(Advertentie) rVoor dit geld kan je je eten toch niet laten verpieteren? r 1 m\\ www mini iihiwiiiipipiiHi Moulinex magnetron FM 2735 T. ' I 1 Met deze magnetron brengt u ■ 't eten niet alleen snel op temperatuur, u kunt er ook uitste«l» j | | kend mee koken. Bij de Moulinex - •.,! ZL "Magnetron Video Kookkursus". » <«•» Heeft een inhoud van 24 liter, 5 standen, een digitale klok en iii §m 8 - v&D-prijs(cöis~ Of per maand 30,- I |||j: |_j,i rnet electronica card. * t Wordt st^ds Aanbiedingen geldig t/m zaterdag 30 juni of zolang de voorraad strekt. --- 'Ontwerpfouten in 'dure' installatie in Delfzijl' Schade door ESD-explosie bedraagt miljoenen Van onze verslaggever Rob Zijlstra DELFZIJL - De explosie in de ontzwavelingsinstallatie van Elektroschmelzwerk Delfzijl (ESD), twee weken geleden, heeft veel meer schade aangericht dan aanvankelijk werd aangenomen. Volgens directeur F. Schmölzer bedraagt de schade "enige miljoenen guldens". In eerste instantie werd de schade geraamd op een paar ton. De explosie, waarbij vijf gewonden vielen, is volgens Schmölzer te wijten aan een technische fout. Het onderzoek van de arbeidsinspectie zou dit hebben aangetoond. De explosie, die in heel Delfzijl te horen was, ontstond toen zwavelgas in de dertig meter hoge tank stroomde, waar op dat moment vijf mensen laswerkzaamheden uitvoerden. De bedrijfsleiding erkende onmiddellijk dat de vijf personeelsleden aan de dood waren ontsnapt. Eén medewerker ïigt nog met zeer ernstige brandwonden in het ziekenhuis. Het onderzoek van de arbeidsinspectie is inmiddels afgerond. Het proces-verbaal, dat is doorgestuurd naar Justitie, is nog niet openbaar gemaakt. Maar volgens Schmölzer staat vast dat de explosie niet te wijten is aan menselijk falen. Deskundigen van ESD vermoeden zelf dat een ontwerpfout de explosie heeft veroorzaakt. Deze week buigen deskundigen van de leverancier van de ontzwavelingsinstallatie zich over de zaak. Voor de ingebruikname is de installatie door zowel het stoomwezen als de arbeidsinspectie uitvoerig getest. Volgens directeur Schmölzer zijn hierbij geen ontwerpfouten geconstateerd. "Niemand had dit kunnen voorzien." Vast staat inmiddels dat een deel van de ontzwavelingsinstallatie moet worden vervangen. De installatie werd november vorig jaar in gebruik gesteld door de toenmalige milieuminister Nijpels. De bouw van de installatie kostte 16 miljoen gulden, waarvan het ministerie van VROM 12 miljoen voor zijn rekening nam. Dit omdat de ontzwavelingsfabriek de eerste in zijn soort ter wereld was. De installatie verminderde de industriële uitstoot van zwaveldioxide in Nederland met tien procent. Zwaveldioxide is een belangrijke veroorzaker van zure regen. Niet bekend is wanneer de installatie weer in bedrijf kan worden genomen. Voorlopig wordt het gas ongezuiverd verbrand, waardoor de uitstoot van zwaveldioxide nu bijna tien keer zo hoog is als voorheen. --- Klok blijft luiden Kerk Eppenhuizen wordt atelier Van een onzer verslaggevers EPPENHUIZEN — De kerk van Eppenhuizen wordt na 15 jaar weer gebruikt. De Amsterdamse kunstenaars E. van den Broek en L. Godschalk willen de ruimte inrichten als atelier. De kerkvoogdij van Zandeweer, waar de van oorsprong Nederlands Hervormde kerk onder valt, heeft inmiddels een verzoek bij de gemeente ingediend om de bestemming van de kerk te veranderen. Voor de kerkdiensten gaat de .bevolking van Eppenhuizen al jaren naar het nabijgelegen Zandeweer. Alleen bij begravenissen en met oud jaar