Stichting in Eelde waarschuwt voor nalatigheid WAT HEBBEN WE 'BIJ LEVEN EN WELZIJN' GEREGELD ? Vader en moeder op vakantie in het buitenland. De kinderen bij opa en oma. Of, als ze allemaal nog leven, verdeeld over de grootouders. Misschien logerend bij vrienden. Op de terugweg een ernstig ongeval op de autobahn. Vader en moeder dood. Wat gebeurt er nu met de kinderen? Als ze bij de ene helft van de grootouders verbleven, is het niet automatisch zo, dat die daar het recht aan kunnen ontlenen om ze verder te verzorgen. We nemen nu maar aan dat ze dat graag willen. Maken opa en oma „van de andere kant" bezwaar, dan wordt het een onverkwikkelijk partijtje touwtrekken. Er kan zelfs plotseling een oom of tante komen opdraven met de mededeling dat de kinderen bij hem of haar veel beter op hun plaats zijn. Kunnen, als de kinderen daar logeerden, de vrienden rechten doen gelden? Omdat ze het beste willen voor de wees geworden kinderen? Zonder een duidelijke uitspraak van de ouders, liefst schriftelijk, wordt het aanvankelijk niets. De kantonrechter komt er bij deze ernstige ongevallen altijd aan te pas. Ook al om na te gaan of de kinderen goed kunnen worden opgevangen. Ontstaan, doordat niet bekend is waar de ouders voorkeur aan gaven, problemen als hierboven geschetst dan zal hij een beslissing nemen. En een voogd benoemen. Is het geharrewar groot, neemt de familie niet snel de verantwoordelijkheid over, dan komt de kinderbescherming er aan te pas. Misschien zelfs worden de kinderen in een beroepspleeggezin geplaatst. Om ze daar weer uit te krijgen is niet eenvoudig. Nogmaals, het is niet nodig. Als er bij leven en welzijn maar iets geregeld is. Een briefje, maar beter nog een door de notaris opgemaakt testament waarin een voogd wordt genoemd, kan in een dergelijk geval een uitkomst zijn. De notariskosten zijn 150 gulden. Een ander voorbeeld: Niet beide ouders, maar moeder overlijdt plotseling. Op het leven van haar echtgenoot is een goede verzekering afgesloten. Die man heeft een drukke baan en ziet zich plotseling voor de taak gesteld twee (of meer) jonge kinderen te verzorgen en op te voeden. Vier keer op een dag naar school brengen, ophalen, eten koken, luisteren naar hun verhalen, ze naar bed brengen, wassen. Hij kan het er allemaal niet „bij" doen. We gaan nu maar weer van de simpele veronderstelling uit dat de vrouw dit allemaal deed. Als moeder overleden is wil tante Greta wel één dag in de week komen helpen, maar da's niet genoeg. Er moet dus andere hulp komen. De familie heeft geen tijd. Vrienden en kennissen hebben wel iets beters te doen. Goede hulp is duur. Een risico-verzekering op het leven van de vrouw die bijvoorbeeld doorloopt tot het jongste kind 18 jaar geworden is, had hier een hoop ellende kunnen voorkomen. Nog een voorbeeld: In onze tijd betalen we veel dingen niet meer met papiergeld maar we gebruiken blauwe, groene of anders gekleurde kaartjes waar we if de waarde op kunnen aangeven. «en giroverkeer. Geld met gaatjes. s komt opeen van deze rekeningen n. Hebben man en vrouw beiden ng tot die rekening? Zo niet. dan ligt hier weer een bron van grote ergernis. Als de man overlijdt wordt de op zijn naam staande giroen/of bankrekening namelijk direct geblokkeerd. De vrouw, ze zal er in die treurige dagen niet aan denken, kan geen geld opnemen voor het huishouden. Als de rekeningen op beider naam hadden gestaan, was er niets aan de hand geweest. Een belangrijk punt want het dagelijks leven gaat ook in die moeilijke periode gewoon