TRIJFEL door nico scheepmaker CADEAUBON De cadeaubonnenparabel op wat vroeger wel „pakjesavond" werd genoemd en waarover ik gisteren schreef, was geen verzinsel van me maar stoelde op een opmerking die ik opving in Vroom en Dreesmann van een dochter tegen haar moeder: „Ik heb dit jaar allemaal cadeautjes gekocht, want anders zitten we elkaar net als vorig jaar alleen maar cadeaubonnen te geven!'' Kan het gruwelijker? Al die familieleden die, eenmaal thuisgekomen, het toch niet kunnen nalaten om uit te rekenen of hun totaalbedrag aan gekregen cadeaubonnen wel overeenkomt met hun totaalbedrag van weggeschonken cadeau- en boekenbonnen! Toen ik dit aan mijn moeder vertelde (ik vertel altijd alles aan mijn moeder), vertelde zij me dat mijn grootvader en grootmoeder van vaderszijde hetzelfde deden met hun verjaarsgeschenken. Mijn grootvader had een nederige functie bij de posterijen, zodat zij hun hele leven met zuinigheid en vlijt hun benedenhuis-met-tuin bijeen moesten sparen. Welnu, als mijn grootmoeder in oktober jarig was, kreeg zij van mijn grootvader een bedrag aan geld dat zij vrijelijk mocht besteden. Mijn grootmoeder borg dat bedrag zorgvuldig weg, en schonk het dan weer in april aan mijn grootvader als hij jarig was. Enzovoort, enzovoort... --- CHOCOLADE Een paar dagen geleden wilde ik nog twee grote Droste- melkchocoladeletters kopen, een A en een N. De banketbakker had alleen nog maar kleintjes, en de enige resterende letters in melkchocola waren de B, de V, de F en de O. Pakt u ze alle vier maar in, zei ik decadent, alsof het om de totale hoeveelheid chocola ging en niet om de gewenste voorletters. Toch ging het mij inderdaad om de chocolade zelf. In het Jonge- Vadersboek beschrijf ik waarom: „Vraag voor sinterklaas een chocoladeletter met veel rechte stukken, dus niet de S of de C of de O, maar de I, N, M of L. Leg tevoren een pleister en een nat washandje klaar, en schraap daarna met een mes de letter af, zodat je vrolijk krullende chocoladevlokken krijgt, die op de boterham de ware chocoladesmaak teweeg brengen. Als het mes uitschiet, dep het bloed dan met het washandje en doe er die pleister op". --- A, B, C, M EN S Ik herinner mij nog goed hoe mijn moeder na sinterklaas brokken chocolade kocht, letterresten dus, die goedkoper waren, en dat we die dan afschraapten, en dat dan altijd wel een keer het mes uitschoot zodat je je in je vingers jaapte. Maar je had dan tenminste wel chocoladevlokken op je brood, want die korrels van tegenwoordig zijn alleen maar verkleed als chocolade, als u het mij vraagt. De moeilijkheid is alleen, dat die brokken niet meer verkocht worden. Een chocoladeverkoper heeft me uitgelegd dat hij de overblijvende letters zelf omsmelt om er bonbons van te maken. Dat is voordeliger dan ze, terug te geven aan de fabriek, want dan krijg je alleen de inkoopsprijs minus tien procent smeltloon terug. Ik heb hem gevraagd welke letters het meest verkocht werden. Dat zijn de A, de B, de C, de M en de S. Vroeger bestond er een ruildepot, waar de chocolaterieën tot aan 5 december letters die dreigden over te blijven, konden ruilen tegen gangbaarder letters, maar dat ruildepot is afgeschaft. De fabriek levert nu een totaalpakket, plano genaamd, waarin 44 grote letters zitten of 88 kleine. De