Op zoek naar klein en zacht in het spoor van John Cage De laatste twee dagen van het Groninger Cage-festival hebben vooral de vraag opgeroepen in hoeverre er een Cage-school is en wat voor uitstraling die heeft. De jonge Nederlandse componisten die Cage hebben leren kennen tijdens workshops in Den Haag, deden met het werk dat op het voorlaatste concert van hen is gespeeld, vermoeden dat ze in stukken voor verschillende instrumentale bezettingen een soort voetnoten by Cage (en ook bij Morton Feldman) hadden geproduceerd. Sfeervolle zoektochten naar kleine en zachte klanken waren het allemaal, veel minder aards dan hun slagwerk-composities van jongstleden zondag, maar toch: voetnoten, met zorg gemaakte teksten zonder veel zelfstandigheid. De late Cage is zeker geen voorbeeld voor een 'school', moest je ook beseffen. Zijn werken met titels als onttrekken zich soms aan de grens van het waarneembare. Eén van de Fours, voor vrijwel onhoorbare viool, zeer zachte piano en het gesuizel van 'rainsticks' (met vogelkooien- grit gevulde kartonnen buizen), is een meditatie over bijna-stilte. Andere Fours (voor andere bezettingen) en 'Seven' bestaan uit binnen bepaalde tijdsspannnes samenkomende, meestal lang aangehouden zachte tonen. De speelsheid van het grafisch genoteerde 'Pianoconcert' uit de jaren '50 werkt na zulke beschouwelijkheden als iets zeer vitaals. David Tudor (zie hierboven) mag als componist van 'live electronics' niet direct door Cage zijn beïnvloed, de 'open' vormen van zijn werken 'Coëfficiënt I en ll' (samen met slagwerker Michael Pugliese), zijn toch Cageiaans, evenals de concentratie op pure geluiden die eruit spreekt. Tudor haalt uit zijn eenvoudige instrumentarium een merkwaardig groot scala aan piepende, knarsende en half-instrumentale geluiden en gaat daar heel doelbewust mee om: aan knoppen draaiend, stekkertjes verplaatsend. Vooral in het tweede werk kwamen bijna dramatische klanken los, die door Pugliese met zaaggeluiden, wrijfklanken en dergelijke (op wasteilen, tafelbladen en aanverwante niet-instrumenten) van aanvullende of becommentariërende acties werden voorzien. Fascinerend was het vaak en beiden waren heel geconcentreerd en doelgericht met hun geluidenwereld in de weer, op zoek naar onbekende muziek die voor velen wellicht geen muziek is. Naar zulke dingen zocht Cage ook, alleen, en dat is het verschil, zit in zijn werk veel meèr aardse humor dan in dat van Tudor. PAUL HERRUER Gebeurtenis: twee dagen Cage-festival met het Ives Ensemble, Strijkkwartet Prime, Saxofoonkwartet Boréades, David Tudor en Michale Pugliese. Programma: Cage, Van Rossem, Ford, Van der Meulen, Van Emmerik en Tudor, Gehoord: 14 en 15 september in het Conservatorium in Groningen. Publiek: totaal 130. --- AGENDA Van vanavond 18.00 uur tot morgen 18.00 uur. STADSKANAAL Maarsheerd, 19.30 uur: Muziekvereniging Jeduthun. --- ZON EN MAAN Zon op morgen 7.11 onder 19.44 uur. Maan op morgen 21.26 onder 13.27 uur. Laat*te kwartier 19 aept, 21.63 uur. --- WAARNEMINGEN METEO EELDE: Temp. vanmorgen 8 uur: 13.9° C. Max. temp. gisteren: 19.2° C. Min. temp. afgel. nacht 12.9° C. Neerslag afgelopen etmaal 0 mm. Wind vanmorgen 8 uur: W 4. Luchtdruk vanmorgen 8 uur: 1018 mb. --- HOOG EN LAAG WATER: Delfzijl: Moor morgen 3.26 en 15.46 uur. Laag morgen 9.58 en 22.16 uur. Lauwersoog: Hoog morgen 1.46 en 13.55 uur. Laag morgen 7.46 en 20.00 uur. --- Genaktdag redactie: Gertjan van Schoonhoven Het blijft sukkelen met Pact van Noordpolderzijl