Toegang hulpkonvooien Bosnië in ruil voor bestand Van onze redactie buitenland BELGRADO/ZAGREB — De Bosnische Serviërs hebben gisteren in ruil voor het doorlaten van VN-hulpkonvooien naar Oost- Bosnië een staakt-het-vuren geëist. De leider van de Bosnische Serviërs, Radovan Karadzic, maakte in een onderhoud met José Maria Mendiluce van het Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen (UNHCR) duidelijk dat er geen bezwaren bestaan tegen de VN-hulpkonvooien, mits de gevechten stoppen. Moslim-troepen voeren in de vallei van de rivier Drina in het oosten van Bosnië een guerrillaoorlog tegen de Bosnische Serviërs. Moslim-gemeenschappen werden hier vorig jaar gedwongen hun huizen te verlaten na een campagne van etnische zuiveringen door de Bosnische Serviërs. In het oosten van Bosnië zijn zo'n 100.000 moslims het slachtoffer van blokkades door Bosnische Serviërs. VN-hulpkonvooien krijgen er geen toegang en sommige gemeenschappen zijn al sinds het uitbreken van de (burgeroorlog in Bosnië-Hercegovina afgesneden van de buitenwereld. Uit solidariteit met de hongerende moslim-bevolking in Oost- Bosnië weigeren de autoriteiten in Sarajevo mee te werken bij de distributie van levensmiddelen. Zij willen daar pas weer mee beginnen als Oost-Bosnië kan worden bevoorraad. Mendiluce veroordeelde op een persconferentie in Sarajevo de houding van de Bosnische autoriteiten en pleitte voor de inzet van extra VN-troepen in Bosnië-Hercegovina. Een hulpkonvooi van tien vrachtwagens van het Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen (UNHCR), vanuit Belgrado op weg naar de stad Cerska in Oost- Bosnië, werd bij de Servische grens tegengehouden door Bosnische Serviërs. Ze hadden eerder de UNHCR geadviseerd het hulptransport uit te stellen in verband met de onveiligheid in het gebied. Het was het eerste hulpkonvooi voor Cerska sinds april vorig jaar. De Kroatische president Franjo Tudjman zei zaterdag de verlenging van het mandaat van de VN-vredesmacht in zijn republiek te steunen. Het VN-mandaat loopt op 21 februari af en VN-secretaris-generaal Boutros Boutros Ghali heeft al om verlenging gevraagd. In de extra zes weken zouden onderhandelaars een plan moeten opstellen voor het terugbrengen onder Kroatisch gezag van gebieden die nu in Servische handen zijn. Hij zei dat Zagreb bereid is als een gebaar van goede wil de Kroatische troepen terug te trekken tot op tien kilometer van de gebieden die sinds de oorlog in 1991 onder Servische controle staan. Maar in ruil daarvoor eist hij dat het federale leger van klein-Joegsolavië zich terugtrekt tot op tien kilometer van de Donau en andere grenzen met Kroatië. Alleen internationale erkenning van de Servische republiek Krijana zal een einde maken aan de strijd in Kroatië. Dit heeft 'president' Goran Hadzic van de door Serviërs tot republiek uitgeroepen Servische enclave in Kroatië gezegd. Hadzic zei in de Joegoslavische hoofdstad Belgrado dat het uitblijven van erkenning "de totale uitroeiing van de Serviers" in Krajina en "minstens vijf keer zoveel" slachtoffers onder de Kroaten tot gevolg zou hebben. --- Clinton komt met accijns op brandstof Van onze redactie buitenland WASHINGTON — Met een pakket van 150 specifieke bezuinigingsmaatregelen wil de Amerikaanse president Bill Clinton het Amerikaanse begrotingstekort in vier jaar tijd halveren. Clinton zal de belastingen voor 60 procent van de Amerikanen verhogen en hij zal een accijns op brandstoffen invoeren. Die laatste maatregel komt enigszins als een verrassing omdat benzine-accijns in de VS zeer omstreden is. Vandaag zal hij zijn economisch plan presenteren. Clinton heeft zaterdag een radiopraatje gehouden waarin hij