letters X, Y, Z en I ontbreken in dat plano, de overige letters (22 in totaal dus) zitten er twee maal of vier maal in. Dus evenveel A's als V's. Wil je A's, B's, Cs, M's of S'en bijbestellen, dan dien je dat gewoon bij de fabriek te doen. Ook de Inges, Ingrids, Isaacs en Ivo's zullen (evenals de Zebedeussen) tevoren even moeten vragen of hun letter apart kan worden besteld. --- AFKICKEN Waar ik nog niet achter ben, is hoe jeje kind na de sinterklaasroes kan laten afkicken. Wekenlang een cadeautje 's morgens in de schoen, daar Raat zo'n kind aan hechten. Moet je die gewoonte lang/aam aan minderen? Op ft december nog een boekje, op 7 december een marsepeinen appeltje, op 8 december alleen nog een Pepernoot, en op 9 december een afscheidsbriefje: „Tot volgend jaar! Ue Sint." Zou het niet een daad van Kroot pedagogisch inzicht van de televisie zijn als ze, na de pompeuze intocht van Sinterklaas te hebben ge'oond, ook op ft of 7 december om zeven "ur 's avonds zijn vertrek per stoomóootnaar Spanje weer liet zien? --- Beeldspraak: 'De Nieuwe Gemeenschap' en het ideaal In een antiquariteit kom je het maar een enkele keer tegen: het tijdschrift „De Nieuwe Gemeenschap", dat van 1934 tot 1937 verscheen en vanavond het onderwerp vormt van het NOSprogramma „Beeldspraak". De naam ~De Nieuwe Gemeenschap" kan op twee manieren worden begrepen. De eerste redactie bestond uit Albert Kuyle, A. den Doolaard, Henk Kuitenbrouwer, Ad Sassen en Gabriël Smit, een groep schrijvers die zich had afgescheiden van het bekende katholieke blad „De Gemeenschap" (1925-1941). Met het woord „nieuwe" zette men zich af tegen de koers van vroegere medestanders als Jan Engelman en Anton van Duinkerken, die te esthetisch en te weinig maatschappelijk betrokken zouden zijn. Maar de vijf nieuwe redacteuren streefden ook naar een werkelijk nieuwe gemeenschap. Naar hun idee had de democratie als politiek systeem gefaald om het kapitalisme in de crisis van de jaren dertig te bestrijden. Eerst nog voorzichtig, later openlijk, wordt er gesympatiseerd met het fascisme naar Italiaans model, waar ook in de oude „Gemeenschap" al sporen van zijn te vinden. Begin 1935 gaat het roer zelfs heel fors om: in een kritiek op een anti-dictatuurnummer van „De Groene Amsterdammer" staan onversneden anti-semitische uitspraken. A. den Doo-, laard en Gabriël Smit treden dan uit de redactie. Er wordt zelfs heil verwacht van het opkomend Duits nationaalsocialisme. In Arnold Meijer, de man die in zijn „Zwart Front" de Nederlandse fascistische splinterpartijtjes wist te verenigen, ziet men de nieuwe leider van het Nederlandse volk. Als het blad in 1936 stopt, stappen sommige redacteuren en medewerkers rustig over naar deze beweging, die in 1940 onder de nieuwe naam „Nationaal Front" tot een akkoord met de bezetter probeert te komen. Zo noemde ~De Nieuwe Gemeenschap" het anti-fascistische stuk „De Beul" van Par Lagerkvist „goor en goddeloos". Het stuk ging in 1935 in première in de regie van Albertvan Dalsum. Mevrouw D. van Dalsum, Sara Heyblom, Otto Sterman, Bob Verstraete en Paul Storm speelden het en praten nu in Beeldspraak over hun optreden en de reacties op het stuk toen, zo'n veertig jaar geleden. Men kan „De Nieuwe Gemeenschap" een onbelangrijk blad noemen. Er waren meer