In 'een eenvoudig optrekje' te Noordpolderzijl zitten gemeente en provincie Groningen vandaag opnieuw rond de tafel. Doel: meer samenwerking in het cultuurbeleid. Daarvoor is er al ruim een jaar een 'Pact van Noordpolder* zijl', dat vol goede bedoelingen staat. Maar tussen droom en daad ••• Het was een mooi plan dat vorige week werd gelanceerd in de Groninger raadscommissie Cultuur. Het kwam uit de koker van de immer innoverende Dienst Kunst & Cultuur van de gemeente Groningen: breng alle gemeentelijke en provinciale incidentele cultuursubsidies onder in één fonds, beheerd door bijvoorbeeld een stichting. Het plan was een concrete uitwerking van het Pact van Noordpolderzijl. De voordelen zijn duidelijk: de burger die vyf snippen nodig heeft voor zijn unieke cursus oud-Gronings kantklossen, kan straks terecht bij één instantie en heeft als het goed is te maken met frisse, flexibele en snel beslissende stichtings-medewerkers in plaats van de spreekwoordelijke ambtenaren. Ook de ambtenaren gaan er op vooruit: de burger die zijn kantklossen buiten de prijzen ziet vallen, kan straks geen stennis meer maken met tijdrovende AROB-procedures. Dus: eindelijk tijd voor beleid met een hoofdletter. --- Het weer in Europa w.r. ma* min n.sl en temp temp mm Ui Lp nr f <•> f «(hiJ w.kr. gr.C gr.C «gel. Weerrapporten 16 sep 8 oor m/set gist. «lm. Amsterdam zwaar bew. wnw4 19 14 0 De Bilt zwoor bew. w 2 20 15 0 Deelt* zwoor bew. w 4 19 IS 0 Edde zwaar bew. wS 19 13 0 Eindhoven zwoor bew. wzw3 20 14 0 Den Helder zwoarbew. wnw6 17 14 0 Rotterdam zwoarbew. w 3 19 14 0 Iwente regen w 3 19 15 01 Vlissingen zwoarbew. nw4 19 15 0.1 Zuid Limburg zwoarbew. wzw4 19 13 0 Aberdeen licht bew. w 3 18 7 0.1 Athene onbewolkt windst 28 18 0 Barcelono onbewolkt nnw2 26 18 0 Berlijn zwoarbew. w 7 17 14 0 Budopest zwoor bew. zzwl 21 9 0 Bordeaux grondmist nnwl 22 12 0 Brussel motregen zw2 18 12 0.3 Cyprus onbewolkt nnol 29 19 0 Dublin zwoarbew. zzwl 17 I) 0.2 frankfurl zwoarbew. zzo2 17 11 0 Genève onbewolkt windst 22 10 0 Helsinki zwaar bew. zzo2 13 II 21 Innsbruck onbewolkt verand 21 8 0.1 Istanbul licht bew. windst 25 16 0 Klogenlurt licht bew. nwl 22 10 0 Kopenhagen regenbui wnwB 18 13 4 Las Polmos onbewolkt nl 2 28 21 0 Lissabon zwoar bew. a 1 37 20 0 tocorno richt bew. ol 25 12 0 Londen grondmis) nnwl 20 10 0.2 Luxemburg mist wnw2 17 9 0 Madrid onbewolkt windst 34 13 0 Mologa zwaar bew. za 2 27 22 0 Mollorca onbewolkt windst 29 17 0 Molto licht bew. windst 29 20 0 Moskou zwaar bew. zzol 18 9 0.3 Munchen onbewolkt zwl 18 11 0 Nice onbewolkt nnw 5 26 19 0 Oslo zwoarbew. nnwl 14 10 5 Parijs half bew. nno 1 22 9 0 Praag licht bew. wzw9 18 10 0.1 Rome mist nal 29 18 0 Split niet ontv. Stockholm zwoarbew. ono2 14 10 0.1 Worschov haHbew. zw4 16 9 0 Wenen onbewolkt verond 22 II 0 ZOrkh mist windst II 9 0 --- Levende legende sluit Cage-festival af: Electronics in een loodzware koffer Van onze muziekmedewerker Paul Herruer David Tudor is een levende legende van de avant-garde, die veertig jaar lang intensief samenwerkte met John Cage en als pianist veel nieuwe muziek ten doop hield. Tudor speelt al decennia eigen werk op een zelfgemaakt electronisch instrumentarium. Daarmee sloot hij het Groninger Cage-festival af. David Tudor (1926) is een breekbare man, slecht ter been sinds hij enkele jaren geleden bij een auto-ongeluk zijn heup brak. Een paar dagen voor zijn aankomst in Groningen is hij bovendien gevallen, en de pijn daarvan was nog niet