' ECHTE FR'esche CUPlheeren-baai) 20 - 50 ct. per ons (Recl. adv no. 7325). --- (Recl. adv. no. 7626 --- Huizen den Heimovoeg. ?°sent)liic iS de Bouwvereeniging „St. de be?r e met twee blokken neer te zetten, ejs enzing van den Proosdij weg volkomen aan de andere zijde, den Ruttensingel rt?ü^kundin' ®et was op dit werk, dat we den p • Th oBe der B°uwvereeniging St. Servatius, aGoêr v Van Beek, jr. aantroffen, die ons een »ver het ■. telde over het afgeloopen werk en 5 l3ehonrmend2- De huizen, die hier geplaatst De g alle tot de zgn. volkswoningen, den in onze situatieteekening n aanbouw van de laatste twee jaren t)e t ® V?.0? Voor deze huizen ls altijd zeer groot wf11 genstelling met de woningen, die aan ?IlerweS werden gebouwd en waar men np S3rwiize niet zoo hard om liep. > °ais de v i°ningen buiten de Brusselschepoort, a?11' strat.p smon<3 dit heele complex van hui- Wel ec " en Pleinen gemakshalve noemt, zijn .°°r s'e-ht 6en drie honderd liefhebbers geweest xv°Wne 8 w°ningen d.i.: 4 liefhebbers voor Jaarvoor'irt Waren er onder die gegadigden vele, ijn. dfize woningen eigenlijk niet bestemd goed? Van al dien woningbouw is immers: Woning te verschaffen aan arbeidersv 6 «! 1 eerst elders in de stad onvoldoenvUi2en vesti Meer speciaal werden deze „^rüien"lm ,md voor grcote gezinnen, die het ti eh- Dp? i,een en twee kamers hadden moeten en kregen dan ook de voorkeur bij °cti h " p 1 eil alt/j'ri''sll ook deze woningen niet geheel en in11 dei' laataan bepaalde eischen te voldoen. In lsar. werd e raadsvergaderingen van verleden rier reeds gesproken over de geringe afv en zal huizeni>?eleil wi6en dergelijke feil vooral scherp aanht esn 20 tn,6er men bedenkt, dat bij 'n telling N n te zijn Woningen' 115 kinderen aanwezig h® Seldep hangt de grootte der huizen af van ,ar gestp'ir» er van Rijkswege voor beschik- Worden. v eat toCh g®geven middelen in het 002 houdend, is rSchiUer!f) Psemei'kt, dat er met veel overleg en ®eBaan. eventualiteiten voorziend, te werk hfi?tal woi!uizenblokken bevinden zich bijv. een ïp Verschiii voor tuberculose-lijders. Uiter?• ' en deze woningen niet van de ande- T.b q iS eer) siaapvertrek apart voor a, e Woniii er higericht. ïl^re2igjle.^°n verschillen onderling, door de van een zolder of niet. Bij de laStste gebouwde blokken ls bijna in alle blokken een telkens grooter aantal woningen met zolder neergezet. Wat de kelders betreft, daarbij is men den laatsten tijd algeweken van het vroeger gevolgde systeem om onder de trap een diepte temaken, dia als keldertje kon dienst doen. Men deed bij dit systeem heel onaangename ervaringen op en beperkte zich naderhand tot het maken van een hok onder de trap — gelijkvloers dus — dat gemakkelijk en geregeld kon worden schoon gemaakt. Dat de woningen niet altijd mochten overgeleverd worden aan de genade van allerlei bewoners, bleek wel uit de noodzakelijkheid om ook ..overgangswoningen" te bouwen. En hierbij sluit aan de omstandigheid, dat er in deze woningen ook gezinnen wonen, voor wie de huizen niet direct bestemd zijn. In dit geval wordt nu voorkomen, dat zekere volkslagen uit de stad worden gesloten. Met da winkelhuizen, die hier en daar tusschen de blokken in staan, ontstaat er ean „gewoon" stadsgedeelte, waarin een volksdeel '— dat vroeger misschien in onwaardige behuizingen was ondergebracht — den zegen van sociale verheffing zal ondervinden Wat het plan van den hier behandelden uitbouw der stad betreft, in verband met de toegangswegen naar de oude stad zelve, valt op onze plattegrond-teekening direct een bijzonderheid op: nl. de breedte van den St. Servatiusweg. Dit komt natuurlijk ten goede aan lucht en