kwam men nog in de kerk. En dan alleen om de klok te luiden. Om de kerk toch weer een functie te geven is een aantal jaren geleden aan de dorpsbewoners gevraagd er een dorpshuis van te laten maken. De Eppenhuizers zagen het nut er niet van in. De kunstenaars kregen te horen van de plannen van de kerkvoogdij en toonden belangstelling. --- FRAM start sneldienst Heerenveen-Groningen Van een onzer verslaggevers GRONINGEN — De Friese Autobus Maatschappij (FRAM) zal vanaf 19 augustus 13 minuten sneller rijden over het traject Heerenveen-Groningen. Dit wordt mogelijk doordat in Drachten een kortere route wordt gekozen. Een dergelijke sneldienst tussen Leeuwarden en Groningen is volgens J. Smit, hoofd van de afdeling vervoersplanning van de FRAM, onwaarschijnlijk. Onderzocht wordt nog of er speciaal vervoer van werknemers tussen beide plaatsen zal komen. Sinds de ingebruikname van het Aegonhoofdkantoor in Leeuwarden op 20 november van het vorig jaar reizen zo'n 125 forensen met het openbaar vervoer tussen Groningen en Leeuwarden. In de eerste weken leidde dit tot veel klachten omdat de Nederlandse Spoorwegen te weinig materieel inzetten voor de extra drukte. Daarop reageerde het vervoersbedrijf Veenstra uit Buitenpost door een haal- en brengdienst met de bus aan te bieden. Er waren slechts 15 aanmeldingen wat voor Veenstra reizen de reden was om het project af te blazen. Inmiddels heeft de FRAM enquêteformulieren verstrekt onder de Aegon-werknemers om alsnog de belangstelling voor een dergelijke zogenaamde shuttle-dienst te peilen. De resultaten hoopt de FRAM nog dit jaar binnen te hebben. --- Koolzaadmotorenfabriek gaat niet door Veendam is teleurgesteld in NOM en de provincie Van een onzer verslaggevers VEENDAM — De gemeente Veendam is teleurgesteld over het besluit van de Noordelijke Ontwikkelings Maatschappij (NOM) en de provincie Groningen om geen geld in de ontwikkeling van de koolzaadmotorenfabriek te steken. Het constructiebedrijf MMB uit Zwartsluis had met Veendam al een principe-overeenkomst gesloten over de aankoop van vijf hectare industrieterrein bij Wildervank. De initiatiefnemers hadden 2,8 miljoen gulden nodig voor de voorbereidende fase. De NOM en de provincie hadden, volgens burgemeester H.H. Apotheker van Veendam, zich voor zeven ton garant moeten stellen. Dat is niet gebeurd, omdat ze te weinig inzicht hebben gekregen over de afzet van de motoren en de verdere financiering van het ruim 30 miljoen gulden kostende project. Een accountantsrapport heeft de onzekerheid bij de NOM en de provincie niet kunnen weg nemen. Een aanvullend haalbaarheidsonderzoek was volgens Apotheker nodig geweest om die duidelijkheid wel te krijgen. Een dergelijk onderzoek had mogelijk vier maanden in beslag genomen. "Ze hadden dan de kans gehad om aan een bedrijfsplan te werken. De NOM had daarna alsnog nee kunnen zeggen," meent Apotheker. De knopen moesten nu vroegtijdig worden doorgehakt, omdat de Duitse ontwikkelaars van de op plantaardige olie draaiende motor zekerheid wilden hebben. Apotheker vermoedt dat zowel de NOM als de provincie hen ook niet langer in het ongewisse wilden laten. De teleurgestelde Veendammer burgemeester had verwacht dat de milieuvriendelijke motor en de 75 arbeidplaatsen die de fabriek in de beginfase zou opleveren voldoende redenen waren geweest om de garantie te verlenen. "Ik had als bestuurder verwacht dat de NOM dit project zou hebben opgepakt. Met nieuwe produkten is een beginfase altyd