voorbij. Een dokter bellen vond hij te gecompliceerd en hij gaat gewoon door met zijn werkschema, dat begon in Frankfurt en Luxemburg. Na Groningen gaat hij weer terug naar Frankfurt voor dansuitvoeringen met de Merce Cunningham Dance Company — Tudor is al veertig jaar aan het gezelschap verbonden als musicus. In Frankfurt, op het daar gehouden Cage-festival, heeft hij de dood van de componist met een feest herdacht. "Het werd een geweldige partij, als een soort wake. In een restaurant hadden ze Johns favoriete Schotse whisky en die hebben we stevig aangesproken. John heeft ooit tijdens een Schotse tournee de whisky's bestudeerd. Zijn arts had hem aangeraden, met mate sterke drank te gaan drinken in plaats van flink wijn in te nemen, zoals hy placht te doen." In Frankfurt heeft Tudor ook het Pianoconcert van Cage gespeeld: "De laatste keer dat ik dat deed was in 1982 in Amsterdam, in de IJsbreker. Het stuk was me nog erg vertrouwd, omdat ik er jaren werk in heb zitten." De stap van de piano naar electronica is geleidelijk gedaan: "John heeft me aangemoedigd zelf stukken te gaan maken en in die tijd moest ik zijn werk steeds meer electronische handelingen uitvoeren. Op die manier is het medium me vertrouwd geworden. Veel verstand had ik er niet van, het meeste heb ik al doende uitgevonden, vaak met behulp 'van radio-amateurs. De piano verdween geleidelijk uit het gezicht en ik zei tegen John dat ik 's ochtends opstond met het gevoel 'nu is die piano er helemaal vandoor gegaan', en ik voelde me er schuldig over." ■ David Tudor, die veertig jaar lang intensief samenwerkte met John Cage en als pianist veel nieuwe muziek ten doop hield, gisteren tijdens het laatste concert van het Groninger Cage-festival. © EFG / Jan Willem van Vliet --- Weerstandjes Tudors 'live electronics' bestaan uit een simpele verzameling kastjes, stekkertjes, weerstandjes en dergelijke — met computergestuurde complexiteiten wil hij niets te maken hebben. Het zit allemaal in een loodzware koffer, die hij zelf niet kan tillen. Cage heeft geen direct aanwijsbare invloed op Tudors muziek gehad: "Ik heb nooit met toevalselementen gewerkt omdat ik mijn elektronische instrumenten zo grondig wilde verkennen, dat ik de 'natuurwetten' erachter kon ontdekken en dat kan niet met toevalsoperaties. Natuurfenomenen zijn een belangryke inspiratiebron voor mij en daarin kun je rechtstreeks de invloed van Cage herkennen." De samenwerking tussen Cage en Tudor begon rond 1950: "Ik had besloten, dat ik alleen hedendaagse muziek wilde spelen, al wilde mijn impresario klassieke recitals. Toen ik van Philadelphia naar New York verhuisde besloot ik alleen te spelen wat ik zelf wilde. Ik kreeg al snel een naam met het lezen van lastige partituren: als iets er dichtbedrukt uitzag kwamen componisten ermee bij mij. Ik had destijds ook compositieles van Stefan Wolpe, net als Morton Feldman — en Cage en hij waren vrienden." "Op een zeker moment stond Cage bij me voor de deur: of ik iets wilde opnemen dat Merce Cunningham voor repetities nodig had. Daarna werden we snel kameraden en begon een samenwerking die sindsdien niet is opgehouden. Volgend jaar zouden we een nieuw stuk van hem doen dat 'Ocean' moest heten. Een dag na zijn dood ben ik in New York naar een opvoering van zijn TSuropera V geweest, in de tuin van het Museum of Modern Art. Er waren daar opmerkelijk veel vrienden bij elkaar." --- Frans Weisz matigt boycot Filmdagen Van onze kunstredacteur Rob de Kam