de Amerikanen vast waarschuwde voor de onaangename maatregelen die hij voor hen in petto heeft. "Verandering is nooit gemakkelijk. Het dwingt ons de oude orde te laten varen en een nieuwe te omarmen. Verandering betekent dat je iedereen vraagt zijn of haar bijdrage te leveren aan de gemeenschappelijke zaak. Maar verandering is onze enige keus", zei Clinton. Over zijn plannen zei hij dat hij een "slanker, efficiënter en ontvankelijker regering" wil creëren en een oplopende schaal van heffingen wil invoeren "die het meeste vraagt van degenen die het meeste hebben". Het programma van Clinton hinkt op twee gedachten: aan de ene kant een stimuleringsbudget van 31 miljard dollar dat de economie via nieuwe investeringen en belastingvermindering op de korte termijn een oppepper moet geven. Aan de andere kant een combinatie van belastingverhogingen en vergaande bezuinigingen die gericht zijn op vermindering van het begrotingstekort op de lange termijn. Een meerderheid van de Amerikaanse bevolking zegt bereid te zijn financiële offers te brengen om zo het begrotingstekort van de overheid terug te brengen. Uit een enquête van Time Magazine en het televisie-station CNN onder 1000 mensen blijkt dat 53 procent bereid is geld in te leveren. Nog geen 40 procent weigert offers te brengen. Uit hetzelfde onderzoek blijkt ook dat 49 procent van de Amerikanen vertrouwen heeft in Bill Clinton als president van de Verenigde Staten. Clinton scoort daarmee slechter dan zijn voorganger George Bush. Een maand na diens start als president, had 59 procent veel vertrouwen in hem. De groep die het meeste bereid is mee te helpen het tekort van de Amerikaanse overheid terug te brengen, bestaat uit de mensen die een inkomen hebben van 50.000 dollar of meer (71 procent). Van de mensen die 20.000 dollar of minder verdienen, is nog altijd 41 procent bereid financiële offers te brengen. Bij de maatregelen waaraan wordt gedacht, is vooral het extra belasten van inkomsten van meer dan 200.000 dollar populair (79 procent). Daarna volgen het verhogen van de belastingen op alcohol en tabak (75 procent) en het verder korten op de uitgaven voor defensie (54 procent). --- Clerides winnaar van verkiezingen Cyprus Van onze redactie buitenland NICOSIA — De ervaren conservatieve kandidaat Glafcos Clerides heeft verrassend de presidentsverkiezingen van Cyprus gewonnen. Zijn zege betekent echter een obstakel voor de toch al moeizaam verlopende onderhandelingen over de toekomst van het eiland, zeggen waarnemers bij het overleg waarin de Verenigde Naties bemiddelen. De 73-jarige advocaat, die door rijn tegenstanders was afgeschreven omdat hij te oud zou zijn, won de tweede ronde van de verkiezingen maar net van zijn directe rivaal, de zittende president George Vassiliou. Clerides, leider van de conservatieve DISY, behaalde 50,3 procent van de stemmen. De door de communisten naar voren geschoven miljonair Vassiliou, die er na zijn voorsprong van 7 procent op Clerides in de eerste ronde vanuit ging dat hij herkozen zou worden, moest het doen met 49,3 procent, een verschil van 1.988 stemmen. Hij reageerde laconiek: "Dat is democratie, soms win je, soms verlies je." Clerides' aanhangers gingen massaal de straat op en blokkeerden met toeterende auta's het centrum van Nicosia om de overwinning van hun kandidaat te vieren. De verkiezingen werden algemeen beschouwd als een referendum onder de Grieks-Cyprioten over het plan van de VN om het verdeelde eiland in een federatie met de Turks-Cyprioten te herenigen. Clerides, die op 18 februari aantreedt, riep de Grieks-Cyprioten direct na het bekend worden van de uitslag op tot nationale eenheid. De duizenden zingende en