door. Drie voorbeelden. Zaken waar we ons niet graag mee bezighouden. Toch zijn ze harde realiteit. Sommige gezinnen waar dit niet geregeld was kwamen voor enorme problemen te staan. Er zijn nog meer voorbeelden te bedenken. Doen we verderop in het verhaal. Eén op de twintig landgenoten zag zich voor het feit geplaatst als huwelijkspartner alleen verder te moeten. Zevenhonderdduizend mensen die geconfronteerd werden met de vraag: „Hebben we onze zaakjes goed geregeld?" Vaak bleek dan dat het antwoord moest luiden: „Nee". Te beginnen met het eenvoudigste: veel mensen weten niet waar de verzekeringspapieren liggen. Ze hebben hun man of vrouw wel eens over crematie horen praten, maar een wilsbeschikking is nergens te vinden. Dat geldt ook voor het afstaan van organen. „Er zijn maar weinig mensen die openlijk met elkaar over deze dingen praten. We zitten met een doodstaboe", zegt de heer J. van der Heijden in Eelde. Hij is voorzitter van de Stichting Welzijnsbevordering Weduwen en Weduwnaars. Een organisatie die zich ten doel heeft gesteld mensen zover te krijgen dat — in materiële zin — het leven van de nabestaanden probleemloos verder kan gaan. Van der Heijden zelf verloor zijn vrouw zeven jaar geleden. „Ik had ook niet aan al die vervelende consequenties gedacht. Gevolg was dat ik nu meer dan 50.000 gulden heb betaald aan gezinshulp. Alleen al om er zeker van te zijn dat de kinderen bij me thuis konden blijven". Zijn motto is nu dan ook: „Besteed één avond van je leven om orde op zaken te stellen". De stichting wil daar graag bij helpen. „Eigenlijk moet de overheid deze voorlichting geven. Zolang dat niet gebeurt, blijven wij actief", aldus Van der Heijden. • J. van der Heijden 'we zitten met een doodstaboe' --- ADVIEZEN Zijn stichting gaat nu meer preventief werken. Bestond het werk in het begin vooral uit het adviseren van weduwen en weduwnaars, nu worden — om narigheid te voorkomen — ook echtparen bezocht. Daarvoor zijn zogenaamde ~gezinsadviseurs" op pad. Voor 25 gulden komen ze een avond lang „orde op zaken" stellen. Bij dit onderdeel van het werk moeten we een kanttekening plaatsen. In de eerste plaats hangt het helemaal van uzelf af of u een volslagen vreemde inzage geeft in uw financiën. Maar tijdens die inventarisatie kan blijken dat een verzekering onvoldoende dekking geeft of — eveneens zeer waarschijnlijk — dat een groot risico helemaal niet gedekt is. Op dat punt springen de gezinsadviseurs overeind als tussenpersonen die ook de verzekering kunnen sluiten. Dat zou vertroebelend kunnen werken. Het is natuurlijk duidelijk dat niemand verplicht is op een dergelijk aanbod in te gaan. De „gezinsadviseur" komt op uw verzoek uitsluitend om te zien of alles in geval van overlijden goed geregeld is. Het zijn financieeldeskundigen die ook het één en ander weten van verzekeringen. Een echtpaar kan een eventueel ontbrekende verzekering ook bespreken met het eigen assurantiekantoor. Of zelfs eens de verschillende mogelijkheden onderzoeken. De adviseur vult met het echtpaar het persoonlijk memorandum in. Daarin worden alle gegevens gerangschikt waarover man of vrouw, of wanneer beiden overlijden, de nabestaanden moeten beschikken. Geeft de adviseur het advies om voor een ontbrekende verzekering naar het „Adviesbureau voor Zekerheid" te gaan, dan is het goed om te weten dat de voorzitter van de stichting WVVW direkteur van dit bureau is. Deze opmerking houdt overigens geen waarde-oordeel in. Het is een feit dat de stichting zelf en Van der Heijden als