AMSTERDAM — Filmmaker Frans Weisz is ten dele terug gekomen op zijn weigering om films af te staan voor de komende Nederlandse Filmdagen in Utrecht. Dat maakte Jacques van Heiningen, directeur van de Filmdagen, gistpren in Amsterdam bekend. Weisz heeft na een gesprek met Van Heiningen alsnog toestemming verleend tot vertoning van een aantal van zijn oudere films die zijn geprogrammeerd in het kader van een retrospectief dat gewijd is aan de actrice Kitty Courbois. Weisz blijft echter bij zijn besluit om de bioscoopversie van de tv-serie 'Op Afbetaling' niet in Utrecht te laten zien. Reden voor zijn weigering is het feit dat de film volgens de nieuwe reglementen van de Filmdagen niet mag meedoen aan de strijd om de Gouden Kalveren, de jaarlijkse Grote Prijs van de Nederlandse film. Gisteren werd ook de samenstelling van de jury bekend gemaakt die deze Kalveren dit jaar zal toekennen. Het zevenkoppige gezelschap bestaat uit actrice Johanna ter Steege, schouwburgdirecteur Cox Habbema, cameraman Robby Müller, regisseur Kees Hin, casting director Hans Kemna, festivaldirecteur Ally Derks en Sonja de Leeuw. De laatste is voorzitter van de afdeling Film van de Raad voor de Kunst. De Filmdagen werken dit jaar met een begroting van 1,2 mihoen gulden. De festivalleiding gaat ervan uit dat er dit jaar weer quitte gedraaid kan worden, na twee achtereenvolgende jaren met een tekort. Ruim veertig procent van de begroting is afkomstig van subsidies, de rest bestaat uit sponsor* en entreegelden. Op de Filmdagen, die volgende week woensdag beginnen met de vertoning van de speelfilm 'De drie beste dingen van het leven' van Ger Poppelaars en een week duren, zullen ruim 300 films vertoond worden. Daarvan doen er 122 mee aan de competitie om de Kalveren. --- Ferd'nand --- BOES --- Zo maar niet Maar het ei van Columbus liep in de raadscommissie al meteen flinke barsten op. Formeel is het nu zo, dat de gemeenteraad elk subsidievoorstel op cultuurgebied moet goedkeuren. Lees: mag afkeuren. Daar zou straks geen sprake meer van zijn. De raadscommissieleden reageerden — van Groen Links tot GPV — zoals ta verwachten was: Dat gaat zó maar niet'. En dat terwijl wethouder Klaas Swaak een sterke troef in handen leek te hebben: in de vijf jaar dat hy raadslid was geweest, waren er zo'n 700 cultuursubsidievoorstellen gepasseerd. In zegge en schrijve twee (2) gevallen was daar door de raad iets aan veranderd. Swaak: T)e rol van de raad in deze is flinterdun.' Met andere woorden: waar hébben jullie het over? Maar het ging om Tiet principe'. En er was nog een bezwaar. PvdA-fractievoorzitter Piet Huisman, met een gezicht dat WANTROUWEN! uitdrukte: "Het is maar de vraag of de ambtenaren wel zoveel tijd voor inhoudelijk beleid moeten krijgen." De voorlopige genadeklap rolde de volgende dag per fax ('Spoed!') binnen. Déze krant was zo onvoorzichtig geweest om te suggereren — zoals ook het voorstel sluw doet — dat de provincie het fonds-plan steunde. Wel nu, dat was niet het geval, aldus de provincie in een 'corrigerend persbericht'. Eén loket akkoord, dat staat inderdaad in het Pact. Maar 'de vormgeving daarvan is nog onderwerp van onderzoek en overleg". Gedeputeerde Mirjam de Meijer: "We willen heel graag samenwerken. Maar toen ik dat bericht in de krant las, kende ik het hele voorstel waar ik geacht werd het mee eens te zijn nog niet. Dat heb ik pas sinds twee dagen. Vandaar die fax." Over de kwestie zelf — wel of geen fonds — heeft De Meijer