VAN RIJN S MOSTERD Js toch wel de --- ! Med. Docts. M. EERDMANS Specialist v ftuid- en Geslachtsziekten Is dagelijks te consulteeren, Glacisw 3. Villapark. MAASTRICHT Telef 3852 (Recl.-adT. no. 5828). --- VE HA-R ADIATGREM ' even egjrióm'sjh KLEIHE VEHA'KETEL --- m HOTBIJ | Schevëningen | I Lage Pensionprijzen I II Prijsreducties Kurzaal, Pier en I Buitenbaden. --- BELANGRIJKE BIJDRAGE TOT DE LIMB, GESCHIEDENIS Urs, L. van Hommerich, uit Maastricht, over de inrichting vanden Limburgschen Standenstaat inde middeleeuwen. VA'i6 €n^e'e Jaren is er een beteekenisone kentering in de historiografie der staj*n, standen of stenden ingetreden. Terwijl uritt XIXe eeuw sommige historici de ontwikkeling der middeleeuwsche standen voorvan sociaal, economisch en privaatrechte- Jk standpunt bekeken en anderen alleen oog hadden voor de politieke organisatie der atencolleges, werden thans beide problemen dichter bij elkaar gebracht. Men volgt jneer en meer de conceptie van enkele vooroopers, wier invloed tot hiertoe maar al te , usief bepaalde kringen beperkt bleef, a's O. Gierke, G. von Below, F. Rachfahl. H. Prof. O. Hintze e.a. Op het , eede Congres van Nederlandsche Historici Den Haag in 1936, werd onder leiding van rrf ?r' w- Lampe, een debat over deze ceptie gehouden. En in het tweede deel van de Geschiedenis van baanderen, dat zoo even van de rw £wam, getuigt Prof. Dr. F. L. Ganshof !_ ■ 127>. dat zij van nu af in België „ingeburgerd" is. deze conceptie, dienen vooral de vol'c theoretische beschouwingen in het te worden gehouden. De Standenstaa. is n Staat, waarin de opperste macht verwordt onder den vorst en de met publiekrechtelijke structuur bekleede standen. standenvertegenwoordiging, met name het statencollege, komt dan eerst tot bestaan, s de standen tot een betrekkelijk hoogen £raad van ontwikkeling zijn gekomen, en et krijgt den juridischen vorm, die door de inrichting van de standen als het ware opgedrongen wordt: er bestaat een noodzakeen onverbreekbaar vérband tusschen het "Standenwezen" en de „standenvertegen- Woordiging". Tuschen de standsnvertegen- en den vorst ontstaat er diensvol- Sens een voor moderne menschen moeilijk te orrischrijven verhouding, die de Duitsche schrijvers gewoonlijk dualisme of dualiteit machten noemen, en die in laatste instantie slechts een politieke uitdrukking lijkt te van de juridische wederkeerigheid van Wicht en recht, dienst en voorrecht, macht •toL Pr'v''e§ie> libertas en potestas. JpWiit «lies. en ook uit het feit. dat-de standrechtelijke Staatsvorm bij alle christene v°lken van Europa een vrij langdurige ®eriode der inwendige geschiedenis inneemt, |'°lgen gewichtige besluiten wat betreft de bij - studie van den oorsprong der statencolle*>es aan te wenden methode, o.a. voor het van de bronnen, het interpreteeren ®er gevonden teksten en het gebruik der we- ehschappelijke vergelijking. In het licht van deze conceptie, aan de «and van deze methode, — met welke een lnternationale Commissie zich bezig houdt, het doel om ze beiden nog te verscherpn, — ontwierp een jonge geleerde uit Maasr'cht, de heer L. van Hommerich, Licentiaat in de Historische Wetenschappen der universiteit te Leuven, het plan, om het gea' van het Hertogdom Limburg en van de ahden van Overmaas te onderzoeken. Op Br.ond van de tot dusver door hem ontlede pcumenten uit het Algemeen Rijksarchief. ® Brussel, mocht hij reeds tot enkele beuiten overgaan, die in de toekomst wellicht, let zullen weerlegd worden. Limburg en de | landen van Overmaas, aldus schrijver, waren ln de tweede helft der XVe eeuw corporatief en federatief ingericht. Federatief, d.w.z. lat Limburg en Sprèmont, Rolduc, Dalhem, Valkenburg, Wassenberg, Kerpen, Millen, Gangelt en Waldfeucht elk een Staatsgemeenschap, beter gezegd een „land" vormden, doch dat er tusschen die landen een politiek verband bestond, dat een louter personeele te boven ging. Corporatief, d.w.z., dat in ieder land de abdijen, kapittels, steden en plattelandsgemeenten als zoovele rechtslichamen waren ingericht, met bijzondere verplichtingen maar ook met bijzondere voorrechten tegenover den landsheer. Onder de Bourgondische hertogen — bepaaldelijk onder Karel den Stoute in 1473 — werden vele van die corpora verzocht, hun afgevaardigden naar den plaatsvervanger van den hertog te zenden, om met dezen te overleggen op welke wijze de „bede" of buitengewone belasting tot onderhoud van bestendige huurtroepen over de betrokken landen zou worden verdeeld. Tot accoord kwamen beide partijen, zelfs na herhaalde bijeenkomsten, niet, maar de vorst maakte gebruik — of misbruik, — van zijn macht om zelf de verdeeling der gelden te regelen en de afgevaardigden moesten zich, ofschoon onder protest, bij zijn eenzijdige wilsbeschikking neerleggen. Over den oorsprong van het statencollege kon Drs. Van Hommerich zich momenteel niet uitspreken. De teksten, die hij aanhaalt, de redenen, die hij opgeeft, volstaan echter reeds, om duidelijk te doen inzien, dat de stelling van wijlen Dr. G. Goossens daaromtrent voor herziening vatbaar is. Daarenboven trekt schrijver de aandacht op een paar teksten van N. Heyendal, abt van Rolduc bij het begin der XVIIIe eeuw, en van den bekenden historiograaf van Limburg, Simon Petrus Ernst. De eerste tekst luidt als volgt: p aulatim acsuccessute mporis ad imitationem et iuxta nor mam statuum Brabantiae, formati sunt status Limburg enses...."; de tweede zegt bijna in dezelfde woorden: „Fatendum tarnen, quod exinde Limburgii status ad imitationem Brabantorum erecti f u e r i n t Door concrete voorbeelden werd reeds meer dan eens bewezen, dat de statencolleges in naburige of met elkaar verbonden streken niet zonder verwantschap tot elkaar staan, waarom zou dit niet het geval zijn met Brabant en Limburg, waarvan de unie toch uit het jaar 1288 dagteekent ? Bij ons is van den anderen kant de overtuiging zoo goed als gevestigd, dat de meeste Nederlandsche statencolleges door toedoen van de Bourgondische hertogen, of ten minste rechtstreeks onder den invloed van dezen, in blijvenden vorm ingericht werden op den grondslag van voorheen reeds aanwezige elementen. De zeer verdienstelijke studie van den heer van Hommerich zal ongetwijfeld de aandacht trekken van alle deskundigen, ook buiten de grenzen van Nederland. We onderlijnen graag, dat ze onder de allereerste prestaties in corporatieve richting op Nederlandschen bodem mag gerekend worden, en we durven de hoop uitdrukken, dat de ontwikkelde Limburgers er kennis van zullen nemen, ook om de belangrijke gegevens van .s