licht, maar toch is deze weg tè breed geworden, in verhouding met de aangrenzende straten. Dat heeft de volgende oorzaak. Indertijd — toen de huizenblokken aan den Ruttensingel er nog niet stonden — schijnt het plan te hebfc'n bestaan, om den St. Servatiusweg deel te laten uitmaken van een hoofdverkeersweg door de stad heen. Een hoofdverkeersweg, dien men zich nu, met de nieuwste omstandigheden meegerekend, als volgt zou kunnen denken: Nieuwe Brug — Markt — Gr. Gracht — Kommel — Calvariestraat — St. Servatiusweg, dwars over den tegenwoordigen Ruttensingel en uitkomend vlak naast het Kerkhof, aldus direct aansluiting gevend bij den Rijksweg naar Oud-Vroenhoven. Evenwel werd er Indertijd een bouwvergunning gegeven aan den Proosdijweg, vlak tegenover den St. Servatiusweg, zoodat deze weg als hoofdverkeersader weinig meer te beteekenen heeft. --- UITLEGGING VAN MAASTRICHT De laatste hand gelegd aan een nieuw Westelijk Stadsgedeelte. DE VRUCHT VAN LUTTEL JAREN BOUWEN JJfeeda Hf 5n stad zonder uitbreidingsplan weet » richtin est,elling gaande te houden, voor Wordp 6n Welke er bU stadsuitbreiding zul- lnBeslagen. Men verwacht niets be- dat er op een Begeven moment een muur om de stad wordt heengear des t en Stadssracht: men verwacht niets. 6r °P epn intenser Is de belangstelling voor wat Stadsuithr Segeven oogenblik gebeurd met de b? 7 11cling- Dit deed ons Maastrichts west- Vi2 is ui °ekenvwaar de stad de laatste jaren heilet js l°ezet. °D den w niet zo° heel lang geleden, dat men van tje ert°gsingel „buiten" was, en deze grens ïlaar den p enstad werd al spoedig verplaatst in roos het centrum van een stads- --- Huizen aan den Ruttensingel. De huizenblokken waarmee men nu bezig is zullen nog dit jaar klaarkomen en het laat zich aanzien, dat die ook wel weer spoedig betrokken zullen worden. Daarmede is dan een geheel blok van stadsuitbouw vervolledigd. Al deze complexen zien er vriendelijk uit en zijn heelemaal zoo eentonig niet, als men wel meent. Zoo brengt bijvoorbeeld de verschillende baksteenkleur aan Gildeweg en Proostdijweg een ef;ct teweeg, dat het uitzicht op het geheel veraangenaamt. Mogelijk zou zelfs hier en daar kunnen gewerkt worden met boomaanplanting wat aan de schilderachtigheid van het geheel zeer zeker ten goede komt. --- BIJ ADERVERKALKING van hersenen en hart kan door het dagelij ksch gebruik eener kleine dosis natuurlijk „Franz-Josef'-bitterwater bereikt worden, dat de patiënt zonder sterk te persen, ontlasting heeft.Gerenommeerde klinische leermeesters voor interne geneeskunde hebben zelfs bij patiënten, die aan eene zijde verlamd waren, met „Franz-Josef'-water nog de beste resultaten voor de lediging van den darm bereikt. (Recl. adv. tuk 7312 ). --- EEN „BARRAGE" IN DEN EIFEL ? De watervoorziening van Aken, Düren en de omliggende districten. De „grenslandcommissie" uit den Pruisischen landdag heeft het Centrumsvoorstel van 23 October van verleden jaar behandeld, waarin de regeering verzocht wordt in samenwerking met het rijk ten spoedigste maatregelen te treffen, om aan den katastrofalen watersnood in 't Akensch- Bürensch nijverheidsgebied naar mogelijkheid te ondervangen, de uitbreidingsmogelijkheid van de industrie aldaar te bevorderen en de werkloosheid ( die het gemiddelds in het rijk verre overtreft, krachtig te bestrijden. Dit voorstel is een succes voor het centrum, omdat het na een verdediging vooral van dr. Stahlhofer uit Düren, met algemeene stemmen aangenomen is. Dszs verdediger toonde aan, hoe de waterverbruikende industrie var het Dürenschs industriegebied, langs de Roer, vooral de op de wereldmarkt bekende papier- en textielindustrie als een