flffpsi Studebaksr Automobielen. . I Uit voorraad leverbaar: ê Jiïj " jj" STUDEBAKER L öHT FüUR (4 cyl. 5 pers.) ' I STUDEBAKER B!G8 SIX (6 cyl. 7 per».) REMISE niIUH ffiDTOmilflELEI 2 cyl. 8 P.K. met 3 versnellingen, kickstarten Auto Garage Chas. GRABAL - Maastricht ===== SCHARNDERWEG -- TEL. 715 ===== --- LIMBURGSCH DAGBLAD ZATERDAG 25 SEPTEMBER DERDE BLAD. --- LIMBURGENSIA. 85 de kortc beschouwingen in de voor,, ufe artikelen saamg'-vat is ons gebleken, j... . nieuwe leer in het Geldersen Over, systematisch werd binnengesmokt n uit iet' Guliksche grensgebied: het '-cien uggcn cn sPeci.tal de heerlijkheid 'Te- VolteiiSt *oc'l t°gen voornamelijk de lagere om«klassen bij nacht en ontijd over de grens , op het slot Holtmeuhn, in de kerk te Tet'f: 611 v *"■ °1) °Pen veld door min of meer predi;can.en zich te laten auv; Tjehten. Naarmate- de hoorders talrijke l iar a S'roeide de vrijmoedigheid der leee i die naar niets inniger haakten dan V* i o?genblik waarop zij in het Gelj. 'l 0 gebied zelf in sb.d en land hun licht uaen kunnen doen schijnen. zal zich echter afvragen: Hoe is het te , blaren, dat die predikanten in het Gulik' lte gebied met zoovee- driestheid konden doorn' "Eu yreesde Frans van Holtmeulen i *' dit alles toe te laten, ja zelfs publiek te ordenen, niet de ongena van zijn hertog'? fei"? Vl'a"en te beantwoorden dienen we l(jft °ns te herinneren, welke houding het ■, te Düsseldorf tegenover de hervorming ' CtJ..aaugenomen. tjPj" het ontstaan en b'j de uitbreiding der iiomllna^e w®s de houding der landshecre i j,,s VrVau groöte, ja van doorslaande beteeke!lfa'• ert°g Johan 111, dcor zijn huwelijk met IW erfdochter te Berg. hertog van Gulik);;/> kwam den 15 Mei 3521 door liet over(fp ?tl 'zijns vaders in het bezit der vereenig Jer auden (rtilik, Klef, Mark Berg, Raven «■ 'It'i'f. ienz' zÜn regeeringstijdperk vallen r e '*e eerste verschijnselen der gods- S bewegingen der zestiende eeuw en op kerkelijk en politiek terrein. *rl' wellicht dan ieder ander rijksvorst had tendomiaen is ontstaan, terwij' ~"den nog onbesmet bleven Hij heeft e landdekenen stiften en kloosters s' er voor te waken dat geen geestelijke Bi] KUlhersehe leer verkondigt, die als valsch ttei-scj, veroordeeld en wier aanhangers de ; ambtslieden dienen gevangen gezet. Vandaar ook d< strenge wetten der feii l ''V .''Uksedieten van het jaar 1529 te- Wederdoopers en 's hertogs ordonnan' (!(.)' V>33 aan dc visitatoren, die zich in > gemeente nauwkeurig op de hoogte ? stellpn, .aangaande nieuwigheden, opfp en geheime samenkomsten. slotte zelfs ging hij zoo ver dat hij, /!e hervorming van de daartoe aangeweg Z-. e "iet volgde ziel' niet ontzag zelf in in. in het eigenste gebied der Kerk en 'WaVor. dogmatische vragen te hervormer.. ' "tn H 1 waren er voorzeker, doch aan )'%t> ud ',et die misstanden weg te oordeelde h\j een hervorming drin,!»t . •1. Allen dus .van wie hij aannam naar hetzelfde dv.,el streefden, waren belkom en vonden '/ijn bescherming, hervormer naar ziin hart was Conrad ccn veelzijdig ontwikkeld man lot ■*?* godgeleerde. Hem koos de hertog :"'ti j>v°eder van zijn zoon, den erfprins Wi>- Ju j, 'e^n benoemde hij toï zijn geheimen raad le!>0nl" i * hem deed hij in kerkelijke aange '°deh niets . Leermeester echter en torf}H v&n Heresbach was Erasmus van Roten dit zegt alles om de houding en ds "'•l"1 et se n aan heerschte, te ken- Hn! dood wel-is-waa?' bleef hertog jl' katholiek geloof in zijn hart ge,/ idoor zijn optreden echter in kerke\"?rkt d ï-1-1 z'-'n land zrowel als aan het hof W/; hij) onbewust en zeker tegen zijn wil, i reformatie in de hand 'Mij ]r-?2011 hertog Wilïum,. geboren den 28 whs in den g.