schat de heer Copijn (het huren van een kraan kost ongeveer 50 gulden per uur). Maar of je een zware stam met zwaar materieel weghaalt of met zwaar materieel overeind zet, maakt financieel niet zo veel uit, en voor een waardevolle boom moet je wat over hebben. Zeker in de tegenwoordige tijd.
---

Net op tijd
Als de storm een paar weken eerder toegeslagen had, zou de schade nog veel groter zijn geweest. „Het is een ongelooflijke genade dat net het blad eraf was", aldus de heer Copijn. „Was dat niet het geval geweest, dan zouden hele loofbossen plat gegaan zijn. Nu heeft de storm vooral veel naaldhout geveld. Bij Havelte en op de Veluwe heb ik hele bossen grove dennen en Douglassparren plat zien liegen". De heer Copijn, heeft ook in de bossen bij de Lage Vuursche veel schade gezien.
Voor een leek is het opmerkelijk dat zoveel bomen, die toch in bosverband bij elkaar stonden en dus een zekere bescherming leken te hebben, tegen de grond gegaan zijn. Voor boomchirurg Copijn is dat een logische zaak. „Bomen in het bos hebben een heel kleine wortelkluit en hebben dus minder houvast".
---

Batig saldo opgeheven Brocades Harmonie wordt muziekfonds
(Van een onzer correspondenten)
In het Meppeler hotel Worst werd voor de leden van de opgeheven Brocades Harmonie een afscheidsavond gehouden. Van het batig saldo van de vereniging zal een fonds worden gevormd. Hiermee hoopt men de mogelijkheid te scheppen bekende orkesten naar Meppel te laten komen voor een optreden.
De heer J. H. Soer werd onderscheiden voor zijn 40-jarig jubileum als muzikant.
De Oostduitse protestantse kerken hebben ruim 1 miljoen gulden bijeengebracht voor de uitvoering van het program van de Wereldraad van kerken ter bestrijding van het racisme. Dit is gisteren door de Wereldraad in Genève bekendgemaakt. De helft van dit bedrag is gebruikt voor hulpprogramma's in de „bevrijde gebieden" van Angola, Mozambique en Portugees Guinee.
---

los en vast
LJEB IK gedacht, dat dat idee om de ' plastic vuilniszak te vervangen door de kartonnen afvaldoos het nou helemaal was, hè. Met het oog op het milieu. Want plastic, zo werd mij steeds verzekerd, blijft plastic, wat je er ook aan doet en nu schijnen ze wel bezig te zijn een soort plastic te ontwikkelen, dat zichzelf na verloop van tijd afbreekt, maar daar znn onze gemeentelijke grijsjes zover ik weet nog niet uit vervaardigd. Nee, tot dusver strooien wij het plastic over de aardkloot en de limonadebekertjes, die U het vorige jaar zo mild over de staatsbossen uitstrooide komen gegarandeerd het volgend voorjaar weer onder de sneeuw uit. Niet langer zijn het alleen de crocusjes, die de kopjes opsteken, neen vrienden, er ligt meer 'n onze wouden en het zal er blijven liggen. leder jaar wat meer, zolang onze sprankelfrisse verversingen voor d« warme dagen in plastic gevat blijven. Vandaar, zoals ik al zei, dat ik dacht, dat de kartonnen vuilnisdoos het helemaal ging maken met het oog op het milieu. Maar ziet, daar staan nu lieden op, die de waarschuwende vinger heffen en die mij verzekeren, dat het toch niet allemaal zo simpel ligt. Wat namelijk is het geval? Karton dient gefabriceerd te wordpn en dat fabricageproces — zo zeggen mijn sombere heren — werkt nogal vervuilend op het milieu. Is — zo vragen zij — wel eens onderzocht wat er nou meer vervuilt, de afvalprodukten van de kartonfabricage of het wegwerpplastic? Nou? Daar zitten we dan. Is dat wel
eens onderzocht? Ik weet het niet, echtjes niet. Maar zijn er in den lan-' de, die het wel weten? Wat vervuilt meer: karton maken of plastic wegwerpen? Aha, halen wij met de kartonnen afvaldoos het paard van Troje in huis? Zitten wij daarmee bijgeval in een trieste spiraal omlaag naar de
volmaakte vervuilde samenleving? De kartonfabrikanten zien dat natuurlijk niet zo somber, want zij willen om te beginnen wel graag karton verkopen — een volstrekt eerbaar strevens trouwens — en verder zijn zij druk aan het zoeken naar methoden om de kartonfabricage schoon te maken. En als dat nou lukt, dan wordt het een interessante race tussen de vervaardigers van zichzelf vernietigend plastic en van schoon gefabriceerd karton. Dat zal nog eens spannend worden. Want als het milieuprobleem geen strijdwapen meer is, gaat het weer om de ouwerwetse orthodoxe concurrentie. Zolang er althans geen slimme heren opstaan, die een vuilverwerkingsmachine ontwerpen, die aan alle problemen op slag een einde maakt. Nu is er al wel een dergelijke vuilverwerkingsmachine, in een oeroud verleden ontworpen en tot dusver redelijk functionerend. Het apparaat loopt op twee benen, kan denken en praten en wordt in wetenschappelijke kringen homo sapiens genoemd. Maar het vreet tot dusver geen plastic. Ook geen karton trouwens.
