(Advertentie) Ter gelegenheid van het Van Gogh-jaar geeft de Spaarbank een uniek spaarcertificaat Ü't' 'U ' heeft een looptijd van hoger ligt dan de rente op een vergelijkbare Deposito Rekening met een looptijd van een jaar. De echte kunstliefhebber verrassen wij bovendien met ________ prachtige reprodukties van werken van Van Gogh. Voor iedere ingelegde S(H) gulden ontvangt u er één, met een maximum van vier V '/ 'n e a en uiteraard zolang de voorraad strekt. Voor meer informatie bent u o ' van harte welkom bij de Spaarbank. spaarbank - , * rentewijzigingen voorbehouden 2( n o o f o s p o n s o n De Bondsspaarbank doet meer voor creatieve spaarders. --- Puntig De Puntig-redactie verzamelt twee keer in de week een aantal bijzonderheden. De lijst is geenszins volledig. Wie dagelijks op de hoogte wil blijven van het uitgaan in Groningen en Haren kan gebruik maken van de Nieuwsblad TV-agenda, elke dag van 12.00 tot 21.00 uur. --- Vandaag # In het Universiteitstheater brengt Hexa om 20.00 uur "The Duchess of Malfi" van John Webster • In Vera Zienema draait "The Snow of The Kilimanjaro" met Gregory Peck, aanvang 21.00 uur • In de Heymanszaal van het Academiegebouw houdt prof. dr. A.H. Huussen een lezing over Coornhert: naïef of zijn tijd vooruit? # In de USVA-Bios draait om 19.00 uur in het kader van de Tennessee Williams Cyclus de film Cat on a hot tin roof. --- Morgen # In het Pakhuis treden Rudy and his Darlings op. Aanvang 23.30 uur • De Troubadour heeft een Latin Night, vanaf -24.00 uur # Er draaien twee kwaliteitsfilms in de USVA-Bios: Period of Adjustment en This Property is Condemned. De aanvang is resp. 19.00 en 22.00 uur • Het Vrouwenprojekt Lewenborg heeft van 9.00 tot 11.00 uur een thema-ochtend over klassieke homeopathie in wijkcentrum Het Dok. --- Donderdag # De succesvolle Nederlandse formatie De Dijk is vanaf 20.30 uur te zien in de Oosterpoort. 9 In Vera staat de Amerikaanse formatie Thin White Rope op de planken. • Eddy and the Seventh Son treden vanaf 24.00 uur op in De Troubadour • In het Prinsentheater brengen de Boxing Ladies om 20.30 uur "Op Aarde Zijn Engeltjes" # Café 1672 heeft vanaf 21.30 uur Open Podium # In Simplon draait de protestfilm "A Nous La Liberté" uit 1931, aanvang 21.00 uur. # De Voltooiing van het Onvoltooide is de titel van een lezing in de aula van het Academiegebouw rondom de dichter J.H. Leopold, met onder anderen Kees Fens. Het begint om 20.00 uur. # De Wegenbouwkapel Nederland geeft om 15.00 uur in de Martinikerk een concert ter gelegenheid van de opening van het toeristisch seizoen. --- Vrijdag 9 De Ziffels geven vanaf 22.00 uur acte de présence in De Walrus # In het Universiteitstheater brengt Spuma bewerkingen van twee klassieke opera's om 20.00 uur # Bert Visscher staat met zijn 'Tango aan de Dnjepr' in de Stadsschouwburg. Aanvang is 20.15 uur. Wie het gevoel heeft iets bij te kunnen dragen aan de rubriek kan schrijven naar: Redactie 'Binnen Zonder Kloppen', p/a Nieuwsblad van het Noorden, Postbus 60, 9700 MC Groningen. Ook foto- of illustratiemateriaal is van harte welkom! --- BINNEN ZONDER KLOPPEN Onno Hefti en Ben de Jonge Binnen Zonder Kloppen verschijnt op dinsdag en donderdag. De rubriek belicht activiteiten, cursussen, bijzondere initiatieven, optredens, hobby's en tentoonstellingen op informele wijze. Binnen Zonder Kloppen moet een vergaarbak zijn voor alle mensen, organisaties en groeperingen in Groningen en Haren, die behept zijn met een gezond enthousiasme en die allerlei initiatieven ontplooien. De redactie komt overigens overal binnen zonder kloppen. --- Behendigheidssport Instappen en dan maar zorgen datje niet begint te wankelen en een nat pak haalt. Want kanovaren is een behendigheidssport waarbij het in- en uitstappen een belangrijke rol speelt. Vanavond heeft de sportcommissie van De Hoogte voor volwassenen boven de 17 jaar (mét zwemdiploma) een kanoparkoers