-.est dezer reformatie oj, gevoed en in zijn jeugd ten minste haar innig toegedaan. En toch verplichtte hij zich in het eerste artikel van het. tractaat van Venlo, 7 September 1543, in aj landen het katholiek geloof te behouden en waar nieuwigheden zouden zijn ingevoerd den vroegeren toe:. land te herstellen. Zelfs koos hij zich tot ge.Yialin Maria, dochter van koning Ferdinand. iiin jongeren broer en opvolger van keizer Karei V — een verbinding Avaaruit de keizer ook in kerkelijk opzicht veel heil verwachtte Uiterlijk was hertog Willem steeds bezorgd alles te vermijden wat ï.em in verdenking van 1 ( tterij zou kunnen brengen. Hij hield er zelf van zich bij iedere gelegenheid een gehoorbuien zöon dor kerk te noemen en /ou ook nooit tot het besluit zijn gekomen om formeel uit de Kerk te treden en de Reformatie van Lutber te omhelzen; doch anderzijds stelde hij in zijn onderhandelingen met den pauselijken stoel vorderingen, die bijaldien niet absoluut verderfelijk dan toch ;! echts van zeer twijfelachtige waarde voor rijn katholieke onderdanen zouden geweest fiin." Drie punten vooral bi acht hij naar voren, waarin hij te Rome verandering meende te moeten doordrijven. Vooreerst was het zijn v.ensch dat zijn onderdanen de H. Communie onder beide gedaanten zou worden toegestaan ; en zoo dringend klonk zijn vraag, dat hij oproer en afval van het geloof voorspelde t'oo niet weldra daaraan gevolg werd gegeven Vraagt men echter of zijn katholieke onderdanen werkelijk dien wensch hadden te hennen gegeven, dan kunnen de officieele verslagen over de in 1533, 1550 en 1559 gehouden kerkvisitaties van antwoord dienen. Daaruit zien we, dat de TT. Communie onder beide gedaanten slechts in uiterst zeldzame gevallen, en dan op uitdrukkelijk verlangen, door de geestelijken werd toegediend; zoo b.v. wordt, dit vermeld van den kapelaan te Born in 1533. Feitelijk echter handelde de hertog zelf geheel anders on typisch klinkt zijn bescheid aan den ambtman te Wassen! erg dat. „im fry gèlassen die JSntfencknisz des H. Saeramentz, nemlich das er das under ',eyder Gestalt für sich selfts mocht gebruielien, doch andern das nit zu gestaiden und uszwendig gesehen zu machen." Tn 1551 deed hij door zijn gezant te Rome vragen of de communie onder beide gedaan- j ren niet bij uitzonderin.' aan sommigen, die dit. reeds een tijd lang gepraktizéerd hadden, kon worden toegestaan Ken gunstig bescheid kreeg hij niet en tocli d ddde hij die practijk niet alleen, hij wenschte algemeen ge■* <> 1 gel te zien en in het jaar 1556 bepaalde li ij u'tdrukkeijk dat zij die de communie alleen i nder beide gedaanten wilden ontvangen niet mochten lastig gevallen worden. Op de tweede plaats ijverde hertog Willem voor de ophefi.'iig van 't celibaat der priesters en als derde "ereischte wilde hij voor zijn staten een eigen uv iversiteit opgericht te zien, waar professoren in den geest van Heresbach en Johan "Moiiheim, beiden leerlingen van Erasmus. zouden doceercn. Rome ging wel-is-waar op .zijn plannen in de essentieele punten ni t in, docli zijn wenjflien geven genoegzaam te kénnen, evenals zijn eigenmachtig optreden in zake. het toedieen der. H. < 'ommunie,. .wefe atajidpunt .hij imam ten opzichte der hervorming. Was het dan wonder dat de hoogere ambtenaren vooral, die een eigen huiskapel hadden f>n het geheim dus tot zekeren graad werd bewaard, het voorbeeld v..,n den ambtman te Wassenberg volgden? Was het wonder, dat z;j ;ich de vrijheid namen ook in andere aan.