nog een beetje een enerzijds-anderzijds mening. "Naast voordelen zie ik ook problemen. In tegenstelling tot de gemeente moeten wij ons geld spreiden over 24 gemeenten en daarin spelen andere dan kunstinhoudelijke criteria een rol. De mensen in de dorpen die af en toe een concert organiseren, moeten dat kunnen blijven doen. Misschien is het een idee om dergelijke kleine subsidies buiten het fonds te laten. Kortom, ik vind dat we meer tijd nodig hebben." Recapitulerend: ruim een jaar na het Pact is men het alleen eens over zaken waar men het ruim een jaar geleden ook al over eens was: dat met die twee loketten kan zo niet langer, dat moet één loket worden. En wel zo snel mogelyk. --- Laatste zomerdagen rustig en aangenaam Van Ton van Gils De zon 'nadert' de evenaar. Maandag passeert hij haar voor de tweede keer dit jaar, nu in zuidwaa-tse richting. Toch mogen wy niet klagen over de kwaliteit van het weer. Gisteren nog een dag met zon en tamelijk veel wind in het overgangsgebied tussen een depressie bij Schotland en hogedruk boven Biscaye; vandaag overheerst laatstgenoemd drukcentrum. Het koerst via België naar Duitsiand en blijft daarna boven Scandinavië bepalend. Binnendrijvende wolkenvelden van zee lossen geleidelijk op ten gunste van de zon. De stroming draait naar zuid tot zuidoost en brengt warme lucht naar onze breedten. De maxima liepen gisteren in Zuid-Frankrijk reeds op tot boven 25°. Wij profiteren voorlopig volop mee. Wellicht een enkele bui tegen of in het begin van het weekend, maar een drastische weersverandering is niet op til. Wij gaan begin volgende week geruisloos de herfst in, zonder vervelende herfstkenmerkende bijverschijnselen. De kalenderzomer eindigt maandag; hoewel nog enkele dagen te gaan steekt de zomer, zowel qua temperatuur, zonneschijn als neerslag gunstig af bij het langjarig gemiddelde. Droog en vrij zonnig. Overdag 20% 's nachts 12° en plaatselijk wat mist. Zwakke tot matige wind tussen zuid en oost. Tegen het eind van de week by 22° mogelijk een buitje, daarna enige daling van temperatuur tot ca. 19°. --- Vooruitzichten voor VRIJDAG T/M MAANDAG Perioden met zon en op de meeste dagen droog. Middagtemperatuur rond of ieta boven de 20 graden. --- Verschrikkelijk lang Dat vindt ook voorzitter Sie- Pilon van de stedelijke Adviesraad Cultuur. "Ik vind het belangryk, dat mensen snel antwoord krijgen op hun subsidie-verzoek. En vooral bij de provincie duurt dat nu echt verschrik-ke-lijk lang. Daar is niet mee te werken." Met dat laatste doelt Pilon op het volgende: omdat de meeste mensen bij zowel de provincie als de gemeente een subsidie-aanvraag indienen, is het eerder regel dan uitzondering dat mensen na het ja van de gemeente, nog tot Sint Juttemis op het antwoord van de provincie moeten wachten. Henk Hofstra, hoofd van het gemeentelijke beleidsbureau cultuur, houdt zich intussen een beetje op de vlakte. "Ik zie nog steeds niet hoe je zónder een fond 9 werkelijk één loket kunt creëren. Maar goed, we praten er morgen (vandaag, gvs) in Noordpolderzijl wel verder over." Het merkwaardigste van dit alles is nog wel, dat er bijvoorbeeld in de gemeentelijke sportsector jaarlijks — voor ettelijke miljoenen — subsidies verstrekt worden zonder dat er een raad of iets aan te pas kömt. Die bevoegdheid ligt bij de desbetreffende directeur. Het huidige gehakketak in de cultuur gaat over ruim 9 ton. Pilon: "Dat is het aardige van cultuur met weinig geld kun je heel veel emoties losmaken." ---