(Advertentie) A oogsttijd - gladheid! De aardappel- en bietencampagnes zijn in volle gang. Dat betekent vaak vuile wegen en dus: mo'Jder 1 slipgevaar W) In veel gevallen wordt die vervuiling aangegeven door het I „modderbord" hiernaast. Als u zo'n bord ziet, moet u langzamer rijden niet plotseling remmen niet plotseling sturen i mJr§lÊ/SË W Deze advertentie wordt u aangeboden door: — Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Groningen ROG j^y --- Bestrijding van geslachtsziekten naar GGD Groningen Van een onzer verslaggeefsters GRONINGEN — De afdeling 'sexueel overdraagbare aandoeningen' (SOA) van de provinciale vereniging Het Groene Kruis is ondergebracht bij de GGD in Groningen. Bij de GGD gaan de twee medewerksters die zich met SOA bezighouden, zich meer concentreren op de preventieve kant van geslachtsziektebestrijding. De provincies Groningen en Drenthe vormen het werkgebied van de nieuwe medewerksters van de GGD. Een woordvoerster van de GGD: "Krachtens de Wet op Collectieve Preventie, die momenteel nog bij de Tweede Kamer ligt, zullen in de toekomst alle organen die preventie in hun vaandel dragen, samen worden gebracht. Dat is praktischer. Daarom ook deze beslissing om die afdeling bij de GGD onder te brengen. De twee medewerksters zullen zich nu vooral bezighouden met voorlichting aan bepaalde groepen zoals de jeugd, en aan potentiële risicogroepen zoals bijvoorbeeld prostituees. Daarnaast zullen ze gewoon ook hun andere werkzaamheden blijven uitvoeren; de bron en contacten van de virusdrager opzoeken." De GGD woordvoerster vervolgt: "Het Groene Kruis zal nu meer aan thuiszorg doen. De wet werkt landelijk dus deze veranderingen gaan ook in het hele land plaatsvinden." --- Autokraker krijgt drie weken straf Van een onzer verslaggevers ASSEN - Op 18 april werd getracht de auto van de Assenaar F.V. te kraken. De politie was echter tijdig ter plaatse en verijdelde de inbraak, aldus officier van Justitie mr. J.Münzebrock gisteren bij de zitting van de Asser politierechter. De dader was de 20-jarige Winschoter J.K., die niet verscheen, omdat hij in Groningen een straf uitzit. De schade is inmiddels vergoed door een mededader, die daardoor aan vervolging ontkwam. Het strafblad van K. beslaat inmiddels drie pagina's, waaraan nu een straf van drie weken wordt toegevoegd. --- Scheidsrechtersclub turft overtredingen Schildwolde winnaar sportiviteitsbeker Van een onzer verslaggevers WILDE RVANK — "Het molesteren van een scheidsrechter is het ernstigste vergrijp dat kon worden gemaakt. Maar ik denk dat het niet of nauwelijks is voorgekomen. Het komt wel geregeld voor dat een scheidsrechter wordt bedreigd." Dat zegt scheidsrechter en voorzitter W.J. Molema van de scheidsrechtersvereniging Veendam en Omstreken, die bij de Centrale Organisatie van Voetbal Scheidsrechters (COVS) is aangesloten. De scheidsrechtersclub heeft het afgelopen seizoen alle overtredingen bijgehouden van de aangesloten voetbalverenigingen. Voor de verschillende overtredingen, zoals een waarschuwing, het uit het veld sturen, het staken van een wedstrijd en schorsingen van spelers, leiders, trainers en grensrechters kregen de clubs strafpunten. De scheidsrechtersvereniging heeft ongeveer een jaar lang de officiële mededelingen van de Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond bijgehouden en de vergrijpen' van strafpunten voorzien. Van de 32 aangesloten verenigingen blijkt volgens de Veendammer afdeling van de COVS de voetbalclub FVV uit Foxhol de onsportiefste te zijn. De vereniging was met elf teams goed voor 1145 strafpunten. Eén keer moest een wedstrijd zelfs wegens wanordelijkheden worden gestaakt. Op de 31ste plaats staat met 795 strafpunten de voetbalvereniging Nieuw Buinen. De sportiefste voetbalvereniging van het afgelopen seizoen is SGV uit Schildwolde, die in de tweede afdelingsklasse uitkomt. De vier teams wisten ongeschonden' het seizoen door te komen. De vereniging van voorzitter Piet van de Vries, die zelf ook scheidsrechter is, kreeg