dansende Cyprioten in de straten van Nicosia hield hij voor dat "wij onze krachten moeten bundelen en de strijd voor ons vaderland, met respect voor de democratie, moeten voortzetten". Hij voegde eraan toe dat hij in zijn vijf jaar als president een oplossing voor het probleem Cyprus wil bereiken. "Cyprus moet aanvaard worden als lid van het verenigd Europa," aldus de aanstaande president, "dat zou het zoeken naar een oplossing makkelijker maken". Hij had eerder al laten weten dat hij het niet eens is met het plan de toetreding van Cyprus tot de EG afhankelijk te maken van aparte referendums in de twee Cypriotische gemeenschappen. --- Eigen pistool op voorhoofd ■ Een Amerikaanse marinier bedreigt een vijftien jaar oude jongen in Muqdisho met zijn eigen pistool. De militair pakte het wapen af van de jongen, die het illegaal in zijn bezit had. De VN-macht heeft het wapenbezit in Somalia verboden. © Reuter --- Buthelezi waarschuwt voor burgeroorlog Van onze correspondent Peter van Nuijsenburg JOHANNESBURG — De leider van de Zulu-beweging Inkatha, Buthelezi, heeft het principe-akkoord tussen de Zuidafrikaanse regering en het ANC over een overgangsregering een 'recept voor burgeroorlog' genoemd. Onderhandelaars van het ANC en de regering sloten vrijdag een overeenkomst over een 'overgangsregering van nationale eenheid' die volgens de regering vijf jaar zal regeren. De termijn zou ingaan zodra begin volgend jaar de eerste non-raciale verkiezingen in de geschiedenis van het land zijn gehouden. President F.W. De Klerk en het ANC wilden echter nog niet spreken van een eindakkoord. "We sluiten geen akkoorden bij onze bilaterale besprekingen," zei De Klerk. Hij zei wel dat bij het overleg grote vooruitgang was geboekt. In een zaterdag uitgegeven verklaring noemt de Inkathaleider de overeenkomst ondemocratisch'. "Als de regering en het ANC denken dat ze dit aan ons kunnen opleggen zullen ze de gecombineerde macht van het leger en de gewapende vleugel van het ANC nodig hebben. Ik voel me verplicht te zeggen dat de regering en het ANC nu spelen met onze levens, die van onze kinderen en die van onze kleinkinderen," aldus de Inkatha-leider. Hij maakte duidelijk zich door president De Klerk bedrogen te voelen. In een gisteravond uitgezonden televisie-interview probeerde De Klerk Buthelezi gerust te stellen. Hij ontkende dat er een 'waterdicht akkoord' met het ANC was gesloten en herhaalde dat de partijen die deelnemen aan de onderhandelingen over een nieuw politiek bestel, het zogeheten Codesa-overleg, het laatste woord zullen hebben. De Klerk beklemtoonde dat Inkatha betrokken moet blijven bij deze onderhandelingen. "Anders komen we diep in de problemen. We willen niet de kant van Joegoslavië op gaan." De regering en Inkatha zullen deze week tijdens een tweedaags 'bosberaad' proberen hun conflict bij te leggen. Inmiddels geven de regering en het ANC een verschillende uitleg van het akkoord van vrijdag. Voor de regering is het aspect van 'machtsdeling' met het ANC het belangrijkste. Het ANC legt de nadruk op het feit dat de overgangsregering alle partijen vertegenwoordigt die een nog nader te bepalen percentage van de stemmen bij de verkiezingen van volgend jaar halen. "Een overgangsregering van Nationale Eenheid is geen simpele formule voor machtsdeling. Het is de bedoeling dat zij eenheid voor het land brengt," aldus ANC-leider Nelson Mandela zaterdag in een toespraak. Mandela liet zich niet uit over de duur van de regeerperiode van de overgangsregering. Morgen vergadert het ANCbestuur over het akkoord met de regering. Verwacht wordt dat de radicale bestuursleden krachtig zullen protesteren tegen de 'deal met het