->elegenhcden op eigen houtje te „reformceven?" Nochtans op het oogenblik waar Frans van Holtmeulen geheel openlijk als propagandist der kettersche leer begou te ijveren, was zijn hertog reeds tot andere gedachten gekomen. Nadat hij door zware ziekte tot nadenken was gebracht, wendde hij zich ook innerlijk ■-.veer nader tot de oude Kerk om zoowel in ,-:gen huis als in zijn staten het katholiek gejuof te herstellen — in menig opzicht helaas te laat. Een treffend bewijs van dezen ommekeer ïi c 's hertogs opvattingen vonden wij in een tot nu toe ongepubliceerden brief aan Frans van ïïoltmeulen zelf gericht, den 5 April 1571. Na vooraf den ambtman te Bruggen op zij a jVieht en eed gewezen en aan de verschillener mandementen aangaande de zaken van f en ecredienst herinnerd tc hebben — afgezien nog van een mondelinge waarschuwing hem in .1566 reeds gegeven -- vervolgt de hertog: „so is uns doch herbevoren vorkommen «•):• solte solchen unsern bevelheu in unserm rmbt Bruggen \iit nachgesetzt, sonder mit dem Kirchendienst in vihvege offentlieh dargegeh gehandelt werden üerhalven wir verursacht etlichen unsern dienern zu bevelhen die gelegenheit mit vleiss zu erkundigen, wia dan gescheen, und uns der bericht wie die Sachen bei tienen KireJiendienern zu Breil, Tiegeln, Bracht und Kaldenkirchen, so w«nl Vicarien als Pastoren hefunden, durch dies>elbe clarlich übersclirielcn, aus welchen wir vil schreckliche newerungen so dieselbe Kirchendiener eigener authoritet und presumption angericht, vernomjpen dadurch wir dan Lei der Kun. Maj. zu ïïispanien Regierung in dero Niderlanden und sonst n't in gering verdenken und aufspi-ach geraten. Welches wir uns, insonderlieit da", du zu Tiegeln und Breil selbst scliche sectische verfuerische Kirchendiener angestait .liaben soltest, gai' nit versteken, sondern vil nelir das du deinen I'lliehten und Eiden anderst wiirdest naclijrosetzt liabeiï. Und ob wir woll dadureli eins anders geiren dieli genugsam befüegt, so wollen wir '!oeh solch dismals eingestellt und dir hieruit vochmals und zum iiborflusz ernstlich bevolhen liaben die abtrunnige verfuerische Predieanten, auch die Vicarien so irem officio nit nachkommen, an obbestimmten ortern, da du dich der collation anmassest, anstundt absustellen und dich deren keineswegs .ferner ocler lenger zu undermannen. sonder zu verschaffen, das andere gottselige catholische Trchendiener widerumb angestelt Dan wo solichs nit ge -chiebt werden wir nit umgehen können dich der Ataitsverwal" img zii entsetzen und e'nen andern der un,-trn Ordnungen, Mandaten und bevelhen gehorsamlieh nachkomt. an deine Platz zu st.el- In, a.uch die Kirehen daruber dn dich die gifft f nmassest, selbst mit ander dienern zu besetzen. Du hettest auch vleissig auftzumereken das diejeniggen so attf d.'sem unserm bevelh, "e n dir und andern abgeschafft, in denselben unserm ambt keine heimliche cd er winckelpredigen halten, dan, wa sie daruber betret- U n, in Hafft.ung an tzu nemen, welches wir dir also, dess wisseiis zu haben, und darnach yu richten, nit wollen verhalten." Bisschop Lindanus had dus wel reden om roR in dezelfde maand van dit jaar 1571 Bel.fcld en 'fcloo van de parochie Tegelen te scheiden! Naar de traditie bewe.rt zou omtrent vijfi'm jaren lang een hervormd predikant de y.arochic Tegelen bestuurd hebben. Met geweld wilde men de nieuwe leer aan de gemeenten aren opdringen, Llijvencl succes ech'i r hadden dip pogingen niét: dc gemeente beef trouw aan de leeiSng van haar „alden V, ast or." We. hebben dus allen «rond aan te nemen s'at Frans van Holt muien zich het schrijven -v an hertog Willem ~ach+er den spiegel" heeft <;czet en «venals de hertog zelf lot andere gedachten is gekomen. Frans overleed in 1584 terwijl de hertog Vm nog acht jaren Overleefde. --- LEEREN EN LACHEN Katholieke Opvoeding in het Huisgezin. . EeQ . .. XX. v?^>dip0n^i 'wyzei"> groot voorstander der Jjto, Jspi,lls, '°oze schooi, beweerde dat men in ?'