moeilijk," zegt Apotheker. De gemeente heeft, aldus Apotheker, met het sluiten van de principe-overeenkomst alleen haar huiswerk gedaan. "Financieel hebben we geen enkele risico gelopen, maar ik kan natuurlijk niet overzien hoe het bedrijf zich verder zou ontwikkelen. We hoeven het project ook niet op de financiële haalbaarheid te toetsen. Wat dat betreft had het balletje net zo goed de andere kant op kunnen rollen," aldus Apotheker. --- Donkere wolken boven 't Collectehuis Van een onzer verslaggevers SCHARMER - Het enige café in het dorpje Scharmer, 't Collectehuis, dreigt te verdwijnen. Pachter Roel Vriesma ligt al enige tijd overhoop met de eigenaren van het pand, vijf inwoners van het dorp. Volgens Vriesma stellen de eigenaren in samenwerking met de Vereniging van Dorpsbelangen alles in het werk om hem het leven zuur te maken, met als uiteindelijk resultaat dat de pachter zijn biezen pakt. Al geruime tijd bestaat tussen de pachter en de vijf eigenaren onenigheid over een hoogst noodzakelijke opknap- beurt van het café en de bijbehorende woning. Een investering van ruim een ton die de huurbazen niet willen betalen. De onenigheid hierover heeft volgens Vriesma er ook toe geleid dat hij geen tapvergunning kreeg voor het dorpsfeest dat begin deze maand in een schuur van een van de eigenaren werd gehouden. Hoewel hij reeds in het bezit was van de noodzakelijke tapvergunning, werd door de gemeente een week voor het feest de vergunning weer ingetrokken. De Vereniging van Dorpsbelangen, waarin twee echtgenotes van de eigenaren een bestuursfunctie vervullen, heeft volgens Vriesma hier de hand in gehad door achter zijn rug om een andere horeca-exploitant hiervoor te benaderen. "Ze willen mij boycotten omdat ik hen aansprakelijk heb gesteld voor het achterstallig onderhoud. Ze nemen me vooral kwalijk dat ik hiervoor een advocaat in de arm heb genomen. Ik zit hier nu vijf jaar, maar eigenlijk is er nooit iets aan de gebreken gedaan. Alleen de toiletten zijn opgeknapt, maar dat moest omdat anders de Keuringsdienst van Waren het café zou sluiten. Er is ook wel een plan opgesteld om het hoogst noodzakelijke te verbeteren, maar begin dit jaar hebben de huurbazen dit afgewezen omdat ze elk twintigduizend gulden op tafel moesten leggen. Dat vonden ze te veel." Vriesma vermoedt dat de vijf eigenaren met het café in hun maag zitten. Ze hebben het ruim vijf jaar geleden gezamenlijk gekocht om de horeca-gelegenheid voor het dorp te behouden en er activiteiten voor de Dorpsbelangen te organiseren. "Ik heb nog een huurcontract voor vier jaar. Door mij het leven zuur te maken, proberen ze mij kwijt te raken. Ze hebben ook nog geprobeerd het café aan mij te verkopen, maar dat zou mij ruim een kwart miljoen gulden kosten, inclusief verbouwing. Dat geld heb ik helemaal niet. Een dorpscafé is tegenwoordig geen vetpot meer." Vier van de vijf eigenaren weigeren een reactie te geven op de beweringen van Vriesma en met een simpel, maar veelzeggend 'Geen commentaar' leggen ze direct de telefoonhoorn weer op de haak. De vijfde eigenaar was niet voor commentaar bereikbaar. De advocaat van Vriesma, mr. G.B. de Jong, wil, als niet op korte termijn de bouwkundige gebreken verholpen zijn, gerechtelijke stappen tegen de huurbazen ondernemen. Voordat het zover komt wil hij eerst kijken of het geschil onderling, tot tevredenheid van beide partijen, geregeld kan worden. De onwillige houding van de huurbazen wijt hij aan onbekendheid. De Jong: "De eigenaren