voorzitter zeker, goed werk heeft gedaan door mensen te wijzen op de noodzaak van het maken van regelingen. Ten slotte nog een paai voorbeelden uit de praktijk. Veel pensioenverzekeringen staan mede op naam van de op het moment dat ze gesloten werden wettige echtgenote. Maar als de man weer hertrouwd is of ging samenwonen? Beter is de naam weg te laten en alleen op te nemen: „wettige echtgenote'' of ..onbepaalde vrouw". Wat bureaucraten al niet bedenken om aan te geven 'wat ze bedoelen. Hypothecaire leningen kunnen ook problemen geven. Als de man die heeft gesloten, vervalt de schuld bij overlijden. Maar wat als de vrouw overlijdt. Ook daar biedt een risocoverzekering uitkomst. Nu is het zo dat de man gewoon moet doorbetalen. De stichting WVVW propageert bij de verzekeringsmaatschappijen het afsluiten van gecombineerde verzekeringen op twee levens. De animo is nog niet erg groot. We blijven even in het eigen huis. Man en vrouw werken. Met het geld dat de vrouw verdient kunnen ze een huis kopen. Rente en aflossing was acceptabel gerekend naar het gezamenlijk inkomen. Nu overlijdt de vrouw. Een belangrijk deel van het inkomen valt we^r. Volgens Van der Heijden is ook dat risico te. verzekeren. De meeste huwelijken in ons land worden gesloten ~in gemeenschap van goederen". Als de man overlijdt wordt door een deurwaarder de balans opgemaakt. Als er meer dan 2000 gulden eigen kapitaal is (en dat kan met een eigen huis al gauw niet waar?), kunnen er problemen ontstaan. Er valt immers iets te verdelen! De echtgenote heeft recht op de helft en de andere helft moet, tenzij anders isgeregeld door de overledene, worden verdeeld onder (alweer) echtgenote en kinderen. Als de verhoudingen slecht zijn kunnen kinderen het huis waar de echtgenote nog een tijdje dacht te kunnen wonen, laten verkopen. Omdat ze hun rechtmatig deel opeisen. Allemaal vervelende materiële zaken waar we liever niet aan denken. Toch heeft het zin om er eens met elkaar over te praten. Ook als het om samenwonen gaat. Mensen die niet voor de wet getrouwd zijn kunnen een contract opstellen. Als de man overlijdt is ook in die situatie .alles geregeld. Zo'n contract, opgemaakt bij de notaris, kan evenals een testament te allen tijde worden gewijzigd. HARM VAN DEN BERG --- los en vast Onderwijzers en onderwijzeressen hebben het toch maar gemakkelijk. Een paar uur per dag een beetje ontspanning zoeken voor de klas en om vier uur naar huis, leuke dingen voor de mensen gaan doen. En dan die lange vakanties Wie in Nederland heeft er zulke lange vakantie 0 't Is een aardig verhaal, maar het is anders, vooral wanneer de gedachten over onderwijsvernieuwing op school enigermate vaste grond beginnen te vinden. Zelfs diegenen, die schoorvoetend over de drempel naar een mooie nieuwe onderwijstoekomst stapten, zitten voor ze het weten geheel ingepakt en hollen zich het vuur uit de sloffen, van de ene vergadering.naar de andere want de projecten moeten wel doorgepraat worden Dat begrijpt u toch hoop ik. Was het vroeger anders? Ongetwijfeld waren er vroeger veel meer mooie klassikale stamp-scholen, waar meester of juf braaf elke dag het rooster afdraaiden. De handigen onder hen zagen dan ook nog kans,de schriftjes tijdens de les te corrigeren en de dicteetjes per kroontjespen-met-rode-inkt van hun kritische kanttekeningen te voorzien. „Taal 8, schrijven 5. Vlekken gemaakt!" Vlekken maken was het ergste wat je kon gebeuren. De persoonlijk was er sterk in. Weliswaar beving mij een rozig geluksgevoel wanneer