uitgezet bij camping Stadspark. Vanaf vandaag tot en met 29 mei kunnen buurtbewoners één keer in de week peddelen. Het begint om 19.30 uur. De kosten zijn 7,50 gulden. Voor komende donderdag heeft de sportcommissie een badmintontoernooi op het programma staan, voor iedereen vanaf 17 jaar. Bij mooi weer wordt er buiten gespeeld op het Boterbloemveld, bij slecht weer is de gymzaal aan de Noorderspoorsingel de plaats van handeling. Kanovaren in het Stadspark. --- TK-avonden De afdeling Groningen van het COC (Nederlandse Vereniging tot Integratie van Homoseksualiteit) houdt morgen, 30 mei en 13 en 27 juni weer vier traditionele TK-avonden (ter kennismakingsgroepen). "We doen dat al een jaar of drie," zegt Harold Schorren van het COC Groningen. "De TK-avonden zijn gemiddeld toch goed voor zo'n 40 bezoekers. Onder het motto 'niets hoeft, alles mag' worden de mensen opgevangen en op hun gemak gesteld. Meestal volgt er dan in de groep een soort voorstelronde." De TK-avonden zijn bedoeld om de bezoekers wegwijs te maken in de 16 werkgroepen, die het COC rijk is. "Per avond behandelen we vier van die groepen en leggen uit wat de bedoeling daarvan is," aldus Harold. Eén keer was de belangstelling voor de TK-avond wel erg groot. "Door een fout in onze advertentie kwamen er meer dan 50 mensen opdraven. We waren namelijk vergeten te vermelden dat het om een avond van het COC ging. Er was zelfs iemand bij, die dacht een kamer te kunnen huren." Alle TK-avonden beginnen om 20.00 uur in het COC-pand aan de Kraneweg. Nadere inlichtingen zijn te verkrijgen via Harold Schorren, tel. 132620. --- Martine, Henk en Berend Henk van der Molen schreef de muziek en Berend Boudewijn regisseert de nieuwe one-womanshow van Martine Bijl, getiteld 'Mevrouw Bijl'. Verruilde Martine haar levenspartner Henk voor Berend? Genoeg hierover. Vanavond en morgenavond staat mevrouw - u moet de groenten van Hak hebben — Bijl alweer met haar vierde solo-programma in de Stadsschouwburg. Ze is inmiddels uitgegroeid tot vedette van het theater. Beide voorstellingen beginnen om 20.15 uur. Martine Bijl: vierde soloprogramma. --- Romance Lisa en Adam? "Lisa vertoont al een tijdje krols gedrag," zegt Rik Kwint, vrijwilliger bij de werkgroep onderzoek van het Otterstation in Haren. Als alles goed gaat, worden de otters Lisa en Adam in de loop van deze week samen in één verblijf gestopt. "Zoiets moet je heel voorzichtig aanpakken, want otters zijn solitaire roofdieren die het liefst alleen jagen. Je moet je niet in ze vergissen. Het gaat om wilde dieren en als die met elkaar in de clinch gaan is dat nog erger dan 25 vechtende katten. Gelukkig vertonen ze tot nu toe allebei geen enkel spoor van agressief gedrag." "We hebben eerst tunneltjes van 30 centimeter tussen de verblijven van Lisa en Adam gemaakt, zodat ze elkaar kunnen zien. Met behulp van een luidspreker, waarmee ik ottergeluiden maak, lok ik ze naar elkaar toe. Ook worden er videoopnamen gemaakt om te kijken of de dieren agressief worden. De volgende stap is dat we Adam in een kooi in het verblijf van Lisa plaatsen. Pas daarna kunnen ze worden losgelaten. En dan is het dus afwachten of ze gaan vechten of niet. De bedoeling is natuurlijk dat ze zich voortplanten. Dat zou heel uniek zijn, zeker als je bedenkt dat de otter twee jaar geleden in Nederland is uitgestorven." Op 20 mei is er in het Otterstation een open dag. De Vara-televisie maakt die dag opnamen. Geen spoor van agressief gedrag. --- Repetitie-aula Na negen jaar te hebben gerepeteerd in het Willem Lodewijk Gymnasium (WLG), heeft het Koninklijk Mannenkoor Gruno een nieuwe repetitieruimte. Sinds afgelopen donderdag oefenen de 75 leden van het koor in de aula van de Pabo aan de Verzetsstrijderslaan. "De akoestiek is in orde en daar gaat het tenslotte om. De dirigent heeft het goedgekeurd," zegt Jacques Cools, secretaris van Gruno. De verandering van locatie is