moeten er blijkbaar «aan wennen dat ze opdraaien voor de kosten van onderhoud. Het is natuurlijk een nobel streven het café voor het dorp te behouden, maar ze moeten zich ook realiseren dat onderhoud gepleegd moet worden. Tegenover huurplicht staat natuurlijk ook onderhoudsplicht." Ook de gemeente staat op het standpunt dat de ruziënde partijen het geschil onderling moeten uitpraten. De afdeling bouw- en woningtoezicht van de gemeente Slochteren heeft inmiddels wel een rapport opgesteld, waarbij diverse bouwkundige gebreken aan het pand werden geconstateerd. Het is volgens wethouder J.J.A. Brekeling echter nog te vroeg om actief in te grijpen in het geschil tussen pachter en huurbazen. "De verhuurders hebben toegezegd binnenkort met een plan te komen waarin staat welke gebreken verholpen zullen worden. Beide partijen zullen er toch zelf uit moeten komen. Wanneer dat niet lukt, kunnen we altijd nog kijken of we moeten ingrijpen." • Pachter Roel Vriesma voor café 't Collectehuis in Scharnier. (Foto: Ida Mulder) --- NOORDER door Jaap D. Homan Tentoonstelling in Heerenveen Beginjaren luchtvaart in Noord-Nederland in beeld Brokstukken van het vliegtuig waarmee Clément van Maasdijk in 1910 neerstortte bij Arnhem - hij was het eerste slachtoffer van de Nederlandse luchtvaart - zijn van 23 juni tot en met 27 augustus te zien in het Museum Willem van Haren in Heerenveen (Van Harenspad 50-52; geopend maandag 14-17 uur; dinsdag tot en met vrijdag 10-17 uur en zaterdag 11-16 uur). Die stukken maken deel uit van de tentoonstelling „Hij vliegt..! De beginjaren van de luchtvaart in Noord-Nederland (1910-1914)". Het is deze zomer precies 80 jaar geleden dat Van Maasdijk met zijn Sommer tweedekker opsteeg van de ijsbaan Thialf in Heerenveen (drie week later stortte hij bij Arnhem neer) voor de eerste officiële vliegdemonstratie van een Nederlander boven vaderlandse bodem. Voor de medewerkers van het museum in Heerenveen was dat aanleiding aandacht te besteden aan die eerste luchtvaartjaren. Filmopnamen van de demonstraties in Heerenveen worden getoond evenals een propeller van het vliegtuigje van Groninger Sieb Koning, die bij Veenwouden een noodlanding moest maken. Als dank voor de geboden hulp schonk Koning de propeller aan een plaatselijke kroegbaas. Ook aandacht voor Huub Hagens en Emile de Schepper die in 1910 in Groningen een vliegtuigindustrie op poten wilden zetten. • Hagens en De Schepper bouwend aan de Helpman, het geheel zelf ontworpen vliegtuig dat het begin moest worden van een vliegtuigindustrie in Groningen. Het toestel verongelukte in 1911 bij Wassenaar en betekende het einde van de luchtvaartaspiraties van het tweetal. --- Ontsnapping gevangenen maakte van Assen een garnizoensplaats RONDBLIK Over enige weken is het kazerne-complex, ingesloten tussen de Witterstraat en de Vaart in Assen, het tijdelijk onderkomen voor de deelnemers aan de Wereldspelen voor gehandicapten. Zij komen dan in een complex waarvoor de eerste steen in het begin van de vorige eeuw werd gelegd. In die tijd had de stad nog geen echt solide gevangenis want in de nacht van 28 op 29 augustus 1841 lukte het zes gevangenen, waarvan één veroordeeld was tot twaalf jaar, te ontsnappen. Het bleek, dat zij een gat in de muur hadden gemaakt en zo de vrijheid tegemoet gingen. Zij genoten niet lang van die vrijheid want een paar dagen later werden zij bij Leeuwarden al weer aangehouden. De verdwijning had wel duidelijk gemaakt dat niet alleen het