ik een nieuw schriftje kreeg uitgereikt — vlot 30 velletjes spierwit papier. En ik nam mij hartstochtelijk voor daar nu eens een juweeltje van schoonschrijfkunst van te maken. Maar ik ben op het punt van schrijven altijd een uitgesproken slons geweest. Na vijf regels viel mij de eerste vlek reeds van de pen en daarna was er geen houden meer aan. Nee, mijn schriftjes behoefden nooit bewaard te worden voor de jaarlijkse tentoonstelling. Klaasjan. die naast mij zat. die schreef prachtig. Zijn dik-dun op-enneer werk circuleerde regelmatig door de school en de maestro incasseerde zwierig de complimenten van de meesters en juffen die zijn schrijfsels ten voorbeeld aan de gehele klas omhoog hielden. En wat is Klaasjan geworden? Slager — en nog een heel goeie ook — maar veel meer dan f 2,24 schuin en met een vet stompje potlood op het papiertje om de doorregen runderlap hoeft ie ook niet meer te schrijven. Ik bedoel, wat heeft die jongen nou aan zijn schoonschrift gehad? Ik dwaal af, ot' eigenlijk niet zo ver, want in het vernieuwde onderwijs heeft schoonschrijven niet meer prioriteit nummer een. Neen, iet gaat nu veel meer om aanpassing aan de maatschappij, integratie van de school in de luurt, opvang en begeleiding van het eind binnen en buiten de muren van de school, participatie van de ouders enfin, om heel wat. Een niet geringe taakverzwaring voor de leerkrachten, dat mag u rus- tig van mij aannemen te l>epnnen eist het geven van goed en modern lager onderwijs — ook zonder alle projectpoespas — reeds de gehele onderwijzende mens. Intensief lessen voorbereiden, en dat doet de betere onderwijzer — thuis. Intensief opgegeven taken corrigeren en begeleiden, en dat doet de betere onderwijzer — thuis. Na de effectieve schooldag nog eens een uur of vier per dag besteden aan correctie en programmavoorbereiding is niets ongewoons. jVlaak daar blijft het niet bij, want wanneer het gaat om projectonderwijs slaan de -logen onverbiddelijk toe. Ja mensen, daar helpt geen moedertje lief aan. Het doet even pijn, maar we moeten er samen doorheen. Er moeten discussie en werkgroepen komen waaraan deelgenomen moet worden door een breed opgezet forum van deskundigen. Ik denk hierbij aan tenminste een andragoog, een pedagoog een psychologisch team van minstens twee man, enkele in het veld gerijpte groepswerkers, een universitaire studie- en begeleidingsgroep. Een adviesgroep — waar ik toch gauw een -loogje of vier in zou willen zien — en dan nog enkele coördinatiegroepen om de band tussen school, personeel, buurt, ouders en kinderen niet uit het oog te verliezen want het contact met de werkelijkheid moet blijven bestaan. En zo treft men op vele plaatsen se hooi personeel aan, dat in meer of minder grote mate van verbijstering toehoort hoe de -logen uit de werkgroepen ambitieus discussiërend programma's opstellen, plannen ontvouwen, gedachten lanceren. En dat personeel vraagt zich af of, en zo ja wanneer, zijzelf ook nog een woordje in het midden mogen brengen want in het zoeken naar het contact met de werkelijkheid wil het contact met het onderwijs wel eens een weinig in het gedrang komen. Veroordeel ik hiermee de vernieuwing, die op gang is gekomen? Ik peins er niet over. Het is buitengewoon belangrijk, dat het gebeurt. Het is bitter nodig, dat er aandacht wordt besteed aan het feit, dat een school maar niet zo een gebouw-in-eenbuurt is, maar dat het een instelling is, die in aard en functie nauw met die buurt verbonden is en waar kinderen uit die buurt worden gevormd — en dat is meer dan on- derwij zen — voor een bestaan in de samenleving waar zij thuishoren en waar zij straks wat voor moeten gaan betekenen. Daar staat tegenover dat er nog steeds ,richtlijnen zijn met betrekking tot het onderwijs als zodanig, waaraan het personeel zich heeft te houden. Er zijn nog steeds schoolinspecties, die wensen, dat na zes jaren een zekere hoeveelheid kennis is overgedragen en verwerkt. En het triesterige is. dat menige brave en goedwillende onderwijzer zich afvraagt wanneer hij zijn pupillen de grondbeginselen van het oplossen van redactie sommen (wij noemden dat vroeger beredeneer-sommen) moet bijbrengen tussen alle project-toestanden heen. En ze hollen van school naar huis en van huis naar alweer de volgende projectgroepvergadering en vandaar weer naar huis om die bliksemse schriften te corrigeren. En vergeet u dat verhaal van al die vrije tijd maar. tl. lER EN daar stelt een onderwijzer zich af en toe voorzichtig de vraag of ie daar nou inderdaad voor is ingehuurd. Zijn salaris is nog steeds gebaseerd op die afgepaste uurtjes-voor-de-kla s zijn dagtaak is vele malen zwaarder geworden. En op de su&sidiebudgt prijken wel de salarissen van de - maar het salaris van een onderu met acht dienstjaren en twee a s sinds jaar en dae vastgelegd. En hij moet het er maar voor doen. Meedraaien of verzuipen. De mei draaien mee. draag zelfs. Want ze heb- ben een ding gemeen: ze houden van kinderen en ze staan graag voor de klas. Als het mag van de projectgroep. ...juffen.. ..inspektie... ...deskundigen... --- Duut v. Goor: Minderheid heeft geen ongelijk, maar... Plat praten of hoog spreken? met bis bekeken Al heel wat lezers hebben zich laten horen en één keer moet er een eind aan zo'n serie komen (de volgende week loopt het af). Er is geen gebrek aan reacties, maar ik dacht er goed aan te doen iemand als DUUT VAN GOOR te vragen haar licht over „onze taalproblemen" te laten schijnen. Voor degenen, die het nog niet wisten: haar juiste naam is Johanna Herolina van Goor-Duut; zij werd geboren in Veendam, woont in Groningen, is drs. Nederlandse taal- en letterkunde, stond jarenlang voor de klas en heeft heel wat geschreven, niet in de laatste plaats in het Gronings en over Groninger zaken, zoals 28 augustus. Hier komt haar bijdrage: --- Een mengdialect? ~0m te beginnen een kleine bespiegeling over de benoeming van het Gronings, dat door heel wat lezers nogal emotioneel is benaderd. Kan het Gronings een TAAL genoemd worden? Dat hangt af van de definitie van het begrip taal. Taal is, zou ik zo zeggen, een niet aitijd geslaagde, maar vaak toch wel bevredigende poging om door middel van de spraakorganen (en eventueel de ballpoint) eigen gevoelens en gedachten te uiten en contact te zoeken met de medemens. Dat is een boerenfluitjes-definitie, die een taaldeskundige wel zeer grof en onvolledig in de oren zal klinken. In Van Dale vond ik de volgende definitie van „taal": - taal is een evoluerend, sociaal symbolencomplex, opgebouwd uit gearticuleerde intrinsiek-variabele, arbitraire eenheden, waarmee en waarop de mens in en aan de periferie van sociaal verkeer reageert -. Nou, daar zal ik dan nog wel eens een nachtje over slapen. Vooral die periferie zit me dwars. Maar misschien brengt de morgenstond met het eerste grijze licht enige verheldering. In elk geval ben ik wel diep onder de indruk van het feit, dat ik mijn hele leven, en zelfs in mijn prille jeugd, zo'n ingewikkeld instrument heb kunnen hanteren of het niets was. Hoe dit zij, ik durf