®astin°0 t n^oed opvoedde als in de gods- H J®®* Immers, deugden werden ook bij 6 ' deugden zooals gehoorn a&Unv' <> "waarheidsliefde, edelmoedigheid, )fcfteld e- d. m. Over die deugden werd if.esboelr *r kwamen lesjes over voor in het * , Meren e' onderwijzers leerden de school- naar aanleiding daarvan, dat flinke v 2o° steeds handelden, naar het voorv ve i personen, waarvan sprake was r en > ZÜ als dezen hun grootste vH' riPlsJ^oesten vinden in de zoete voldoe- Si darten, steeds volgend op het verr B'oede daad. En zou nu van die teel if cs harten kracht genoeg uitgaan OhVbove i eveil door dat goede te verkiert kwade, als de booze neigingen j°et Vji; spelen? ledereen weet wel beter, rv Wt'l andere ervaringen op. Dat ip Uike y°ldoening vindt, indien zijn na- a .8 lem drijft in de richting eencr V> §■].„ (|cugd, is heel natuurlijk. Doch op ijl teVfiJv die deugd beoefenen is bij slot zelfzucht; uien zoekt zich zelf. draagt offers, zelfoverwinning, is z.l.c^ Klaarblijkelijk is het hier 5S lMivi i jjen op zijn natuurlijken aanleg; WileeH blijft, en van beter worden fcf. Bevn • 00 wordt geen persoonlijk\>l Het moderne heidendom is Slni lii Yerder gekomen dan de ouden. L * !»]s i .nu het Christendom gedaan? Dit . °e* der opvoeding: de persoonlijkheid op te voeren tot liet hoogste ideaal Jezus | Christus; „Cliristianus .alter Christus", een,! waar Christen is een andere Christus. Daarenboven is Christus voorlederen leefdtijd, iederen stand, ieder bijzonder leven het voorbeeld tevens. Evenals de beeldhouwer de werkelijkheid in de natuur tot voorbeeld neemt en zijn doel is die realiteit zoover mogelijk te benaderen, zonder dat evenwel zijn kunstproduct de werkelijkheid zelf wordt, zoo is voor den opvoeder Jezus Christus en bet doel zijner werkzaamheid dat ideale beeld 1e benaderen, zooveel mogelijk daaraan gelijk te worden, zonder dat men die volmaaktheid echter volkomen kan bereiken. Het jeugdige individu tot de hoogste menschelijkheid op te voeren — een uitdrukking vaak door paedagogen gebruikt, die van Christelijk leven geen notie hebben, en dus door hen heel anders begrepen — is derhalve wat men met opvoeden wil. bereiken. De kunstenaar ziet voortdurend naar het voorbeeld, vergelijkt .zijn product met dat voorbeeld en dat zal dus ook liet werk van eiken opvoeder — van de ouders dus hier — moeten zijn. Opzien naar het ideaal Jezus Christus, 'dagelijks, bij • alle voorvallen des levens; trachten Christus in zich uit te beelden en eigen leven te toetsen aan dat van Hem. En dat opzien naar Hem zal nooit "vermoeien, steeds ontdekt men in Hem nieuwe schoonheden, nieuwe aantrekkelijkheden en worden we opgewekt met onbezweken moed, met steeds vernieuwden ijver te werken aan de voltooiing van dat Christus-ideaal in ons, en wel tot die hoogte, als overeenstemt met onzen aanleg en Jezus Christus van zijn volgelingen vraagt. --- Fragmenten uit 'n dagboek Toen ik vanmorgen thuis kwam lagen er twee kleine couverten op mijn schrijftafel. „Ellie;," juichte, ik eai griste een der eoi.i-vertjes open, Avaar'on mijn adres met een forsclie mooie vrouwenhand. Groote vreugde welde in miu óp toen op de twee» kaartjes 'de nameen. Ellie Forgcur en Henri Odam met tegen lachten ... Ja . . . lachten, in stralend geluk. Ik had het zien aankomen en gehoopt. Ik had er voor gebeden dat die twee mooie, echt christelijke zielen elkaar vinden, zouïdön, toebehooren voor het leven. Sinds ik ze samen had gezien was me duidelijk'geworden dat ze bij elkaar hoorden, dat de -wondere harmonie tusschen beider karakters een waarborg was voor volheid van gelu'k en, ze een echt christelijk gezin zouden vormen, welgevallig ,aan God. En, al turend op die twee (kaartjes [zag ik haar voor me. do kleine: Ellie, met «ia,a.r guitige ooge'n ,en blijde lach, niet haar levendig karakter en diep geloof. Ellie, die 'altijd bereid is, het goede te idoen, om anderen .gelukkig te, maken. Naast haar rees voor me op, Henri de nobele, sympathieke man, de stoere werker1 met izijn