fascistische blaadjes, zoals ~A-risto" risto" en „De Bezem". Maar men kan dit blad ook als voorbeeld zien van een mentaliteit: hoe sommige katholieke schrijvers al ver voor de Tweede Wereldoorlog gevaarlijk riepen om tuchtmeester, concentratiekampen en boekverbranding. In deze aflevering van Beeldspraak - waarin naast de genoemde acteurs, kunstenaars, critici en letterkundigen uit die bewogen voor-oorlogse jaren meewerken - is gepoogd De Nieuwe Gemeenschap zo letterlijk mogelijk te verfilmen. (Nederland l, 22.10-22.55 uur). • V.1.n.r.: Mevrouw D. van Dalsum, Otto Sterman, Sara Heyblom, Bob Verstraete en Paul Storm in het ~Beeldspraak "-programma. --- Serie radioprogramma's: Alternatieve geneeswijzen De Radio-Volksuniversiteit gaat nog deze maand vier radioprogramma's uitzenden over de zgn. alternatieve geneeswijzen. In deze serie zal worden ingegaan op de achtergronden van de plotselinge (op)bloei van die „andere geneeskunst." In de eerste uitzending, morgenmiddag op Hilversum 2 van 17.35-17.55 uur, komen thema's aan de orde als: wat voelt men (kennelijk) als gemis in de huidige geneeskunst en wat voor alternatief bieden de alternatieve geneeswijzen? Deze uitzending bestaat uit een interview met Paul van Dijk, o.a. acupuncturist in Haarlem en de heer H. W. A. Sanders van de Kon. Mij. tot Bevordering der Geneeskunst. In de tweede uitzending wordt met de arts H. Stiekema uit Ruinen gesproken over de natuurgeneeswijze. In de derde een gesprek met de heer H. P. J. A. Maas, arts- te Utrecht, over de homeopathie. De vierde uitzending gaat over de anthroposofische geneeskunst, waarin twee medici praten over de filosofie en de praktijk. De programma's zijn op achtereenvolgende woensdagmiddagen te horen, steeds op genoemde zender en tijd. --- Radio Mi Amigo nu op 319 meter Radio Mi Amigo heeft vorige week een nieuwe zender in gebruik genomen. Voor het eerst in het bestaan van deze zender werkt men nu op volle kracht. Daarbij is overigens ook op een andere bandbreedte overgegaan. Mi Amigo is nu te ontvangen op 319 meter (962 kHz). Gedurende ruim een week blijft ook de oude zender op 212 meter nog in de lucht, om alle luisteraars op deze overstap attent te maken. Daarna wordt definitief met de uitzendingen op de 212-meterband gestopt. --- Top-artiesten in 'Hitboulevard' WILLEKE ALBERTI ontvangt vanavond in het TROS-programma ~Hitboulevard'' weer een aantal Nederlandse top-articsen. In deze derde aflevering van ~ Hitboulevard" is er weer de Nederlandse Top Vijf, waarin Conny Vandenbos met „ Weet je wat we doen?", Imca Marina met,, Vannacht"en Pierre Kartner (Vader Abraham) met zijn Smurfensucces. Willeke zelf is ook in de Top Vijf terechtgekomen met ~Carolientje". De ~tips" van ~Hitboulevard" worden gezongen door Nelleke, Rita Hovink en de Belg Louis Neefs. Speciale gast is deze keer Boudewijn de Groot, sinds kort de oceaan over gestoken om op het Amerikaanse continent zijn geluk te gaan beproeven. Vanavond zingt hij twee eigen nummers. Verdere aandacht aan zijn werk wordt besteed in een medley van door hem geschreven songs, die zal worden gebracht door Astrid Nijgh, Rob de Nijs, Ramses Shaffy, Boudewijn de Groot, Liesbeth List en Willeke Alberti, v.l.n.r. op onderstaande foto. (Nederland 2, 20.25 — 21.30 uur) --- NOORDER