rustig te beweren dat het Gronings een taal genoemd mag worden, zelfs al springen alle Friezen mij op de nek. Goed, de Friezen hebben, heel romantisch, di' herinnering aan een overoud stambewustzyn gecultiveerd. Zij geloven in het oorspronkelijke volkskarakter en. inherent daarin, in het Fries, een oertaal, als het ware. Het Gronings is niet „echt", niet authentiek, niet puur, een mengdialect, verworden, minderwaardig. Ik ben zelf veel te romantisch om de Friezen deze vreugde te misgunnen, maar het moet niet te gek worden: als een Friese mevrouw mij vertelt, dat het Gronings een mislukte poging is om Fries te spreken, dan teken ik toch wel even protest aan. --- Op school: ja en nee Hiermee zitten we dus in het pro- bleem: Gronings al of niet op school. Niet als „voertaal" in de laagste klassen van de basisschool: ik dacht dat er maar Weinig kinderen waren die dit nodig hebben om begrepen te worden. Incidenteel zal hier misschien wel eens geholpen moeten worden. Wel als leervak? Eventueel facultatief? De aandacht vestigen op typisch Groningse zinsbouw en woordkeuze lijkt me meer op de weg liggen van het middelbaar onderwijs. Maar men zou, wat de basisschool betreft, wel de Groningse cultuur kunnen introduceren door bijv. in de geschiedenis- en aardrijkskundeles aan Groningse ontwikkeling meer aandacht te schenken, en aansluitend bij dit cultuurpatroon de kinderen Gronings te leren lezen, zodat ze, in bescheiden vorm, kennis kunnen nemen van eenvoudige vormen van Groningse literatuur. Al leren ze alleen maar, dat Gronings ook een ~respectabele" taal is; dat 28 augustus meer is dan vuurwerk op de Grote Markt; dat sommige dorpen niet toevallig op terpen liggen of terwille van het landschappelijk schoon; dat aardrijkskundige namen hun achtergrond hebben, dat. . . . Men kan nog heel lang doorgaan met aspecten van Groningse cultuur, met situaties en ontwikkelingen die kleur geven aan leven en werken van Groningers in hun gewest. Om ons tot de taal te beperken: ik geloot', dat Groningse bloemlezin verhalen- en versiesbundels in bruik op de basisschool zouden kunnen dienen om te behouden wat zonder meer waardevol is en te verlevendigen wat dreigt te verkwijnen: om te voorkomen dat er nog meer Groningers komen die geen Groninger durven zijn in het Westen; om de Groningers wier het Groningers dierbaar is, zo nodig te overtuigen, dat hun nostalgisch sentiment geen sentimentaliteit is." (wordt vervolgd) --- Plat: alledaags Het Oosterlauwerse Friesland heeft een taal ontwikkeld, die kennelijk meer aan vreemde, of althans uitheemse invloed heeft blootgestaan. Maar is het daarom geen taal meer? Dan is het Engels geen taal en het Nederlands ook niet. want vanaf de Mid- deleeuwen al hebben de Nederlanden Franse woorden geabsorbeerd. Alle woorden die met een „f" beginnen zijn van Franse herkomst. En wat het Engels betreft. . . . goed, neemt u maar een Engels boek en kijkt u maar hoeveel „gewone" Engelse woorden Franse afkomst verraden. Wat de term STREEKTAAL betreft, deze houdt een beperking in, maar wanneer al de geringe omvang van het taalgebied de taal zelf beïnvloedt, dan nog staat helemaal niet vast. dat dit een ongunstige invloed is, dat de taal relatief arm zou zijn. Van „DIALECT" is volgens het woordenboek de betekenis: streektaal, gewestelijke taal. Ik dacht, dat het in gebruik is gekomen toen men het Gronings wat officiëler, wat wetenschappelijker als u wilt, ging benaderen. Ook in deze benoeming kan ik niets denigrerends zien. Mocht men bij dialect