ernstig gelaat en 'zielvolle, oogen, wiens degelijk mannelijk karakter en fcrachtig geloof, zich uitend in da,den, me de enkele malen dat ik hom ontmoet had, wonderbaar getroffen .hadden. Onwillekeurig zochten . m'n oogen de gravure van 't,Goddelijk Hart op .mijn schrijf tafel dn ik lachte blij tögen Jezus. Ik moest m'n vreugde ifjteu en naar ze toe oni hun geluk te weiisclien, (en miiju blijdschap te toonon . . . Maar terwijl ik de beide kaartjes weer op mijn bnreaiu legde zag ik .liet andere, nog ongeope'nde couvert,je. Verbaasd bekeek ik het schrift. Een ,vagé herinnering dook in mie op. Even kijteu eer ik ging . . . Weer hield ï.c twe,e kaartjes in >m'n hand: Lausra Teenstra .en lierman, v.a'u der Kamp. Even bleef ik als vernuft op de namen turen, toen flitste, hevige verontwaardiging in me op. Het elegante figuur van Laura rie.es 'in me op, haar mooi gelaat, en vurige donkere oogeli. Laura, die me, toen za van 't pen- Isjoinaat des.Dapies du Sacré Cour thuis kwam lief was geworden om haar eenvoud eii kyveudig geloof, maar die ik eenige jaren later, to' mijn smart, door wereldsche invloeden had zien veranderen in een .grillige vlinder, een prcttzieke flirt met moderne levensopvattingen die indrui.scht.en tegen de beginselen en Wetten, der II. ICerk, waartoe ze behoorde. Na den dood harer moeder was ze onder iden invloed gekomen van haar getrouwde zuster, een wer'eldselie, lichtzinnige vrouw en was meegesleept in een maalstroom van pret. Aanvankelijk had ik getracht haar te waarschuwen, maar se luisterde niet, had me ont - weken en toen ik in een andere stad was gaan wonen liad ik haar uit liet oog verloren. En nu . . . nu was dan gebeurd wat ik gevreesd bad. Ze had zich verloofd met een andersdenkende, met een atheïst . . . Terwijl ik hierover nadacht, trof ine het verschrikkelijke, het droevige van haar daad •in al haar volheid en mijn verontwaardiging ging over in schrijn en de smart. Weer zochten ,m*n 'oogen de.'gravure van h.e,t Goddelijk Hart. Ver'wijtend keek ik Il.éiii aan . . . Toen, het onbillijke hiervan beseffend, vernachtte ik: „Arme Jezus!", Daar lagen ze naast elkaar op mijn schrijftafel die vier kaartjes '. . . Welk een schrille tegenstelling vormden die twee verlovingen. En mijn groote vreugde over het geluk van Elliie en Ilenri werd even verduisterd .door den smaad door Laura God aangedaan. Maar . . . die rampzalige verloving ko'n nog afgaan, flitste ,'t hoopvol in me op en iK besloot Laura aanstonds te .schrijven;. Niet verontwaardigd maar ernstig, liefdevol, waarschuwehd. Gclukwenschen noch bloemen kon ik haar bieden, maar ik maakte het plan oen 1 F. Mis. voor baar 1c laten opdragen, ,veel voor haar te biddeVi, den H. Geest te wmeeken ha ar te verlichten en te doen inzien dat ze God beleedigde en haar verloving moest verbreken. Mijn pen, gleed over het papier terwijl ik tot d'cii H. Geest verzachtte, en mijn. oogen tel 'keus opbliktcn naar de gravure van het Goddelijk Hart. . Toen de brief klaar was haastte ik me si aar de post en .ijlde, daarna naar 'n pastori/ •om de 11. Mis te bestellen. • De kerk voorbijgaan'de trad ik er binnen en stortte geknield voor het tabernakel 'mijn hart uit bij Hom die er mij wachtte . . . „Laat 't niet .toe, verhinder het mijn Jezus'' smeekte ik.