vooral een financiële kwestie, want over de gastvrijheid van het beheerdersechtpaar Van der Laan van het WLG heeft het koor nooit te klagen gehad. Als blijk van waardering werd het echtpaar tijdens de laatste repetitie in het WLG verrast op een kleine attentie. --- Slow Joe Voorzien van een ondoorzichtige bos krullend zwart haar, waarin geen gezicht meer te herkennen valt, maakt ex-gitarist en voorman Slow Joe van de Ziffels komende vrijdag zijn opwachting tijdens een café-concert in Simplon aan het Boterdiep. Noodgedwongen moest hij onlangs de in het Groninger popcircuit zeer succesvolle Ziffels verlaten. Sjors Sevenhuijsen van Simplon legt uit: "José, zoals Slow Joe eigenlijk heet, had nogal last van een pees of spier in z'n rechterarm. Op één of andere manier functioneerde die arm niet meer naar behoren. Langzaam maar zeker is hij weer in staat zijn gitaar te hanteren. Het solo-optreden van José is eigenlijk een van de eerste concerten na zijn herstel." Als tweede solist treedt tijdens het café-concert in Simplon Gerard (Gomez), vooral bekend als gitarist van Holy Shit, op. Desondanks noemt hij zichzelf een straatmuzikant in hart en nieren. De aanvang van de café-concerten is 22.30 uur en de entree is gratis. --- Trainer Vorige week maakten we in deze rubriek melding van het fenomeen Goalball, een balsport voor visueel gehandicapten. Voorzitter van de Gehandicapten Sport Groningen (GSG), Fred Waltman, zit echter nog met een probleem. Het team zoekt voor 1 keer in de week nog een trainer. "Belangstellenden moeten wel weten dat het allemaal op vrijwillige basis gebeurt," zegt hij er nadrukkelijk bij. Ook voor twee andere takken van de gehandicaptensport, te weten tafeltennis en rolstoelhockey zoekt de GSG nog trainers. Voor informatie: Fred Waltman, tel. 050-348539. --- NOORDER door Jaap D. Homan Inventaris van Maatschappij van Weldadigheid Van den Bosch zette zich in voor arme medemens RONDBLIK Generaal Johannes van den Bosch heeft in 1818 niet kunnen bevroeden dat zijn initiatief tot oprichting van de Maatschappij van Weldadigheid in 1990 aanleiding zou zijn voor het organiseren van activiteiten zoals een Studiedag (vrijdag 18 mei) en een tentoonstelling over de Maatschappij in het Drents Museum in Assen (vandaag tot en met 17 juni) en het uitgeven door het Rijksarchief in Drenthe van de „Inventaris van de Archieven van de Maatschappij van Weldadigheid 1818-1970" (vandaag; kosten f 25,-). In de Noorder Rondblik van vrijdag 30 maart werd al aandacht besteed aan de eerste aanzetten, die Van den Bosch in het begin van de vorige eeuw gaf voor de oprichting van de Maatschappij. Zijn doel was om de stedelijke armen te heropvoeden. Dat kon volgens hem door de stichting van landbouwkolonies op woeste gronden. Hij wilde de paupers in de vrije landbouwkoloniën opleiden tot boer om ze op die manier een nieuw bestaan te verschaffen. Nevendoel was de opvoeding van de kinderen van kolonisten voor de 'gewone' samenleving waarbij vooral het onderwijs van belang was. In een van de artikelen van het reglement van de Maatschappij werd zijn opzet duidelijk omschreven. „Het doel is hoofdzakelijk om den toestand der armen en lagere volksklassen te verbeteren, door zodanige ontwerpen, die voor dezelve dienstig geoordeeld worden, ter uitvoering te brengen, inzonderheid door aan dezelve arbeid, onderhoud en onderwijs te verschaffen, en hen uit dien toestand van verbastering, waartoe deze menschen, in het algemeen, vervallen zijn, op te beuren, en tot eene hoogere beschaving, verlichting en werkdadigheid op te leiden." De Maatschappij was een particuliere instelling die zonder staatshulp aan de slag wilde. Inkomsten moesten komen uit de renten van het stichtingskapitaal, de jaarlijkse contributies van leden, vrijwillige giften en legaten en uit de opbrengsten van verkoop van eigen produkten. Er waren al snel 21.000 leden, die 72.000 gulden