harer voornaamste grondstoffen het kristalhelflere en zachte water der Roer en haar zij stroomen noodig had, water zoo zacht als misschien nergens in Europa meer gevonden was. (Dit water heeft in doorsnee maar 2 tot 2£ Duitsche hardheidsgraad in verhor ding met het Rijnwater 12 en de Moezel 20 tot 25. Papier- en lakenproductie van deze kwaliteit zou zonder dit zuivere water in deze kwaliteit onmogelijk zijn. Na den oorlog is dit water niet meer in voldoende mate aanwezig, vooral om de droogte der laatste tien jaar. Werkloosheid is daarvan het gevolg. Düren telt 54 ondersteunden op iedere duizend bewoners. Een „barrage." Kostbare onderzoekingen ziln ingesteld om de waterverhoudingen in den Noordeifel te onderzoeken; en gevolgen daarvan zijn vier plannen, waarvan dat van Düren 't grootste maar ook het veiligste is. Daarin wordt een barrage (Talsperre) voorgesteld, groot genoeg, om niet alleen de voor expansie vatbare exporteer ende industrie van Düren te helpen, maar ook in de behosften der districten Jülich, het land-Aken, Gellenkirchen, Erkelenz, en niet het minst van de stad Aken te voorzien. Juist Aken heeft door het verdrag van Versailles een groot deel zijner waterwinplaatsen verloren. Toezegging werd gedaan, dat de Pruisische regeering en speciaal het ministerie van landbouw, handel en nijverheid, de zaak met ernst zouden aanpakken. --- GEWAPENDE UIKNST. De collecte ten behoeve van het tonds ter aanmoediging en ondersteuning van den bewapenden dienst in de Nederlanden, zullen lil Limburg plaats hebben op Maandag 5 Mei --- Verkeersvraagstukken. o Het plan bestaat i nde kom der gemeente Posterholt een drietal hulzen te bouwen nabij een voor het verkeer gevaarlijk punt. In verband hiermede heeft de sie A. N. W. 8.-K.N.A.C. aan B. en W. van FOSTERHOLT verzocht bij het verieenen der bouwvergunring ermede rekening te willen houden, dat deze huizen op zoodanigen afstand van den weg zullen worden opgetrokken, dat het uitzicht voor het verkeer n'et zat worden be'.emmèrd. --- UBACH OVER WORMS. — Lijk gevonden. — In het naburige Geilenkirchen (Dj vonden Maandag enkele arbeiders in de bosschen van „Leherhof" het lijk van een man tusschen de 30 en 40 jaar. Op het lijk werden geen papieren of andere herkenninjsteekenen aangetroffen, wel nog een bedrag van ongeveer 30 Mark. De onekende had door een einde aan zijn leven gemaakt. De politie heeft dadelijk een onderzoek ingesteld. --- SNEEUW IN DE ARDENNEN. In sommige streken der Belgische Ardennen is nog meer sneeuw gevallen. Nabij Beauraing en Gedinne, in het Zuid-Oosten der provincie Namen, ligt de sneeuw 30 tot 40 c.M. hoog. --- EEN ONMENSCH. De jury te Praag heeft het doodvonnis uitgesproken tegen den 34-jarigen Rudolf Skalsky, die beklaagd was van drievoudigen moord. In Juni 1927 had S., die toen werkloos was en gebrek leed, te Louvres ln de buurt van Parijs drie jonge Tsjechoslowaken ontmoet, bij wie hij zich aansloot. Toen men zich eens op een uitstapje onder den blooten hemel te ruste legde, maaktr S. van de gelegenheid gebruik zijn drie landgenooten te vermoorden en te berooven. Deswege is hij thans in zijn vaderland tot den strop veroordeeld. --- POLITIEKE ONTWIKKELING Over vroegere grieven en huidige grieven. Met verwondering lezen we in onze dagen wel eens, wat onze geloofsgenooten zich een eeuw geleden moesten laten welgevallen in hetzelfde Nederland, waar hunne kindskinderen wonen. Soms kunnen we zelfs de gedachte niet geheel onderdrukken aan een gebrek aan katholieke fierheid. Toch moet men bij de beschouwing van dP vroegere gebeurtenissen nooit vergeten, dat men ze plaatsen moet in de omlijsting van dien tijd. De regeerders