RONDBLIK Nietap, buurtschap met een eigen leven Bij gelegenheid van het 75-jarig bestaan van het buurtschap Nietap is er een fotoboekje over Nietap verschenen, dat laat zien hoe het er vroeger in Nietap uitzag. Sfeervolle beelden, die je een blik gunnen op de korenmolen van H. Oosterhoff, de destijds nog onverharde weg naar Leek, waar Huizinga zijn goedkope winkel dreef en de draaibrug over het Leekster Hoofddiep. Foto's met daarop de houtzaagmolen van Barkmeijer, de bakkerij van Wobbe Gorter, het voormalige café De Waag en de school, die in 1978 honderd jaar bestaat. Dat was in de tijd, toen Nietap zelf nog een busonderneming had. Exploitant was J. Veninga. De spoorlijn was nog niet aangelegd en de petroleumlantaarn bij het Piepke (=duiker) dat Leek van Nietap scheidde, werd ontstoken door Bartje Poppema. De heer D. Folkerts (Jan Steenstraat 32) in Nietap bericht mij, dat belangstellenden zo' boekje kunnen krijgen voor f 5.-, of toegestuurd voor 1 (5,75.(gir0 bank 880899. Rabobank,Roden,t.n.v. D. Folkerts, banknr Mf>58.56.565 o.v.v. ~boekje Nietap"). Nietap is een kern met een eigen leven. Het buurtschap vervult een rol van dorpsvereniging en staat sinds de oprichting (24 dec. 1902) op de bres voor de Nietapster belangen. Nauw aan het buurtschap was de ~noaberschap" verwant. Elkeen wordt geacht lid te zijn van het buurtschap. Op deze wijze raken ook de nieuwe inwoners thuis in het dorp. Nietap heeft veel te bieden aan natuurschoon, dat als een bufferzone gezien kan worden tussen Leek en Roden. In de 16e eeuw is nog niets over Nietap te vinden. We weten alleen, dat op „Thedema" de Groninger familie Thedema woonde en daarnaast de boer Lyppinge. Aan de zuidkant lag, verscholen in de bossen en temidden van het veen, „Ter Helle", eens een verbanningsoord voor de Aduarder monniken, die ondeugend waren geweest. In de 17e eeuw is Thedema afgebroken en kreeg Leek zijn grote schans. Tevens kwam er in die eeuw de douane te staan. Deze heren, toen chergers of commiezen genaamd, hadden tot taak er voor te zorgen, dat de inwoners van beide gewesten geen clandestiene handel dreven en dat er accijnzen werden betaald. Zowel aan de Leekster als de Roder kant van de grens was er daardoor behoefte aan een herberg. Daar konden de chergers hun bivak opslaan en de in beslaggenomen goederen worden opgeborgen. Deze herberg kreeg de naam van ~de Nije tap". De omgeving van het café werd „Nijtap" genoemd. Naderhand is dat officieel „Nietap" geworden. De bevolking van het dorp bestond vroeger meest uit „neringdoenden". Wellicht was de oorzaak hiervan, dat de collega's te Leek in dienst van Nienoords heer stonden en dus geen vrije mensen waren. Het is niet denkbeeldig, dat in Nietap de „vrije middenstanders" woonden, die goede zaken konden doen, daar zij hun winst niet voor het grootste deel behoefden te offeren aan de machtige heerser van Nienoord. Omstreeks 1900 bestond het dorp alleen uit huizen, die aan beide kanten van de weg waren gebouwd. De bebouwing liep niet verder dan de Rembrandtstraat. In de 18e eeuw betekende de Natuurschoonweg het einde van het dorp. Nietap had derhalve de vrije middenstand. De sluikhandel heeft ongetwijfeld een grote rol gespeeld. Over het water kon men overal heen en ook ten zuiden van Leek stond de douane