contributie stortten. De eerste locatie, waarop het oog was gevallen, lag in de gemeente Vledder. Het ongeveer 600 hektare grote landgoed Westerbeeksloot, werd voor 57.000 gulden gekocht. Van den Bosch legde de eerste steen van de eerste kolonistenwoning in kolonie 1 op 25 augustus 1818. Die kolonie, die verder bestond uit een magazijn dat ook dienst deed als spinzaal, een kookhuis met centrale keuken en een woning voor de onderdirecteur, werd Frederiksoord genoemd naar de kroonprins en beschermheer. Na een tweede kolonie in Frederiksoord werd opnieuw grond gekocht waar kolonie 3, Willemsoord (genoemd naar prins Willem) werd gesticht. Hier kwamen 100 kolonistenwoningen. Concentreerde alles zich aanvankelijk rond Vledder, al snel kwamen er andere locaties zoals de Ommerschans, een verlaten fort bij Ommen, dat werd gebruikt voor de plaatsing van bedelaars. En in 1822 en 1823 werd de buurtschap Veenhuizen (gemeente Norg) gekocht. Dat deed de Maatschappij voor de verzorging van wezen, vondelingen, bedelaars en vagebonden. In 1822 had een Koninklijk Besluit voorgeschreven dat voortaan alle valide en voor de landbouw geschikte bedelaars uit de bestaande stedelijke bedelaarsinrichtingen 'naar de koloniën van de Maatschappij moesten worden overgebracht. Nog in hetzelfde jaar werd met de regering een contract afgesloten voor de plaatsing van 1000 bedelaars. Een jaar later volgde een nieuw contract voor plaatsing in Veenhuizen van 4000 wezen en vondelingen, 5600 huisgezinnen en 1500 bedelaars. Er kwamen drie grote gestichten maar de weerstand in het land tegen de opzending van kinderen naar de koloniën was zo groot dat de regering haar contracten niet kon nakomen. Daarom werd een van de Veenhuizer gestichten na voltooiing in gebruik genomen als bedelaarsgesticht. De auteurs van de Inventaris (J.R. van der Zeijden en drs. J. Hagen; de handleiding voor het zoeken in de bevolkingsregisters 1818-1859 werd geschreven door mevrouw drs. C.G.C. Meynen) merken op dat de hoofdgedachte van Van den Bosch, het opvoeden varTpaupers tot landbouwers, is uitgelopen op een ontgoocheling. Het vrije beheer van een hoeve was de meesten van deze stedelingen niet toevertrouwd. Echt noodlottig was het voor de Maatschappij dat er zo veel lichamelijk en geestelijk ongeschikte mensen naar de koloniën werden gestuurd. De hoge kosten van de bedelaars- en wezengestichten probeerde de initiatiefnemer omlaag te brengen door nijveheidsarbeid in te voeren; daarmeë werd het principe om alleen door middel van landarbeid bedelaars en weeskinderen tot een arbeidsbestaan op te voeden verlaten. De financiële nood werd in het begin van de jaren dertig zeer hoog en er moest meerdere keren bij de regering worden aangeklopt om steun. In 1843 kwam er een nieuw contract tussen Maatschappij en regering; onderdeel daarvan was dat de Staat alle roerende en onroerende goederen in Veenhuizen en Ommerschans kocht om ze onmiddellijk weer gratis aan de Maatschappij in vruchtgebruik af te staan. Het bleek geen garantie voor voorspoed. Niet alleen gingen grote oogsten verloren door aardappelziekte maar ook viel de opbrengst van de nijverheid tegen. Bestuur en regering gingen weer in overleg met als uiteindelijk gevolg dat er een nieuwe wet betreffende het beheer van Veenhuizen en Ommerschans door de Staat en een 'nieuwe' Maatschappij kwamen. De eigendommen van de gronden, gebouwen en roerende goederen in Veenhuizen en Ommerschans kwamen aan de Staat, terwijl de nieuwe Maatschappij kosteloos alle eigendommen van de vorige Maatschappij verkreeg. Na de inleiding over de geschiedenis van de Maatschappij is een lijst opgenomen van de meer dan 3000 archiefstukken, onderverdeeld in een aantal rubrieken, zodat deze Inventaris een belangrijke bijdrage kan zijn voor onderzoekers. • Het eerste gesticht in Veenhuizen dat tot 1869 bestemd was voor de huisvesting van kinderen en arbeidershuisgezinnen. ---