van dien tijd hadden over het algemeen de slechte gewoonte, zich in te laten met de zaken van de Kerk, waarin zij niets te zien of te doen hadden. De godsdiensttwisten van vroegere eeuwen werkten hierin na en de heerschzuchtige vorsten en ministers meenden hun gezag hst best te handhaven door het oppertoezicht over alles aan zich te trekken. Toen Koning Willem I in Nederland zich met da zaken der Katholieke Kerk bemoeide, waaruit zoovele katholieke grieven ontstonden, was het nog niet zoo lang geleden, dat ook katholieke regeeringen de Kerk met de hatelijkste maatregelen plaagden. Welke de mentaliteit was van onderscheidene regeeringspersonen in verschillende katholieke landen ziet me» biiv. als men de geschiedenis leest van de opheffing der Jezuïetenorde, welke in 1773 plaats had na langdurig intrigeeren van gewetenlooze staatslieden. De tijd van Keizer Jozef II van Oostenrijk, die allerlei kloosters ophief en die den hem door den Ouden Frits van Pruisen gegeven bijnaam van „de koster' (mon frëre le sacristain) dankte aan zijn plagerijen van de Kerk en hare bedienaren, was nog niet lang voorbij en werkte aanstekelijk op een karakter als dat van van onzen eersten koning. En had de groote Napoleon geen noodlottig voorbeeld gegeven, de keizer, die den Paus zelf zoo diep vernederd en zijn minachting voor het gezag der Kerk getoond had door eigenmachtig aan een gewichtige overeenkomst als net Concordaat de Gallicaansche artikelen toe te voegen? En ook in ons land zat de regeerders het ond:-*^-ukken van de Katholieken in het bloed. De protestantsche regeerders van land en gewest en gemeente hadden de katholieken eeuwen lang tot in de onbeduidende dingen toe met allerlei maatregelen klein gehouden. Dat was een diep ingewortelde gewoonte, die zoo spoedig niet uitgeroeid werd en zelfs in onzen tijd nog niet geheel verdwenen is uit sommige regentengeslachten en colleges, die nog altijd de Katholieken trachten terug ts duwen, rt4 Katholiek zijn. De grimmigheden tegen de Katholieken, waarmee periodiek de liberale pers haar overvioed van anti-katholiek venijn te spuien pleegt, bewijzen nog telkens, hoe aiep dat oude zeer heeft ingevreten. De herhaaldelijk waiarkeerende haarkloverijen van deze pers o«er katholieke benoemingen, haar furie over het zg. Bossche geval, waarbij de rechter zorgde voor een katholieke opvoeding van katholiek geboren kinderen, zijn eenige bewijzen uit den jengsten tijd. Leeren wij door dit alls de daden van Koning Willem I met milder oog beschouwen, toch bevat 't voor ons een tweede les.Wanneer wij met katholieke geestdrift blijven voortarbeiden aan het gedouw der katholieke zelfstandigheid, waar reed; zoo langen tijd de mei op net dak heeft gestaan, dan moeten wij zorgen, dat bij het hanteeren van truweel het zwaard steeds binnen ons bereik ligt. Voortdurend moeten wij op onze hoede blijven voor de handhaving en doorvoering onzer rechten, om de gelegenheid te scheppen voor onze verder strijdende vrije ontwikkeling. Een groot middel daartoe is onze Katholieke Staatspartij, in wier handen de katholieke politieke belangen veilig zijn. Deze heeft hare ver.akkingen tot in de kleinste gehuchten van het Limburgsche land door de Kath. Kiesvereenigingen. Elk katholiek Limburger zij daarvan een trouw lid, dat op het juiste moment met zijn stem invloed uitoefent op 's lands zaken. Welk 'n diepen indruk maakte in 1929 niet het millioen katholieke stemmen bij de Tweede Kamerverkiezingen op vriend en tegenstander! Een tweede groote strijdmacht om op te komen voor de katholieke zaak is de katholieke pers, welke in deze dagen zoo breede activiteit ontplooit. Het is