DREMIER Biesheuvel heeft in Gronin* gen een gevoelige tik tegen zijn ijdelheid gekregen, zegt hij, omdat men hem op het station voor een spoorwegemployé aanzag, vanwege het in zijn knoopsgat prijkende knoopje voor het Grootofficierschap in de Orde van Oranje Nassau.
Ik begrijp dat niet. Als U het mij vraagt, moest de premier zich duidelijk gestreeld voelen. Hij straalt blijkbaar die keurig nette sfeer van degelijke betrouwbaarheid uit, die onze conducteurs en machinisten zo kenmerkt. Zijn welgesneden costuum schijnt hem niet tot een buitenbeentje te maken. Integendeel, de neer Biesheuvel heeft blijkbaar een goede kleermaker, die hem pakken snijdt, die gelijk een uniform gegoten zitten. Dat is toch alleen maar prettig? De heer Biesheuvel heeft gelijk, wanneer hij bekent een ijdel man te zijn. Wat is er verkeerd aan een spoorwegemployé? Zijn het geen sieraden voor onze maatschappij, gelijk de heer Biesheuvel? Wat kan er verrukkelijker zijn dan de wetenschap dat je image — ondanks politiek — op een aantal landgenoten nog zo gaaf overkomt, dat ze je voor een ambtenaar van publieke diensten houden? Laten we wel wezen: dat is een premier toch eigenlijk ook.
Neen, de heer Biesheuvel had met tevredenheid moeten gewagen van het feit dat men hem voor een spoorman hield. „Helaas," had hij dan moeten uitroepen, „ik ben het niet, op mij kunt U de klok niet gelijk zetten, ik laat geen treinen rijden, ik hou ze niet stil voor rood, ik blaas niet op een fluitje, ik hef geen pannekoeken, ik bewaak geen wissels of overwegen, dit alles — ik moet het U met schaamte bekennen — doe ik niet, ik ben alleen maar een heer in een net pak. Maar ik doe m'n best er wat van te maken." zo'n antwoord zou mij de tranen van ontroering naar de ogen hebben doen wellen.
En nu ik er nog eens over nadenk. Waarom zouden we politici eigenlijk geen speciaal uniform aan laten trekken? Dan hoeft niemand meer in het onzekere te verkeren over de vraag wie hij voor zich heeft. Aan het uniform weet men dan: daar heb je d'r weer een.
A ANGEZIEN ik stapel gek ben op *» slapstick mag het U niet verbazen, dat ik heb genoten van dat verhaal over die Amerikaanse rector-magnificus, die met een van zijn studenten een geschil op de taart heeft beslecht. Dat blijft voor mij het ware werk. Er vallen doorgaans geen dooien bij — een niet gering voordeel — en er valt veel te lachen. Meestal verlaat ik spontaan mijn stoel zodra de eerste taarten vliegen. Ik volg dat liever op de grond, waar ik immers toch tel recht kom, vanwege 't lachen. Die grote klodders op neus en ogen, weet U. Die langzaam omlaag glijdende drabbige massa zoetigheid over die domme hoofden. Dat wankel heen en weer glibberen over de aldra spiegelglad geworden vloer, ik héb het gewoon niet meer. Daarenboven vind ik taarten gooien een uiterst elegante manier om conflicten op te lossen. Je raakt er een stuk agressie in kwijt, er zijn geen slachtoffers te betreuren en ie geeft je publiek wat te lachen. Er zullen enkele eenvoudige spelregels moeten worden opgesteld. Bijvoorbeeld wie de meeste treffers plaatst, heeft gewonnen of zo.
En nou moet U niet zeggen dat dat onzin is, want zo gaat het in echte oorlogen ook: wie de meeste treffers plaatst heeft gewonnen. En na afloop vraagt niemand meer of de overwinnaar toevallig ook nog gelijk had. Want de sterkste heeft in onze samenleving altijd gelijk. Nou, als dat zo is zie ik toch liever de taarten vliegen.