gisteravond in hotel Boelens in Wildervank een wisselbeker en een beker die ze mogen houden. De voetbalvereniging Zuidlaren eindigde met 80 strafpunten (dertien teams) op de tweede plaats. Derde werd Pekelder Boys uit Boven Pekela met 50 strafpunten, die werden verdeeld over zeven teams. Het is de eerste keer dat de scheidsrechtersvereniging Veendam en Omstreken de sportiviteitsbeker' uitreikt. In de provincie Friesland wordt al jaren een dergelijke competitie gehouden. De Veendammer afdeling van de COVS is echter de eerste vereniging in de provincie Groningen die door het uitloven van een prijs de clubs wil stimuleren zo weinig mogelijk overtredingen te maken. "We proberen zo de agressie binnen de krijtlijnen terug te dringen," aldus de voorzitter. MIA NIENHUIS neemt woensdag 11 oktober om twee uur in de Trefkoel de Grunnigermiddag weer op. U bent van harte welkom om te luisteren en zelf verhaaltjes en gedichtjes voor te dragen. • Willem Molema, voorzitter van de scheidsrechtervereniging Veendam en Omstreken (links), reikt de sportiviteitsbeker' uit aan Piet van de Vries, voorzitter van de voetbalvereniging SGV uit Schildwolde. (Foto: Ida F. Mulder) --- Voorlichtingsmiddag in Groningen Project moet Arubanen horecabaan bezorgen Van een onzer verslaggeefsters GRONINGEN - Het kabinet van de gevolmachtigde minister van Aruba begint samen met enkele Nederlandse instanties in januari het Hotel Opleidings Project Aruba (HOPA). Ook Groningen is hierbij betrokken. Het doel van dit werkgelegenheidsproject is werkloze Arubanen in Nederland om te scholen tot hotelpersoneel zodat ze, indien ze de cursussen met goed gevolg afronden; naar hun eiland kunnen terugkeren. Op 17 oktober wordt in de Grijze Zaal van het Martinihal een voorlichtingsmiddag gehouden voor geïntereseerden. In Nederland woonachtige werkloze Arubanen kunnen via diverse cursussen omgeschoold worden tot respectievelijk kok, gastheer, receptionist, technisch onderhoudsmedewerker of housekeeping supervisor'. Zowel mannen als vrouwen kunnen zich inschrijven. De cursussen worden gegeven in diverse steden waaronder ook Groningen. Ze zijn in beginsel alleen toegankelijk voor in Aruba geboren Nederlanders. Van elke cursist wordt een eigen bijdrage van 100 gulden gevraagd die na het voltooien van de cursus wordt gerestitueerd. De cursussen duren 22 maanden en worden afgesloten met een examen en een stage van drie maanden in Aruba. Hierna ontvangt de cursist een in Nederland erkend diploma. De Arubaanse overheid garandeert elke cursist een baan in de horeca op Aruba. --- Lezing over Winschoten De heer Jan Voerman bijt dinsdagavond 17 oktober het spits af bij de lezingencyclus van de vakgroep Regionale en Agronomisch-Historische Studiën en de Geschiedeniswinkel Groningen. In zaal 43 van het nieuwe Harmonie-complex (Oude Kijk in 't Jatstraat 26 Groningen) houdt hij een lezing met als Cl ~Winschoten, stad *" wording, 185-1930". De komst begint om 20 uur. Voor* agendatrekkers: 21 novembe' spreekt Martia Veen over de op" vang in Groningen van Belgisch vluchtelingen tijdens de Eers,e Wereldoorlog. --- Nieuwe brug even aan de rol • Gewoonlijk is een brug een onmisbare verbinding tussen twee weggedeelten, die door water worden doorsneden. Gisteren legde een brug het verkeer echter vrijwel lam tussen Uithuizen en Appingedam. Het gevaarte lag op een vrachtwagen en werd van PMF machinefabriek in Uithuizen, de bouwer, vervoerd naar Smit coating in Appingedam. Daar krijgt de oeververbinding een verfje. De klapbrug wordt over ongeveer twee weken geplaatst in Nieuwe Pekela. De kolos is zeven meter breed en werd onder politiebegeleiding getransporteerd. De brug werd hoog op de truck geladen om te voorkomen dat verkeersborden zouden worden geramd. (Foto: Wolter Kobus) --- Politie verscherpt toezicht op verspreiding mest GRONINGEN — De politie in de provincie Groningen gaat deze herfst en winter verscherpt toezicht houden op het uitrijden en verspreiden van mest. Er wordt met name gelet op het naleven van