gebleken, dat zelfs in onzen tijd de liberale pers, met een karakter, als we zooeven schetsten, nog altijd onder de katholieken vele lezers telt, dat duizenden katholieken neg een liberaal dagblad in huls halen. Men zou het onmogelijk hebben geacht. Waar blijft de katholieke fierheid van zulke lezers? We zijn een weinig afgeweken. Na een verklaring van de verzachtende omstandigheden bij de bemoeiingen der regeering van Willem I met de zaken der Katholieke Kerk, hadden wij de grieven der Katholieken van omstreeks 1830 tegen dat bewind nader willen bespreken, maar we hebben tenslotte onze grieven geuit tegen katholieken van 1930. Laten we een volgenden keer den draad weer opnemen. JS.OKT-A.NT>, --- VOOR HONGERLIJDEND CHINA. Inschrijving geopend en verantwoord Diocesaan Missiecomité PRESIDENT DR. FR. FERON. Vorig bedrag f 1540.17 N. N. Roermond f I.— N N. Maastricht f 4.— N. N. Cadier en Keer. Tot dankzegg'ng ter eere van Margaretha Sirclair f 5.— N. N. Ter eere van St. Teresia ter verkrijging van een gunst f 0.50 N. N. Margraten f 2.50 J. K. Schimmert f 5.— J. R. Ter eere v. d. H. Gerardus Majella tot zekere intentie f I.— J. A. Slmpelveld f 2.50 L. H. Maastricht f 2.~ N. N. Margraten f 15— --- BRIEVENBUS. P. K. te G. Wendt ü daarvoor tot er'i vakkuudigcu looier. --- JOURNALISTIEKE AVONTUREN Het ontstaan en het einde der eerste katholieke krant. „De Vrees Voor de lieve Verdraagzaamheid". xO x. Deze gesclredenis begint in 1822, al meer dan een eeuw geleden dus. Ondertusschen heeft zich, en dat niet aleen benoorden den Moerdijk, in het katholieke volksdeel de emancipatie voltrokken, en uiit zijn intellectueelen en socialen achterstand is het opgeklommen tot een maatschappelijk en, naar wij allen hopen, mettertijd ook cultureel leiderschap. In dit ontwikkelingsproces heeft de katholieke pers — ook al schijnt het nog steeds tot den goeden toon te behooren daarop af en toe stevig te kankeren — als volksopvoedster en volksvoorlichtster ongetwijfeld een belangrijke, rol gespeeld. M.'sschien is 't daarom n'et oninteressant hier in het kort de lijdensgeschiedenis na te gaan van de eerste katholieke krant, die hier in ons land het levenslicht zag maar weldra, na een zorgelijk bestaan, weer werd opgeheven. --- EEN SCHUCHTER POGEN. Het was niet meer dan een eerste schuchter pogen, dit schamele krantje van vier pagina's druks. In t beg'n van Januari 1822, werd het eerste nummer van de eerste katholieke krant uitgegeven. De moeilijkheden begonnen al dadelijk met den raam van het blad. Men had haar brutaalweg „Roomsch Catholijke Courant" gedoopt, ma?r om dit principleele uithangbord maakten zekere anti-katholieke schimpblaadjes uit die dagen zulk een herrie, dat men den koptitel al spoedig wijzigde in „Nederlandsche Catholijke Courant". Daarbij bleet het echter niet. No. 97 van de nieuwe uitgave bracht het bericht: „Wij gevoelden wel, dat wij aan de zijde der Protestanten geenen bijval te verwachten hadden, doch wij konden niet vermoeden, dat lieden, die bij iedere gelegenheid op verdraagzaamheid roemen, niet zouden kunnen verdragen, dat b.v. een katholiek koffiehuishouder de „Catholijke Courant" onder de menigvuldige openlijke n'euwsbladen, waarin nie zelden de katholieke religie gehoord en bespol wordt, openlijk ter lezing legt. Wij konden niet vermoeden, dat de vrees voor de lieve verdraagzaamheid zoo diep bij de katholieken was Ingeworteld, dat men de katholieke courant bij het binnentreden van een Protestant z."u wegmoffelen, even als had men een misdaad begaan. Arme verlichting.... Arme verdraagzaamheid.... Nu ten gevalle der verdraagzaamen en vreesachtigen zal de titel der „Nederlandsche