machteloos in het „veld". Bekend zijn nog de overleveringen hoe er ook vanuit de eerste huizen achterom werd gesmokkeld. De vele schippers hebben eveneens een aandeel gehad in de welvaart van Nietap. Zij konden via de Thedema-sloot het dorp bereiken en hadden dan niets te maken met het water pp de grens. De ruime bouw van Nietap doet denken aan de brink van een Drents dorp. Dit terrein wordt gebruikt voor de Pinksterkermis en Nietapper markt. Op deze foto van mevrouw J. de Vries, Prof. Wiersmastraat 50. Groningen, ziet l' een zgn. spekrijderij op het Boterdiep in (ironingen,omstreeks 1910. Als de kanalen dichtgevroren lagen en er was geen werk, dan legden de bazen wat geld in. Daar werd dan spel; voorgekocht', als prijs voor de winnaars.Links op de foto tamboer Mans Jonkman van de Schutterij. In het midden, met pet, stalhouder Kuipers van het Boterdiep. De man in de witte lange jas met hoge hoed was Lange Bama. De kom vari Nietap, in de richting van Leek. De spoorlijn is nog niet aangelegd. --- TV-VANDAAG Nederland 1 18.10NOS-NOT: Tijdschrift voor uitzending 18.45 NOS: De Fabeltjeskrant. 18.55 Journaal. 19.04 EO: Henkie's droomboom, tekenfilmserie. 19.10E0-kinderkrant. 19.30 Het kleine huis, tv-serie. 20.20 Urker koren zingen. 20.30 Hoe zouden wij dan leven? documentaireserie. 21.00 Een wandeling in het bos, natuurfilm. 21.24 Tenslotte. 21.35 NOS: Journaal. 21.50 Den Haag vandaag. 22.05 Kortweg, culturele informatie. 22.10 Beeldspraak. 22.55 Journaal. --- Nederland 2 18.45 NOS: Paspoort: informatie voor Italianen. 18.55 Journaal. 19.04 TROS: Calimero, tekenfilm. 19.17 „21", spelprogramma. 20.00 NOS:,Journaal. 20.25 TROS: Hitboulevard, muzikaal programma. 21.30 De verpleegsters, tv-serie. 22.20 Aktua-TV. 23.10 NOS: Journaal. --- Duitsland 1 18.00 Paris 7000 (1). 18.30 Actual. 18.45 Kleuterprogr. 18.55 Region. magaz. 19.26 Paris 7000 (2). 19.59 Progr. overz. 20.00 Journ. en weerber. 20.15 Amus. progr. 21.00 Der Heili-' genschein, tv-film. 22.10 Voetbal: Liverpool—HSV, om de Supercup. 22.55 Journ., comm. en weerber, 23.15 Gesprek. 24.00 Journ. --- Duitsland 2 18.20 Tekenfilm. 18.45 Poppenfilm. 19.00 Journ. 19.30 lm Schatten des Galgens (Run for the cover), sp.film. 21.00 Journ. 21.15 Inform . progr. 22.00 Filmactual. 22.45 Journ. --- Duitsland 3 18.00 Kleuterprogr. 18.30 Inform. serie. 18.45 Weekjourn. in het Frans. 19.00 Inform.. progr. 19.30 Inform. serie. 20.00 Journ. en weerber. 20.15 Weekjourn. 21.00 Worüber man spricht. 22.00 De Wrekers. --- Dagprogramma morgen Nederland 1 NOS—NOT: 10.00—11.00 en 11.30—12.00 Schooltelevisie. NCRV: 15.30 Bolke de beer. 15.40 Zolder, kinderprogramma. 17.00 Zo vrij als een vogel, jeugdserie. --- Duitsland 1 9.30 Sesamstrasse. 10.00 Journ. 10.05 Actual. en muz. 10.25 Religieus progr. 10.40' Muz. show. 11.20 Docum. film. 12.20 Urnschau. 12.50 Persoverz. 13.00 Journ. 16.15 Journ. 16.20 W.K. skiën. 17.05 Kinderprogr. 17.55 Journ. --- Duitsland 2 16.20 Inform. serie. 16.30 Kleuterprogr. 17.00 Journ. 17.10 Steifer, Hut und Knollennase. 17.40 Actual. en muz. --- Duitsland 3 8.05—13.30 en 16.30 Schooltelevisie. --- Radio vandaag HILVERSUM I (298 men FM-kan.) PP: 18.19 Uitz. van de VVD. AVRO: 18.30 Nws. 18.41 Per Saldo: zakelijke bespiegelingen. 