~'t Werd kalmer, lichter in m'n ■ziel. Ik vertrouwde 'op de kracht van 't gebed. En toen . . . toen keerde de vreugde in mijn «iel terug en smeekte ik de volheid van ge- luk over iüli ■ cil Henri af. „Zjj izullen. u •troosten," fluisterde ik Jezus toe. Yafci uit de, kerk ging ik naar rii bloemenwinkel, kocht blanke irozen en rosé, anjers, liet ze samenbinden tot een f&estelöken ruiker en bracht dien naar Ellie en Henri, wier gelul* op God gegrond. is, die God (door een ,christelijk huwelijk zullen veriiejer* lijken. MIRIAM. --- De dwaze voerman, .. Tyl Uilenspiegel was eens op reis. Natuur- J . ijk te voet, want in dien t\jcl was er nog geen rpoor of tram. Onderweg ontmoette hij een voerman, die rijn paard op den slechten weg veel te hard liet loopen. ~Mijn beste man," sprak de voerman in liet ' oorbij gaan tot Uilenspiegel, „kan ik voor c'cn avond nog in de stad zijn?" „Zeker," antwoorde Tij!, „als ge maar lang zaam rijdt." ..Die vent is niet wel bij het hoofd," dacht •ie voerman en hij liet het paard nog harder draven. Tegen, den avond kwam Uilenspiefel langs dcnzelfden weg terug en trof daar weer ccnzelfden voerman aan, die thans echter in •si oote verlegenheid verkeerde. Door het te hard rijden op den slechten steenweg, was een wiel van zijn wagen gebroken, en daar er niemand in de nabijheid woonde, die hem kon helpen, moest hij onder den blooten hemel overnachten. „Heb ik je niet gezegd," sprak Uilenspiegel, „dat ge langzaam moest, rijden om. nog ve.or den avond de stad te bereiken." Nu had de voerman spijt genoeg. Maar.... 1 et berouw komt na de zonde! B. A --- Droog Amerika. Hoezeer geheel Amerika nog steeds in alle lagen vervuld is van de gebeurtenis der ..drooglegging" ziet men uit de vele verhalen. en aneedoten; die in alle nummers van de alrijke „American "Weekly's" daaraan worden gewijd. Eén ervan vertellen we hier. in het kort, na : Hen koopvaarder voer van de eene Ameri- Vaansehe haven naar de andere Amerikaansehe haven, van „dry' m ar ~dry" dus. Maar :i-> dorstige bemanning zig een lichtpunt, vant zou men niet Tahiti aandoen, en was Tahiti niet Franseh en zeer ,.vochtig?" Groote spanning, groote vreugde, het blijkt inderdaad, de post voor Tahiti is aan boord. Dan, men nadert het land van belofte reeds, «•roote teleurstelling, een sloep zal de post. .'nor Tahiti in ontvangst nemen, en ongelaafd ï a 1 men verder moeten varen, Bijna dreigt en muiterij: , Daar ligt nu Tahiti en wij moeten zoo .naar dcor." En. één van de opvarenden wordt het t3 uacliti, lüj springt in zee en zwemt naar de whiskyflèsschen van Tahiti. -Maar de kapitein verstaat geen gekheid en ,-c.n den besten zwemmer aan loord draagt hij op den deserteur na te zwemmen en te gelasten onmiddellijk naar het schip terug te keorën. Plomp, de tweede Amerikaan klauwt zich gooi: hel egale water van de Mid-Pacific. Nu yolgeu vele «machtenden, vol af vunst en be-1 angstelling den wedstrijd : — Hij haat op. Ne", hij haalt hem niet in. .la waarachtig wel, nog een honderd yards is Mi achter. Nog vijftig. Nog een slag of lieu en hij heeft, hem. Nog \yf slagen.... Grcat « mis! — Wat is ei'? Wat is er? —1 Hij is hem vóór! --- Eigenlijk of figuurlijk? Een boschwachter die vlak bij een vliegterrein woonde en meermalen met bewondering het gevaarlijk werk der vliegeniers had aangezien, mocht op zekeren dag als passagier 'n tochtje meedoen. Met kloppend hart. stapte hij in, doch spoedig week alle vrees: zoo licht als 'n veer steeg de vogel op 'en in sierlijke zwenkingen gleed hij over veld en bosch. Opeens kwam ev een defect aan den motor. Snel daalde het vliegtuig, kwam op de kruin van een eik terecht eu.... de boschwachter tuimelde wel twintig nieter hoog naar beneden. Gelukkig bezeerde hjj zich niet ernstig, zoodat h\j strompelend naar huis kon gaan. ~Wel, hoe is het bevallen, Tys," vroeg ziju vrouw. ~Och het instappen ging best eu het vliegen nog beter maar met het uitstappen zijn ze niet precies op de hoogte!" --- SUSANNA. Vroeger hadt je haar moeten zien! — Jon;;, levenslustig, koket, keurig-giirnmend gestreken. •Eerst diende ze bij 'n Jonker, die haar 'n dambord op 'r rugeinde had laten persen, toen bij 'n huzarenofficier, een prachtige man met 'n blauwe jas en onvergetelijke nandschoenen. Als ze met hém uitging, snoof ze den geur