regime'. ■ ANC-leider Mandela krijgt een gesigneerde hoed van de aanvoerder van een cricketteam van West-lndië. Die speelden een wedstrijd tegen Pakistan in Johannesburg. © AP --- Boulevardblad Sun biedt koningin excuses aan Van onze redactie buitenland LONDEN — Het populaire Britse boulevardblad Sun biedt vandaag koningin Elizabeth II op de voorpagina zijn excuses aan omdat het 48 uur te vroeg de traditionele kerstboodschap van de vorstin bekendmaakte. De brief van 'ledereen bij de Sun', die is afgedrukt onder een foto van een glimlachende koningin, begint zo: "Beste mevrouw, vorige week heeft u aangetoond dat u de gewone mensen begrijpt door ermee in te stemmen belasting te betalen. Dat is niet niks. Wij juichen uw gebaar toe." De Sun vervolgt: "Wij willen nu ook een gebaar maken. Wij erkennen dat wij u in het openbaar beledigd hebben door uw kerstboodschap twee dagen van tevoren te publiceren. Dat betreuren wij. Wij erkennen dat u het hoofd van onze nationale familie bent." --- Boris Jeltsin plotseling met vakantie Van onze redactie buitenland MOSKOU — De Russische president Boris Jeltsin is plotseling met vakantie gegaan. "De president heeft Moskou verlaten voor een twaalfdaagse vakantie," aldus Jeltsins woordvoerder Kostikov vanochtend De onaangekondigde vakantie zou niet zijn veroorzaakt door gezondheidsproblemen. Kostikov zei dat Jeltsin zeer vermoeid was vanwege het overladen werkprogramma van de afgelopen twee weken. Jeltsin zou morgen met zijn rivaal Roeslan Chasboelatov, voorzitter van het Russische parlement, discussiëren over de noodzaak om een voor 11 april vastgesteld referendum te laten doorgaan. Volgens zijn persdienst betekent de vakantie echter niet dat deze gesprekken nu zijn afgezegd. Maar zekerheid over het doorgaan ervan kon niet worden gegeven. Jeltsin is met Chasboelatov in een hevige strijd verwikkeld over zijn radicale economische hervormingen en de machtsdeling tussen president en parlement. De presidentiële woordvoerder zei vanmorgen desgevraagd dat Jeltsin iliet vóór de problemen op de loop ging., "De president weet wanneer hij het werk kan onderbreken zonder het landsbelang te schaden," zei hij. Jeltsins vermoeidheid was er ook de oorzaak van dat hij president Clintons speciale afgezant voor Joegoslavië, Bartholomew, niet heeft gesproken bij diens bezoek aan Moskou afgelopen weekeinde. Zeven van de twaalf leiders van de mislukte coup tegen Sovjet-leider Michail Gorbatsjov in augustus 1991 hebben afgelopen weekeinde een congres van de Russische Communistische Partij bijgewoond. Het was voor het eerst sinds hun vrijlating dat ze in het openbaar verschenen. Onder hen waren de voormalige vice-president Gennadi Janajev en KGB-leider Vladimir Kijoetsjkov. De honderden afgevaardigden bij het tweede congres van de partij, die nieuw leven is ingeblazen, gaven hen een langdurig applaus. --- Boheemse kinderen blijven thuis na 'milieuramp' Van onze redactie buitenland PRAAG — Ernstige luchtvervuiling in Noord-Bohemen heeft gezorgd voor een 'milieuramp'. De bevolking werd afgelopen weekeinde voor de derde dag getroffen door een dikke giftige smog. De autoriteiten hebben ouders in de steden Teplice, Ustinad Labem en Most aangeraden hun kinderen binnen te houden om contact met de giftige buitenlucht te vermijden. Deze is 15 maal erger vervuild dan de toegestane norm. De luchtverontreiniging wordt veroorzaakt door de hoge concentraties zwaveldioxyde. Die stof is afkomstig uit de krachtcentrales in het gebied die branden op kolen van slechte kwaliteit. De situatie wordt verergerd door de klimatologische omstandigheden, waarbij de koude lucht boven de grond blijft hangen. Meteorologen voorzien de