de wetgeving door de boeren op dit punt en het op de juiste wijze onderwerken van die mest. Speciale aandacht zal uitgaan naar gebieden, die vallen onder de grondwaterbeschermingsverordening. Om dit provinciaal goed aan te kunnen pakken, is in onderling overleg tussen de officier van Justitie, de politie en de Algemene Inspectiedienst een draaiboek opgesteld. Met de controle is vorige week begonnen. Ze zal duren tot ongeveer midden maart. Het uitrijden en verspreiden van mest is aan een aantal regels gebonden. --- Sluiting politiepost Grijpskerk vrij zeker Van een onzer verslaggevers GRIJPSKERK — Waarnemend burgemeester P. Beishuizen is pessimistisch gestemd over het behoud van het postbureau van de Rijkspolitie aan de Kievitsweg in Grijpskerk. Beishuizen zegt dit na een gesprek met de Zuidhorner groepscommandant B. Uneken. "Ik vrees dat sluiting van het bureau niet meer tegen te houden is," aldus Beishuizen. "Wel heb ik de garantie gekregen dat het postbureau niet eerder dicht gaat dan dat het bureau in Zuidhorn is uitgebreid. Uneken bevestigt dit: "Het kan niet zo zijn dat een bureau gesloten wordt, terwijl we de mensen niet ergens anders kunnen onderbrengen." Behalve uitbreiding wordt nog gestudeerd op de mogelijkheid voor de bouw van een geheel nieuw politiebureau in Zuidhorn. "Hierover is nu nog niets te zeggen. Niet alleen de Rijksgebouwendienst is hierbij betrokken, maar ook het nieuwe gemeentebestuur van Zuidhorn. Zodra het nieuwe gemeentebestuur is samengesteld, zullen we om tafel gaan zitten." Uneken verwacht sluiting van het Grijpskerker postbureau tussen "nu en twee jaar." De gemeenteraad van Grijpskerk uitte al in een vroeg stadium haar bezorgdheid over de voorgenomen sluiting. De CDA-fractie diende een door de hele gemeenteraad gesteunde motie in, waarin B en W werden opgedragen alles in hèt werk te stellen het postbureau open te houden. Beishuizen deelde de bezorgdheid en noemde de ontwikkeling "uiterst verontrustend". De sluiting van het postbureau wordt vooral uitgelegd als een verdere aftakeling van voorzieningen op het platteland. De Rijkspolitie moet echter bezuinigen en ziet sluiting van postbureaus als enige oplossing. Bij het bekend maken van de sluitingsplannen verzekerde Uneken dat de maatregelen niet ten koste gaan van het politiewerk. Naast Grijpskerk worden op termijn ook de politiebureaus in Aduard en Oldehove opgeheven. Ook hier is de datum van sluiting afhankelijk van uitbreiding of nieuwbouw in Zuidhorn. De bureaus in Niekerk en Opende gaan, zoals aangekondigd, per 1 januari dicht. Als 'compensatie' wordt het huidige postbureau in Grootegast uitgebreid en verplaats naar het Marktplein in Grootegast. --- door Jaap D. Homan Kerk had remmende werking op organisatie van arbeiders In de vorige eeuw speelden de kerken een belangrijke rol bij de ontwikkeling van het arbeidersprotest. „In het algemeen hadden het christelijk geloof en de kerken een remmende werking op de zelfstandige organisatie van ar-, 'beiders, zelfs wanneer binnen de kerk het mindere volk in verzet kwam tegen de sociale en kerkelijke bovenlaag. Dergelijke groeperingen traden eerder toe tot tot kerkelijke afscheidingen of bleken gevoelig voor evangelisatie." Dat schrijft Jouke Arend Frieswijk (46) in zijn proefschrift „Om een beter leven. Strijd en organisatie van de land-, veen- en zuivelarbeiders in het noorden van Nederland (1850-1914). Vorige week promoveerde hij op dit werkstuk (Uitgave Fryske Akademy, tel. 058-131414; 328 pagina's; prijs f 55,-) aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Daar waar de kerk met haar fijnmazig net van kerkelijke tucht een beheersende rol in het dorpsleven speelde, bleef de afhankelijkheid van de arbeiders volgens hem lange tijd groot; in de provincie Zeeland gold dat volgens Frieswijk zelfs nog lang in deze eeuw. Op de grotere plaatsen na was deze provincie zeer kerks en op het platteland trof men men daar nog sterke resten van patriarchale verhoudingen. ~De boer was de baas over de mensen en de