19.00 Trefpunt, docum. NOS: 19.15 (S) Accoord: muziek door amateurs. AVRO: 20.00 (S) AVRO Totaal Theater: gevar. progr. (22.30 Nws. 22.40 Radiojourn.) 23.55 Nws. HILVERSUM II (402 men FM-kan.) 18.00 Nws. KRO: 18.11 Echo. 18.30 (S) Op Vleugels: piano-improvisaties. 18.50 Verkenning: inform. progr. 19.00 Kerk in meervoud, reportage. 19.30 (S) Zin in muziek. 20.00 Nws. 20.05 Overweging. 20.15 (S) Concert. Klass. en moderne muziek. 21.30 Spektakel 1977-1978, cult progr. NOS: 23.00 (S) Met het oog op morgen. (23.05 Aktual.overz. Radio-TV. 23.10 De krant van morgen. 23.20 Den Haag vandaag. 23.52 Yoga.) 23.55 Nws. HILVERSUM 111 (445 men FM-kan.) NOS: 18.03 De vacaturebank. 18.10 (S) NOS-maal. VARA: 19.02 (S) Popreconstructie. 20.02 (S) Nashville. 21.02 (S) Popdonder. ca. 23.02 (S) Wachten op middernacht. 0.02 (S) Nacht-drie-draai. 2.02 (S) Peter Holland. 5.02 (S) Truck. --- REGIONALE OMROEPEN Zenders: Hoogezand (FM 97,5 MHz, kan. 35), Irnsum (FM 88,6 MHz. kan. 5) en Markelo (FM 9(i.J MHz kan. 31). RADIO NOORD 18.02 Regio nieuws 18.30 O-zit-dat-zo buro. 19.00 ANP-nws. 19.02-19.30 Drents cul tureel. REG. OMROEP FRIESLAND 18.02-18.30 Akt. en Themaprogr. --- Dagprogramma morgen HILVERSUM I (298 men FM-kan.) TROS: 7.00 Nws. 7.02 (S) Rustig bijkomen. 7.30 Nws. 7.41 Aktua-ochtendeditie. 8.30 Nws. B.36 Gym voor de huisvrouw. 8.45 (S) Kom er maar eens bij: gesprek. 10.00 (S) Wat zegje me n0u....! gesprekken en muziek. 10.30 Nws. 10.33 (S) Tourja-Toernee. 11.45 (S) Cafe-chantant. 12.26 Meded. voor land- en tuinbouw. 12.30 Nws. 12.41 Aktua 11. 13.00 Hoogtepunten uit musicals. 13.30 (S) Sport na sport, jeugdprogr. 14.00 (S) Specialiteiten a la carte. klass. verzoeken. 15.00 (S) Als dat zou kunnen, verzoekpl.progr. 15.30 Nws. 16.30 (Si Kernpunt: gesprekken. 17.20 Overh.voorl.: Mens en samenleving, uitz. van het Min. van CRM. 17.30 Nws. 17.32 Aktua-magazine. HILVERSUM II (402 men FM-kan.) VARA: 7.00 Nws. 7.11 Ochtendgym. 7.20 In de Roode Cirkel, nieuwsprogr, (8.(XI Nws.) 8.50 Ombudsman. 9.(ki .hm Gorissen met zijn elektronisch accordeonorgel. NOS: 9.20 Wat heeft dat kind?, pe-, dagogische rubriek. 9.35 Waterst. VARA: 9.40 Schoolradio. 10.00 Radioweekblad. 11.00 Nws. 11.03 Radioweekblnd (vervolg), 11.30 De Franse opera (10). 12.00 Hasselt - Centraal, gesprekken. 13.00 Nws. 13.11 Dingen van de dag 13.30 Stoomradio. 16.00 Nws. 16.03 De reis, hoorspel van Peter Romer (1). De weg heen. 16.30 Lichte gramm.muz. 17.00 (S) Promenade Orkest. RVU: 17.35 Alternatieve geneeswijzen. VARA: 17.55 Meded., SOS- en politieber. HILVERSUM 111 (445 men FM-knn.) KRO: 7.02 (S) Drie op je boterham. 9.03 (S) Pepopdrie. 11.03 (SI Drie draait op verzoek. 12.03 (SI Drie l ussen de middag 14.09 (SI DeTheoStokkink show. 16.03 (S)Hiti HILVERSUM IV (FM-kan.) NCRV: 7.00 Nws. 7.02 Het levende woord. 7.08 IS) Te Deum Laudamus, gewijde muziek. 7.30 (Si Pr» ludiym: klaas, muziek en cult. nieuws. 9.00 Nws. 9.02 (Si Onder schooltijd, 10.00 (S) Orkestpalet. Het Amsterdams l'hilh. Orkest en solist. 11 ,30 ISi Platennieuws. 12.00 (S) Pianowerkèn uil de Romantiek. 12.30 (Si Thema-programma. 13.30 (Si Middagaymfonie. 14.00 Nws. 14.02 Verhalen uil de we reldliteratuur. 14.30 (3) Orgelconcert. 15.00 (S) In de schaduw van de meesters. lti.OtnSi Liederen van Hrahms. Kaure en Chausson, Hi.37 (S) Muziek van eigen tijd. ---