onderkomen niet waterdicht was maar ook dat het met de bewaking niet zo best gesteld was. Óm de bevolking te vrijwaren van volgende ontsnappingen werd voor de bewaking in oktober 1841 een detachement militairen van het juist aanmerkelijk uitgebreide garnizoen te Coevorden naar Assen overgeplaatst. Dit detachement van het 3e Bataljon van het 9e Regiment Infanterie bestond uit 1 luitenant, 1 sergeant, 4 korporaals, 1 hoornblazer en 25 soldaten. Het was het begin van Assen als garnizoensplaats schreef de toenmalige kaptein J. Feijen in me' 1959 in het maandblad Drenthe. Op zich was het wel aardig dat die 32 manschappen in Assen waren maar al snel waren er moeilijkheden met het gemeentebestuur over de betaling van de inkwartieringsgelden. Er waren dan wel soldaten maar er was nog geen kazerne en dus werden de mannen bij burgers ondergebracht. Een maand na hun komst naar Assen was er een oplossing gevonden; het gemeentebestuur zorgde voor een eigen lokaliteit waar de troep 'gekazerneerd' werd. In de decembervergadering in 1841 van de raad kwam onder agendapunt 907 het voorstel op tafel „Inkwartiering kazernering wacht voor het detachement ter bewaking van de gevangenis". Voorgesteld werd het voorhuis van het gemeentehuis tot lokaal voor de wacht beschikbaar te stellen. Een succes was die oplossing niet maar in 1852 werd alles anders. Het detachement werd vergroot tot compagnie en in 1853 nam het gemeentebestuur het tot stadhuis verbouwde kerkgebouw aan de Brink in gebruik. Nog een jaar later werd het gehele voormalige gemeentehuis aan de militairen afgestaan. Het gemeentebestuur zag ook de voordelen van de militairen, vooral voor de middenstanders, en sprak de wens uit dat het garnizoen zich verder zou uitbreiden. In 1870-1872 werden pogingen ondernomen om een verdere uitbreiding van het garnizoen te krijgen. Enige jaren later leek er schot in te komen want toen werd in het 'Plan tot algemene regeling der kazernering' bij de Staatsbegroting 1881 de mogelijkheid geopperd om twee bataljons van het eerste regiment infanterie in garnizoen in Assen of in Hattem te plaatsen. Bij Koninklijk Besluit werd in 1881 Assen aangewezen maar het duurde toen nog tien jaar voor met de voorbereidingen werd gestart. De Asser gemeenteraad besloot in april 1891 over te gaan tot aankoop van percelen grond in de gemeenten Assen en Smilde, de Witterheide. Drie jaar eerder was al heidegrond aangekocht in het Lonerveld. Ook voor de bouw van de kazenre moest grond worden gekocht en daarbij viel het oog op grond aan de Drentsche HooMvaart. 'n april 1892 werd de bouw gegund aan een aannemer uit Almelo en een jaar later was de eerste kazenre, die de naam Wilhelminakazerne kreeg, gereed. Al snel werd toen begonnen met de bouw van de Emmakazerne. Veel middenstanders verwachtten grotere omzetten en besloten op voorhand al over te gaan tot het vergroten van hun winkels. Op 2 november 1894 werden de militairen in ingehaald in het in een feestdos gestoken Assen. In maart 1895 werd bij Koninklijk Besluit besloten dat de regimentsstaf van 1 R.l. met het muziekkorps van Leeuwarden naar Assen zou worden overgeplaatst. In november van dat jaar kwam de Emmakazerne gereed en weer werden de troepen feestelijk binnenghaald. In 1895 werd aan de Witterstraat ook begonnen met de bouw van het hospitaal dat een jaar later in gebruik werd genomen (uitvoerig belicht in de Noorder Rondblik van 21 februari). In het begin van deze eeuw werd het complex verder uitgebreid. ---