meer aan een gesproken taal denken, dan is daarmee alleen nog maar gezegd, dat niet voor elke vorm van schriftelijke taal het Gronings geschikt is, en inderdaad, de betogende stijl gaat de dialectschrijver niet zo gemakkelijk af en dwingt vaak tot ontlening aan het Nederlands. Maar deze „onhandelbaarheid" kan ook voortvloeien uit een positieve eigenschap van het Gronings: zijn dramatische en bondige zeggingskracht, die zich moeilijk in statige constructies laat binden. Hoe dit zij, ik geloof niet dat er reden tot ergernis is, wanneer men het Gronings een dialect noemt. En dan de term „PLAT". Onze oosterburen spreken van hun taal altijd als van Platduuts en schijnen minder bezwaar te hebben tegen de aanduiding „plat". Wij mogen, geloof ik, wel aannemen, dat „plat", in verband met de taal, in oorsprong eenvoudig: - alledaags - heeft betekend, d.w.z. de taal die we alle dagen spreken, in tegenstelling tot het Nederlands, dat voor meer officiële gelegenheden gereserveerd werd. Nu heeft „plat later een ongunstige gevoelswaarde gekregen, over de hele linie. Van - alledaags - wordt het: - onbeschaafd, ruw- Die verschuiving in betekenis is er nu eenmaal geweest en daarom lijkt het gebruik van de aanduiding ~plat" me wel ongewenst, maar van huis uit houdt die aanduiding geen veroordeling in. Hier schuilt een later ontstaan misverstand. Dan de kwestie: is het Gronings oorzaak van minder gunstige resultaten in de carrière? Het Gronings zelf'niet. Het Groningsgekleurde Nederlands wekt wel de lachlust in (laten we maar zeggen) het Westen. Soms. Och, Mansholt heelt het toch wel aardig ver geschopt met zijn Gronings accent. We zullen de spotlustige gemeente duidelijk moeten maken, dat er geen ALGEMEEN Beschaafd Nederlands (A.H.N.) is. Alleen een aantal varianten. Wie het Hollandse Nederlands als het enig juiste wil zien gaat uit van de stelling: de minderheid heeft ongelijk. Die stelling hoeft geen spreker uit een ander „gewest" te aanvaarden.- Maar aanpassing is in de praktijk wel gewenst; wij zijn nu eenmaal zo, dat wij afwijkingen van ~ons" Nederlands, in zinsvorming of alleen in accent, als „krom" praten voel' geneigd zijn te glimlachen over het Nederlands van bijv. Molukkers en in 't algemeen mensen-uit-lndië. zelfs wanneer het verschil alleen maar in de klanklleur zit. En hoe >taan we „met ons gevoel" tegenover het Zuidafrikaans'? Als een Groninger zich ergert aan, of last heeft van deze taaidiscriminatie, dan zal hij zich moeten aanpassen en dat betekent m.i. tweetaligheid. Kennis van het Gronings, bewust, zodat men weet waar een Groningse zegswijze of Gronings accent infiltreert in dat A.B.N. Het Gronings verloochenen om der wille van het A.B.N, of wat er voor doorgaat, heeft geen zin. Helpt het, wanneer ouders met hun kinderen Nederlands spreken? In de meeste gevallen zullen ze de kinderen dan Gronings-Nederlands leren. Daar is de zaak niet mee gered. De school is de plaats waar het Nederlands (zó veel mogelijk het zgn, A.H.N.) werd en wordt onderwezen, maar het onderwijs zou effectiever zijn, wanneer het zich toelegde op de tweetaligheid. Men is veelal geneigd te denken: hoe meer Gronings, hoe minder A.B.N. Maar dat is niet waar. Wanneer onze kinderen op de middelbare school Engels leren, gaan ze dan, in hun Nederlands met bijv. een Engelse ~R" of met anglicismen spreken? Nee. Wanneer ze Engels leren vanuit hun Nederlands, dan wordt hen voortdurend op de verschillen gewezen! Met succes. En zou dat in de verhouding Gronings- Nederlands niet kunnen' ---