Catholijke Courant" na het einde van December niemand meer ergeren of bang maken. Dit blad.... zal te rekenen van den lsten Januari 1823 de raam diagen van „Noord- Nederlandsche Courant". --- 'T MOCHT NIET BATEN. t Mocht alles evenwel niet baten. Reeds ln den aanvang van 1823 was ,t zeer twijfelachtig, of het blaadje den strijd om het bestaan rog lang zou kunnen volhouden. Men durfde geen abonnementen meer aanremen dan voor uiterlijk drie maanden. Want het was dezelfde, reeds eerder genoemde vrees voor de Protestanten, die de katholieke winkeliers en handelaren, bang om hun klanten te verliezen, ertoe bracht hun advertenties te geven aan de niet-katholieke bladen en hun eigen blad voorbij te gaan. Zeker, er bestond in vele kringen groote sympathie voor dit eerste pogen. Maar door symphatie alleen kan een commercieele onderreming nu eenmaal niet rendabel worden gemaakt. En toen de verwachte flnanc'ëe.e steun uit bleef, zagen de oprichters zich weldra geroodzaakt de uitgave stop te zetten. Stilletjes en bij ra onopgemerkt ging het blad tegen het einde van 1923 ter ziele. Teekenend voor den toestand in die dagen is de volgende vermakelijke geschiedenis, die zich te Ravenstein afspeelde. Da apostolische vicaris-generaal over de districten Megen en Ravenstein (een kerkelijke h'ërarchie kregen de katholieken eerst in 18531 was gestorven. Teen een Ravensteirsch burger dit sterfgeval vernam, verzuchtte hij met meer dan normaal leedwezen; „Och, och, ik vrees, ik vrees".... „Wat vrees je dan", werd hem gevraagd. „Wel, daar de beste posten in onze provincie altoos voor de Protestanten zijn, vrees ik, dat wij nu ecnen protestanten vicaris zullen krijgen" --- DE VADER DER KATHOLIEKE PERS. De man, die achter deze onderneming zat, die haar had voorbereid en steunde, zooveel dit in zijn vermogen was, was de bekeerling Joachim George Le Sage tén Broek. Toen hij in 1815 voor het eerst openlijk deelnam aan den pasbegonnen strijd van het katholieke volksdeel tegen een Protestantsche overheersching van meer dan drie eeuwen, had reeds een ongeneeslijke ziekte zijn oogen aangetast, en binnen het tijdsverloop van slechts enkele jaren was hij volslagen blind. Dcch welk een wilskracht en brandende liefde voor de Kerk moet dit leven niet hebben gedragen !( Want nu eerst komt zijn verbluffende werkkracht tot volle ontplooing. Hij is door zijn tcenemende blindheid genoodzaakt ontslag te nemen als notaris te Naaldwijk en vestigt zich met zijn gezin in het stille stadje Grave. Daar richt hij in 1818 „De Godsdienstvriend, tijdschrift voor Roomsch-Caholijken" op Zijn doel was voornamelijk door dit tijdschrift de lasteringen en de vooroordeelen tegen de Kerk te bestrijden. Voor alles wilde het tijdschrift apologetisch zijn, maar dan apologetisch in dien zin, dat het zoowel gelijktijdig e'gen geloofsgenooten onderrichtte als aanvallen op den katholieken godsdienst afsloeg. Na zijn mislukte pogingen, om een katholieke krant te stichten, verschijnt in 1826 onder zijn ieid'ng een tweede maandb.ad ~De Uitramontaan", in 1834 gevolgd door het weekblad „Catholieke Neder.andsche Stemmen". Deze bemoeiingen voor een eigen katholieke pers omvatten slechts één kant van de veelzijdige en rustelooze werkzaamheid, die Le Sage tot aan zijn dood ontplooide. Vanaf zijn optreden dateert, het herstel van het openbare katholieke leven in ons land. Onder zijn allesbezie.ende leiding vormde zich een keurkorps van leiders, die het door hem begonnen werk, de ge ijkstell'ng der katholieken met de andersder kenden ón Nederland, zou voortzetten en weer nieuwe geslachten zou voorbereiden om het later tot een goed einde te brengen. ---