QE KOLONELS zullen er geen weet van hebben, maar hun idee om vieze Griekse automobilisten te straffen is het met het oog op de prijs van de week helemaal. In het vervolg netjes achter het stuur, geen vieze woorden of beledigende gebaren. Wat hebben zulke dictators het toch gemakkelijk, hè. Bij ons worden er kapitalen besteed aan verkeersopvoeding en het helpt geen bliksem en de kolonels zeggen alleen maar „nette pakken an en grote bekken dicht of anders ga je de bajes in" en ziet aldus geschiedde. Jawel, de sterke mannen weten het heus wel hoor. Een veilige samenleving, vol van recht en tucht en orde, daar gaan ze naar toe. In hun netste pakkie. Wedden, dat er hier nog wel eens een gek in het parlement komt, die dergelijke maatregelen toe- m juicht? Wedden dat ie er al zit? ■£■■ Nee, ik noem geen namen. Zoek | het zelf maar uit hoor. *^mm
....afvaldoos.... |
Biesheuvel
klodders,
---

Zestienhonderd hectare bos in Drenthe vernield
Anderhalf tot twee miljoen bomen zijn in Drenthe gesneuveld door de orkaan van maandag. Naarmate de mensen van Staatsbosbeheer verder doordringen in de bossen, wordt het beeld triester: 1600 hectare bos is totaal vernield. Dat is tien procent van het (16000 hectare omvattende) Drentse bos. Maar daar blijft het niet bij, want er is ook nog wel 40 pet. zwaar beschadigd en wat er bleef staan, is bijzonder kwetsbaar geworden. Het zwaarst getroffen zijn toch wel de bossen in Schoonloo-Grolloo, in Gieten en in Emmen-Odoorn.
Houtvester ir. A. C. A. Kuhn van Staatsbosbeheer Drenthe zegt: „Het zijn juist de oudere bossen, die langzamerhand kleur gaven aan het totaal, die on vele plaatsen verwoest zijn. Zo is bijvoorbeeld '
we:» van Schoonloo naar Elp door de boswachterij Grolloo heen, waar vrij zware bomen staan, eon grote puinhoop."
Vooral het groen blijvende naaldhout (grove den, spar) is zwaar getroffen. Het loofhout kwam er globaal gesoroken beter af.
Staatsbosbeheer houdt er rekening mee dat de schade nog wel groter zal worden. Ir. Kuhn zegt:
„De bossen zijn voor de eerstkomende jaren erg kwetsbaar geworden, want de grootste schade zit aan de westkant en dan is er meestal geen kruid meer tegen gewassen. Elke volgende najaarsstorm zal zo'n beschadigd perceel langzaam blijven oprollen. Zware sneeuwval en ijzelvorming zullen ook wel meer schade brengen dan andere jaren." De hoofdwegen zijn intussen al weer vrij gemaakt, maar de zandwegen zijn voor het grootste deel nog versperd. Het kan nog wel een hele tijd duren voordat deze weer geruimd zijn. Ir. Kuhn stelt met nadruk dat het gevaarlijk is het bos in te gaan omdat er veel bomen scheef hangen of met de kruin in andere bomen hangen. Als het even waait, komen ze zo maar naar beneden.
Op het ogenblik worden eerst de grove dennen en fijnsparren geruimd omdat die aan bederf onderhevig zijn en daarna volgen larix en douglas.
Een groot gedeelte zal opnieuw worden beplant. Er komt wat meer loofhout bij om de landschappelijke aankleding van de boswachterijen beter tot zijn recht te laten komen.
Het vrijkomende hout wordt door Staatsbosbeheer voorlopig vastgehouden. Men wil de afzet enigszins plannen om de markt niet te veel te verstoren.
---

„WILD" PARK LANGS TERPDORP BIJ BIESSUM KOMT HET GROENE HART VAN DE EEMSMONDSTAD
(Van onze redactie in Noord-Groningen)
Een groen hart, dat zich als een enorm breed uitwaaierend lint door de toekomstige Eemsmondstad slingert. Dat is wat de gemeente Delfzijl wil en noodzakelijk acht om die stad in de toekomst zo leefbaar mogelijk te maken en om de inwoners van die straks grote stad alle mogelijkheden te geven voor sport en allerlei andere vormen van ontspanning. Het is een filosofie, die over niet al te lange tijd gestalte gaat krijgen in een uniek bospark bij Biessum. Dat is dan weer het begin van het groene stadshart, zoals dat wethouder J. Beijert en de andere gemeentebestuurders voor ogen staat. Die eerste aanzet wordt 20 hectare groot. Het unieke van het bospark is, dat geprobeerd wordt een volkomen natuurlijke plantengroei op gang te brengen en een moerasachtige vegetatie op te bouwen. Er komen bos, planten, open en gesloten groen, hooien speelweiden, zitjes en picknickplaatsen, houtwallen en wandelpaden. De visliefhebbers kunnen er te kust en te keur gaan.