komende week geen verandering in het weer en geen verbetering. Elk jaar heeft het gebied te lijden onder smog, maar volgens bewoners was het nog nooit zo erg. In het centrum van Treplice hebben de autoriteiten het autoverkeer voor de tweede keer ir twee weken verboden. Het openbaar vervoer in de stad is sinds donderdag gratis. --- Aanslagen in Algerije ALGIERS/B ARCELONA De Algerijnse minister van defensie, Khaled Nezzar, is zaterdag op het nippertje aan de dood ontsnapt. Nezzar was in een gepantserde auto op weg naar zijn ministerie in de hoofdstad Algiers, toen een langs de weg geparkeerde auto, volgeladen met explosieven, tot ontploffing werd gebracht. Niemand raakte gewond. Drie fundamentalisten openden gisteren in Algiers het vuur op een bus, waarin kinderen van militairen en politieagenten zaten. Geen van de scholieren werd getroffen, maar de chauffeur van de bus stierf later aan zijn verwondingen. Tijdens een militaire actie in het plaatsje Bugara zijn drie vermeende terroristen doodgeschoten. --- Brazauskas wint verkiezing MOSKOU — De ex-communist Algirdas Brazauskas heeft met overmacht de presidentsverkiezingen in de Baltische republiek Litouwen gewonnen. Brazauskas kreeg bijna zestig procent van de stemmen. Zijn concurrent Stasis Lozoraitis, die de steun had van de onafhankelijkheidsbeweging Sajoedis, bleef op 39 procent steken. Brazauskas onderstreepte nog eens dat hij zich zou concentreren op verbetering van de betrekkingen met Rusland. Volgens Brazauskas was de anti-Russische politiek van zijn voorganger Vitautas Landsbergis de voornaamste oorzaak van de economische crisis die Litouwen in de greep heeft. --- Strijd in Angola: duizenden doden LUANDA — In de Angolese stad Huambo is gisteren opnieuw fel strijd geleverd tussen Angolese regeringstroep®»' en de verzetsbeweging Unita. Daarbij zijn ongeveer vierduizend mensen om het leven gekomen. Het aantal slachtoffers van de gevechten sinds 9 januari is daarmee op zo'n zesduizend gekomen. De gevechten hadden plaats dichtbij het paleis van de gouverneur van de provincie waarin Huambo ligt, de gebouwen van de regeringstelevisie en de militaire academie, waar regeringstroepen gelegerd zijn. Strijdkrachten van de regering zouden de geruïneerde stad nog voor het grootste deel in handen hebben. De stad zou verstoken zijn van water. --- Politie Berlijn crimineel nest BERLIJN — De reservepolitie van de Duitse hoofdstad Berlijn is een broeinest van rechts-extremisten, rovers en sexuele misdadigers. Dat blijkt uit een vertrouwelijk rapport dat de politieleiding heeft opgesteld naar aanleiding van perspublikaties over misstanden in het korps. Van de tot nu toe 200 ondervraagde reservisten hebben er 89 een crimineel verleden. In totaal hadden ze 250 misdaden gepleegd. Desondanks konden ze, vermoedelijk geholpen door twee voor de toelating verantwoordelijke ambtenaren, lid worden van de Berlijnse politie-reserve. De Berlijnse hoofdcommissaris van politie wil de organisatie niet opheffen, maar zal rechts-extremisten ontslaan. --- 'Arafat geeft Honecker geld' BONN — De vroegere Oostduitse leider Erich Honecker, die in Chili verblijft, krijgt financiële steun van mensen als PLO-leider Yasser Arafat en de voormalige Nicaraguaanse leider Daniël Ortega- Zijn advocaat Friedrich Wolff vertelde dit in een interview met de krant Volksstimme am Sonntag. De CDU/CSU-fractie in de Duitse Bondsdag wil juridische stappen tegen de vrijlating van de voormalige DDRleider Erich Honecker. Als de vrijlating niet via de rechtbank teruggedraaid kan worden, moet er een 'openbaar tribunaal' komen, aldus de CDU-politicus Johannes Gerster in een interview met de krant Westfalenblatt. ---