dominee hielp er aan mee. Ja, die was 't altijd met de boeren eens," merkte een Zeeuwse landarbeider op. Dreigementen waren er aan de orde van de dag zoals blijkt uit het relaas van een arbeider, die vertelde van de oprichting van de katholieke bond ergens in Zeeland in de jaren twintig. „Die boeren, die waren tégen. Die gingen naar de pastoor om hun beklag te 'doen, dat die bond weer terug opgericht werd.! Ja, dan mocht ik bij de pastoor komen... Hij zegt: Jongen, jongen wat ga je doen? Ze hebben de vorige voorzitter ook brodeloos gemaakt. Dat zullen ze ook met jou doen!'' Dergelijke voorbeelden maken volgens Frieswijk duidelijk dat kerk en religie een verlammende werking konden hebben op de strijd van de landarbeiders voor een beter bestaan. Land- en veenarbeiders kwamen het eerst in die gebieden in actie waar de maatschappelijke tegenstellingen groot waren, de arbeiders een duidelijk gevoel van onafhankelijkheid bezaten en waar bij hen een maatschappelijk bewustzijn bestond. Dat waren tevens de gebieden waar veel arbeiders met de kerk hadden gebroken zoals de Friese heide- en veengebieden, de Groninger veenkoloniën, Het Bildt en het Oldambt. In andere landbouwgebieden waren de tegenstellingen vaak niet minder groot als daar maar in Hunsingo, Fivelinqo en op het Hogeland in Groningen ge. beurde dat in een latere fase toer, ook daar socialistische afdelingeen vakorganisaties ontstonden. In tel was de landarbeider in de vorige eeuw in het geheel niet. Op de maatschappelijke ladder narr, hij geen hoge plaats in. ~De landarbeider dat was het allerminste.je was het uitvaagsel van die maatschappij," was de ervaring van een Zeeuwse arbeider. Da gold ook voor de veenarbeider Het maakte daarbij weinig uit o! het om losse of vaste arbeiden ging. Vaste arbeiders waren voo het gehele jaar op contract en tegen een vast jaarloon bij de boer werkzaam; de positie van de losse' was aanzienlijk onzekerder Was er geen (seizoen)werkbijde boer dan trok hij naar de venen a de fabriek of pakte elders wert aan. Het jaarinkomen met deze 'trekarbeid' werd vaak vergaar: met een scala aan werkzaamhe- den. Tot die 'trekkers' behoorden ook veel Duitse keuterboertjes. die hier vooral werkten als hooiers en maaiers (mieren, graspoepen of hannekemaaiers genoemd). Zij namen zoveel mogelijk etenswaren mee zodat zuinig kon worden geleefd; het eigen bedrijfje lieten zij zo lang over aan vrouw en kinderen. Tegen de oogsttijd keerden de mannen weer huiswaarts. In de tweede helft van de vorioj eeuw kwamen er minder Duitsers Velen emigreerden naar de Verenigde Staten waar het hen beter beviel dan het harde uithuizige leven in ons land. Bovendien werden de Duitse grenzen bij het uitbreken van de Frans-Duitse oorlog in 1870 gesloten en deed de ontwikkeling van de Duitse industrie de vraag naar losse arbeidskrachten in zelf sterk toenemen. In 1843 had de burgemeester van Assen al een klaagzang laten horen. ~Door zich hier op te houden, en dikwijls te vestigen, vermeerderen zij (de Duitse arbeiders) de armoed in dit Rijk. als voor de eigene ingezetene" de middelen van bestaan innemende, daardoor berooven." Wordt het landleven in vol-kleurendruk regelmatig idyllisch beschreven en kan men veenarbeidershuisjes en turfvelden als museum bekijken, de werkelijkheid was aanmerkelijk anders zoals uit twee uitspraken wel blijkt. „ * weet nog al te goed hoe het was dat hoef ik niet terug te zien, "zegt een oudere veenarbeider en een 85-jarige veenarbeidster „Altijd werken, werken, eten en drinken en slapen en dan weer werken Het waren volgens Frieswijk lange werkdagen, zwaar werk een hongerloon en niet beschermd bij de wet. Er was nog een harde strijd nodig tegen * boeren en landeigenaren voor # enige verbetering kwam. Aan* stakingen en andere acties wo"* in een volgende Noorder Rondt* aandacht geschonken. • Zijn nu grote machines een vertrouwd beeld op de akkers wanneer de oogst wordt binnengehaald, vroeger gebeurde dat alles met handkracht zoals hier bij de graanoogst in Westerwolde. ---