van „Poppeia" in en nam ze heelkleine, sierlijke pasjes. Er hengelde dan ;cen ijdel sterretje boven haar hoofd en zeemlederen potsmofjes droeg ze. , (Ze kon 't zich nog herinneren als of 't gisteren gebeuid was.... dat ië trouwde. Een isjtrffc droeg ze in haar krullen, een witte; een roos tusschen 't gebit, net als Carmen en 'r donkerbruine hare glommen als 'n,spiegel. De bruigom had haar óp den hals geklopt.. dat was 'n man! En dan, samen niet het dofcart, als mevrouw mende, een sigaret in haar mondje, op weg naar 't tennisveld of naar andere nuttige dingen. Alle dagen urt rijden. Wat '11 leven! ■Weet je nog van dal Concours Hippiqüe, die sprong over 't water? En hoé duizenden' menschen d:en adem inhielden? En hoe meneer in z'n rooden rok duidélijk zei, terwijl ie op 'r dambord klopte:. Braaf, Susanna, bra..a..af!" iWat 'n tijd! En Dirk in z'n rood gestreepte jasje", Ditje, die altijd sigaren genoeg had en bij de staldeur, precies buiten het lichtkringetje van de lantaarn, iedéren avond tegen 't binnenmeisje zei, dat ie nooit '11 ander zou willen. En later, toen ze bij een fabrikant kwam, die iederen Zondag met z'n tien 3pruiten naar buiten reed en hoe ze dan trekken moeste trekken!.... nee.... maar ze was in de fleur van 'r leven, een gezonde, stevige merrie.... Dat trekken was 't 'm niet, maar 't verschil van stand, zie je.... Ze zou niet zeggen; Koos drooj óók wel 'n huisjasje, maar aan z'n manier:;cl kon j;> terh zien, dat hij maar 'n amateur huisknecht was. Ell altijd dat bijwerk... gebof maar, dat jó er onder lijdt als je de heele week vrachtwagens trekt en 's Zondags de familie.. Soms viermaal open-neer. Poppeia irook ze nooit meer, daarvoor had de fabrikant geen tijd.... ééns ja, toen 'r een «logée uit Den Haag was ... Weet je wat ze langzamerhand geworden was?' Burgerlijk. Wat is dat naar, burgerlijk worden. Later had ze 'L ellendig-slecht, maar dat burgerlijke, dien overgang in dat tamme, gelijkmatige, kon ze nooit vergeten. --- Hetzelfde, wat niet hetzelfde is. Moeder schept op. En de zoon schept op. Een heier hyscht. En een student hijscht Een mijnwerker trekt En een café bezoeker op trekt op. Een sjouwer sjouwt. En een nietsnutter sjouwt. Kamerleden praten Eu de menschen praten. Bloemen drinken. lin doordraaiers drinken. Een klerk schrjjft. En Pelix Rutten schrijft. Kinderen spelen En volwassenen spelen. Een schip dokken. En geld dokken. Een klok opdraaien En een heethoofd opdraaien. Een berg afloopen. En stad en land afloopen. Een hert springt. En een bank springt. Brieven posten. En stakers posten. De slager rookt. En een sigarenmaker rookt. De port betalen. En de port betalen. Slottrits: Een menseh, een kreng en" een bloem, ruikt. | 't Was 'r Kom-af eenvoudig niet. Heel vroeg 00, werken vóór je doodgewoon ontbijt, „koffie-drinken" met lange haver van Koosjaa... |Te kort kwam je niet, maar 't soort van leven, zie je. Dineeren deed je nooit, je at; lunchen ook niet, je dronk-koffie. 'En zoetjesaan ging het zoo van den .eenen stand in den anderen. |Ze had 'r wel zes en dertig doorloopen en ze was nog niet eens met den lioogslen begonnen. Soms zagen de „lui" eruit oin te eten en <1an.... dineerden ze, soms anderom. Ze kon er geen wijs meer uit worden, tot dat je dgf&r1 opeens, pardoes, de mobilisatie kreeg. •Nooit had ze zóóveel geld hij elkaar gezien, zelfs niet bij den Jonker, als de som, die een ■piepjong luitenantje voor haar bood. Enorme.. En waarom? Om broodmager te worden. Met veertig merriën stonden ze in één stal. f Poppeia? Het tegendeel ervan. En wat 'n taal... die conversatie. Ergerlijk. Alle Veertig waren van een anderen stand. Ze zagen 't aan haar, dat ze van hoogeren kom-af was en ze plaagden naar. 0, dat onbeschaamde ronken en dat gerammel. Ö, die nachten in dien averechtsen Poppeia-geur. Door regen en sneeuw en in de brandende zon liepen ze van Den Bosch naar Udenhout, van Udenhout naar Tilburg en weer terug cn Öen volgenden dag weer en zóó totdat de oorlog uit was en ze voor 'n krats te koop kwamen. 