In dat bospark wordt niet gesnoeid en geknipt. Er worden geen verdelgingsmiddelen gebruikt, wel meststoffen. „We willen geen stomme parken meer met prachtige, geschoren gazons en de rozen en andere planten keurig op een rijtje. Het is allemaal te kunstmatig. De mensen moeten er ook te voorzichtig mee zijn," zegt wethouder
Be ij er t
Het groene stadshart, stadstuinen, bosparken, vijvers wordt in de toekomst van Biessum via Uitwierde doorgetrokken naar Holwierde aan de ene kant en aan de andere kant via het nog te bouwen plan Fivelzigt naar Tuikwerd. Het wordt een groen lint, dat gaat langs de rand van het toekomstige Noord 6 — tussen Uitwierde en Holwierde (dit plan wordt net zo groot als Tuikwerd) — en dat ook in verbinding zal staan met het al aangelegde sportpark bij Uitwierde, met de zeedijk en met de langs de kuststrook al aangelegde recreatieve voorzieningen.
In dat groene stadshart zullen, zo heeft het Delf zij lse gemeentebestuur zich al filosoferend voorgesteld, de recreatie en sport nauw op elkaar afgestemd moeten worden. Er wordt ook gedacht aan een groot stadioncomplex ten noorden van de spoorlijn Delf zij 1-Appingedam, middenin dat door groen geweven stadshart.
In dat stadioncomplex kan het hele gezin ontspannen, sport bedrijven of sport bekijken. Nu nog wordt de sport te veel versnipperd door overal sportvelden aan te leggen. De kale sportveldjes in de bestemmingsplannen zullen overigens niet verdwijnen, want in de woonwijken moet nu eenmaal ruimte blijven voor wat ontspanning en voor een balletje trappen. De visie van een groots gedacht stadioncomplex wordt nu uitgewerkt door B. en W. in samenwerking met de stedebouwkundige.
De gedachte, die erachter zit, is dat pa op zondag wel naar voetballen gaat kijken, maar er voor de rest van het gezin nu weinig overblijft. Dat wil men ondervangen door mogelijkheden voor diverse sporten en recreatie samen te brengen en daarbij ook nog te denken aan culturele ontspanning.
De eerste aanzet van 20 hectare wordt gevolgd door nog eens 20 hectare. Het bospark langs de rand van de Biessumer kavels, die in een punt bij de wierde uitlopen, wordt daarmee één geheel. De kavels worden namelijk toegankelijk voor ruiters, fietsers en wandelaars.
Mogelijkheden voor uitvoering van de plannen zijn volgens wethouder Beijert wel aanwezig. Voor de eerste aanzet wordt gedacht aan financiering door subsidies of door geld, dat zo nu en dan toevloeit aan het Noorden in het kader van de werkloosheidsbestrijding.
Een Delfzijls commissielid zei onlangs over het groene stadshart: „Dit gaat veel verder dan milieubeheer. Dit is al milieuopbouw." Al een hele tijd ia het Delfzijlster gemeentebestuur bezig met het maken van een bestemmingsplan voor Biessum. Dat is bepaald niet eenvoudig, omdat veel gebouwen onder Monumentenzorg vallen en gerestaureerd moeten worden. De tot dusver gemaakte plannen zijn economisch nog niet uitvoerbaar gebleken. Misschien heeft dat de langste tijd geduurd. Het gemeentebestuur hoopt namelijk de in een cirkel liggende grond (het aardwerk) te kunnen verkopen aan het ministerie van CRM. Met het geld daarvan zou het exploitatietekort kunnen worden aangezuiverd en het bestemmingsplan economisch uitgevoerd worden. Samen met de terpdorpen Uitwierde en Marsum zal Biessum (tussen welke drie oude terpen een groot deel van het groene stadshart komt te liggen) een karaktervol en een waardevol gebied kunnen worden.
Langs de rand van het heel oude terpdorp Biessum zal de eerste aanzet van het groene stadshart van de toekomstige Eemsmondstad komen. Biessum zelf zal nog mooier worden, als diverse onder Monumentenzorg vallende panden en gebouwen worden gerestaureerd.
---