'Daar kwam opeens een versche O-Weeër, die haar in zijn dienst nam. De man was nog niet afgestudeerd, en bij liern raakte ze de kluts kwijt. .Je dineerde 's morgens, soupeerde rs middags en lunchte 's avonds. Kon je daar nu touwen aan vastknoopen? Je wist nooit waarheen je rijden moest, als je maar door straten liep waar veel menschen jo zien konden. 't Was alles net .als in 'r eersten dienst, maar ömgekeerd', 't liep niet, daar zat geen gang in. I,Te reedt., maar je zag dat. de menschen' onï je lachten. — Je was niet „echt", je was niet „van huis-uit" — je was maar aangeleerd. Vóórdat de 0.-Weeër zijn eindexamen gedaan had was ze weer heen. Ze beviel niet meer.... de zes en dertig standëen en de mobilisatie hadden r verzwakt cn vermagerd', ze kon den dagelijkschen wedloop niet volhouden; Haar stram geworden been en waren niet vlug genoeg om het „span" .van den 0.-Weeëq langs idie van zijn collega's te doen vooruitvliegen. : »;«!*,* « Susanna werd naar de .Veemarkt geleid. » Je kon 'n sabel aan haar knoken hangen. [Nooit vergeet je zoo'n markt... naast varkens stond, ze te kijk... ze had 'n koe aan de andera zijde... ril niet... een koe met gedroogde Sint Jansmoppen rond haar staart..., wat 'n moment. En.... ze zag hoe haar eerste baas, .grijzend al en met een inmiddels geboren lintje in zijn burgerknoopsgat, haar voorbij liep en een jongs merrie kocht met blonde manen. Vreeselijk. Ze dacht aan t Concours llippiqus. iZo voelde haar ribben ratelen en ze begreep .de vliegen niet, die iels zochten op haar hoekigen romp. « Toen hoorde ze een handgeklap.... en als 'n bespotting begon de regen op haar knoken te vallen en plasjes water kwamen in de kuilen .van - haar 'lichaam staan. Uren lang, totdat de nacht viel, heeft ze toen geloopen met altijd den eentonigen stap vóór zich van een paar klompen, nu en dan een wolkje gemeenen tabaksrook opsnuivend. iZe dacht ;aan de sigaretten..,., als ze ging tennissen. .Wat leed ze veel. Een jaar lang heeft ze iederen nacht dienzelfden weg met den vrachtrijder afgelegd. De ochtend-misfc drong door de reet der sta'- deur en een vage straal verlichtte .den damp, die van de hijgende Susanna opsteeg. Haar manen hingen siap neer ever den hollen nek en zonder uitdrukking stonden de oogen in hun troebel vocht haar bovenlip trilde en zocht naar de stroospieren, die, geel-gebeten, haar in de neusgaten prikten. Ze hoorde een zwaar-dreunend geluid. De lip krulde omhoog, de ooren spitsten zich ,en als van 'n geraamte ontblootten zich de lange, gele tanden.... het was een grijns. ,Weer dreunde het buiten, de stalbodem daverde. _ 11 ' *• *•'. !<"• Susanna draaide den kop laag langs den grond en gluurde door de reet. Een reusachtige wagen stond buiten met 'n romp als 'n huis en geweldige wielen. Moest zij.... dien trekken? IZe rilde en likte de wond aan haar poot. Dien wagen trekken? ....Toen dacht ze aan den fabrikant met 3c tien kinderen. IZe hoorde mannenstemmen.... een bod van cenige rijksdaalders, weer 'n handslag... Een koord gleed om haar nek.... Een lange, lange Aveg zonder einde... een schot... een val -« v/vr: 's Zaterdags op de vroegmaitt hing een bloederige schenk aan 'n haak. De dienstmeisjes van den Jonker en d-n huzarenofficier, van 'den fabrikant, van den 0- Weeër dineerden, de tien kinderen van den fabrikant aten, de zes en dertig andere standen lunchten of dronkenkoffie, de vrachtrijder, aan het stuur van zijn vrachtauto, pruimde. Van Sussana was geen vezel meer over. Sic transit. „Prov. 'sliert. Ct." HERMAN 'MOERKERK. ---